໘. ສກ຺ກປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ, ປາຈີນໂຕ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ, ຕສ຺ສຸຕ຺ຕຣໂຕ ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອຸທປາທິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ? ອທ຺ທສາ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ມຄເຘສຸ ວິຫຣນ຺ຕໍ ປາຈີນໂຕ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ, ຕສ຺ສຸຕ຺ຕຣໂຕ ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ. ທິສ຺ວານ ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ, ມາຣິສາ, ຠຄວາ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ, ປາຈີນໂຕ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ, ຕສ຺ສຸຕ຺ຕຣໂຕ ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ. ຍທິ ປນ, ມາຣິສາ, ມຍໍ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’’ຕິ ໂຂ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ.

໓໔໕. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ປຎ຺ຈສິຂໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ຕໍ [ຄນ຺ຘພ຺ພປຸຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ, ຕາຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ຠຄວາ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ ປາຈີນໂຕ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ, ຕສ຺ສຸຕ຺ຕຣໂຕ ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາຍໍ. ຍທິ ປນ, ຕາຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ມຍໍ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’’ຕິ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ອນຸຈຣິຍໍ ອຸປາຄມິ.

໓໔໖. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເທເວຫິ ຕາວຕິໍເສຫິ ປຣິວຸໂຕ ປຎ຺ຈສິເຂນ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ເຕນ ປຸຣກ຺ຂໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ; ເອວເມວ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ມຄເຘສຸ ປາຈີນໂຕ ຣາຊຄຫສ຺ສ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ, ຕສ຺ສຸຕ຺ຕຣໂຕ ເວທິຍເກ ປພ຺ພເຕ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວທິຍໂກ ປພ຺ພໂຕ ອຕິຣິວ ໂອຠາສຊາໂຕ ໂຫຕິ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຍຖາ ຕໍ ເທວານໍ ເທວານຸຠາເວນ. ອປິສ຺ສຸທໍ ປຣິໂຕ ຄາເມສຸ ມນຸສ຺ສາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອາທິຕ຺ຕສ຺ສຸ ນາມຊ຺ຊ ເວທິຍໂກ ປພ຺ພໂຕ ຌາຍຕິສຸ [ຌາຍຕສ຺ສຸ (ສ຺ຍາ.), ປຊ຺ຌາຍິຕສ຺ສຸ (ສີ. ປີ.)] ນາມຊ຺ຊ ເວທິຍໂກ ປພ຺ພໂຕ ຊລຕິສຸ [ຊລຕສ຺ສຸ (ສ຺ຍາ.), ຊລິຕສ຺ສຸ (ສີ. ປີ.)] ນາມຊ຺ຊ ເວທິຍໂກ ປພ຺ພໂຕ ກິໍສຸ ນາມຊ຺ຊ ເວທິຍໂກ ປພ຺ພໂຕ ອຕິຣິວ ໂອຠາສຊາໂຕ ອມ຺ພສຓ຺ຑາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ’’ຕິ ສໍວິຄ຺ຄາ ໂລມຫຏ຺ຐຊາຕາ ອເຫສຸໍ.

໓໔໗. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ປຎ຺ຈສິຂໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ທຸຣຸປສງ຺ກມາ ໂຂ, ຕາຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ຕຖາຄຕາ ມາທິເສນ, ຌາຍີ ຌານຣຕາ, ຕທນ຺ຕຣໍ [ຕທນນ຺ຕຣໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ປຏິສລ຺ລີນາ. ຍທິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ຠຄວນ຺ຕໍ ປຐມໍ ປສາເທຍ຺ຍາສິ, ຕຍາ, ຕາຕ, ປຐມໍ ປສາທິຕໍ ປຈ຺ຉາ ມຍໍ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’’ຕິ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ເຍນ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ ເມ ຠຄວາ ເນວ ອຕິທູເຣ ຠວິສ຺ສຕິ ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນ, ສທ຺ທຎ຺ຈ ເມ ໂສສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ.

ປຎ຺ຈສິຂຄີຕຄາຖາ

໓໔໘. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ [ເວຬຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ (ສ຺ຍາ.)] ອສ຺ສາເວສິ, ອິມາ ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ ພຸທ຺ຘູປສຎ຺ຫິຕາ ຘມ຺ມູປສຎ຺ຫິຕາ ສງ຺ຆູປສຎ຺ຫິຕາ ອຣຫນ຺ຕູປສຎ຺ຫິຕາ ກາມູປສຎ຺ຫິຕາ –

‘‘ວນ຺ເທ ເຕ ປິຕຣໍ ຠທ຺ເທ, ຕິມ຺ພຣຸໍ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ;

ເຍນ ຊາຕາສິ ກລ຺ຍາຓີ, ອານນ຺ທຊນນີ ມມ.

‘‘ວາໂຕວ ເສທຕໍ ກນ຺ໂຕ, ປານີຍໍວ ປິປາສໂຕ;

ອງ຺ຄີຣສິ ປິຍາເມສິ, ຘມ຺ໂມ ອຣຫຕາມິວ.

‘‘ອາຕຸຣສ຺ເສວ ເຠສຊ຺ຊໍ, ໂຠຊນໍວ ຊິຆຈ຺ຉໂຕ;

ປຣິນິພ຺ພາປຍ ມໍ ຠທ຺ເທ, ຊລນ຺ຕມິວ ວາຣິນາ.

‘‘ສີໂຕທກໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ, ຍຸຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຊກ຺ຂເຣຓຸນາ;

ນາໂຄ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕວ, ໂອຄາເຫ ເຕ ຖນູທຣໍ.

‘‘ອຈ຺ຈງ຺ກຸໂສວ ນາໂຄວ, ຊິຕໍ ເມ ຕຸຕ຺ຕໂຕມຣໍ;

ກາຣຓໍ ນປ຺ປຊານາມິ, ສມ຺ມຕ຺ໂຕ ລກ຺ຂຓູຣຸຍາ.

‘‘ຕຍິ ເຄຘິຕຈິຕ຺ໂຕສ຺ມິ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິປຣິຓາມິຕໍ;

ປຏິຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ວງ຺ກຆສ຺ໂຕວ ອມ຺ພຸໂຊ.

‘‘ວາມູຣຸ ສຊ ມໍ ຠທ຺ເທ, ສຊ ມໍ ມນ຺ທໂລຈເນ;

ປລິສ຺ສຊ ມໍ ກລ຺ຍາຓິ, ເອຕໍ ເມ ອຠິປຕ຺ຖິຕໍ.

‘‘ອປ຺ປໂກ ວຕ ເມ ສນ຺ໂຕ, ກາໂມ ເວລ຺ລິຕເກສິຍາ;

ອເນກຠາໂວ ສມຸປ຺ປາທິ, ອຣຫນ຺ເຕວ ທກ຺ຂິຓາ.

‘‘ຍໍ ເມ ອຕ຺ຖິ ກຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ອຣຫນ຺ເຕສຸ ຕາທິສຸ;

ຕໍ ເມ ສພ຺ພງ຺ຄກລ຺ຍາຓິ, ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ວິປຈ຺ຈຕໍ.

‘‘ຍໍ ເມ ອຕ຺ຖິ ກຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ອສ຺ມິໍ ປຖວິມຓ຺ຑເລ;

ຕໍ ເມ ສພ຺ພງ຺ຄກລ຺ຍາຓິ, ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ວິປຈ຺ຈຕໍ.

‘‘ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕວ ຌາເນນ, ເອໂກທິ ນິປໂກ ສໂຕ;

ອມຕໍ ມຸນິ ຊິຄີສາໂນ [ຊິຄິໍສາໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຕມຫໍ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ.

‘‘ຍຖາປິ ມຸນິ ນນ຺ເທຍ຺ຍ, ປຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ;

ເອວໍ ນນ຺ເທຍ຺ຍໍ ກລ຺ຍາຓິ, ມິສ຺ສີຠາວໍ ຄໂຕ ຕຍາ.

‘‘ສກ຺ໂກ ເຈ ເມ ວຣໍ ທຊ຺ຊາ, ຕາວຕິໍສານມິສ຺ສໂຣ;

ຕາຫໍ ຠທ຺ເທ ວເຣຍ຺ຍາເຫ, ເອວໍ ກາໂມ ທຬ຺ໂຫ ມມ.

‘‘ສາລໍວ ນ ຈິຣໍ ຜຸລ຺ລໍ, ປິຕຣໍ ເຕ ສຸເມຘເສ;

ວນ຺ທມາໂນ ນມສ຺ສາມິ, ຍສ຺ສາ ເສຕາທິສີ ປຊາ’’ຕິ.

໓໔໙. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ປຎ຺ຈສິຂໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສໍສນ຺ທຕິ ໂຂ ເຕ, ປຎ຺ຈສິຂ, ຕນ຺ຕິສ຺ສໂຣ ຄີຕສ຺ສເຣນ, ຄີຕສ຺ສໂຣ ຈ ຕນ຺ຕິສ຺ສເຣນ; ນ ຈ ປນ [ເນວ ປນ (ສ຺ຍາ.)] ເຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ຕນ຺ຕິສ຺ສໂຣ ຄີຕສ຺ສຣໍ ອຕິວຕ຺ຕຕິ, ຄີຕສ຺ສໂຣ ຈ ຕນ຺ຕິສ຺ສຣໍ. ກທາ ສໍຍູຬ຺ຫາ ປນ ເຕ, ປຎ຺ຈສິຂ, ອິມາ ຄາຖາ ພຸທ຺ຘູປສຎ຺ຫິຕາ ຘມ຺ມູປສຎ຺ຫິຕາ ສງ຺ຆູປສຎ຺ຫິຕາ ອຣຫນ຺ຕູປສຎ຺ຫິຕາ ກາມູປສຎ຺ຫິຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍນ ຠທ຺ທາ ນາມ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາ ຕິມ຺ພຣຸໂນ ຄນ຺ຘພ຺ພຣຎ຺ໂຎ ຘີຕາ, ຕມຠິກງ຺ຂາມິ. ສາ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄິນີ ປຣກາມິນີ ໂຫຕິ; ສິຂຓ຺ຑີ ນາມ ມາຕລິສ຺ສ ສງ຺ຄາຫກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ, ຕມຠິກງ຺ຂຕິ. ຍໂຕ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ຠຄິນິໍ ນາລຕ຺ຖໍ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ. ອຖາຫໍ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອາທາຍ ເຍນ ຕິມ຺ພຣຸໂນ ຄນ຺ຘພ຺ພຣຎ຺ໂຎ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເພລຸວປຓ຺ຑຸວີຓໍ ອສ຺ສາເວສິໍ, ອິມາ ຈ ຄາຖາ ອຠາສິໍ ພຸທ຺ຘູປສຎ຺ຫິຕາ ຘມ຺ມູປສຎ຺ຫິຕາ ສງ຺ຆູປສຎ຺ຫິຕາ ອຣຫນ຺ຕູປສຎ຺ຫິຕາ ກາມູປສຎ຺ຫິຕາ –

‘‘ວນ຺ເທ ເຕ ປິຕຣໍ ຠທ຺ເທ, ຕິມ຺ພຣຸໍ ສູຣິຍວຈ຺ຉເສ;

ເຍນ ຊາຕາສິ ກລ຺ຍາຓີ, ອານນ຺ທຊນນີ ມມ. …ເປ…

ສາລໍວ ນ ຈິຣໍ ຜຸລ຺ລໍ, ປິຕຣໍ ເຕ ສຸເມຘເສ;

ວນ຺ທມາໂນ ນມສ຺ສາມິ, ຍສ຺ສາ ເສຕາທິສີ ປຊາ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠທ຺ທາ ສູຣິຍວຈ຺ຉສາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ນ ໂຂ ເມ, ມາຣິສ, ໂສ ຠຄວາ ສມ຺ມຸຂາ ທິຏ຺ໂຐ ອປິ ຈ ສຸໂຕເຍວ ເມ ໂສ ຠຄວາ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຸຘມ຺ມາຍໍ ສຠາຍໍ ອຸປນຈ຺ຈນ຺ຕິຍາ. ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມາຣິສ, ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ກິຕ຺ເຕສິ, ໂຫຕຸ ໂນ ອຊ຺ຊ ສມາຄໂມ’ຕິ. ໂສເຍວ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ສາ ຠຄິນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄໂມ ອໂຫສິ. ນ ຈ ທານິ ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ’’ຕິ.

ສກ຺ກູປສງ຺ກມ

໓໕໐. ອຖ ໂຂ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປຏິສມ຺ໂມທຕິ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ຠຄວາ ຈ ປຎ຺ຈສິເຂນາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ປຎ຺ຈສິຂໍ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຠິວາເທຫິ ເມ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ປຎ຺ຈສິຂ, ຠຄວນ຺ຕໍ – ‘ສກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ’’. ‘‘ເອວໍ ຠທ຺ທນ຺ຕວາ’’ຕິ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕິ – ‘‘ສກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສຸຂີ ໂຫຕຸ, ປຎ຺ຈສິຂ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ; ສຸຂກາມາ ຫິ ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ອສຸຣາ ນາຄາ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສນ຺ຕິ ປຸຖຸກາຍາ’’ຕິ.

໓໕໑. ເອວຎ຺ຈ ປນ ຕຖາຄຕາ ເອວຣູເປ ມເຫສກ຺ເຂ ຍກ຺ເຂ ອຠິວທນ຺ຕິ. ອຠິວທິໂຕ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເທວາປິ ຕາວຕິໍສາ ອິນ຺ທສາລຄຸຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ປຎ຺ຈສິໂຂປິ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ອິນ຺ທສາລຄຸຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອິນ຺ທສາລຄຸຫາ ວິສມາ ສນ຺ຕີ ສມາ ສມປາທິ, ສມ຺ພາຘາ ສນ຺ຕີ ອຸຣຸນ຺ທາ [ອຸຣຸທ຺ທາ (ກ.)] ສມປາທິ, ອນ຺ຘກາໂຣ ຄຸຫາຍໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິ, ອາໂລໂກ ອຸທປາທິ ຍຖາ ຕໍ ເທວານໍ ເທວານຸຠາເວນ.

໓໕໒. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍມິທໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂກສິຍສ຺ສ, ອພ຺ຠຸຕມິທໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ໂກສິຍສ຺ສ ຕາວ ພຫຸກິຈ຺ຈສ຺ສ ພຫຸກຣຓີຍສ຺ສ ຍທິທໍ ອິຘາຄມນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຈິຣປຏິກາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ; ອປິ ຈ ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ເກຫິຈິ ເກຫິຈິ [ເກຫິຈິ (ສ຺ຍາ.)] ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍຫິ ພ຺ຍາວໂຏ; ເອວາຫໍ ນາສກ຺ຂິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ເອກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ສລຬາຄາຣເກ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມາສິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍນ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕເຣນ ສມາຘິນາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຠູຊຕິ [ຠຸຎ຺ຊຕີ ຈ (ສີ. ປີ.), ຠຸຊຄີ (ສ຺ຍາ.)] ຈ ນາມ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ມຫາຣາຊສ຺ສ ປຣິຈາຣິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຊລິກາ ນມສ຺ສມານາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠູຊຕິໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ອຠິວາເທຫິ ເມ ຕ຺ວໍ, ຠຄິນິ, ຠຄວນ຺ຕໍ – ‘‘ສກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ສາ ຠູຊຕິ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອກາໂລ ໂຂ, ມາຣິສ, ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ; ປຏິສລ຺ລີໂນ ຠຄວາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫີ, ຠຄິນິ, ຍທາ ຠຄວາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ອຖ ມມ ວຈເນນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຫິ – ‘‘ສກ຺ໂກ, ຠນ຺ເຕ, ເທວານມິນ຺ໂທ ສາມຈ຺ໂຈ ສປຣິຊໂນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ເມ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄິນີ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທສິ? ສຣຕິ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຠຄິນິຍາ ວຈນ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຠິວາເທສິ ມໍ ສາ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠຄິນີ, ສຣາມຫໍ ຕສ຺ສາ ຠຄິນິຍາ ວຈນໍ. ອປິ ຈາຫໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ເນມິສທ຺ເທນ [ຈກ຺ກເນມິສທ຺ເທນ (ສ຺ຍາ.)] ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເທວາ ອມ຺ເຫຫິ ປຐມຕຣໍ ຕາວຕິໍສກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ, ເຕສໍ ເມ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ຍທາ ຕຖາຄຕາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ທິພ຺ພາ ກາຍາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຫາຍນ຺ຕິ ອສຸຣກາຍາ’ຕິ. ຕໍ ເມ ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ຂິທິຏ຺ຐໍ ຍໂຕ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ທິພ຺ພາ ກາຍາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຫາຍນ຺ຕິ ອສຸຣກາຍາຕິ.

ໂຄປກວຕ຺ຖຸ

໓໕໓. ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ໂຄປິກາ ນາມ ສກ຺ຍຘີຕາ ອໂຫສິ ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນາ ຘມ຺ເມ ປສນ຺ນາ ສງ຺ເຆ ປສນ຺ນາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິນີ. ສາ ອິຕ຺ຖິຕ຺ຕໍ [ອິຕ຺ຖິຈິຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ວິຣາເຊຕ຺ວາ ປຸຣິສຕ຺ຕໍ [ປຸຣິສຈິຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ. ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸປຄຕາ. ຕຕ຺ຣປິ ນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ໂຄປໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ໂຄປໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ອຎ຺ເຎປິ, ຠນ຺ເຕ, ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຫີນໍ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ເຕ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິຕາ ສມງ຺ຄີຠູຕາ ປຣິຈາຣຍມານາ ອມ຺ຫາກໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອມ຺ຫາກໍ ປາຣິຈຣິຍໍ. ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄເຕ ອມ຺ຫາກໍ ປາຣິຈຣິຍໍ ໂຄປໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ປຏິໂຈເທສິ – ‘ກຸໂຕມຸຂາ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ, ມາຣິສາ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ອສ຺ສຸຕ຺ຖ [ອາຍຸຫິຕ຺ຖ (ສ຺ຍາ.)] – ອຫຎ຺ຫິ ນາມ ອິຕ຺ຖິກາ ສມານາ ພຸທ຺ເຘ ປສນ຺ນາ ຘມ຺ເມ ປສນ຺ນາ ສງ຺ເຆ ປສນ຺ນາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິນີ ອິຕ຺ຖິຕ຺ຕໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ ປຸຣິສຕ຺ຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ, ເທວານໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸປຄຕາ. ອິຘາປິ ມໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ‘‘ໂຄປໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ໂຄປໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ມາຣິສາ, ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຫີນໍ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ທຸທ຺ທິຏ຺ຐຣູປໍ ວຕ, ໂຠ, ອທ຺ທສາມ, ເຍ ມຍໍ ອທ຺ທສາມ ສຫຘມ຺ມິເກ ຫີນໍ ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍໍ ອຸປປນ຺ເນ’ຕິ. ເຕສໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂຄປເກນ ເທວປຸຕ຺ເຕນ ປຏິໂຈທິຕານໍ ທ຺ເວ ເທວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຕິໍ ປຏິລຠິໍສຸ ກາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕໍ, ເອໂກ ປນ ເທໂວ ກາເມ ອຊ຺ຌາວສິ.

໓໕໔. ‘‘‘ອຸປາສິກາ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ອໂຫສິໍ,

ນາມມ຺ປິ ມຍ຺ຫໍ ອຫຸ ‘ໂຄປິກາ’ຕິ;

ພຸທ຺ເຘ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ,

ສງ຺ຆຎ຺ຈຸປຏ຺ຐາສິໍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ.

‘‘‘ຕສ຺ເສວ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸຘມ຺ມຕາຍ,

ສກ຺ກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ມຫານຸຠາໂວ;

ມຫາຊຸຕີໂກ ຕິທິວູປປນ຺ໂນ,

ຊານນ຺ຕິ ມໍ ອິຘາປິ ‘ໂຄປໂກ’ຕິ.

‘‘‘ອຖທ຺ທສໍ ຠິກ຺ຂໂວ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ເພ,

ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍູປຄເຕ ວສີເນ;

ອິເມຫິ ເຕ ໂຄຕມສາວກາເສ,

ເຍ ຈ ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠູຕາ.

‘‘‘ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫິມ຺ຫາ,

ປາທູປສງ຺ຄຍ຺ຫ ສເກ ນິເວສເນ;

ກຸໂຕມຸຂາ ນາມ ອິເມ ຠວນ຺ໂຕ,

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມານິ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ [ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ນ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ (ສ຺ຍາ.)].

‘‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ຫິ ຘມ຺ໂມ,

ສຸເທສິໂຕ ຈກ຺ຂຸມຕານຸພຸທ຺ໂຘ;

ອຫຎ຺ຫິ ຕຸມ຺ເຫວ ອຸປາສມາໂນ,

ສຸຕ຺ວານ ອຣິຍານ ສຸຠາສິຕານິ.

‘‘‘ສກ຺ກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ມຫານຸຠາໂວ,

ມຫາຊຸຕີໂກ ຕິທິວູປປນ຺ໂນ;

ຕຸມ຺ເຫ ປນ ເສຏ຺ຐມຸປາສມານາ,

ອນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ.

‘‘‘ຫີນໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ ຠວນ຺ໂຕ,

ອນານຸໂລມາ ຠວຕູປປຕ຺ຕິ;

ທຸທ຺ທິຏ຺ຐຣູປໍ ວຕ ອທ຺ທສາມ,

ສຫຘມ຺ມິເກ ຫີນກາຍູປປນ຺ເນ.

‘‘‘ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍູປຄຕາ ຠວນ຺ໂຕ,

ເທວານມາຄຈ຺ຉຖ ປາຣິຈຣິຍໍ;

ອຄາເຣ ວສໂຕ ມຍ຺ຫໍ,

ອິມໍ ປສ຺ສ ວິເສສຕໍ.

‘‘‘ອິຕ຺ຖີ ຫຸຕ຺ວາ ສ຺ວຊ຺ຊ ປຸໂມມ຺ຫິ ເທໂວ,

ທິພ຺ເພຫິ ກາເມຫິ ສມງ຺ຄິຠູໂຕ’;

ເຕ ໂຈທິຕາ ໂຄຕມສາວເກນ,

ສໍເວຄມາປາທຸ ສເມຈ຺ຈ ໂຄປກໍ.

‘‘‘ຫນ຺ທ ວິຍາຍາມ [ວິຄາຍາມ (ສ຺ຍາ.), ວິຕາຍາມ (ປີ.)] ພ຺ຍາຍາມ [ວິຍາຍມາມ (ສີ. ປີ.)],

ມາ ໂນ ມຍໍ ປຣເປສ຺ສາ ອຫຸມ຺ຫາ’;

ເຕສໍ ທຸເວ ວີຣິຍມາຣຠິໍສຸ,

ອນຸສ຺ສຣໍ ໂຄຕມສາສນານິ.

‘‘ອິເຘວ ຈິຕ຺ຕານິ ວິຣາຊຍິຕ຺ວາ,

ກາເມສຸ ອາທີນວມທ຺ທສໍສຸ;

ເຕ ກາມສໍໂຍຊນພນ຺ຘນານິ,

ປາປິມໂຍຄານິ ທຸຣຈ຺ຈຍານິ.

‘‘ນາໂຄວ ສນ຺ນານິ ຄຸຓານິ [ສນ຺ທານຄຸຓານິ (ສີ. ປີ.), ສນ຺ຕານິ ຄຸຓານິ (ສ຺ຍາ.)] ເຉຕ຺ວາ,

ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ;

ສອິນ຺ທາ ເທວາ ສປຊາປຕິກາ,

ສພ຺ເພ ສຸຘມ຺ມາຍ ສຠາຍຸປວິຏ຺ຐາ.

‘‘ເຕສໍ ນິສິນ຺ນານໍ ອຠິກ຺ກມິໍສຸ,

ວີຣາ ວິຣາຄາ ວິຣຊໍ ກໂຣນ຺ຕາ;

ເຕ ທິສ຺ວາ ສໍເວຄມກາສິ ວາສໂວ,

ເທວາຠິຠູ ເທວຄຓສ຺ສ ມຊ຺ເຌ.

‘‘‘ອິເມຫິ ເຕ ຫີນກາຍູປປນ຺ນາ,

ເທເວ ຕາວຕິໍເສ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ’;

ສໍເວຄຊາຕສ຺ສ ວໂຈ ນິສມ຺ມ,

ໂສ ໂຄປໂກ ວາສວມຊ຺ຌຠາສິ.

‘‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຊນິນ຺ທຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ສໂລເກ,

ກາມາຠິຠູ ສກ຺ຍມຸນີຕິ ຎາຍຕິ;

ຕສ຺ເສວ ເຕ ປຸຕ຺ຕາ ສຕິຍາ ວິຫີນາ,

ໂຈທິຕາ ມຍາ ເຕ ສຕິມຊ຺ຌລຕ຺ຖຸໍ.

‘‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ເຕສໍ ອາວສິເນຕ຺ຖ [ອວສີເນຕ຺ຖ (ປີ.)] ເອໂກ,

ຄນ຺ຘພ຺ພກາຍູປຄໂຕ ວສີໂນ;

ທ຺ເວ ຈ ສມ຺ໂພຘິປຖານຸສາຣິໂນ,

ເທເວປິ ຫີເຬນ຺ຕິ ສມາຫິຕຕ຺ຕາ.

‘‘‘ເອຕາທິສີ ຘມ຺ມປ຺ປກາສເນຕ຺ຖ,

ນ ຕຕ຺ຖ ກິໍກງ຺ຂຕິ ໂກຈິ ສາວໂກ;

ນິຕິຓ຺ຓໂອຆໍ ວິຈິກິຈ຺ຉຉິນ຺ນໍ,

ພຸທ຺ຘໍ ນມສ຺ສາມ ຊິນໍ ຊນິນ຺ທໍ’.

‘‘ຍໍ ເຕ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍ,

ວິເສສໍ ອຊ຺ຌຄໍສຸ [ອຊ຺ຌຄມໍສຸ (ສ຺ຍາ.)] ເຕ;

ກາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕໍ,

ທຸເວ ເຕສໍ ວິເສສຄູ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ,

ອາຄຕມ຺ຫາສິ ມາຣິສ;

ກຕາວກາສາ ຠຄວຕາ,

ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉມຸ ມາຣິສາ’’ຕິ.

໓໕໕. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ທີຆຣຕ຺ຕໍ ວິສຸທ຺ໂຘ ໂຂ ອຍໍ ຍກ຺ໂຂ [ສກ຺ໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍເຍວ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ໂນ ອນຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕໍ. ຍຎ຺ຈສ຺ສາຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ, ຕໍ ຂິປ຺ປເມວ ອາຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໓໕໖. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ປຸຈ຺ຉ ວາສວ ມໍ ປຎ຺ຫໍ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສິ;

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຫສ຺ສ, ອຫໍ ອນ຺ຕໍ ກໂຣມິ ເຕ’’ຕິ.

ປຐມຠາຓວາໂຣ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໓໕໗. ກຕາວກາໂສ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວຕາ ອິມໍ ຠຄວນ຺ຕໍ [ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ອິມໍ (ສີ. ປີ.)] ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ –

‘‘ກິໍ ສໍໂຍຊນາ ນຸ ໂຂ, ມາຣິສ, ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ອສຸຣາ ນາຄາ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສນ຺ຕິ ປຸຖຸກາຍາ, ເຕ – ‘ອເວຣາ ອທຓ຺ຑາ ອສປຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ ວິຫເຣມຸ ອເວຣິໂນ’ຕິ ອິຕິ ຈ ເນສໍ ໂຫຕິ, ອຖ ຈ ປນ ສເວຣາ ສທຓ຺ຑາ ສສປຕ຺ຕາ ສພ຺ຍາປຊ຺ຊາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສເວຣິໂນ’’ຕິ? ອິຕ຺ຖໍ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຎ຺ຫໍ [ອິມໍ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ (ສີ. ປີ.)] ອປຸຈ຺ຉິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກາສິ –

‘‘ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍສໍໂຍຊນາ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເທວາ ມນຸສ຺ສາ ອສຸຣາ ນາຄາ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ເຍ ຈຎ຺ເຎ ສນ຺ຕິ ປຸຖຸກາຍາ, ເຕ – ‘ອເວຣາ ອທຓ຺ຑາ ອສປຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ ວິຫເຣມຸ ອເວຣິໂນ’ຕິ ອິຕິ ຈ ເນສໍ ໂຫຕິ, ອຖ ຈ ປນ ສເວຣາ ສທຓ຺ຑາ ສສປຕ຺ຕາ ສພ຺ຍາປຊ຺ຊາ ວິຫຣນ຺ຕິ ສເວຣິໂນ’’ຕິ. ອິຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກາສິ. ອຕ຺ຕມໂນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິ ອນຸໂມທິ – ‘‘ເອວເມຕໍ, ຠຄວາ, ເອວເມຕໍ, ສຸຄຕ. ຕິຓ຺ຓາ ເມຕ຺ຖ ກງ຺ຂາ ວິຄຕາ ກຖໍກຖາ ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ’’ຕິ.

໓໕໘. ອິຕິຫ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ –

‘‘ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ປນ, ມາຣິສ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ; ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຫຕິ; ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ປິຍາປ຺ປິຍນິທານໍ ປິຍາປ຺ປິຍສມຸທຍໍ ປິຍາປ຺ປິຍຊາຕິກໍ ປິຍາປ຺ປິຍປຠວໍ; ປິຍາປ຺ປິເຍ ສຕິ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຫຕິ, ປິຍາປ຺ປິເຍ ອສຕິ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ປິຍາປ຺ປິຍໍ ໂຂ ປນ, ມາຣິສ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ; ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ປິຍາປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ; ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ປິຍາປ຺ປິຍໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ປິຍາປ຺ປິຍໍ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຉນ຺ທນິທານໍ ຉນ຺ທສມຸທຍໍ ຉນ຺ທຊາຕິກໍ ຉນ຺ທປຠວໍ; ຉນ຺ເທ ສຕິ ປິຍາປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ; ຉນ຺ເທ ອສຕິ ປິຍາປ຺ປິຍໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ຉນ຺ໂທ ໂຂ ປນ, ມາຣິສ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ; ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ; ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ຉນ຺ໂທ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຉນ຺ໂທ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ວິຕກ຺ກນິທາໂນ ວິຕກ຺ກສມຸທໂຍ ວິຕກ຺ກຊາຕິໂກ ວິຕກ຺ກປຠໂວ; ວິຕກ຺ເກ ສຕິ ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ; ວິຕກ຺ເກ ອສຕິ ຉນ຺ໂທ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ວິຕກ຺ໂກ ໂຂ ປນ, ມາຣິສ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ; ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ວິຕກ຺ໂກ ໂຫຕິ; ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ວິຕກ຺ໂກ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ວິຕກ຺ໂກ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິທາໂນ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາສມຸທໂຍ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຊາຕິໂກ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາປຠໂວ; ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຍ ສຕິ ວິຕກ຺ໂກ ໂຫຕິ; ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຍ ອສຕິ ວິຕກ຺ໂກ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປຏິປນ຺ໂນ ປນ, ມາຣິສ, ຠິກ຺ຂຸ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ?

ເວທນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ

໓໕໙. ‘‘ໂສມນສ຺ສໍປາຫໍ [ປຫໍ (ສີ. ປີ.), ຈາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ໂທມນສ຺ສໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ອຸເປກ຺ຂໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ.

໓໖໐. ‘‘ໂສມນສ຺ສໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ໂສມນສ຺ສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ໂສມນສ຺ສໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ໂສມນສ຺ສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຈ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ, ຍໍ ເຈ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ, ເຍ ອວິຕກ຺ເກ ອວິຈາເຣ, ເຕ [ເສ (ສີ. ປີ.)] ປຓີຕຕເຣ. ໂສມນສ຺ສໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໖໑. ‘‘ໂທມນສ຺ສໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ໂທມນສ຺ສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ໂທມນສ຺ສໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ໂທມນສ຺ສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຈ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ, ຍໍ ເຈ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ, ເຍ ອວິຕກ຺ເກ ອວິຈາເຣ, ເຕ ປຓີຕຕເຣ. ໂທມນສ຺ສໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໖໒. ‘‘ອຸເປກ຺ຂໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ອຸເປກ຺ຂໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ອຸເປກ຺ຂໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ ນ ເສວິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ອຸເປກ຺ຂໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ອຸເປກ຺ຂໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ ເສວິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ເຈ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ, ຍໍ ເຈ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ, ເຍ ອວິຕກ຺ເກ ອວິຈາເຣ, ເຕ ປຓີຕຕເຣ. ອຸເປກ຺ຂໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໖໓. ‘‘ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂານິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວານມິນ຺ທສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ພ຺ຍາກາສິ. ອຕ຺ຕມໂນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິ ອນຸໂມທິ – ‘‘ເອວເມຕໍ, ຠຄວາ, ເອວເມຕໍ, ສຸຄຕ, ຕິຓ຺ຓາ ເມຕ຺ຖ ກງ຺ຂາ ວິຄຕາ ກຖໍກຖາ ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ’’ຕິ.

ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ

໓໖໔. ອິຕິຫ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ –

‘‘ກຖໍ ປຏິປນ຺ໂນ ປນ, ມາຣິສ, ຠິກ຺ຂຸ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ປຣິເຍສນໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພ’’ມ຺ປິ.

‘‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ກາຍສມາຈາຣໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ກາຍສມາຈາຣໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ. ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ວຈີສມາຈາຣໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ວຈີສມາຈາຣໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ. ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຣິເຍສນໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຣິເຍສນໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຣິເຍສນໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປາ ປຣິເຍສນາ ນ ເສວິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຣິເຍສນໍ ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຣິເຍສນໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປາ ປຣິເຍສນາ ເສວິຕພ຺ພາ. ປຣິເຍສນໍປາຫໍ, ເທວານມິນ຺ທ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.