໗. ຈູຬວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ [ສມາທາເປຕິ (?)] ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສ຺ສ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານສ຺ສ ສມາທປິຍມານສ຺ສ ສມຸຕ຺ເຕຊິຍມານສ຺ສ ສມ຺ປຫໍສິຍມານສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິຍມານໍ ສມາທປິຍມານໍ ສມຸຕ຺ເຕຊິຍມານໍ ສມ຺ປຫໍສິຍມານໍ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ [ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ (?)].

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ສພ຺ພຘິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍຫມສ຺ມີຕິ [ອຍມຫມສ຺ມີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອນານຸປສ຺ສີ;

ເອວໍ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຸທຕາຣິ ໂອຆໍ, ອຕິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ ອປຸນພ຺ຠວາຍາ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ທຸຕິຍລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ເສຂໍ [ເສກ຺ໂຂຕິ (ສ຺ຍາ.), ເສໂຂຕິ (ປີ.)] ມຎ຺ຎມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ເສຂໍ ມຎ຺ຎມານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ຕໍ ສມາທເປນ຺ຕໍ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ຕໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ [ອຈ຺ເຉຊ຺ຊິ (ກ. ສີ.), ອຈ຺ຉິຊ຺ຊິ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ.), ອຉິຊ຺ຊິ (ກ.)] ວຏ຺ຏໍ ພ຺ຍຄາ ນິຣາສໍ, ວິສຸກ຺ຂາ ສຣິຕາ ນ ສນ຺ທຕິ;

ຉິນ຺ນໍ ວຏ຺ຏໍ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ປຐມສຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ມນຸສ຺ສາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກາເມສຸ ອຕິເວລໍ ສຕ຺ຕາ ( ) [(ໂຫນ຺ຕິ) (ພຫູສຸ) ອຏ຺ຐກຖາຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ] ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ [ຄຖິຕາ (ສີ.)] ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ສມ຺ມຕ຺ຕກຊາຕາ ກາເມສຸ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍສຸ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ມນຸສ຺ສາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກາເມສຸ ອຕິເວລໍ ສຕ຺ຕາ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ສມ຺ມຕ຺ຕກຊາຕາ ກາເມສຸ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ກາເມສຸ ສຕ຺ຕາ ກາມສງ຺ຄສຕ຺ຕາ,

ສໍໂຍຊເນ ວຊ຺ຊມປສ຺ສມານາ;

ນ ຫິ ຊາຕຸ ສໍໂຍຊນສງ຺ຄສຕ຺ຕາ,

ໂອຆໍ ຕເຣຍ຺ຍຸໍ ວິປຸລໍ ມຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ທຸຕິຍສຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ມນຸສ຺ສາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກາເມສຸ ສຕ຺ຕາ ( ) [(ໂຫນ຺ຕິ) (ພຫູສຸ) ອຏ຺ຐກຖາຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ] ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ອນ຺ຘີກຕາ ສມ຺ມຕ຺ຕກຊາຕາ ກາເມສຸ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍາ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກາເມສຸ ສຕ຺ເຕ ຣຕ຺ເຕ ຄິທ຺ເຘ ຄຘິເຕ ມຸຈ຺ຉິເຕ ອຊ຺ໂຌປນ຺ເນ ອນ຺ຘີກເຕ ສມ຺ມຕ຺ຕກຊາເຕ ກາເມສຸ ວິຫຣນ຺ເຕ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ກາມນ຺ຘາ ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາ;

ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ ພທ຺ຘາ, ມຈ຺ຉາວ ກຸມິນາມຸເຂ;

ຊຣາມຣຓມນ຺ເວນ຺ຕິ [ຊຣາມຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ວຈ຺ໂຉ ຂີຣປໂກວ ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ອປຣລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິໂຍ ສມ຺ພຫຸລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກຸຓ຺ຑກຠທ຺ທິຍໍ ທູຣໂຕວ ສມ຺ພຫຸລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ທຸທ຺ທສິກໍ ໂອໂກຏິມກໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິຠູຕຣູປໍ. ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທູຣໂຕວ ສມ຺ພຫຸລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ທຸທ຺ທສິກໍ ໂອໂກຏິມກໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິຠູຕຣູປ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ.

‘‘ເອໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ. ນ ຈ ສາ ສມາປຕ຺ຕິ ສຸລຠຣູປາ ຍາ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອສມາປນ຺ນປຸພ຺ພາ. ຍສ຺ສ ຈຕ຺ຖາຍ [ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ (ສີ. ກ.)] ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ, ເອກາໂຣ ວຕ຺ຕຕີ ຣໂຖ;

ອນີຆໍ ປສ຺ສ ອາຍນ຺ຕໍ, ຉິນ຺ນໂສຕໍ ອພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ [ອຎ຺ຎາຕໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎໍ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ນໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມານໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍສ຺ສ ມູລໍ ຉມາ ນຕ຺ຖິ, ປຓ຺ຓາ ນຕ຺ຖິ ກຸໂຕ ລຕາ;

ຕໍ ຘີຣໍ ພນ຺ຘນາ ມຸຕ຺ຕໍ, ໂກ ຕໍ ນິນ຺ທິຕຸມຣຫຕິ;

ເທວາປິ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຸນາປິ ປສໍສິໂຕ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ປປຎ຺ຈຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາປຫານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຕ຺ຕໂນ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາປຫານໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍສ຺ສ ປປຎ຺ຈາ ຐິຕິ ຈ ນຕ຺ຖິ,

ສນ຺ທານໍ ປລິຆຎ຺ຈ ວີຕິວຕ຺ໂຕ;

ຕໍ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫໍ ມຸນິໍ ຈຣນ຺ຕໍ,

ນາວຊານາຕິ ສເທວໂກປິ ໂລໂກ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ກຈ຺ຈານສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ກາຍຄຕາຍ ສຕິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຣິມຸຂໍ ສູປຏ຺ຐິຕາຍ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ອວິທູເຣ ນິສິນ຺ນໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ກາຍຄຕາຍ ສຕິຍາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຣິມຸຂໍ ສູປຏ຺ຐິຕາຍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍສ຺ສ ສິຍາ ສພ຺ພທາ ສຕິ,

ສຕຕໍ ກາຍຄຕາ ອຸປຏ຺ຐິຕາ;

ໂນ ຈສ຺ສ ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ,

ນ ຠວິສ຺ສຕິ ນ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ;

ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣິ ຕຕ຺ຖ ໂສ,

ກາເລເນວ ຕເຣ ວິສຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ;

໙. ອຸທປານສຸຕ຺ຕໍ

໖໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມລ຺ເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຖູຓໍ [ຖູນໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ນາມ ມລ຺ລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມລ຺ເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຖູຓໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ.( ) [(ອຖ ໂຂ ເຕ ຖູເຓຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ) (?)] ອຸທປານໍ ຕິຓສ຺ສ ຈ ຠຸສສ຺ສ ຈ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູເຣສຸໍ – ‘‘ມາ ເຕ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາ ປານີຍໍ ອປໍສູ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ເຍນ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ອຸທປານາ ປານີຍໍ ອາຫຣາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທານິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທປາໂນ ຖູເຓຍ຺ຍເກຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກຫິ ຕິຓສ຺ສ ຈ ຠຸສສ຺ສ ຈ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູຣິໂຕ – ‘ມາ ເຕ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາ ປານີຍໍ ອປໍສູ’’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິງ຺ຆ ເມ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕມ຺ຫາ ອຸທປານາ ປານີຍໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ອຸທປາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ອຸທປາໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ອານນ຺ເທ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຓຎ຺ຈ ຠຸສຎ຺ຈ ມຸຂໂຕ ໂອວມິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ອນາວິລສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູຣິໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ໂຕ [ວິສ຺ສນ຺ໂທ (ກ.)] ມຎ຺ເຎ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ! ອຍຎ຺ຫິ ໂສ ອຸທປາໂນ ມຍິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຓຎ຺ຈ ຠຸສຎ຺ຈ ມຸຂໂຕ ໂອວມິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ອນາວິລສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູຣິໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຎ ຐິໂຕ’’ຕິ!! ປຕ຺ເຕນ ປານີຍໍ ອາທາຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ! ອຍຎ຺ຫິ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທປາໂນ ມຍິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຓຎ຺ຈ ຠຸສຎ຺ຈ ມຸຂໂຕ ໂອວມິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ອນາວິລສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ມຸຂໂຕ ປູຣິໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ໂຕ ມຎ຺ເຎ ອຏ຺ຐາສິ!! ປິວຕຸ ຠຄວາ ປານີຍໍ, ປິວຕຸ ສຸຄໂຕ ປານີຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ກິໍ ກຍິຣາ ອຸທປາເນນ,

ອາປາ ເຈ ສພ຺ພທາ ສິຍຸໍ;

ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໂຕ ເຉຕ຺ວາ,

ກິສ຺ສ ປຣິເຍສນໍ ຈເຣ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ອຸເຕນສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ອຸເຕນສ຺ສ [ອຸເທນສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອຸຍ຺ຍານຄຕສ຺ສ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ທຑ຺ຒໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈ ຈ ອິຕ຺ຖິສຕານິ [ປຎ຺ຈ ອິຕ຺ຖິສຕານິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ກາລງ຺ກຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສາມາວຕີປມຸຂານິ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ໂກສມ຺ພິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍສຸ. ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ໂຎ ອຸເຕນສ຺ສ ອຸຍ຺ຍານຄຕສ຺ສ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ທຑ຺ຒໍ, ປຎ຺ຈ ຈ ອິຕ຺ຖິສຕານິ ກາລງ຺ກຕານິ ສາມາວຕີປມຸຂານິ. ຕາສໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປາສິການໍ ກາ ຄຕິ ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’ຕິ?

‘‘ສນ຺ເຕຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາໂຍ ໂສຕາປນ຺ນາ, ສນ຺ຕິ ສກທາຄາມິນິໂຍ, ສນ຺ຕິ ອນາຄາມິນິໂຍ. ສພ຺ພາ ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາໂຍ ອນິປ຺ຜລາ ກາລງ຺ກຕາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ໂມຫສມ຺ພນ຺ຘໂນ ໂລໂກ, ຠພ຺ພຣູໂປວ ທິສ຺ສຕິ;

ອຸປຘິພນ຺ຘໂນ [ອຸປຘິສມ຺ພນ຺ຘໂນ (ກ. ສີ.)] ພາໂລ, ຕມສາ ປຣິວາຣິໂຕ;

ສສ຺ສໂຕຣິວ [ສສ຺ສຕິ ວິຍ (ກ. ສີ.)] ຂາຍຕິ, ປສ຺ສໂຕ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈນ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ;

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ຠທ຺ທິຍາ ທ຺ເວ ຈ ສຕ຺ຕາ, ລກຸຓ຺ຑໂກ ຕຓ຺ຫາຂໂຍ;

ປປຎ຺ຈຂໂຍ ຈ ກຈ຺ຈາໂນ, ອຸທປານຎ຺ຈ ອຸເຕໂນຕິ.

ຈູຬວຄ຺ໂຄ [ຈຸລ຺ລວຄ຺ໂຄ (ສີ.), ຈູລວຄ຺ໂຄ (ປີ.)] ສຕ຺ຕໂມ ນິຏ຺ຐິໂຕ.