ສາສນປຏ຺ຐານໍ

໘໙. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາຣສ ມູລປທາ ກຸຫິໍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ? ສາສນປຏ຺ຐາເນ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສາສນປຏ຺ຐານໍ? ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ອເສກ຺ຂຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ອເສກ຺ຂຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ສໍກິເລສຠາຄິຍຎ຺ຈ ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ວາສນາຠາຄິຍຎ຺ຈ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ທິຏ຺ຐິສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫາໂວທານຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ທິຏ຺ຐິໂວທານຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ, ທຸຈ຺ຈຣິຕໂວທານຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສໍກິເລໂສ ຕິວິໂຘ – ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລໂສ ສມເຖນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂສ ສມໂຖ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ. ທິຏ຺ຐິສໍກິເລໂສ ວິປສ຺ສນາຍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ສາ ວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ. ທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລໂສ ສຸຈຣິເຕນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ສຸຈຣິຕໍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຍທິ ອາສຕ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຠເວສຸ, ເອວໍ ສາຍໍ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ຣິຍວຕ຺ຖຸ ຠວຕິ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຕ຺ຕານິ, ສາຘາຣຓານິ ກຕານິ ອຏ຺ຐ ຠວນ຺ຕິ, ຕານິເຍວ ອຏ຺ຐ ສຸຕ຺ຕານິ ສາຘາຣຓານິ ກຕານິ ໂສຬສ ຠວນ຺ຕິ.

ອິເມຫິ ໂສຬສຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ ຠິນ຺ເນຫິ ນວວິຘໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຠິນ຺ນໍ ຠວຕິ. ຄາຖາຍ ຄາຖາ ອນຸມິນິຕພ຺ພາ, ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ອນຸມິນິຕພ຺ພໍ. ສຸຕ຺ເຕນ ສຸຕ຺ຕໍ ອນຸມິນິຕພ຺ພໍ.

໙໐. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

‘‘ກາມນ຺ຘາ ຊາລສຎ຺ຉນ຺ນາ, ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາ;

ປມຕ຺ຕພນ຺ຘນາ [ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ (ອຸທາ. ໗໔)] ພທ຺ຘາ, ມຈ຺ຉາວ ກຸມິນາມຸເຂ;

ຊຣາມຣຓມນ຺ເວນ຺ຕິ, ວຈ຺ໂຉ ຂີຣປໂກວ [ຂີຣູປໂກວ (ກ.) ປສ຺ສ ອຸທາ. ໖໔] ມາຕຣ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄຕິຄມນານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ຉນ຺ທາຄຕິໍ [ຉນ຺ທາ ອຄຕິໍ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໑໗] ຄຈ຺ຉຕິ, ໂທສາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂມຫາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠຍາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄຕິຄມນານິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ, ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຉນ຺ທາ ໂທສາ ຠຍາ ໂມຫາ, ໂຍ ຘມ຺ມໍ ອຕິວຕ຺ຕຕິ;

ນິຫີຍຕິ ຕສ຺ສ ຍໂສ, ກາຬປກ຺ເຂວ ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ;

ມນສາ ເຈ ປທຸຏ຺ເຐນ, ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາ;

ຕໂຕ ນໍ ທຸກ຺ຂມນ຺ເວຕິ, ຈກ຺ກໍວ ວຫໂຕ ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ມິທ຺ຘີ [ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໓໒໕] ຍທາ ໂຫຕິ ມຫຄ຺ຆໂສ ຈ, ນິທ຺ທາຍິຕາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕສາຍີ;

ມຫາວຣາໂຫວ ນິວາປປຸຏ຺ໂຐ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄພ຺ຠມຸເປຕິ ມນ຺ໂທ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຍສາວ ມລໍ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ, ຕຕຸຏ຺ຐາຍ [ຕທຸຏ຺ຐາຍ (ສີ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໒໔໐] ຕເມວ ຂາທຕິ;

ເອວໍ ອຕິໂຘນຈາຣິນໍ, ສານິ [ຕານິ (ສີ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໒໔໐] ກມ຺ມານິ ນຍນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂຈໂຣ ຍຖາ ສນ຺ຘິມຸເຂ ຄຫີໂຕ, ສກມ຺ມຸນາ ຫຎ຺ຎຕິ ພຊ຺ຌເຕ ຈ;

ເອວໍ ອຍໍ ເປຈ຺ຈ ປຊາ ປຣຕ຺ຖ, ສກມ຺ມຸນາ ຫຎ຺ຎຕິ ພຊ຺ຌເຕ ຈາ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸຂກາມານິ ຠູຕານິ, ໂຍ ທຓ຺ເຑນ ວິຫິໍສຕິ;

ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂເມສາໂນ, ເປຈ຺ຈ ໂສ ນ ລຠເຕ [ລເຠ (ກ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໑໓໑] ສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຄຸນ຺ນໍ ເຈ ຕຣມານານໍ, ຊິມ຺ຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸງ຺ຄໂວ;

ສພ຺ພາ ຕາ ຊິມ຺ຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເນຕ຺ເຕ ຊິມ຺ຫໍ ຄເຕ [ຊິມ຺ຫຄເຕ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໗໐] ສຕິ.

‘‘ເອວເມວ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂຍ ໂຫຕິ ເສຏ຺ຐສມ຺ມໂຕ;

ໂສ ເຈ ອຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາ;

ສພ຺ພໍ ຣຏ຺ຐໍ ທຸກ຺ຂໍ ເສຕິ, ຣາຊາ ເຈ ໂຫຕິ ອຘມ຺ມິໂກ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸກິຈ຺ຉຣູປາວຕິເມ ມນຸສ຺ສາ, ກໂຣນ຺ຕິ ປາປໍ ອຸປຘີສຸ ຣຕ຺ຕາ;

ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຕ ພຫຸຊນສນ຺ນິວາສໍ, ນິຣຍໍ ອວີຈິໍ ກຏຸກໍ ຠຍານກ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຜລໍ ເວ [ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໖໘] ກທລິໍ ຫນ຺ຕິ, ຜລໍ ເວຬຸໍ ຜລໍ ນຬໍ;

ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິສໍ ຫນ຺ຕິ, ຄພ຺ໂຠ ອສ຺ສຕຣິໍ ຍຖາ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂກຘມກ຺ຂຄຣຸ ຠິກ຺ຂຸ, ລາຠສກ຺ກາຣຄາຣໂວ [ລາຠສກ຺ກາຣກາຣຓາ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໔໓];

ສຸເຂຕ຺ເຕ ປູຕິພີຊໍວ, ສທ຺ຘມ຺ເມ ນ ວິຣູຫຕີ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

໙໑. ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ເອວໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ, (ຍຖາ ໂຂ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິຣິຍຕິ, ຍຎ຺ຈ ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ຍຎ຺ຈ ມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ) [( ) ນຕ຺ຖິ ອ. ນິ. ໑.໔໓-໔໔; ອິຕິວຸ. ໒໐]. ອິມມ຺ຫິ ຈາຍໍ ສມເຍ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ນິຣເຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຈິຕ຺ຕໍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທຸຏ຺ຐໍ [ປໂທສິຕໍ (ສີ. ກ.) ອ. ນິ. ໑.໔໓; ອິຕິວຸ. ໒໐ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ເຈໂຕປໂທສເຫຕຸ [ຈິຕ຺ຕປໂທສເຫຕຸ (ສີ. ກ.)] ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ອໂວຈ, ຕຕ຺ເຖຕໍ ອິຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວານ, ເອກຈ຺ຈໍ ອິຘ ປຸຄ຺ຄລໍ;

ເອຕມຕ຺ຖຎ຺ຈ ພ຺ຍາກາສິ, ພຸທ຺ໂຘ [ສຕ຺ຖາ (ສີ. ກ.)] ຠິກ຺ຂູນ ສນ຺ຕິເກ;

ອິມມ຺ຫິ ຈາຍໍ ສມເຍ, ກາລໍ ກຍິຣາຖ ປຸຄ຺ຄໂລ;

ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຈິຕ຺ຕໍ ຫິສ຺ສ ປທູສິຕໍ;

ເຈໂຕປໂທສເຫຕຸ ຫິ, ສຕ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ.

ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຕຖາວິໂຘ;

ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ນິຣຍໍ ໂສປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສເຈ ຠາຍຖ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ສເຈ ໂວ ທຸກ຺ຂມປ຺ປິຍໍ;

ມາກຕ຺ຖ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ອາວິ [ອາວີ (ສີ.) ປສ຺ສ ອຸທາ. ໔໔] ວາ ຍທິ ວາ ຣໂຫ.

‘‘ສເຈ ຈ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ກຣິສ຺ສຖ ກໂຣຖ ວາ;

ນ ໂວ ທຸກ຺ຂາ ປມຸຕ຺ຍຕ຺ຖິ, ອຸເປຈ຺ຈປິ ປລາຍຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຘມ຺ເມນ ຘນໍ ລທ຺ຘາ, ມຸສາວາເທນ ຈູຠຍໍ;

ມເມຕິ ພາລາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໍ ກຖໍ ນຸ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ອນ຺ຕຣາຍາ ສຸ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສມ຺ຠຕສ຺ສ ວິນສ຺ສຕິ;

ມຕາ ສຄ຺ຄໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນນຸ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫຕາ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ກຖໍ ຂຓຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ກຖໍ ມິຕ຺ເຕຫິ ຊີຣຕິ;

ກຖໍ ວິວຏ຺ຏເຕ ຘມ຺ມາ, ກຖໍ ສຄ຺ຄໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ໂລຠາ ຂຓຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ລຸທ຺ໂຘ ມິຕ຺ເຕຫິ ຊີຣຕິ;

ໂລຠາ ວິວຏ຺ຏເຕ ຘມ຺ມາ, ໂລຠາ ສຄ຺ຄໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຈຣນ຺ຕິ ພາລາ ທຸມ຺ເມຘາ, ອມິຕ຺ເຕເນວ ອຕ຺ຕນາ;

ກໂຣນ຺ຕາ ປາປກໍ ກມ຺ມໍ, ຍໍ ໂຫຕິ ກຏຸກປ຺ຜລໍ [ກຏກໍ ຜລໍ (ກ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໖໖].

‘‘ນ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ສາຘຸ, ຍໍ ກຕ຺ວາ ອນຸຕປ຺ປຕິ;

ຍສ຺ສ ອສ຺ສຸມຸໂຂ ໂຣທໍ, ວິປາກໍ ປຏິເສວຕີ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ທຸກ຺ກຣໍ ທຸຕ຺ຕິຕິກ຺ຂຎ຺ຈ, ອພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຈ [ອວິຍຕ຺ເຕນ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໑.໑໗] ສາມຎ຺ຎໍ;

ພຫູ ຫິ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ພາຘາ, ຍຕ຺ຖ ພາໂລ ວິສີທຕິ.

‘‘ໂຍ ຫິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ຠາສມາເນ ຕຖາຄເຕ;

ມນໍ ປໂທສເຍ ພາໂລ, ໂມຆໍ ໂຂ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ເອຕຎ຺ຈາຫໍ ອຣຫາມິ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ອິໂຕ ຈ ປາປິຍຕຣໍ ຠນ຺ເຕ;

ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ເຍສຸ ຕຖາຄເຕສຸ, ຈິຕ຺ຕໍ ປໂທເສມິ ອວີຕຣາໂຄ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ ປມິນນ຺ໂຕ, ໂກຘ ວິທ຺ວາ ວິກປ຺ປເຍ;

ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ ປມາຍິນໍ [ປມາຍນ຺ຕໍ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໙], ນິວຸຕໍ ຕໍ ມຎ຺ເຎ ອກິສ຺ສວ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຊາຕສ຺ສ, ກຸຐາຣີ [ກຸຘາຣີ (ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໐] ຊາຍເຕ ມຸເຂ;

ຍາຍ ຉິນ຺ທຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ພາໂລ ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ຠຓໍ.

‘‘ນ ຫິ ສຕ຺ຖໍ ສຸນິສິຕໍ, ວິສໍ ຫລາຫລໍ ອິວ;

ເອວໍ ວິຣທ຺ຘໍ ປາເຕຕິ, ວາຈາ ທຸພ຺ຠາສິຕາ ຍຖາ’’ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

໙໒. ‘‘ໂຍ ນິນ຺ທິຍໍ ປສໍສຕິ, ຕໍ ວາ ນິນ຺ທຕິ ໂຍ ປສໍສິໂຍ;

ວິຈິນາຕິ ມຸເຂນ ໂສ ກລິໍ, ກລິນາ ເຕນ ສຸຂໍ ນ ວິນ຺ທຕິ.

‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອຍໍ ກລິ, ໂຍ ອກ຺ເຂສຸ ຘນປຣາຊໂຍ;

ສພ຺ພສ຺ສາປິ ສຫາປິ ອຕ຺ຕນາ, ອຍເມວ ມຫນ຺ຕຕໂຣ [ມຫຕ຺ຕໂຣ (ກ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໓; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໐] ກລິ;

ໂຍ ສຸຄເຕສຸ ມນໍ ປໂທສເຍ.

‘‘ສຕໍ ສຫສ຺ສານໍ ນິຣພ຺ພຸທານໍ, ຉຕ຺ຕິໍສຕີ ປຎ຺ຈ ຈ ອພ຺ພຸທານິ;

ຍມຣິຍຄຣຫີ ນິຣຍໍ ອຸເປຕິ, ວາຈໍ ມນຎ຺ຈ ປຓິຘາຍ ປາປກ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂຍ ໂລຠຄຸເຓ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ວຈສາ [ວຈສາ ຈ (ກ.) ປສ຺ສ ສຸ. ນິ. ໖໖໘] ປຣິຠາສຕິ ອຎ຺ເຎ;

ອສ຺ສທ຺ໂຘ ກທຣິໂຍ [ອນຣິໂຍ (ສີ. ກ.)] ອວທຎ຺ຎູ, ມຈ຺ຉຣິ ເປສຸຓິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ.

‘‘ມຸຂທຸຄ຺ຄ ວິຠູຕ ອນຣິຍ, ຠູນຫຸ ປາປກ ທຸກ຺ກຏກາຣິ;

ປຸຣິສນ຺ຕ ກລີ ອວຊາຕປຸຕ຺ຕ [ອວຊາຕກປຸຕ຺ຕ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສຸ. ນິ. ໖໖໙], ມາ ພຫຸຠາຓິຘ ເນຣຍິໂກສິ.

‘‘ຣຊມາກິຣສີ ອຫິຕາຍ, ສນ຺ເຕ ຄຣຫສິ ກິພ຺ພິສກາຣີ;

ພຫູນິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ຈຣິຕ຺ວາ, ຄຈ຺ຉສິ ໂຂ ປປຕໍ ຈິຣຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ສໍກິເລສຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ?

‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ, ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ;

ມນສາ ເຈ ປສນ຺ເນນ, ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາ;

ຕໂຕ ນໍ ສຸຂມນ຺ເວຕິ, ຉາຍາວ ອນປາຍິນີ’’ຕິ [ອນຸປາຍິນີຕິ (ກ.) ປສ຺ສ ຘ. ປ. ໒].

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

໙໓. ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກປິລວຕ຺ຖຸ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ຜີຕຎ຺ຈ ພາຫຸຊຎ຺ຎໍ [ພຫຸຊນໍ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໑໘] ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສໍ ສມ຺ພາຘພ຺ຍູຫໍ, ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວາ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ມໂນຠາວນີເຍ ວາ ຠິກ຺ຂູ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປວິສນ຺ໂຕ ຠນ຺ເຕນປິ ຫຕ຺ຖິນາ ສມາຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕນປິ ອສ຺ເສນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕນປິ ຣເຖນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕນປິ ສກເຏນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕນປິ ປຸຣິເສນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ, ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຸສ຺ສເຕວ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ, ມຸສ຺ສຕິ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ, ມຸສ຺ສຕິ ສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ອິມມ຺ຫິ ຈາຫໍ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ກາ ມຍ຺ຫໍ [ມມສ຺ສ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໑໘] ຄຕິ, ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’’ຕິ.

‘‘ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປາປິກາ [ອປາປິກາ ເຕ (ສີ.)] ກາລງ຺ກິຣິຍາ. ຈຕູຫິ ໂຂ, ມຫານາມ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ນິພ຺ພານນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປໂຓ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາໂຣ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ມຫານາມ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ. ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອຂຓ຺ເຑຫິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫານາມ, ຣຸກ຺ໂຂ ປາຈີນນິນ຺ໂນ ປາຈີນໂປໂຓ ປາຈີນປພ຺ຠາໂຣ, ໂສ ມູລຈ຺ຉິນ຺ໂນ [ມູເລຫິ ຉິນ຺ໂນ (ສີ. ກ.)] ກຕເມນ ປປເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ເຍນ, ຠນ຺ເຕ, ນິນ຺ໂນ ເຍນ ໂປໂຓ ເຍນ ປພ຺ຠາໂຣ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫານາມ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ນິພ຺ພານນິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານໂປໂຓ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາໂຣ. ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປາປິກາ ກາລງ຺ກິຣິຍາ’’ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສຸຂກາມານິ ຠູຕານິ, ໂຍ ທຓ຺ເຑນ ນ ຫິໍສຕິ;

ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂເມສາໂນ, ເປຈ຺ຈ ໂສ ລຠເຕ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຄຸນ຺ນຎ຺ເຈ ຕຣມານານໍ, ອຸຊຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸງ຺ຄໂວ;

ສພ຺ພາ ຕາ ອຸຊຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເນຕ຺ເຕ ອຸຊຸໍ ຄເຕ ສຕິ.

‘‘ເອວເມວ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂຍ ໂຫຕິ ເສຏ຺ຐສມ຺ມໂຕ;

ໂສ ສເຈ [ໂສ ເຈວ (ສີ.) ປສ຺ສ (ສີ.) ປສ຺ສ ອ. ນິ. ໔.໗໐] ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາ;

ສພ຺ພໍ ຣຏ຺ຐໍ ສຸຂໍ ເສຕິ, ຣາຊາ ເຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມິໂກ’’ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

໙໔. ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ສາເກເຕ [ສາຘຸເກ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໒)] ປຏິວສນ຺ຕິ ເກນຈິ ເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ມຄ຺ເຄ ປຸຣິສໍ ຐເປສຸໍ ‘‘ຍທາ ຕ຺ວໍ ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ ປສ຺ເສຍ຺ຍາສິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ທ຺ວີຫຕີຫໍ ຐິໂຕ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ອທ຺ທສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ, ທິສ຺ວານ ເຍນ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາເຓ ຖປຕໂຍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ອຍໍ ໂສ ຠນ຺ເຕ [ອຍໍ ຠນ຺ເຕ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໒] ຠຄວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຍສ຺ສທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎຖາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ເຍນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ອິສິທຕ຺ຕປຸຣາຓາ ຖປຕໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ຍທາ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ສາວຕ຺ຖິຍາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ, ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ທູເຣ ໂນ ຠຄວາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ສາວຕ຺ຖິຍາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ’ຕິ, ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ທູເຣ ໂນ ຠຄວາ’ຕິ…ເປ….

‘‘ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ກາສີສຸ ມຄເຘສຸ [ກາສີຫິ ມາຄເຘ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໒)] ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ, ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ທູເຣ ໂນ ຠຄວາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ກາສີສຸ ມຄເຘສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ’ຕິ, ອນປ຺ປກາ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ອນປ຺ປກໍ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ທູເຣ ໂນ ຠຄວາ’ຕິ.

‘‘ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ມຄເຘສຸ ກາສີສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ, ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ມຄເຘສຸ ກາສີສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ’ຕິ, ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ’ຕິ…ເປ….

‘‘ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ໂກສເລສຸ ສາວຕ຺ຖິໍ [ສາວຕ຺ຖິຍໍ (ສີ. ກ.)] ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂຫຕິ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕມນຕາ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ.

‘‘ຍທາ ປນ ມຍໍ ຠນ຺ເຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຸໂຓມ ‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ’ຕິ ໂຫຕິ ອນປ຺ປກາ ໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕມນຕາ, ໂຫຕິ ອນປ຺ປກໍ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ’’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຖປຕໂຍ, ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ອລຎ຺ຈ ປນ ໂວ, ຖປຕໂຍ, ອປ຺ປມາທາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕມ຺ຫາ ສມ຺ພາຘາ ອຎ຺ໂຎ ສມ຺ພາໂຘ ສມ຺ພາຘຕໂຣ ເຈວ ສມ຺ພາຘສງ຺ຂາຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ກຕໂມ ປນ ໂວ, ຖປຕໂຍ, ເອຕມ຺ຫາ ສມ຺ພາຘາ ອຎ຺ໂຎ ສມ຺ພາໂຘ ສມ຺ພາຘຕໂຣ ເຈວ ສມ຺ພາຘສງ຺ຂາຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍທາ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ນິຍ຺ຍາຕຸກາໂມ [ຄນ຺ຕຸກາໂມ (ສີ. ກ.) ປສ຺ສ ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໒] ໂຫຕິ, ເຍ ເຕ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ນາຄາ ໂອປວຍ຺ຫາ, ເຕ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຍາ ຕາ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ປຊາປຕິໂຍ ປິຍາ ມນາປາ, ຕາ [ຕາສໍ (ສີ. ກ.)] ເອກໍ ປຸຣໂຕ ເອກໍ ປຈ຺ຉໂຕ ນິສີທາເປມ, ຕາສໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄິນີນໍ ເອວຣູໂປ ຄນ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑກສ຺ສ ຕາວເທວ ວິວຣິຍມານສ຺ສ, ຍຖາ ຕໍ ຣາຊກຎ຺ຎານໍ [ຣາຊາຣເຫນ (ສີ. ກ.)] ຄນ຺ເຘນ ວິຠູສິຕານໍ. ຕາສໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄິນີນໍ ເອວຣູໂປ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຕູລປິຈຸໂນ ວາ ກປ຺ປາຫປິຈຸໂນ ວາ, ຍຖາ ຕໍ ຣາຊກຎ຺ຎານໍ ສຸເຂຘິຕານໍ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍ ນາໂຄປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕາປິ ຠຄິນິໂຍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕາປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ ໂຫຕິ. ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິຊານາມ ຕາສຸ ຠຄີນິສຸ ປາປກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຎປ຺ປາເທນ຺ຕາ, ອຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕມ຺ຫາ ສມ຺ພາຘາ ອຎ຺ໂຎ ສມ຺ພາໂຘ ສມ຺ພາຘຕໂຣ ເຈວ ສມ຺ພາຘສງ຺ຆາຕຕໂຣ ຈາຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຖປຕໂຍ, ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ອລຎ຺ຈ ປນ ໂວ, ຖປຕໂຍ, ອປ຺ປມາທາຍ. ຈຕູຫິ ໂຂ ຖປຕໂຍ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ.

‘‘ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຖປຕໂຍ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ, ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຖປຕໂຍ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ.

‘‘ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ, ຖປຕໂຍ, ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ…ເປ… ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາຕິ, ຘມ຺ເມ…ເປ… ສງ຺ເຆ…ເປ… ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ກຸເລ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ສີລວນ຺ເຕຫິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມຫິ, ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຖປຕໂຍ, ກຕິວິຘາ ເຕ ໂກສເລສຸ ມນຸສ຺ສາ ເຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສມສມາ ຍທິທໍ ທານສໍວິຠາເຄຫີ’’ຕິ? ‘‘ລາຠາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸລທ຺ຘໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ເຍສໍ ໂນ ຠຄວາ ເອວໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

໙໕. ‘‘ເອກປຸປ຺ຜໍ ຈຊິຕ຺ວານ [ຍຊິຕ຺ວານ (ກ.) ປສ຺ສ ເຖຣຄາ. ໙໖], ສຫສ຺ສໍ ກປ຺ປໂກຏິໂຍ;

ເທເວ ເຈວ ມນຸສ຺ເສ ຈ, ເສເສນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອສ຺ສຕ຺ເຖ ຫຣິໂຕຠາເສ, ສໍວິຣູຬ຺ຫມ຺ຫິ ປາທເປ;

ເອກໍ ພຸທ຺ຘຄຕໍ [ພຸທ຺ຘກຕໍ (ກ.) ປສ຺ສ ເຖຣຄາ. ໒໑໗] ສຎ຺ຎໍ, ອລຠິໍຕ຺ຖໍ [ອລຠິໍຫໍ (ສີ. ກ.)] ປຕິສ຺ສໂຕ.

‘‘ອຊ຺ຊ ຕິໍສໍ ຕໂຕ ກປ຺ປາ, ນາຠິຊານາມິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ຕສ຺ສາ ສຎ຺ຎາຍ ວາສນາ’’ຕິ.

ອິທໍ ວາສນາຠາຄິຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ໂກສລໍ ປຸຣໍ, ປາວິສິ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ;

ອນຸກມ຺ປໂກ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫານິຆາຕໂກ ມຸນິ.

‘‘ປຸຣິສສ຺ສ ວຏໍສໂກ ຫຕ຺ເຖ, ສພ຺ພປຸປ຺ເຜຫິລງ຺ກໂຕ;

ໂສ ອທ຺ທສາສິ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ.

‘‘ປວິສນ຺ຕໍ ຣາຊມຄ຺ເຄນ, ເທວມານຸສປູຊິຕໍ;

ຫຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ສມ຺ພຸທ຺ຘມຸປສງ຺ກມິ.

‘‘ໂສ ຕໍ ວຏໍສກໍ ສຸຣຠິໍ, ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ມໂນຣມໍ;