໕. ຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໗໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມລ຺ເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ປາວາ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ປາວາຍໍ ວິຫຣຕິ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອມ຺ພວເນ.

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ຠຄວາ ກິຣ ມລ຺ເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປາວໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາວາຍໍ ວິຫຣຕິ ມຍ຺ຫໍ ອມ຺ພວເນ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ສເກ ນິເວສເນ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ປຫູຕຎ຺ຈ ສູກຣມທ຺ທວໍ ຠຄວໂຕ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ – ‘‘ກາໂລ, ຠນ຺ເຕ, ນິຏ຺ຐິຕໍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ເຍນ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍໍ ເຕ, ຈຸນ຺ທ, ສູກຣມທ຺ທວໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ເຕນ ມໍ ປຣິວິສ, ຍໍ ປນຎ຺ຎໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຍໍ ອໂຫສິ ສູກຣມທ຺ທວໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ເຕນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວິສິ; ຍໍ ປນຎ຺ຎໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິວິສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຍໍ ເຕ, ຈຸນ຺ທ, ສູກຣມທ຺ທວໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ຕໍ ໂສພ຺ເຠ ນິຂຓາຫິ. ນາຫໍ ຕໍ, ຈຸນ຺ທ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຍສ຺ສ ຕໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ [ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄເຕນາຕິ (ກ. ສີ.)]. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຍໍ ອໂຫສິ ສູກຣມທ຺ທວໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ຕໍ ໂສພ຺ເຠ ນິຂຓິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິສ຺ສ ຂໂຣ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂລຫິຕປກ຺ຂນ຺ທິກາ ປພາຬ຺ຫາ [ພາຬ຺ຫາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເວທນາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ມາຣຓນ຺ຕິກາ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຘິວາເສສິ ອວິຫຎ຺ຎມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາຍາມານນ຺ທ, ເຍນ ກຸສິນາຣາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

‘‘ຈຸນ຺ທສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ, ກມ຺ມາຣສ຺ສາຕິ ເມ ສຸຕໍ;

ອາພາຘໍ ສມ຺ຜຸສີ ຘີໂຣ, ປພາຬ຺ຫໍ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ.

‘‘ຠຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ສູກຣມທ຺ທເວນ, ພ຺ຍາຘິປ຺ປພາຬ຺ໂຫ ອຸທປາທິ ສຕ຺ຖຸໂນ;

ວິຣິຈ຺ຈມາໂນ [ວິຣິຎ຺ຈມາໂນ (?) ວິເຣຈມາໂນ (ທີ. ນິ. ໒.໑໙໐)] ຠຄວາ ອໂວຈ, ‘ຄຈ຺ຉາມຫໍ ກຸສິນາຣໍ ນຄຣ’’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ເຍນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຫິ; ກິລນ຺ໂຕສ຺ມິ, ອານນ຺ທ, ນິສີທິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ປານີຍໍ ອາຫຣ; ປິປາສິໂຕສ຺ມິ, ອານນ຺ທ, ປິວິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທານິ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ສກຏສຕານິ ອຕິກ຺ກນ຺ຕານິ. ຕໍ ຈກ຺ກຈ຺ຉິນ຺ນໍ ອຸທກໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຸຬິຕໍ ອາວິລໍ ສນ຺ທຕິ. ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸກຸຏ຺ຐາ [ກກຸຕ຺ຖາ (ສີ.), ກຸກຸຏາ (ສ຺ຍາ.), ກກຸຘາ (ທີ. ນິ. ໒.໑໙໑)] ນທີ ອວິທູເຣ ອຈ຺ໂຉທກາ ສາໂຕທກາ ສີໂຕທກາ ເສໂຕທກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ. ເອຕ຺ຖ ຠຄວາ ປານີຍຎ຺ຈ ປິວິສ຺ສຕິ ຄຕ຺ຕານິ ຈ ສີຕີກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ [ສີຕິໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ (ສີ.), ສີຕໍ ກຣິສ຺ສຕີຕິ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)].

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ປານີຍໍ ອາຫຣ; ປິປາສິໂຕສ຺ມິ, ອານນ຺ທ, ປິວິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ສາ ນທີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ສາ ນທີ ຈກ຺ກຈ຺ຉິນ຺ນາ ປຣິຕ຺ຕາ ລຸຬິຕາ ອາວິລາ ສນ຺ທມານາ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອານນ຺ເທ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ອຈ຺ຉາ ວິປ຺ປສນ຺ນາ ອນາວິລາ ສນ຺ທຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ! ອຍຎ຺ຫິ ສາ ນທີ ຈກ຺ກຈ຺ຉິນ຺ນາ ປຣິຕ຺ຕາ ລຸຬິຕາ ອາວິລາ ສນ຺ທມານາ ມຍິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ອຈ຺ຉາ ວິປ຺ປສນ຺ນາ ອນາວິລາ ສນ຺ທຕີ’’ຕິ!! ປຕ຺ເຕນ ປານີຍໍ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ! ອຍຎ຺ຫິ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ນທີ ຈກ຺ກຈ຺ຉິນ຺ນາ ປຣິຕ຺ຕາ ລຸຬິຕາ ອາວິລາ ສນ຺ທມານາ ມຍິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ອຈ຺ຉາ ວິປ຺ປສນ຺ນາ ອນາວິລາ ສນ຺ທຕິ!! ປິວຕຸ ຠຄວາ ປານີຍໍ, ປິວຕຸ ສຸຄໂຕ ປານີຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປານີຍໍ ອປາຍິ [ອປາສິ (ສີ.)]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ກຸກຸຏ຺ຐາ ນທີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກຸກຸຏ຺ຐໍ ນທິໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເຍນ ອມ຺ພວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຈຸນ຺ທກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ຈຸນ຺ທກ, ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຫິ; ກິລນ຺ໂຕສ຺ມິ, ຈຸນ຺ທກ, ນິປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈຸນ຺ທໂກ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ. ອາຍສ຺ມາ ປນ ຈຸນ຺ທໂກ ຕຕ຺ເຖວ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ນິສີທິ.

‘‘ຄນ຺ຕ຺ວານ ພຸທ຺ໂຘ ນທິກໍ ກຸກຸຏ຺ຐໍ,

ອຈ຺ໂຉທກໍ ສາຕຸທກໍ [ສາໂຕທກໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ວິປ຺ປສນ຺ນໍ;

ໂອຄາຫິ ສຕ຺ຖາ ສຸກິລນ຺ຕຣູໂປ,

ຕຖາຄໂຕ ອປ຺ປຏິໂມຘ ໂລເກ.

‘‘ນ຺ຫຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈຸທຕາຣິ [ນ຺ຫຕ຺ວາ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ (ກ.)] ສຕ຺ຖາ,

ປຸຣກ຺ຂໂຕ ຠິກ຺ຂຸຄຓສ຺ສ ມຊ຺ເຌ;

ສຕ຺ຖາ ປວຕ຺ຕາ ຠຄວາ ອິຘ ຘມ຺ເມ,

ອຸປາຄມິ ອມ຺ພວນໍ ມເຫສິ;

ອາມນ຺ຕຍິ ຈຸນ຺ທກໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸໍ,

ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສນ຺ຖຣ [ປຕ຺ຖຣ (ສີ. ປີ.)] ເມ ນິປຊ຺ຊໍ.

‘‘ໂສ ໂຈທິໂຕ ຠາວິຕຕ຺ເຕນ ຈຸນ຺ໂທ,

ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສນ຺ຖຣິ [ປຕ຺ຖຣິ (ສີ. ປີ.)] ຂິປ຺ປເມວ;

ນິປຊ຺ຊິ ສຕ຺ຖາ ສຸກິລນ຺ຕຣູໂປ,

ຈຸນ຺ໂທປິ ຕຕ຺ຖ ປມຸເຂ ນິສີທີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສິຍາ ໂຂ, ປນານນ຺ທ, ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂກຈິ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ອຸປທເຫຍ຺ຍ – ‘ຕສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ ຈຸນ຺ທ, ອລາຠາ, ຕສ຺ສ ເຕ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ຍສ຺ສ ເຕ ຕຖາຄໂຕ ປຈ຺ຉິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’ຕິ. ຈຸນ຺ທສ຺ສານນ຺ທ, ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປຏິວິໂນເທຕພ຺ໂພ –

‘‘‘ຕສ຺ສ ເຕ, ອາວຸໂສ ຈຸນ຺ທ, ລາຠາ, ຕສ຺ສ ເຕ ສຸລທ຺ຘໍ ຍສ຺ສ ເຕ ຕຖາຄໂຕ ປຈ຺ຉິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ ຈຸນ຺ທ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ, ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ທ຺ເວເມ ປິຓ຺ຑປາຕາ ສມສມຜລາ ສມສມວິປາກາ ອຕິວິຍ ອຎ຺ເຎຫິ ປິຓ຺ຑປາເຕຫິ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ຈ ມຫານິສໍສຕຣາ ຈ. ກຕເມ ທ຺ເວ? ຍຎ຺ຈ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຖາຄໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ, ຍຎ຺ຈ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິເມ ທ຺ເວ ປິຓ຺ຑປາຕາ ສມສມຜລາ ສມສມວິປາກາ ອຕິວິຍ ອຎ຺ເຎຫິ ປິຓ຺ຑປາເຕຫິ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ຈ ມຫານິສໍສຕຣາ ຈ.

‘‘‘ອາຍຸສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ວຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ສຸຂສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ຍສສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ, ອາຘິປເຕຍ຺ຍສໍວຕ຺ຕນິກໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຈຸນ຺ເທນ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕ’ນ຺ຕິ. ຈຸນ຺ທສ຺ສານນ຺ທ, ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປຏິວິໂນເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ທທໂຕ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ,

ສໍຍມໂຕ ເວຣໍ ນ ຈີຍຕິ;

ກຸສໂລ ຈ ຊຫາຕິ ປາປກໍ,

ຣາຄໂທສໂມຫກ຺ຂຍາ ສນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ [ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ປຎ຺ຈມໍ;