໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ຕິຓກຏ຺ຐສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ [ອນມຕຄ຺ຄາຍໍ (ປີ. ກ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີເປ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ຕໍ ເຉຕ຺ວາ [ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ (ພຫູສຸ)] ເອກຊ຺ຌໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ຆຏິກໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ເມ ມາຕາ, ຕສ຺ສາ ເມ ມາຕຸ ອຍໍ ມາຕາ’ຕິ, ອປຣິຍາທິນ຺ນາວ [ອປຣິຍາທິຓ຺ຓາວ (ສີ.)] ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ມາຕຸມາຕໂຣ ອສ຺ສຸ, ອຖ ອິມສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີເປ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເອວໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຕິພ຺ພໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ, ກຏສີ [ກຏສິ (ສີ. ປີ. ກ.) ກຏາ ຉວາ ສຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ກຏສີ] ວຑ຺ຒິຕາ. ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຖວີສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ອິມໍ ມຫາປຖວິໍ ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕໍ ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຕິກາຄຸຬິກໍ ກຣິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ເມ ປິຕາ, ຕສ຺ສ ເມ ປິຕຸ ອຍໍ ປິຕາ’ຕິ, ອປຣິຍາທິນ຺ນາວ ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປິຕຸປິຕໂຣ ອສ຺ສຸ, ອຖາຍໍ ມຫາປຖວີ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເອວໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຕິພ຺ພໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ, ກຏສີ ວຑ຺ຒິຕາ. ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ, ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອສ຺ສຸສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕມໍ ນຸ ໂຂ ພຫຸຕຣໍ, ຍໍ ວາ ໂວ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ອມນາປສມ຺ປໂຍຄາ ມນາປວິປ຺ປໂຍຄາ ກນ຺ທນ຺ຕານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍ [ຣຸທນ຺ຕານໍ (ສີ.)] ອສ຺ສຸ ປສ຺ສນ຺ນໍ [ປສ຺ສນ຺ທໍ (ກ. ສີ.), ປສນ຺ທໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ປສນ຺ນໍ (ປີ. ກ.)] ປຄ຺ຆຣິຕໍ, ຍໍ ວາ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍຖາ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມ, ເອຕເທວ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸຕຣໍ ຍໍ ໂນ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ອມນາປສມ຺ປໂຍຄາ ມນາປວິປ຺ປໂຍຄາ ກນ຺ທນ຺ຕານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຸ ປສ຺ສນ຺ນໍ ປຄ຺ຆຣິຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຘຸ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ. ເອຕເທວ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຫຸຕຣໍ ຍໍ ໂວ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ອມນາປສມ຺ປໂຍຄາ ມນາປວິປ຺ປໂຍຄາ ກນ຺ທນ຺ຕານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຸ ປສ຺ສນ຺ນໍ ປຄ຺ຆຣິຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໍ. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕຸມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ; ເຕສໍ ວາ ມາຕຸມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ອມນາປສມ຺ປໂຍຄາ ມນາປວິປ຺ປໂຍຄາ ກນ຺ທນ຺ຕານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຸ ປສ຺ສນ຺ນໍ ປຄ຺ຆຣິຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໍ. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ປິຕຸມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ …ເປ… ຠາຕຸມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ… ຠຄິນິມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ… ປຸຕ຺ຕມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ… ຘີຕຸມຣຓໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ… ຎາຕິພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ… ໂຠຄພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຣຄພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ, ເຕສໍ ໂວ ໂຣຄພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ອມນາປສມ຺ປໂຍຄາ ມນາປວິປ຺ປໂຍຄາ ກນ຺ທນ຺ຕານໍ ໂຣທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຸ ປສ຺ສນ຺ນໍ ປຄ຺ຆຣິຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ …ເປ… ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ, ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຂີຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໗. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕມໍ ນຸ ໂຂ ພຫຸຕຣໍ, ຍໍ ວາ ໂວ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ມາຕຸຖຎ຺ຎໍ ປີຕໍ, ຍໍ ວາ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍຖາ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາມ, ເອຕເທວ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸຕຣໍ ຍໍ ໂນ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ມາຕຸຖຎ຺ຎໍ ປີຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຘຸ ໂຂ ເມ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທສິຕໍ ອາຊານາຖ. ເອຕເທວ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຫຸຕຣໍ ຍໍ ໂວ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ມາຕຸຖຎ຺ຎໍ ປີຕໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ…ເປ… ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປພ຺ພຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໘. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວທີໂຆ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກປ຺ໂປ’’ຕິ? ‘‘ທີໂຆ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ໂປ. ໂສ ນ ສຸກໂຣ ສງ຺ຂາຕຸໍ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຫາເສໂລ ປພ຺ພໂຕ ໂຍຊນໍ ອາຍາເມນ ໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ໂຍຊນໍ ອຸພ຺ເພເຘນ ອຈ຺ຉິນ຺ໂນ ອສຸສິໂຣ ເອກຄ຺ຆໂນ. ຕເມນໍ ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ກາສິເກນ ວຕ຺ເຖນ ສກິໍ ສກິໍ ປຣິມຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຂິປ຺ປຕຣໍ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂຸ, ມຫາເສໂລ ປພ຺ພໂຕ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ກປ຺ໂປ. ເອວໍ ທີໂຆ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ໂປ. ເອວໍ ທີຆານໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ປານໍ ເນໂກ ກປ຺ໂປ ສໍສິໂຕ, ເນກໍ ກປ຺ປສຕໍ ສໍສິຕໍ, ເນກໍ ກປ຺ປສຫສ຺ສໍ ສໍສິຕໍ, ເນກໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ສໍສິຕໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ…ເປ… ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ, ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສາສປສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໙. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວທີໂຆ, ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກປ຺ໂປ’’ຕິ? ‘‘ທີໂຆ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ໂປ. ໂສ ນ ສຸກໂຣ ສງ຺ຂາຕຸໍ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ…ເປ… ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ອາຍສໍ ນຄຣໍ ໂຍຊນໍ ອາຍາເມນ ໂຍຊນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ໂຍຊນໍ ອຸພ຺ເພເຘນ, ປຸຓ຺ຓໍ ສາສປານໍ ຄຸຬິກາພທ຺ຘໍ [ຈູຬິກາພທ຺ຘໍ (ສີ. ປີ.)]. ຕໂຕ ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ເອກເມກໍ ສາສປໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ຂິປ຺ປຕຣໍ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ມຫາສາສປຣາສິ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ກປ຺ໂປ. ເອວໍ ທີໂຆ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ໂປ. ເອວໍ ທີຆານໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກປ຺ປານໍ ເນໂກ ກປ຺ໂປ ສໍສິໂຕ, ເນກໍ ກປ຺ປສຕໍ ສໍສິຕໍ, ເນກໍ ກປ຺ປສຫສ຺ສໍ ສໍສິຕໍ, ເນກໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ສໍສິຕໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ສໍສາໂຣ …ເປ… ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສາວກສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໐. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ກີວພຫຸກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ພຫຸກາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ເຕ ນ ສຸກຣາ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕກາ ກປ຺ປາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘‘ອິຘສ຺ສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາວກາ ວສ຺ສສຕາຍຸກາ ວສ຺ສສຕຊີວິໂນ. ເຕ ທິວເສ ທິວເສ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍຸໍ. ອນນຸສ຺ສຣິຕາວ ຠິກ຺ຂເວ, ເຕຫິ ກປ຺ປາ ອສ຺ສຸ, ອຖ ໂຂ ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາວກາ ວສ຺ສສຕາຍຸກາ ວສ຺ສສຕຊີວິໂນ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ເອວໍ ພຫຸກາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ເຕ ນ ສຸກຣາ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕກາ ກປ຺ປາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ…ເປ… ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຄງ຺ຄາສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໑. ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວພຫຸກາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ພຫຸກາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ເຕ ນ ສຸກຣາ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕກາ ກປ຺ປາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຸປມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສກ຺ກາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍໂຕ ຈາຍໍ ຄງ຺ຄາ ນທີ ປຠວຕິ ຍຕ຺ຖ ຈ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອປ຺ເປຕິ, ຍາ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ວາລິກາ ສາ ນ ສຸກຣາ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕກາ ວາລິກາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລິກສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລິກສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລິກສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’ຕິ. ຕໂຕ ພຫຸຕຣາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກປ຺ປາ ອພ຺ຠຕີຕາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ເຕ ນ ສຸກຣາ ສງ຺ຂາຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕກາ ກປ຺ປາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເອວໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຕິພ຺ພໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ພ຺ຍສນໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ, ກຏສີ ວຑ຺ຒິຕາ. ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ, ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຓ຺ໂຑ ອຸປຣິເວຫາສໍ ຂິຕ຺ໂຕ ສກິມ຺ປິ ມູເລນ ນິປຕຕິ, ສກິມ຺ປິ ມຊ຺ເຌນ ນິປຕຕິ, ສກິມ຺ປິ ອນ຺ເຕນ ນິປຕຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓາ ສຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນາ ສນ຺ຘາວນ຺ຕາ ສໍສຣນ຺ຕາ ສກິມ຺ປິ ອສ຺ມາ ໂລກາ ປຣໍ ໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສກິມ຺ປິ ປຣສ຺ມາ ໂລກາ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ…ເປ… ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ…ເປ… ເອກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາວໂຕ ສໍສຣໂຕ ສິຍາ ເອວໍ ມຫາ ອຏ຺ຐິກງ຺ກໂລ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ໂຊ ອຏ຺ຐິຣາສິ ຍຖາຍໍ ເວປຸລ຺ໂລ ປພ຺ພໂຕ, ສເຈ ສໍຫາຣໂກ ອສ຺ສ, ສມ຺ຠຕຎ຺ຈ ນ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ…ເປ… ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ເອກສ຺ເສເກນ ກປ຺ເປນ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສຏ຺ຐິສຎ຺ຈໂຍ;

ສິຍາ ປພ຺ພຕສໂມ ຣາສິ, ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ມເຫສິນາ.

‘‘ໂສ ໂຂ ປນາຍໍ ອກ຺ຂາໂຕ, ເວປຸລ຺ໂລ ປພ຺ພໂຕ ມຫາ;

ອຸຕ຺ຕໂຣ ຄິຊ຺ຌກູຏສ຺ສ, ມຄຘານໍ ຄິຣິພ຺ພເຊ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ, ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂສມຸປ຺ປາທໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອຕິກ຺ກມໍ;

ອຣິຍໍ ຈຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ, ທຸກ຺ຂູປສມຄາມິນໍ.

‘‘ສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍປຣມໍ, ສນ຺ຘາວິຕ຺ວານ ປຸຄ຺ຄໂລ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາ’’ຕິ. ທສມໍ;

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຕິຓກຏ຺ຐຎ຺ຈ ປຖວີ, ອສ຺ສຸ ຂີຣຎ຺ຈ ປພ຺ພຕໍ;

ສາສປາ ສາວກາ ຄງ຺ຄາ, ທຓ຺ໂຑ ຈ ປຸຄ຺ຄເລນ ຈາຕິ.