໘. ອຠຍຣາຊກຸມາຣສຸຕ຺ຕໍ

໘໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອຠຍໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປຫິ. ເອວໍ ເຕ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ – ‘ອຠເຍນ ຣາຊກຸມາເຣນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາໂທ ອາໂຣປິໂຕ’’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ເຍນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ຠາເສຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ’ຕິ? ສເຈ ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຠາເສຍ຺ຍ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ’ຕິ, ຕເມນໍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ‘ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ ນານາກຣຓໍ? ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ຫິ ຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ’ຕິ. ສເຈ ປນ ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ນ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ’ຕິ, ຕເມນໍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ‘ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ພ຺ຍາກໂຕ – ‘‘ອາປາຍິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ, ເນຣຍິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ, ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ເທວທຕ຺ໂຕ, ອເຕກິຈ຺ໂຉ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ຕາຍ ຈ ປນ ເຕ ວາຈາຍ ເທວທຕ຺ໂຕ ກຸປິໂຕ ອໂຫສິ ອນຕ຺ຕມໂນ’ຕິ. ອິມໍ ໂຂ ເຕ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ສກ຺ຂິຕິ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິຕິ ໂອຄິລິຕຸໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິສສ຺ສ ອໂຍສິງ຺ຆາຏກໍ ກຓ຺ເຐ ວິລຄ຺ຄໍ, ໂສ ເນວ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ໂອຄິລິຕຸໍ; ເອວເມວ ໂຂ ເຕ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິມໍ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ສກ຺ຂິຕິ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິຕິ ໂອຄິລິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

໘໔. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ໂຂ ອຠຍສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ສູຣິຍໍ [ສຸຣິຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ອຊ຺ຊ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ. ສ຺ເວ ທານາຫໍ ສເກ ນິເວສເນ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ອຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອຠຍສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

໘໕. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠາເສຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ຣາຊກຸມາຣ, ເອກໍເສນາ’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ອນສ຺ສຸໍ ນິຄຓ຺ຐາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ເອວໍ ວເທສິ – ‘ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ອນສ຺ສຸໍ ນິຄຓ຺ຐາ’’’ຕິ? ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປຫິ. ເອວໍ ເຕ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ – ອຠເຍນ ຣາຊກຸມາເຣນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາໂທ ອາໂຣປິໂຕ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍຖາ ກຖໍ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກສ຺ສ ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ? ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຣາຊກຸມາຣ, ເຍນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ວເທຫິ – ຠາເສຍ຺ຍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາຕິ? ສເຈ ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ຠາເສຍ຺ຍ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາຕິ, ຕເມນໍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ ນານາກຣຓໍ? ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ຫິ ຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາຕິ. ສເຈ ປນ ເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ນ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄໂຕ ຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ ຍາ ສາ ວາຈາ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາຕິ, ຕເມນໍ ຕ຺ວໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍາສິ – ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ພ຺ຍາກໂຕ – ອາປາຍິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ, ເນຣຍິໂກ ເທວທຕ຺ໂຕ, ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ເທວທຕ຺ໂຕ, ອເຕກິຈ຺ໂຉ ເທວທຕ຺ໂຕຕິ? ຕາຍ ຈ ປນ ເຕ ວາຈາຍ ເທວທຕ຺ໂຕ ກຸປິໂຕ ອໂຫສິ ອນຕ຺ຕມໂນຕິ. ອິມໍ ໂຂ ເຕ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ສກ຺ຂິຕິ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິຕິ ໂອຄິລິຕຸໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິສສ຺ສ ອໂຍສິງ຺ຆາຏກໍ ກຓ຺ເຐ ວິລຄ຺ຄໍ, ໂສ ເນວ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ໂອຄິລິຕຸໍ; ເອວເມວ ໂຂ ເຕ, ຣາຊກຸມາຣ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອິມໍ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ສກ຺ຂິຕິ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິຕິ ໂອຄິລິຕຸ’’’ນ຺ຕິ.

໘໖. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ທຫໂຣ ກຸມາໂຣ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ອຠຍສ຺ສ ຣາຊກຸມາຣສ຺ສ ອງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຠຍໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຣາຊກຸມາຣ, ສຈາຍໍ ກຸມາໂຣ ຕຸຍ຺ຫໍ ວາ ປມາທມນ຺ວາຍ ຘາຕິຍາ ວາ ປມາທມນ຺ວາຍ ກຏ຺ຐໍ ວາ ກຐລໍ [ກຖລໍ (ກ.)] ວາ ມຸເຂ ອາຫເຣຍ຺ຍ, ກິນ຺ຕິ ນໍ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາຫເຣຍ຺ຍສ຺ສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ. ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ອາທິເກເນວ ອາຫຕ຺ຕຸໍ [ອາຫຣິຕຸໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ສີສໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ [ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ (ສີ.)] ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ວງ຺ກງ຺ຄຸລິໍ ກຣິຕ຺ວາ ສໂລຫິຕມ຺ປິ ອາຫເຣຍ຺ຍໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາເຣ ອນຸກມ຺ປາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຣາຊກຸມາຣ, ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ອຠູຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ, ນ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ຍມ຺ປິ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ, ຕມ຺ປິ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ນ ຠາສຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍາ ອມນາປາ, ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕິ ຕສ຺ສາ ວາຈາຍ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ. ຍໍ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ອຠູຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ປິຍາ ມນາປາ, ນ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ຍມ຺ປິ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ປິຍາ ມນາປາ ຕມ຺ປິ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ນ ຠາສຕິ. ຍຎ຺ຈ ຕຖາຄໂຕ ວາຈໍ ຊານາຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ສາ ຈ ປເຣສໍ ປິຍາ ມນາປາ, ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ຕຖາຄໂຕ ໂຫຕິ ຕສ຺ສາ ວາຈາຍ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຕ຺ຖິ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ສຕ຺ເຕສຸ ອນຸກມ຺ປາ’’ຕິ.

໘໗. ‘‘ເຍເມ, ຠນ຺ເຕ, ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຸພ຺ເພວ ນຸ ໂຂ, ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ກິຕໍ ໂຫຕິ ‘ເຍ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ເຕສາຫໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ, ອຸທາຫຸ ຐານໂສເວຕໍ ຕຖາຄຕໍ ປຏິຠາຕີ’’ຕິ?

‘‘ເຕນ ຫິ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຣາຊກຸມາຣ, ກຸສໂລ ຕ຺ວໍ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສໂລ ອຫໍ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຣາຊກຸມາຣ, ເຍ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກິໍ ນາມິທໍ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄ’ນ຺ຕິ? ປຸພ຺ເພວ ນຸ ໂຂ ເຕ ເອຕໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ກິຕໍ ອສ຺ສ ‘ເຍ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ເຕສາຫໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ, ອຸທາຫຸ ຐານໂສເວຕໍ ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຣຖິໂກ ສຎ຺ຎາໂຕ ກຸສໂລ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ. ສພ຺ພານິ ເມ ຣຖສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ສຸວິທິຕານິ. ຐານໂສເວຕໍ ມໍ ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຣາຊກຸມາຣ, ເຍ ເຕ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ຄຫປຕິປຓ຺ຑິຕາປິ ສມຓປຓ຺ຑິຕາປິ ປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຐານໂສເວຕໍ ຕຖາຄຕໍ ປຏິຠາຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສາ ຫິ, ຣາຊກຸມາຣ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມຘາຕຸ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ຐານໂສເວຕໍ ຕຖາຄຕໍ ປຏິຠາຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຠໂຍ ຣາຊກຸມາໂຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຠຍຣາຊກຸມາຣສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ອຏ຺ຐມໍ.