໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ວຕປທສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໗. ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ [ວຕ຺ຕປທານິ (ກ.)] ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ? ຍາວຊີວໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິຠໂຣ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍີ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ສຓ຺ຫວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອປິສຸຓວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວເສຍ຺ຍໍ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ, ຍາວຊີວໍ ສຈ຺ຈວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອກ຺ໂກຘໂນ ອສ຺ສໍ – ສເຈປິ ເມ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ປຏິວິເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ອິມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

‘‘ມາຕາເປຕ຺ຕິຠຣໍ ຊນ຺ຕຸໍ, ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິນໍ;

ສຓ຺ຫໍ ສຂິລສມ຺ຠາສໍ, ເປສຸເຓຍ຺ຍປ຺ປຫາຍິນໍ.

‘‘ມຈ຺ເຉຣວິນເຍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສຈ຺ຈໍ ໂກຘາຠິຠຸໍ ນຣໍ;

ຕໍ ເວ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ, ອາຫຸ ສປ຺ປຸຣິໂສ ອິຕີ’’ຕິ.

໒. ສກ຺ກນາມສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໘. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເຊຕວເນ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ມໂຆ ນາມ ມາຓໂວ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ມຆວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣ [ປຸເຣ ປຸເຣ (ສີ. ປີ.)] ທານໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິນ຺ທໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ສກ຺ໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ອາວສຖໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ວາສໂວຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ອຕ຺ຖານໍ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ຈິນ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສຫສ຺ສກ຺ໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ສຸຊາ ນາມ ອສຸຣກຎ຺ຎາ ປຊາປຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸຊມ຺ປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ໂທ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ເທວານມິນ຺ໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ? ຍາວຊີວໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິຠໂຣ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍີ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ສຓ຺ຫວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອປິສຸຓວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວເສຍ຺ຍໍ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ, ຍາວຊີວໍ ສຈ຺ຈວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອກ຺ໂກຘໂນ ອສ຺ສໍ – ສເຈປິ ເມ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ປຏິວິເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ອິມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

‘‘ມາຕາເປຕ຺ຕິຠຣໍ ຊນ຺ຕຸໍ, ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິນໍ;

ສຓ຺ຫໍ ສຂິລສມ຺ຠາສໍ, ເປສຸເຓຍ຺ຍປ຺ປຫາຍິນໍ.

‘‘ມຈ຺ເຉຣວິນເຍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສຈ຺ຈໍ ໂກຘາຠິຠຸໍ ນຣໍ;

ຕໍ ເວ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ, ອາຫຸ ສປ຺ປຸຣິໂສ ອິຕີ’’ຕິ.

໓. ມຫາລິສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ມຫາລິ ລິຈ຺ຉວີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫາລິ ລິຈ຺ຉວີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ທິຏ຺ໂຐ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ’’ຕິ?

‘‘ທິຏ຺ໂຐ ໂຂ ເມ, ມຫາລິ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ’’ຕິ.

‘‘ໂສ ຫິ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກປຕິຣູປໂກ ຠວິສ຺ສຕິ. ທຸທ຺ທໂສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ’’ຕິ.

‘‘ສກ຺ກຎ຺ຈ ຂ຺ວາຫໍ, ມຫາລິ, ປຊານາມິ ສກ຺ກກຣເຓ ຈ ຘມ຺ເມ, ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ, ຕຎ຺ຈ ປຊານາມິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ມໂຆ ນາມ ມາຓໂວ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ມຆວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ສກ຺ໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ປຸເຣ ທານໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິນ຺ທໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ອາວສຖໍ ອທາສິ, ຕສ຺ມາ ວາສໂວຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ອຕ຺ຖານໍ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ຈິນ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສຫສ຺ສກ຺ໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ສຸຊາ ນາມ ອສຸຣກຎ຺ຎາ ປຊາປຕິ, ຕສ຺ມາ ສຸຊມ຺ປຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ໂກ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ໂທ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ເທວານມິນ຺ໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ. ກຕມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ? ຍາວຊີວໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິຠໂຣ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍີ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ສຓ຺ຫວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອປິສຸຓວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວເສຍ຺ຍໍ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ, ຍາວຊີວໍ ສຈ຺ຈວາໂຈ ອສ຺ສໍ, ຍາວຊີວໍ ອກ຺ໂກຘໂນ ອສ຺ສໍ – ສເຈປິ ເມ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປເຊຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປເມວ ນໍ ປຏິວິເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສກ຺ກສ຺ສ, ມຫາລິ, ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ອິມານິ ສຕ຺ຕ ວຕປທານິ ສມຕ຺ຕານິ ສມາທິນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ສມາທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຄາ’’ຕິ.

‘‘ມາຕາເປຕ຺ຕິຠຣໍ ຊນ຺ຕຸໍ, ກຸເລ ເຊຏ຺ຐາປຈາຍິນໍ;

ສຓ຺ຫໍ ສຂິລສມ຺ຠາສໍ, ເປສຸເຓຍ຺ຍປ຺ປຫາຍິນໍ.

‘‘ມຈ຺ເຉຣວິນເຍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສຈ຺ຈໍ ໂກຘາຠິຠຸໍ ນຣໍ;

ຕໍ ເວ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ, ອາຫຸ ສປ຺ປຸຣິໂສ ອິຕີ’’ຕິ.

໔. ທລິທ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຣາຊຄເຫ ມນຸສ຺ສທລິທ຺ໂທ [ມນຸສ຺ສທຬິທ຺ໂທ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອໂຫສິ ມນຸສ຺ສກປໂຓ ມນຸສ຺ສວຣາໂກ. ໂສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສທ຺ຘໍ ສມາທິຍິ, ສີລໍ ສມາທິຍິ, ສຸຕໍ ສມາທິຍິ, ຈາຄໍ ສມາທິຍິ, ປຎ຺ຎໍ ສມາທິຍິ. ໂສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສທ຺ຘໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສຸຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຈາຄໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ. ໂສ ອຎ຺ເຎ ເທເວ ອຕິໂຣຈຕິ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ຍສສາ ຈ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຕາວຕິໍສາ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ! ອຍຎ຺ຫິ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ມນຸສ຺ສທລິທ຺ໂທ ອໂຫສິ ມນຸສ຺ສກປໂຓ ມນຸສ຺ສວຣາໂກ; ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ໂນ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ. ໂສ ອຎ຺ເຎ ເທເວ ອຕິໂຣຈຕິ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ຍສສາ ຈາ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ມາ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ມາຣິສາ, ເອຕສ຺ສ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຊ຺ຌາຍິຕ຺ຖ. ເອໂສ ໂຂ, ມາຣິສາ, ເທວປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ສມາໂນ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສທ຺ຘໍ ສມາທິຍິ, ສີລໍ ສມາທິຍິ, ສຸຕໍ ສມາທິຍິ, ຈາຄໍ ສມາທິຍິ, ປຎ຺ຎໍ ສມາທິຍິ. ໂສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ສທ຺ຘໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສຸຕໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຈາຄໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ໂນ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ. ໂສ ອຎ຺ເຎ ເທເວ ອຕິໂຣຈຕິ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ຍສສາ ຈາ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອນຸນຍມາໂນ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

‘‘ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ຕຖາຄເຕ, ອຈລາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ສີລຎ຺ຈ ຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓໍ, ອຣິຍກນ຺ຕໍ ປສໍສິຕໍ.

‘‘ສງ຺ເຆ ປສາໂທ ຍສ຺ສຕ຺ຖິ, ອຸຊຸຠູຕຎ຺ຈ ທສ຺ສນໍ;

ອທລິທ຺ໂທຕິ ຕໍ ອາຫຸ, ອໂມຆໍ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

໕. ຣາມເຓຍ຺ຍກສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໑. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເຊຕວເນ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ອາຣາມເຈຕ຺ຍາ ວນເຈຕ຺ຍາ, ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎ ສຸນິມ຺ມິຕາ;

ມນຸສ຺ສຣາມເຓຍ຺ຍສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ.

‘‘ຄາເມ ວາ ຍທິ ວາຣຎ຺ເຎ, ນິນ຺ເນ ວາ ຍທິ ວາ ຖເລ;

ຍຕ຺ຖ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຠູມິຣາມເຓຍ຺ຍກ’’ນ຺ຕິ.

໖. ຍຊມານສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໒. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຍຊມານານໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂານ ປາຓິນໍ;

ກໂຣຕໍ ໂອປຘິກໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ກຕ຺ຖ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຏິປນ຺ນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຜເລ ຐິຕາ;

ເອສ ສງ຺ໂຆ ອຸຊຸຠູໂຕ, ປຎ຺ຎາສີລສມາຫິໂຕ.

‘‘ຍຊມານານໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂານ ປາຓິນໍ;

ກໂຣຕໍ ໂອປຘິກໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໗. ພຸທ຺ຘວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໓. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເຊຕວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ທິວາວິຫາຣຄໂຕ ໂຫຕິ ປຏິສລ຺ລີໂນ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ຈ ເທວານມິນ຺ໂທ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ສຫມ຺ປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ວາຣພາຫໍ ນິສ຺ສາຍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ວີຣ ວິຊິຕສງ຺ຄາມ,

ປນ຺ນຠາຣ ອນຓ ວິຈຣ ໂລເກ;

ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ,

ຈນ຺ໂທ ຍຖາ ປນ຺ນຣສາຍ ຣຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ນ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຕຖາຄຕາ ເອວໍ ວນ຺ທິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຈ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຕຖາຄຕາ ວນ຺ທິຕພ຺ພາ –

‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ວີຣ ວິຊິຕສງ຺ຄາມ,

ສຕ຺ຖວາຫ ອນຓ ວິຈຣ ໂລເກ;

ເທສສ຺ສຸ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ,

ອຎ຺ຎາຕາໂຣ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

໘. ຄຫຏ຺ຐວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໔. ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ຕຕ຺ຣ…ເປ… ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຕລິໍ ສງ຺ຄາຫກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍເຊຫິ, ສມ຺ມ ມາຕລິ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ. ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉາມ ສຸຠູມິໍ ທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ. ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເວຊຍນ຺ຕປາສາທາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ [ປຎ຺ຊລິໂກ (ປີ.), ປຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ (ກ.)] ສຸທໍ ປຸຖຸທ຺ທິສາ ນມສ຺ສຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ເຕວິຊ຺ຊາ, ສພ຺ເພ ຠຸມ຺ມາ ຈ ຂຕ຺ຕິຍາ;

ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຣາຊາ, ຕິທສາ ຈ ຍສສ຺ສິໂນ;

ອຖ ໂກ ນາມ ໂສ ຍກ຺ໂຂ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ສກ຺ກ ນມສ຺ສສີ’’ຕິ.

‘‘ມໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ເຕວິຊ຺ຊາ, ສພ຺ເພ ຠຸມ຺ມາ ຈ ຂຕ຺ຕິຍາ;

ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຣາຊາ, ຕິທສາ ຈ ຍສສ຺ສິໂນ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ເນ, ຈິຣຣຕ຺ຕສມາຫິເຕ;

ສມ຺ມາປພ຺ພຊິເຕ ວນ຺ເທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣາຍເນ.

‘‘ເຍ ຄຫຏ຺ຐາ ປຸຎ຺ຎກຣາ, ສີລວນ຺ໂຕ ອຸປາສກາ;

ຘມ຺ເມນ ທາຣໍ ໂປເສນ຺ຕິ, ເຕ ນມສ຺ສາມິ ມາຕລີ’’ຕິ.

‘‘ເສຏ຺ຐາ ຫິ ກິຣ ໂລກສ຺ມິໍ, ເຍ ຕ຺ວໍ ສກ຺ກ ນມສ຺ສສິ;

ອຫມ຺ປິ ເຕ ນມສ຺ສາມິ, ເຍ ນມສ຺ສສິ ວາສວາ’’ຕິ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ມຆວາ, ເທວຣາຊາ ສຸຊມ຺ປຕິ;

ປຸຖຸທ຺ທິສາ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ, ປມຸໂຂ ຣຖມາຣຸຫີ’’ຕິ.

໙. ສຕ຺ຖາຣວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເຊຕວເນ. ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຕລິໍ ສງ຺ຄາຫກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍເຊຫິ, ສມ຺ມ ມາຕລິ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ, ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉາມ ສຸຠູມິໍ ທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ. ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເວຊຍນ຺ຕປາສາທາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ສຸທໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຍຎ຺ຫິ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ຈ, ຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ວາສວ;

ອຖ ໂກ ນາມ ໂສ ຍກ຺ໂຂ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ສກ຺ກ ນມສ຺ສສີ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ອິຘ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອສ຺ມິໍ ໂລເກ ສເທວເກ;

ອໂນມນາມໍ ສຕ຺ຖາຣໍ, ຕໍ ນມສ຺ສາມິ ມາຕລິ.

‘‘ເຍສໍ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຂີຓາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ, ເຕ ນມສ຺ສາມິ ມາຕລິ.

‘‘ເຍ ຣາຄໂທສວິນຍາ, ອວິຊ຺ຊາສມຕິກ຺ກມາ;

ເສກ຺ຂາ ອປຈຍາຣາມາ, ອປ຺ປມຕ຺ຕານຸສິກ຺ຂເຣ;

ເຕ ນມສ຺ສາມິ ມາຕລີ’’ຕິ.

‘‘ເສຏ຺ຐາ ຫິ ກິຣ ໂລກສ຺ມິໍ, ເຍ ຕ຺ວໍ ສກ຺ກ ນມສ຺ສສິ;

ອຫມ຺ປິ ເຕ ນມສ຺ສາມິ, ເຍ ນມສ຺ສສິ ວາສວາ’’ຕິ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ມຆວາ, ເທວຣາຊາ ສຸຊມ຺ປຕິ;

ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ, ປມຸໂຂ ຣຖມາຣຸຫີ’’ຕິ.

໑໐. ສງ຺ຆວນ຺ທນາສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເຊຕວເນ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ…ເປ… ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ມາຕລິໍ ສງ຺ຄາຫກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ໂຍເຊຫິ, ສມ຺ມ ມາຕລິ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ, ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄຈ຺ຉາມ ສຸຠູມິໍ ທສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ຕໍ ອາຊຎ຺ຎຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິເວເທສິ – ‘ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຂ ເຕ, ມາຣິສ, ສຫສ຺ສຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ, ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເວຊຍນ຺ຕປາສາທາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ສຸທໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນມສ຺ສຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕລິ ສງ຺ຄາຫໂກ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຕຎ຺ຫິ ເອເຕ ນມສ຺ເສຍ຺ຍຸໍ, ປູຕິເທຫສຍາ ນຣາ;

ນິມຸຄ຺ຄາ ກຸຓປມ຺ເຫເຕ, ຂຸປ຺ປິປາສສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ກິໍ ນຸ ເຕສໍ ປິຫຍສິ, ອນາຄາຣານ ວາສວ;

ອາຈາຣໍ ອິສິນໍ ພ຺ຣູຫິ, ຕໍ ສຸໂຓມ ວໂຈ ຕວາ’’ຕິ.

‘‘ເອຕໍ ເຕສໍ ປິຫຍາມິ, ອນາຄາຣານ ມາຕລິ;

ຍມ຺ຫາ ຄາມາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ອນເປກ຺ຂາ ວຊນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ນ ເຕສໍ ໂກຏ຺ເຐ ໂອເປນ຺ຕິ, ນ ກຸມ຺ຠິ [ນ ກຸມ຺ຠາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ນ ກໂຬປິຍໍ [ຂໂຬປິຍໍ (ສີ.)];

ປຣນິຏ຺ຐິຕເມສານາ [ປຣນິຏ຺ຐິຕເມສນາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ເຕນ ຍາເປນ຺ຕິ ສຸພ຺ພຕາ.

‘‘ສຸມນ຺ຕມນ຺ຕິໂນ ຘີຣາ, ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ສມຎ຺ຈຣາ;

ເທວາ ວິຣຸທ຺ຘາ ອສຸເຣຫິ, ປຸຖຸ ມຈ຺ຈາ ຈ ມາຕລິ.

‘‘ອວິຣຸທ຺ຘາ ວິຣຸທ຺ເຘສຸ, ອຕ຺ຕທຓ຺ເຑສຸ ນິພ຺ພຸຕາ;

ສາທາເນສຸ ອນາທານາ, ເຕ ນມສ຺ສາມິ ມາຕລີ’’ຕິ.

‘‘ເສຏ຺ຐາ ຫິ ກິຣ ໂລກສ຺ມິໍ, ເຍ ຕ຺ວໍ ສກ຺ກ ນມສ຺ສສິ;

ອຫມ຺ປິ ເຕ ນມສ຺ສາມິ, ເຍ ນມສ຺ສສິ ວາສວາ’’ຕິ.

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ມຆວາ, ເທວຣາຊາ ສຸຊມ຺ປຕິ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ, ປມຸໂຂ ຣຖມາຣຸຫີ’’ຕິ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ເທວາ ປນ [ວ ຕປເທນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຕໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ທລິທ຺ທຎ຺ຈ ຣາມເຓຍ຺ຍກໍ;

ຍຊມານຎ຺ຈ ວນ຺ທນາ, ຕໂຍ ສກ຺ກນມສ຺ສນາຕິ.