໔. ນິພ຺ພານວຄ຺ໂຄ

໑. ຜສ຺ສາທິວິນິພ຺ຠຸຊນປຎ຺ໂຫ

໑. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສກ຺ກາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກໂຕຠາວຄຕານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ‘ອຍໍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ເວທນາ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເຈຕນາ, ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອຍໍ ວິຕກ຺ໂກ, ອຍໍ ວິຈາໂຣ’ຕິ’’? ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກໂຕຠາວຄຕານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ‘ອຍໍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ເວທນາ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເຈຕນາ, ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອຍໍ ວິຕກ຺ໂກ, ອຍໍ ວິຈາໂຣ’’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ໂຎ ສູໂທ ອຣສໍ ວາ ຣສໍ ວາ [ຍູສໍ ວາ ຣສໍ ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ກເຣຍ຺ຍ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ທຘິມ຺ປິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ໂລຓມ຺ປິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ສິງ຺ຄິເວຣມ຺ປິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ຊີຣກມ຺ປິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ມຣິຈມ຺ປິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎານິປິ ປກາຣານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ຕເມນໍ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ທຘິສ຺ສ ເມ ຣສໍ ອາຫຣ, ໂລຓສ຺ສ ເມ ຣສໍ ອາຫຣ, ສິງ຺ຄິເວຣສ຺ສ ເມ ຣສໍ ອາຫຣ, ຊີຣກສ຺ສ ເມ ຣສໍ ອາຫຣ, ມຣິຈສ຺ສ ເມ ຣສໍ ອາຫຣ, ສພ຺ເພສໍ ເມ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ຣສໍ ອາຫຣາ’ຕິ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຕສໍ ຣສານໍ ເອກໂຕຠາວຄຕານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ຣສໍ ອາຫຣິຕຸໍ ອມ຺ພິລຕ຺ຕໍ ວາ ລວຓຕ຺ຕໍ ວາ ຕິຕ຺ຕກຕ຺ຕໍ ວາ ກຏຸກຕ຺ຕໍ ວາ ກສາຍຕ຺ຕໍ ວາ ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກາ ເຕສໍ ຣສານໍ ເອກໂຕຠາວຄຕານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ຣສໍ ອາຫຣິຕຸໍ ອມ຺ພິລຕ຺ຕໍ ວາ ລວຓຕ຺ຕໍ ວາ ຕິຕ຺ຕກຕ຺ຕໍ ວາ ກຏຸກຕ຺ຕໍ ວາ ກສາຍຕ຺ຕໍ ວາ ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ວາ, ອປິ ຈ ໂຂ ປນ ສເກນ ສເກນ ລກ຺ຂເຓນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ນ ສກ຺ກາ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ເອກໂຕຠາວຄຕານໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນານາກຣຓໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ ‘ອຍໍ ຜສ຺ໂສ, ອຍໍ ເວທນາ, ອຍໍ ສຎ຺ຎາ, ອຍໍ ເຈຕນາ, ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອຍໍ ວິຕກ຺ໂກ, ອຍໍ ວິຈາໂຣ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ປນ ສເກນ ສເກນ ລກ຺ຂເຓນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ຜສ຺ສາທິວິນິພ຺ຠຸຊນປຎ຺ໂຫ ປຐໂມ.

໒. ນາຄເສນປຎ຺ໂຫ

໒. ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ໂລຓໍ, ມຫາຣາຊ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຊານາຫີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພໍ ໂລຓໍ ຊິວ຺ຫາຍ ວິຊານາຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພໍ ໂລຓໍ ຊິວ຺ຫາຍ ວິຊານາຕິ’’.

‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພໍ ໂລຓໍ ຊິວ຺ຫາຍ ວິຊານາຕິ, ກິສ຺ສ ປນ ຕໍ ສກເຏຫິ ພລີພທ຺ທາ [ພລິພທ຺ທາ (ສີ. ປີ.)] ອາຫຣນ຺ຕິ, ນນຸ ໂລຓເມວ ອາຫຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ, ໂລຓເມວ ອາຫຣິຕຸໍ ເອກໂຕຠາວຄຕາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ໂຄຈຣນານຕ຺ຕຄຕາ ໂລຓໍ ຄຣຸຠາໂວ ຈາຕິ. ສກ຺ກາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ໂລຓໍ ຕຸລາຍ ຕຸລຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ມຫາຣາຊ, ໂລຓໍ ຕຸລາຍ ຕຸລຍິຕຸໍ, ຄຣຸຠາໂວ ຕຸລາຍ ຕຸລິຍຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນາຄເສນປຎ຺ໂຫ ທຸຕິໂຍ.

໓. ປຎ຺ຈາຍຕນກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕປຎ຺ໂຫ

໓. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຍານິມານິ ປຎ຺ຈາຍຕນານິ, ກິໍ ນຸ ຕານິ ນານາກມ຺ເມຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ອຸທາຫຸ ເອເກນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິ? ‘‘ນານາກມ຺ເມຫິ, ມຫາຣາຊ, ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ນ ເອເກນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ເອກສ຺ມິໍ ເຂຕ຺ເຕ ນານາພີຊານິ ວປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ນານາພີຊານໍ ນານາຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຍານິ ຍານິ ປຎ຺ຈາຍຕນານິ, ຕານິ ຕານິ ນານາກມ຺ເມຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ນ ເອເກນ ກມ຺ເມນາ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ປຎ຺ຈາຍຕນກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕປຎ຺ໂຫ ຕຕິໂຍ.

໔. ກມ຺ມນານາກຣຓປຎ຺ໂຫ

໔. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເກນ ກາຣເຓນ ມນຸສ຺ສາ ນ ສພ຺ເພ ສມກາ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປາຍຸກາ, ອຎ຺ເຎ ທີຆາຍຸກາ, ອຎ຺ເຎ ພຫ຺ວາພາຘາ ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປາພາຘາ, ອຎ຺ເຎ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ, ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ, ອຎ຺ເຎ ມເຫສກ຺ຂາ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປໂຠຄາ, ອຎ຺ເຎ ມຫາໂຠຄາ, ອຎ຺ເຎ ນີຈກຸລີນາ, ອຎ຺ເຎ ມຫາກຸລີນາ, ອຎ຺ເຎ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ, ອຎ຺ເຎ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ’’ຕິ?

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ກິສ຺ສ ປນ, ມຫາຣາຊ, ຣຸກ຺ຂາ ນ ສພ຺ເພ ສມກາ, ອຎ຺ເຎ ອມ຺ພິລາ, ອຎ຺ເຎ ລວຓາ, ອຎ຺ເຎ ຕິຕ຺ຕກາ, ອຎ຺ເຎ ກຏຸກາ, ອຎ຺ເຎ ກສາວາ, ອຎ຺ເຎ ມຘຸຣາ’’ຕິ? ‘‘ມຎ຺ຎາມິ, ຠນ຺ເຕ, ພີຊານໍ ນານາກຣເຓນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກມ຺ມານໍ ນານາກຣເຓນ ມນຸສ຺ສາ ນ ສພ຺ເພ ສມກາ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປາຍຸກາ, ອຎ຺ເຎ ທີຆາຍຸກາ, ອຎ຺ເຎ ພຫ຺ວາພາຘາ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປາພາຘາ, ອຎ຺ເຎ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ, ອຎ຺ເຎ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ, ອຎ຺ເຎ ມເຫສກ຺ຂາ, ອຎ຺ເຎ ອປ຺ປໂຠຄາ, ອຎ຺ເຎ ມຫາໂຠຄາ, ອຎ຺ເຎ ນີຈກຸລີນາ, ອຎ຺ເຎ ມຫາກຸລີນາ, ອຎ຺ເຎ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ, ອຎ຺ເຎ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ມຫາຣາຊ ຠຄວຕາ – ‘ກມ຺ມສ຺ສກາ, ມາຓວ, ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມທາຍາທາ ກມ຺ມໂຍນີ ກມ຺ມພນ຺ຘູ ກມ຺ມປ຺ປຏິສຣຓາ, ກມ຺ມໍ ສຕ຺ເຕ ວິຠຊຕິ ຍທິທໍ ຫີນປ຺ປຓີຕຕາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ກມ຺ມນານາກຣຓປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ວາຍາມກຣຓປຎ຺ໂຫ

໕. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ ‘ກິນ຺ຕິ ອິມໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’ຕິ. ເອຕທຕ຺ຖາ, ມຫາຣາຊ, ອມ຺ຫາກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາຍມິເຕນ, ນນຸ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ ວາຍມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ, ມຫາຣາຊ, ວາຍາໂມ ອກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕິ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາຍາໂມ ກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ຕ຺ວໍ ປິປາສິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ອຸທປານໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ, ຕຬາກໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ ‘ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສາມີ’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ ວາຍາໂມ ອກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕິ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາຍາໂມ ກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ຕ຺ວໍ ພຸຠຸກ຺ຂິໂຕ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາເປຍ຺ຍາສິ, ສາລິໍ ໂຣປາເປຍ຺ຍາສິ, ຘຎ຺ຎໍ ອຕິຫຣາເປຍ຺ຍາສິ ‘ຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ ວາຍາໂມ ອກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕິ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາຍາໂມ ກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕີຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍທາ ເຕ ສງ຺ຄາໂມ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ປຣິຂໍ ຂຓາເປຍ຺ຍາສິ, ປາກາຣໍ ກາຣາເປຍ຺ຍາສິ, ໂຄປຸຣໍ ກາຣາເປຍ຺ຍາສິ, ອຏ຺ຏາລກໍ ກາຣາເປຍ຺ຍາສິ, ຘຎ຺ຎໍ ອຕິຫຣາເປຍ຺ຍາສິ, ຕທາ ຕ຺ວໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ, ອສ຺ສສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ, ຣຖສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ, ຘນຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາສິ, ຖຣຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສມ຺ປຕ຺ເຕ ກາເລ ວາຍາໂມ ອກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕິ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາຍາໂມ ກິຈ຺ຈກໂຣ ຠວຕິ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ມຫາຣາຊ ຠຄວຕາ –

‘‘‘ປຏິກຈ຺ເຈວ ຕໍ ກຍິຣາ, ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຫິຕມຕ຺ຕໂນ;

ນ ສາກຏິກຈິນ຺ຕາຍ, ມນ຺ຕາ ຘີໂຣ ປຣກ຺ກເມ.

‘‘‘ຍຖາ ສາກຏິໂກ ມຏ຺ຐໍ [ນາມ (ສີ. ປີ. ກ.) ສໍ. ນິ. ໑.໑໐໓], ສມໍ ຫິຕ຺ວາ ມຫາປຖໍ;

ວິສມໍ ມຄ຺ຄມາຣຸຍ຺ຫ, ອກ຺ຂຈ຺ຉິນ຺ໂນວ ຌາຍຕິ.

‘‘‘ເອວໍ ຘມ຺ມາ ອປກ຺ກມ຺ມ, ອຘມ຺ມມນຸວຕ຺ຕິຍ;

ມນ຺ໂທ ມຈ຺ຈຸ ມຸຂໍ ປຕ຺ໂຕ, ອກ຺ຂຈ຺ຉິນ຺ໂນວ ຌາຍຕີ’’’ຕິ [ໂສຈຕີຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)].

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ວາຍາມກຣຓປຎ຺ໂຫ ປຎ຺ຈໂມ.

໖. ເນຣຍິກຄ຺ຄິອຸຓ຺ຫຠາວປຎ຺ໂຫ

໖. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ ‘ປາກຕິກອຄ຺ຄິໂຕ ເນຣຍິໂກ ອຄ຺ຄິ ມຫາຠິຕາປຕໂຣ ໂຫຕິ, ຂຸທ຺ທໂກປິ ປາສາໂຓ ປາກຕິເກ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ທິວສມ຺ປິ ປຈ຺ຈມາໂນ [ຘມມາໂນ (ສີ. ປີ.)] ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກູຏາຄາຣມຕ຺ໂຕປິ ປາສາໂຓ ເນຣຍິກຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຂເຓນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ເອຕໍ ວຈນໍ ນ ສທ຺ທຫາມິ, ເອວຎ຺ຈ ປນ ວເທຖ ‘ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຕ຺ຕາ, ເຕ ອເນການິປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມານາ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’ຕິ, ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ນ ສທ຺ທຫາມີ’’ຕິ.

ເຖໂຣ ອາຫ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍາ ຕາ ສນ຺ຕິ ມກຣິນິໂຍປິ ສຸສຸມາຣິນິໂຍປິ ກຈ຺ຉປິນິໂຍປິ ໂມຣິນິໂຍປິ ກໂປຕິນິໂຍປິ, ກິໍນຸ ຕາ ກກ຺ຂຬານິ ປາສາຓານິ ສກ຺ຂຣາໂຍ ຈ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕານິ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ໂກຏ຺ຐພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕານິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ປນ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ, ໂສປິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ? ‘‘ມຎ຺ຎາມິ, ຠນ຺ເຕ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ເນຣຍິກາ ສຕ຺ຕາ ອເນການິປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມານາ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘ໂສ ນ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍາ ຕາ ສນ຺ຕິ ສີຫິນິໂຍປິ ພ຺ຍຄ຺ຆິນິໂຍປິ ທີປິນິໂຍປິ ກຸກ຺ກຸຣິນິໂຍປິ, ກິໍນຸ ຕາ ກກ຺ຂຬານິ ອຏ຺ຐິການິ ມໍສານິ ຂາທນ຺ຕີຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕານິ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ໂກຏ຺ຐພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕານິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ປນ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ, ໂສປິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ? ‘‘ມຎ຺ຎາມິ, ຠນ຺ເຕ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ເນຣຍິກາ ສຕ຺ຕາ ອເນການິປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມານາ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຠິຍ຺ໂຍ ໂອປມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ຍາ ຕາ ສນ຺ຕິ ໂຍນກສຸຂຸມາລິນິໂຍປິ ຂຕ຺ຕິຍສຸຂຸມາລິນິໂຍປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຂຸມາລິນິໂຍປິ ຄຫປຕິສຸຂຸມາລິນິໂຍປິ, ກິໍນຸ ຕາ ກກ຺ຂຬານິ ຂຊ຺ຊການິ ມໍສານິ ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຂາທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕານິ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ໂກຏ຺ຐພ຺ຠນ຺ຕຣຄຕານິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂຍ ປນ ຕາສໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ໂສປິ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ. ‘‘ມຎ຺ຎາມິ, ຠນ຺ເຕ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ກມ຺ມາຘິກເຕນ ເນຣຍິກາ ສຕ຺ຕາ ອເນການິປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມານາ ນ ວິລຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘‘ໂສ ນ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ເນຣຍິກຄ຺ຄິອຸຓ຺ຫຠາວປຎ຺ໂຫ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ປຖວິສນ຺ຘາຣກປຎ຺ໂຫ

໗. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ ‘ອຍໍ ມຫາ ປຖວີ ອຸທເກ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ອຸທກໍ ວາເຕ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ວາໂຕ ອາກາເສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’ຕິ, ເອຕມ຺ປິ ວຈນໍ ນ ສທ຺ທຫາມີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຘມ຺ມກຣເກນ [ຘມ຺ມກຣເຓນ (ກ.)] ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ມິລິນ຺ທໍ ສຎ຺ຎາເປສິ ‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ອິມໍ ອຸທກໍ ວາເຕນ ອາຘາຣິຕໍ, ເອວໍ ຕມ຺ປິ ອຸທກໍ ວາເຕນ ອາຘາຣິຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ປຖວິສນ຺ຘາຣກປຎ຺ໂຫ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ນິໂຣຘນິພ຺ພານປຎ຺ໂຫ

໘. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ, ນາຄເສນ, ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສພ຺ເພ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣ ອາຍຕເນ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕິ ອຠິວທນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເຕ ເຕນ ໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກນ ປຣິເທເວນ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ວທາມິ. ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຣິຍສາວໂກ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣ ອາຍຕເນ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ເອວໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນິໂຣຘນິພ຺ພານປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ນິພ຺ພານລຠນປຎ຺ໂຫ

໙. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສພ຺ເພວ ລຠນ຺ຕິ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ເພວ ລຠນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ, ອປິ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ໂນ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ເຍ ຘມ຺ເມ ອຠິຊານາຕິ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ເຍ ຘມ຺ເມ ປຣິຊານາຕິ, ປຫາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ປຊຫຕິ, ຠາເວຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ຠາເວຕິ, ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ໂສ ລຠຕິ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນິພ຺ພານລຠນປຎ຺ໂຫ ນວໂມ.

໑໐. ນິພ຺ພານສຸຂຊານນປຎ຺ໂຫ

໑໐. ຣາຊາ ອາຫ ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຍ ນ ລຠຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຊານາຕິ ໂສ ‘ສຸຂໍ ນິພ຺ພານ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຫາຣາຊ, ໂຍ ນ ລຠຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຊານາຕິ ໂສ ‘ສຸຂໍ ນິພ຺ພານ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຖໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອລຠນ຺ໂຕ ຊານາຕິ ‘ສຸຂໍ ນິພ຺ພານ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ເຍສໍ ນຈ຺ຉິນ຺ນາ ຫຕ຺ຖປາທາ, ຊາເນຍ຺ຍຸໍ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ‘ທຸກ຺ຂໍ ຫຕ຺ຖປາທຈ຺ເຉທນ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ຊາເນຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຖໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຎ຺ເຎສໍ, ຠນ຺ເຕ, ຉິນ຺ນຫຕ຺ຖປາທານໍ ປຣິເທວິຕສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຊານນ຺ຕິ ‘ທຸກ຺ຂໍ ຫຕ຺ຖປາທຈ຺ເຉທນ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຍສໍ ທິຏ຺ຐໍ ນິພ຺ພານໍ, ເຕສໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ຊານາຕິ ‘ສຸຂໍ ນິພ຺ພານ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກລ຺ໂລສິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນາ’’ຕິ.

ນິພ຺ພານສຸຂຊານນປຎ຺ໂຫ ທສໂມ.

ນິພ຺ພານວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

ອິມສ຺ມິໍ ວຄ຺ເຄ ທສ ປຎ຺ຫາ.