໒໔. ຈຕຸວີສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໓໙໕. ອິທານິ ເນສໍ ປຈ຺ຈຍວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຍສ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ປຏິຈ຺ຈ ເອນໍ ຜລເມຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວາຕິ ປຈ຺ຈໂຍ, ຫິໂນຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເຫຕຸ, ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕຸສທ຺ທານໍ ຫິ-ສທ຺ໂທ ມູລ-ສທ຺ໂທ ວິຍ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຫິໂນຕິ ວາ ເອເຕນ ກມ຺ມນິທານຠູເຕນ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຕິຫຣນ຺ເຕນ ມູເລນ ວິຍ ປາທໂປ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ຜລໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວິຣຸຬ຺ຫິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຫຕຸ, ເຫຕຸ ຈ ໂສ ມູລຏ຺ເຐນ, ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ອຸປກາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ, ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ເຫຕຸຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີສຸ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສ຺ວາຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ສຫຊາຕນາມຘມ຺ມານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈໂຍ. ສພ຺ພໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາປິ ໂລເກ ວິທິຕຠາເວນ ໂລກິຍປເທນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຣູປາທິເຠເທສຸ ຉພ຺ພິເຘສຸ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຘມ຺ເມສຸ ນ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕເນວ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ອນິຍໂຕ ກໂຕຕິ. ນນຸ ຈ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒-໓) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຄຫຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ ຘມ຺ມສທ຺ທສ຺ສ ເຎຍ຺ຍວຈນຕ຺ຕາ. ອາຣພ຺ຠາຕິ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ, ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທໍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ. ເຕ ປນ ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈ. ຍຖາ ຫິ ທຸພ຺ພໂລ ປຸຣິໂສ ທຓ຺ຑໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐຫຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐຕິ ຈ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເຈວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈາຕິ.

ເຊຏ຺ຐກຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ. ເຊຏ຺ຐກຏ຺ເຐນາຕິ ຈ ປມຸຂຠາເວນ. ອຕ຺ຕາຘີນານຎ຺ຫິ ປຕິຠູໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຘິປຕີຕິ ໂສ ເຕສໍ ປມຸຂຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ຉນ຺ທາຘິປຕິ ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ ຉນ຺ທາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕນາມຣູປານໍ ສຫຊາຕາຘິປຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສຫຊາຕາຘິປຕີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຉນ຺ທວໂຕ ກິໍ ນາມ ກມ຺ມໍ ນ ສິຊ຺ຌຕີ’’ຕິອາທິກໍ ປຸຣິມາຠິສງ຺ຂາຣູປນິສ຺ສຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ຉນ຺ທາທໂຍ ຘຸຣຠູຕາ ເຊຏ຺ຐກຠູຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ, ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູເປ ຈ ສາຘຍມານາ ວເສ ວຕ຺ຕຍມານາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ເຕສໍ ວເສນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຫີນາທິຠາເວນ ຕທນຸວຕ຺ຕນໂຕ. ເຕນ ເຕ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ເອກໂຕ. ຍທາ ຫິ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ຉນ຺ທໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕທາ ຉນ຺ໂທວ ອຘິປຕິ, ນ ອິຕເຣ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອຘິປຕິຠາໂວປິ ຫິ ເນສໍ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິນິວາຣເກ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ປວຕ຺ຕນໂຕ ໂຫຕິ. ອວເສສນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຄຣຸກາຕພ຺ພຕາຠາວໂຕ, ຄຣຸກຕສ຺ເສວ ຈ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາວວຈນໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໓). ຕຕ຺ຖ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ຄຣຸກາຣຈິຕ຺ຕີກາຣວເສນ ວາ ອສ຺ສາທນວເສນ ວາ ຄຣຸໍ ຠາຣິກໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ອນວຎ຺ຎາຕໍ ກຕ຺ວາ. ຄຣຸກາຕພ຺ພຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕນ຺ນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣານໍ ອສ຺ສາທນປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຄ຺ຄຜລານໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ຕຍມານໍ ວິຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ອຕ຺ຕາຘີນານໍ ປຕິຠາເວນ ອຸປກາຣກຕ຺ຕາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອນ຺ຕຣຍຕີຕິ ອນ຺ຕຣໍ, ພ຺ຍວຘາຍກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນາສ຺ສ ອນ຺ຕຣໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ອນນ຺ຕໂຣ, ໂສເຍວ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ອນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິໂຣຘານນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິມຠາເຄ ອນນ຺ຕຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ, ຣູປຘມ຺ມາ ປນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ.

ສມນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ຕຖາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍປີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ນ ເອຕ຺ຖ ໂກຈິ ວິເສໂສ. ໂຍ ຫິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ໂສວ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຸຣິມປຈ຺ຉິມານຎ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣຸປ຺ປາທຠາວໂຕ ນິຣນ຺ຕຣຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຕາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ, ຣູປກລາປານໍ ວິຍ ສຓ຺ຐານາຠາວໂຕ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສຫຏ຺ຐານາຠາວໂຕ ຈ ‘‘ອິທມິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ເຫຏ຺ຐາ ຕິຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວິຠາຄາຠາວາ ອຕ຺ຕໂນ ເອກຕ຺ຕມິວ ອຸປເນຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ອນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໂຕ ອວິເສເສປິ ວິເນຍ຺ຍວເສນ ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ຖມຕ຺ຕໂຕ ວິເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍ ວິສຸໍ ເທສນາ ກຕາ. ຍມ຺ປິ ‘‘ອຕ຺ຖານນ຺ຕຣຕາຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ກາລານນ຺ຕຣຕາຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາຈຣິຍານໍ ມຕໍ, ຕໍ ‘‘ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ກຸສລໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີຫິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໑໘) ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິອາທິນາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສຫຸປ຺ປາທນວເສນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປກາສສ຺ສ ປທີໂປ ວິຍ, ໂສ ປນາຍໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ສຫຊາຕຣູປານຎ຺ຈ, ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ, ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸວິປາກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຈ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ’’ຕິອາທິ. ຍມ຺ປິ ຫິ ປາຬິຍໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທິວເສນສ຺ສ ຉພ຺ພິຘຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ເສສຣູປຘມ຺ມານໍ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍາ ອຣູປຘມ຺ມານໍ, ອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຫາຠູຕານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາໂວ, ໂສ ປຈ຺ຈຍຠາວສາມຕ຺ຖິຍວິເສສາໂຍຄໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາທນຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາເວນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກາຣກສ຺ສ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕິທຓ຺ຑກໍ ວິຍ ອຸປກາຣກຕາ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຕາວເສເນວ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ນ ສຫຊາຕາທິວເສນ. ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ໂຕເຍວ ຫິ ໂກຈິ ກສ຺ສຈິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູເປ ສຕິ, ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຣູເປ ສຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ຍຖາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ…ເປ… ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ນາມຣູປໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໗). ອາຈຣິເຍນ ປນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມ ອປຣາມສິຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ.

ຕຣຸອາທີນໍ ປຖວີ ວິຍ ອຘິຏ຺ຐານາກາເຣນ, ຈິຕ຺ຕກມ຺ມາທີນໍ ປຏາທໂຍ ວິຍ ຈ ນິສ຺ສຍາກາເຣນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸຣູປານີຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ອຘິຏ຺ຐານາກາເຣນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠູຕານິ ວຕ຺ຖຸຣູປານິ. ມຫາຠູຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຈາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ ຕເຖວ ນິສ຺ສຍຠູຕານິ ມຫາຠູຕານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ສຫຊາຕຣູປານຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍາກາເຣນ ປຈ຺ຈຍານິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການິ, ຕທຘີນວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຜເລນ ນິສ຺ສິໂຕ ນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ນິສ຺ສໂຍ.

ຍຖາ ປນ ຠຸໂສ ອາຍາໂສ ອຸປາຍາໂສ, ເອວໍ ຠຸໂສ ນິສ຺ສໂຍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ພລວກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ພລວກາຣຓຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍຕິ ຕິວິໂຘຕິ ອາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຌານໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ເສຂາ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ, ໂວທານໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕິ, ເສຂາ ມຄ຺ຄາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໓) –

ເອວມາທິນາ ນເຍນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ຕາວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາວ ວິຠຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິເຍວາ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ໂຕ, ຕຖາປິ ອຍໍ ເຕສໍ ວິເສໂສ – ຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ນິຍມໂຕ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ພລວາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຄຣຸກາຕພ຺ພມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ, ພລວກາຣຓຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍຕິ ຈ ເອວເມເຕສໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍປິ ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໓) ນເຍນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາວ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສໂຍ ປນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍວາ’’ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣາ ອນຸຣູປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ພລວກາຣຓວເສນ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມເຕສໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປກຕິຍາ ເອວ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣຣຫິເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວເນວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ, ອາຣມ຺ມຓອນນ຺ຕເຣຫິ ອມິສ຺ໂສວ ປຸຖເຄວ ໂກຈິ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ປກໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ປກໂຕຕິ ເຈຕ຺ຖ ປ-ກາໂຣ ອຸປສຄ຺ໂຄ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຠາເວນ ສນ຺ຕາເນ ນິປ຺ຜາທິຕຠາວໍ, ອຸປເສວິຕຠາວຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ນິປ຺ຜນ຺ໂນ ວາ ກາຍິກສຸຂທຸກ຺ຂສທ຺ຘາສີລາທິ ອຸປເສວິໂຕ ວາ ອຸຕຸໂຠຊນາທິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປເສວນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ອຸປໂຍໂຄປເສວນໍ ອາຣມ຺ມຓູປເສວນຎ຺ຈ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອນາຄຕສ຺ສາປິ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຕາ ລທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ກາຍິກສຸຂ…ເປ… ໂຍ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍິກສຸຂທຸກ຺ຂານິ ຣາຄສທ຺ຘາທີນໍ, ອຸຕຸໂຠຊນາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສມາຘານາທີນໍ, ສທ຺ຘາສີລາທໂຍ ສທ຺ຘາສີລາທີນຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຍໍ ຍໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ, ຕໍ ຕໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຈ຺ຈຍມຫາປເທໂສ ເຫສ, ຍທິທໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ.

ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ປຐມຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕມານຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຈ ຣູປຘມ຺ໂມວ ສມາໂນ ອຣູປຘມ຺ມສ຺ເສວ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາໂຕ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ວຕ຺ຖຸຣູປານີ’’ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸໂນປິ ຄຫຓໍ, ເອວໍ ‘‘ຣູປາທີນີ’’ຕິອາທິ-ຄ຺ຄຫເຓນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓສ຺ສາປິ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນນຸ ຈ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓາເນວ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕຠາເວນ ອາຄຕານີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ອາຄຕານິ, ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ເສຂາ ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໔) ອວິເສເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈກ຺ຂາທີນມ຺ປິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕຠາໂວ ນ ສກ຺ກາ ປຏິພາຫິຕຸໍ. ອຕ຺ຖໂຕປິ ເຫຕໍ ສິທ຺ຘໍ ‘‘ຍໍ ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓາກາຣາທີຫິ ວິສິຏ຺ຐາ ປຸເຣຊາຕຠາເວນ ວິນາ ອຸປກາຣຠາວໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານໍ ປຸເຣຊາຕາກາເຣນ ອຸປກາຣກຕາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຕິ ອຍມສ຺ສ ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຕາຫິ ວິເສໂສ.

ຄິຊ຺ຌໂປຕກສຣີຣານໍ ອາຫາຣາສາ ເຈຕນາ ວິຍ ປຸເຣຊາຕານໍ ຣູປານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣວເສນ ຫິ ປຈ຺ຉາຊາຕຈິຕ຺ຕເຈຕສິເກຫິ ວິນາ ສນ຺ຕານຏ຺ຐິຕິເຫຕຸຠາວໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຉາຊາຕາກາເຣນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອຸປກາຣກຕາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາກາຣາທີຫິ ວິສິຏ຺ຐາ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຕາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍານໍ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣາກາຣວິສິຏ຺ຐາ ອຸປກາຣກຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ໂສ ປນ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໑) ອາຄຕຕ຺ຕາ ເອກວິໂຘຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາວາ’’ຕິ.

ປຸຣິມປຸຣິມປຣິຈິຕຄນ຺ໂຖ ວິຍ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຄນ຺ຖສ຺ສ ກຸສລາທິຠາເວນ ອຕ຺ຕສທິສປຄຸຓພລວຠາວວິສິຏ຺ຐໍ ອຕ຺ຕສຊາຕິຍຕາຄາຫກໍ ອາເສວນໍ, ເຕນ ປຈ຺ຈຍາ ສຊາຕິຍຘມ຺ມາວ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ. ຠິນ຺ນຊາຕິກາ ຫິ ຠິນ຺ນຊາຕິການໍ ອາເສວນຄຸເຓນ ປຄຸຓພລວຠາວວິສິຏ຺ຐໍ ກຸສລາທິຠາວສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ຈ ສຍໍ ຕໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕ ປນ ອນນ຺ຕຣາຕີຕານິ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລານິ ເຈວ ອນາວຊ຺ຊນກິຣິຍາຊວນານິ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ນ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ອາເສວເນ ເອກ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒໒໑) ວຈນໂຕ ອເຫຕຸກກິຣິຍາສຸ ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ເສວ ອາເສວນຠາເວນ, ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣມ຺ປິ ກຸສລໍ ຠິນ຺ນຊາຕິກສ຺ເສວ ຜລສ຺ສ ປຸເຣຈຣຕ຺ຕາ ນ ເຕນ, ອາເສວນຄຸຓໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ, ວິປາກາພ຺ຍາກຕມ຺ປິ ກມ຺ມວເສນ. ວິປາກຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ກມ຺ມປຣິຓາມິຕໍ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຕິຕໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ເນວ ອຎ຺ຎວິປາກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ນ ຈ ປຸຣິມວິປາການຸຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກມ຺ປິ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ຊວນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອາເສວນຄຸຓໍ ປນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎໍ ຄາຫາເປຕິ. ຍມ຺ປິ ‘‘ອາເສວນວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອິຕຣຖາ ປນ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອສມເປກ຺ຂິຕາວິຘາຍກຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐານຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປນ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໒). ມຄ຺ໂຄ ປນ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ອາເສວນໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ນຕ຺ຖິ ຠູມິອາທິວເສນ ນານາຊາຕິກຕາຍ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐາເນ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂວທານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໖).

ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂຍຄສງ຺ຂາຕອາຍູຫນກິຣິຍາຠາເວນ ສຫຊາຕານໍ, ນານກ຺ຂຓິການຎ຺ຈ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ຫິ ເຈຕນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ຈ ອາຍູຫນພ຺ຍາປາຣາ. ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຫຊາຕາ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ນານກ຺ຂເຓ ຠວາ ນານກ຺ຂຓິກາ. ສຫຊາຕາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາ ເຈຕນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາ ສຫຊາຕນາມານໍ, ຕໍສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ອິຕຣາ ປນ ວິປາກກຏຕ຺ຕາຣູປານນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສາສວກຸສລາກຸສລເຈຕນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປາທວິສິຏ຺ເຐ ສນ຺ຕາເນ ເສສປຈ຺ຈຍສມາຄເມ ປວຕ຺ຕມານານໍ ວິປາກກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ສນ຺ຕານວິເສສນກິຣິຍາຠາເວນ ອຸປກາຣິກາ ກາມຣູປາຣູປກຸສລເຈຕນາ, ອກຸສລເຈຕນາ ຈ. ຕສ຺ສາ ຫິ ຕຖາ ກິຣິຍາຠາເວນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ອິຕຣາ ປນ ສຫຊາຕານໍ ອາຍູຫນກິຣິຍາຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານາ ອຸປກາຣິກາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອວຘາຣເຓນ ປເນຕ຺ຖ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາທິກມ຺ມໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ສຕິປິ ວິປາກຘມ຺ມສຠາເວ ເຈຕນາວຊ຺ຊານໍ ອຕໍສຠາວຕ຺ຕາ. ອນາສວ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍກຸສລເຈຕນາຍ ວິເສສມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ນານກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕາຠາວໍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຣູປາວຈຣເຈຕນາ, ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣເຈຕນາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານໍ ນານກ຺ຂຓິກກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາເວນ ສຫຊາຕນາມຣູປານໍ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວາຍ ອຸປກາຣກາ ອຣູປຘມ຺ມາວ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາກຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ’’ຕິ. ເຕ ຫິ ປໂຍເຄນ ອສາເຘຕພ຺ພຕາຍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນມຕ຺ຕໂຕ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ກິເລສວູປສມສນ຺ຕຠາວາ. ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວໂຕ ເອວ ຫິ ຠວງ຺ຄາທໂຍ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣປິ ຫິ ຊວນປ຺ປວຕ຺ຕິຍາວ ຣູປາທີນໍ ຄຫິຕຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ອຠິນິປາຕສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສນ຺ຕີຣຓມຕ຺ຕາ ປນ ວິປາກາ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ເອວ.

ຣູປາຣູປານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຏ຺ເຐນ ອຸປກາໂຣ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ. ສຕິປິ ຫິ ຊນກຠາເວ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ຕເມວ ອາຫາຣສ຺ສ ປຘານກິຈ຺ຈໍ, ຊນຍນ຺ໂຕປິ ຈ ອາຫາໂຣ ອວິຈ຺ເຉທວເສນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕວ ຊເນຕີຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາໂວວ ອາຫາຣຠາໂວຕິ. ຕຕ຺ຖ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ຣູປກາຍສ຺ເສວ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ, ເສສາ ຕໂຍ ຣູປາຣູປກາຍສ຺ສ. ນ ເກວລຎ຺ຫິ ເຕ ນາມຘມ຺ມານເມວ ອວິຈ຺ເຉທເຫຕຸກາ, ອຖ ໂຂ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານມ຺ປິ.

ເຕສຸ ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມຫິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວຕ຺ຕາປນກສງ຺ຂາຕອາຘິປຈ຺ຈຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ. ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ປວຕ຺ຕິວິນິວາຣເກ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕເນນ ຄຣຸຠາໂວ ອຘິປຕິຍຏ຺ໂຐ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປນ ທສ຺ສນາທິກິຈ຺ເຈສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ, ຊີວເນ ກມ຺ມຊຣູເປຫິ, ອຣູປຘມ຺ເມຫິ ຈ ຊີວນ຺ເຕຫິ ສຸຂິຕາທິຠາເວສຸ ສຸຂິຕາທີຫິ ອຘິໂມກ຺ຂປຄ຺ຄຫອຸປຏ຺ຐານາວິກ຺ເຂປປ຺ປຊານເນສຸ ‘‘ອນຎ຺ຎາຕໍ ຎສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອາຊານເນ, ອຎ຺ຎາຕາວິຠາເວ ຈ ສທ຺ຘາທິສຫຊາເຕຫີຕິ ເອວໍ ຕໍຕໍກິຈ຺ເຈສຸ ຈກ຺ຂາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອນຸວຕ຺ຕນິຍຕາມຕ຺ຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາຘິປຈ຺ຈຏ຺ໂຐຕິ ອຍເມວ ເຕສໍ ວິເສໂສ. ຣູປສຕ຺ຕກ-ຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທີນິ ປຎ຺ຈ, ອິຕ຺ຖິປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍທ຺ວຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ຊີວິຕ-ຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ທ຺ວາວີສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ອນາທິມຕິ ສໍສາເຣ ອນຎ຺ຎາຕໍ ອສຈ຺ຉິກຕໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ຎສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຐມມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອາຊານໂຕ ປຐມມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ຐມຣິຍາທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຊານໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໂຕ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ຉສຸ ຎາຓໍ, ອຎ຺ຎາຕາວິໂນ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ປຣິນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອຣຫຕ຺ຕຜລຎາຓໍ. ປຐມໍ ປຣິຍາຍໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຣູປສຕ຺ຕກ-ຄ຺ຄຫເຓນ ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຸນ ກຖຎ຺ຈິ ອຸປກາຣກຕ຺ຕາຠາວໂຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕານິ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ລິງ຺ຄາທີຫິ ອນຸວຕ຺ຕິຍມານານິປິ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ນານຸວຕ຺ຕີຍນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ.

ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານວເສນ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓນິຊ຺ຌານໍ ຌານປຈ຺ຈຍຕາ, ໂສ ຈ ວິຕກ຺ກາທີນເມວ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວຕິ ອາຫ ‘‘ຌານປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ. ເຕ ປນ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານໍ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ນາມຘມ຺ມານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສຸຄຕິໂຕ, ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ, ກຸສລໂຕ, ອກຸສລໂຕ ວາ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ ສຫຊາຕານໍ ອຸປກາຣກຕາ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຕາ, ສາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທີນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ. ສງ຺ກປ຺ປ-ຄ຺ຄຫເຓນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປໍ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ ຫິ ອປາຍມຄ຺ຄງ຺ຄາ, ມິຈ຺ຉາສຕິມິຈ຺ຉາວາຈາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ຕຖາປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ, ເຈຕນາ ຈ, ອຍມ຺ປິ ຌານປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕານເມວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປຣມຕ຺ເຖນ ຠິນ຺ນານມ຺ປິ ເອກີຠາວຄຕານໍ ວິຍ ເອກຸປ຺ປາທາທິຠາວສງ຺ຂາຕສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂເຓນ ອຸປກາຣກຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ, ສາ ຈ ນາມຘມ຺ມານເມວ, ນ ຣູປຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ຘຕາຍ ຍຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ສມານານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ວິສໍສຏ຺ຐຕາຍ ນານຕ຺ຕູປຄມເນນ ອຸປກາຣກຕາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ, ສາ ຈ ວຕ຺ຖູນໍ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການເມວ ວາຕິ ອາຫ ‘‘ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ. ຉ ວຕ຺ຖູນິ ຫິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ຍຖາຣຫໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ, ປວຕ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕານີຕິ ອິທໍ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖຸວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຫທຍວຕ຺ຖຸ ປນ ປຏິສນ຺ຘິຍມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ສຫຊາຕມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ອພ຺ຍາກຕປທສ຺ສ ສຫຊາຕວິຠງ຺ເຄ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ຂນ຺ຘາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ, ວຕ຺ຖຸ ຂນ຺ຘານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ຕຖາ ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາຕິ ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ສຫຊາຕາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໓໔) ປນ ສຫຊາຕາປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕວເສນ ຕິວິໂຘ’’ຕິ. ອຍໍ ປນ ຣູປຘມ຺ໂມ ສມາໂນ ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາຍ ອຠາວໂຕ.

ເຍສຎ຺ຫິ ນາມານໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕານໍ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ, ຣູປານຎ຺ຈ ນາມສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ ໂຫຕິ, ເຕສເມວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຣູປານໍ ປນ ຣູເປຫິ ສາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖິ, ວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ ຈ ຊາຍນ຺ຕານໍ ນາມານໍ ວິສຍມຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເຕນາປິ ເຕສໍ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຠາເວນ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ຕາທິສສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣກຕາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ. ສຕິປິ ຫິ ຊນກຕ຺ເຕ ຐິຕິຍໍເຍວ ສາຕິສໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍານໍ ພ຺ຍາປາໂຣຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕາ ເຕສໍ ຄຫິຕາ, ເຕ ຈ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີເນວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຫິ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ, ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ, ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕານິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ, ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາຕິ ຈ ວຕ຺ຖຸຣູປມຫາຠູຕຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມສາມຎ຺ເຎເນວ ຄຫຓໍ, ນ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວີນໍເຍວ. ປຈ຺ຉາຊາຕານມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຎ຺ຫາວາເຣ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖິຠາວາຠາເວນ ອນຸປກາຣການເມວ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ອຸປກາຣກຕາຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສພ຺ພທາ ຠາວິໂນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ, ອຸປ຺ປາທາທິຍຸຕ຺ຕານໍ ວາ ນຕ຺ຖິຠາໂວປກາຣຕາວິຣຸທ຺ໂຘ ອຸປກາຣກຠາໂວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາຕິ ນ ຕສ຺ສ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ໂຄ.

ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍຕິອາທີສຸ ອນນ຺ຕຣຕາມຕ຺ເຕນ, ຈິຕ຺ຕນິຍາມກຠາເວນ ວາ ອຸປກາຣກຕາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ. ເອກສ຺ມິໍ ຜສ຺ສາທິຘມ຺ມສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕມາເນ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕິຍາ ໂອກາສມລຠນ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານກຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ໂອກາສທານວເສນ ອຸປກາຣກຕາ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ. ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວາວິຄເມນ ອປ຺ປວຕ຺ຕມານານໍ ວິຄຕຠາເວນ ອຸປກາຣກຕາ ວິຄຕປຈ຺ຈຍຕາ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວີຘມ຺ມຕ຺ຕາ ອວິເສໂສ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຠາວຕາມຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣກຕາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ, ນິໂຣຘານຸປຄມນວເສນ ອຸປກາຣກຕາ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍຕາຕິ ປຈ຺ຈຍວິເສໂສ ເຕສໍ ຘມ຺ມາວິເສເສປິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ສມຕ຺ຖຕາວິເສສໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ຎຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ຈຕຸວີສຕິປຈ຺ຈຍາ ເທສິຕາຕິ ຠຄວຕິ ສທ຺ຘາຍ ‘‘ເອວໍ ວິເສສາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ສຸຕມຍຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຈິນ຺ຕາຠາວນາມຍຎາເຓຫິ ຕທຠິສມຍາຍ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ. ອວິເສເສປິ ຘມ຺ມສາມຕ຺ຖິຍສ຺ສ ຕຖາ ຕຖາ ວິເນຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕປິ ປຈ຺ຈໂຍ ປຸນ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍຖາ ອເຫຕຸກທຸກໍ ວຕ຺ວາປິ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸກໍ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຍສ຺ມາ ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ, ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ, ອຸປາທາຣູປານໍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາວ, ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ, ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິອວິຄຕອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປໍ ຣູປສ຺ສ…ເປ… ສຕ຺ຕຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຣູປໍ ອຣູປສ຺ສາຕິອາທີສຸປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຣູປໍ ຣູປາຣູປສ຺ສາຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ອິທໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠູຕມ຺ປິ ຣູປໍ ຣູປາຣູປທ຺ວຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ອນາຄຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສພ຺ເພສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ, ສຫຊາຕນານກ຺ຂຓິກເຈຕນາຍ ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍ, ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາທິເຠທສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ຈ ສໂມຘານໂຕ ສພ຺ເພປິ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ເຂປໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘາເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ເພ ປນິເມ’’ຕິອາທິ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນກຖາວຓ຺ຓນາ

໑໔໐໐-໒. ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຄຕິຕາຍ ສຸນ຺ທຣາ ມຕິ ອິມສ຺ສາຕິ ສຸມຕິ, ຕສ຺ສ ສຸມຕິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຕິວິຈາຣໍ ຎາຓຈາຣໍ ໂພເຘຕີຕິ ສຸມຕິມຕິວິຈາຣໂພຘໂນ. ວິຣຸທ຺ຘາ ມຕິ ເຍສໍ ເຕ ວິມຕິໂນ, ວິຣຸທ຺ຘາ ມຕີຕິ ຈ ວິຣຸທ຺ຘທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ວິໂມຫໍ ວິນາເສຕີຕິ ວິມຕິວິໂມຫວິນາສໂນ. ຍໂຕ ຍສ຺ມາ ນາມໂຕ ສຸມຕິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ມານໂຕ ພຫຸມາເນນ ອາຍາຈິຕສມ຺ມານໂຕ ອາຍາຈິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ອວນໂຕ ສທາເຍວ ມໂຕ ອຍໍ, ຕໂຕ ຕສ຺ມາ ມຍາ ຣຈິໂຕ ອຠິຘມ຺ມາວຕາໂຣ. ຕຖາ ຫິ ຠາວນາ ສາຘູນໍ ສມ຺ຠາວນາ ຫິຕວິຠາວນາ ຫິຕປ຺ປກາສນໂຕ ສທາ ໂຕສທາຕິ ໂຍຊນາ.

໑໔໐໓-໑໔. ອຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ວິຣຸທ຺ຘໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິມຸຂຠູຕໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ ນາມ, ປາຬິຍາ ວິມຸຂຠູຕໍ ວິຣຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ພ຺ຍປ຺ປຖານນ຺ຕິ ຈ ວາຈນາມຄ຺ຄານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິວິຘາຕິ ເອໂກ ພ຺ຍປ຺ປໂຖ ສທ຺ທສມ຺ປນ຺ໂນ, ນ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ໂນ, ເອໂກ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ໂນ, ນ ສທ຺ທສມ຺ປນ຺ໂນ, ເອໂກ ອຸຠຍສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ຕິປ຺ປກາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິຕເມວ ອຕ຺ໂຖຕິ ຫິຕຕ຺ໂຖ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກາເມຕີຕິ ຫິຕຕ຺ຖກາໂມ. ອສໍກິຓ຺ຓກຸລາກຸເລຫິ ອສມ຺ຠິນ຺ນກຸເລຫິ ສໍກິຓ຺ເຓ. ເກລາໂສເຍວ ສິຂໂຣຕິ ເກລາສສິຂໂຣ, ໂສ ຫິ ຫິມວໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ກູຏສຫສ຺ສານໍ ປາໂມກ຺ໂຂ ຣຊຕມໂຍ ມຫາສິຂໂຣ. ຕທາກາເຣຫິ ສພ຺ພເສເຕຫິ ປາສາເທຫິ ປຏິມຓ຺ຑິຕຕ຺ຕາ ເກລາສ…ເປ… ມຓ຺ຑິໂຕ. ກຓ຺ຫທາເສນາຕິ ເອວໍນາມເກນ ອຸປາສເກນ. ປາຈີນປາສາເທຕິ ປາຈີນທິສາຠາຄສນ຺ນິສ຺ສິເຕ ປາສາເທ. ອຍນ຺ຕິ ອຍມຠິຘມ຺ມາວຕາໂຣ.

ນິຏ຺ຐິຕາຍໍ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນີ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາ.

ນິຄມນກຖາ

໑. ຣມ຺ເມ ປຸລຕ຺ຖິນຄເຣ ນຄຣາຘິຣາເຊ,

ຣຎ຺ຎາ ປຣກ຺ກມຠຸເຊນ ມຫາຠຸເຊນ;

ກາຣາປິເຕ ວສຕິ ເຊຕວເນ ວິຫາເຣ,

ໂຍ ຣມ຺ມຫມ຺ມິຍວຣູປວນາຠິຣາເມ.

໒. ສມ຺ປນ຺ນສີລທມສໍຍມໂຕສິເຕຫິ,

ສມ຺ມານິໂຕ ວສິຄເຓຫິ ຄຸຓາກເຣຫິ;

ປຕ຺ໂຕ ມຸນິນ຺ທວຈນາທິສຸ ເນກຄນ຺ຖ-

ຊາເຕສຸ ຈາຈຣິຍຕໍ ມຫິຕໍ ວິທູຫິ.

໓. ຎາຓານຸຠາວມິຫ ຍສ຺ສ ຈ ສູຈຍນ຺ຕີ,

ສໍວຓ຺ຓນາ ຈ ວິນຍຏ຺ຐກຖາທິການໍ;

ສາຣຕ຺ຖທີປນິມຸຂາ ມຘຸຣຕ຺ຖສາຣ-

ສນ຺ທີປເນນ ສຸຊນໍ ປຣິໂຕສຍນ຺ຕີ.

໔. ຕສ຺ສານຸກມ຺ປມວລມ຺ພິຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕ-

ຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຖາມຄຕສາຣຄຸຓາກຣສ຺ສ;

ໂຍ ສາສເນ ຊິນວຣສ຺ສ ຣຕິໍ ອຸຬາຣໍ,

ປປ຺ໂປຕິ ນນ຺ທິປຣິເວຓນິວາສວາສີ.

໕. ສ ສາຘຍໍ ໂສຕຸຫິຕໍ ອນປ຺ປກໍ,

ສຸມງ຺ຄໂລທີຣິຕນາມວິສ຺ສຸໂຕ;

ອກາຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິໍ ອິມໍ,

ປກາສຍນ຺ຕິໍ ມຘຸຣຕ຺ຖສມ຺ປທນ຺ຕິ.

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣຏີກາ ສມຕ຺ຕາ.