໑. ສມາຘິວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໑. ສຈ຺ຈສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ເຕ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຍ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ອຖ ເນສໍ ສຕ຺ຖາ – ‘‘ເອວເມເຕ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕໍ ລຠິຕ຺ວາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ, ວິເສສໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕາທິວເສນ ກາຣຓຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິທຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມາ ສມາຫິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຈ ສມາຫິເຕຫິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນຕ຺ຖາຍ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ. ຕຖາ ຍສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ປາຕຸຠາວາ ປາກຏານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ຕຖາຄເຕນ ສຸວິຠຕ຺ຕານິ, ຍສ຺ມາ ຈ ເຕສຸ ອປຣິມາຓາ ວຓ຺ຓາ ອປຣິມາຓານິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ຍສ຺ມາ ຈ ເຕສໍ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏໍ ວຑ຺ຒຕິ, ເຕສໍ ປຏິວິທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນ ວຑ຺ຒຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເອວໍ ໂນ ວຏ຺ຏໍ ນ ວຑ຺ຒິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ.

໒. ປຏິສລ຺ລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໒. ທຸຕິຍໍ ກາຍວິເວກວິກລານໍ ກາຍວິເວກປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓. ປຐມກຸລປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໓-໗໕. ຕຕິເຍ ອຠິສມຍາຍາຕິ ອຠິສມຍຕ຺ຖາຍ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຈຕ຺ຖ ສາສນາວຈຣາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ, ເຕນ ເຕນ ອຠິລາເປນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ປນ ອຊ຺ຌາສເຍເນຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ.

໖. ທຸຕິຍສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗໖. ຉຏ຺ເຐ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປກາເສສຸນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປກາສຍິໍສຸ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘາ ຈ ສມຓຄຫເຓນ ຄຫິຕາ.

໑໐. ຕິຣຈ຺ຉານກຖາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໘໐. ທສເມ ອເນກວິຫິຕນ຺ຕິ ອເນກວິຘໍ. ຕິຣຈ຺ຉານກຖນ຺ຕິ ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕາ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ຄານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕໍ ກຖໍ. ຣາຊກຖນ຺ຕິອາທີສຸ ຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ມຫາສມ຺ມໂຕ ມນ຺ຘາຕາ ຘມ຺ມາໂສໂກ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕກຖາ ຣາຊກຖາ. ເອສ ນໂຍ ໂຈຣກຖາທີສຸ. ເຕສຸ ‘‘ອສຸໂກ ຣາຊາ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຄຫສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ໂຫຕິ. ‘‘ໂສປິ ນາມ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຈເຣສຸປິ ‘‘ມູລເທໂວ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ ເມຆມາໂລ ເອວໍ ມຫານຸຠາໂວ’’ຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ‘‘ອໂຫ ສູຣາ’’ຕິ ເຄຫສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຍຸທ຺ເຘປິ ຠາຣຕຍຸທ຺ຘາທີສຸ ‘‘ອສຸເກນ ອສຸໂກ ເອວໍ ມາຣິໂຕ ເອວໍ ວິທ຺ໂຘ’’ຕິ ກາມສ຺ສາທວເສເນວ ກຖາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ, ‘‘ເຕປິ ນາມ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ໂຫຕິ. ອປິຈ ອນ຺ນາທີສຸ ‘‘ເອວໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຘວນ຺ຕໍ ຣສວນ຺ຕໍ ຜສ຺ສສມ຺ປນ຺ນໍ ຂາທິມ຺ຫ ຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫ ປິວິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ’’ຕິ ກາມສ຺ສາທວເສນ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ວຓ຺ຓາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ສຍນໍ ມາລໍ ຄນ຺ຘໍ ວິເລປນໍ ສີລວນ຺ຕານໍ ອທມ຺ຫ, ເຈຕິເຍ ປູຊໍ ອກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ຎາຕິກຖາທີສຸປິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວໍ ວິຈິຕ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ວິຈຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຕປິ ໂນ ຎາຕກາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປາຫນາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ກເຖຕພ຺ພາ. ຄາມກຖາທີສຸປິ ສຸນິວິຏ຺ຐທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐສຸຠິກ຺ຂທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິວເສນ ວາ ‘‘ອສຸກຄາມວາສິໂນ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິຄມນຄຣຊນປທກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອິຕ຺ຖິກຖາປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຣກຖາປິ ‘‘ນນ຺ທິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຍໂຘ ສູໂຣ ອໂຫສີ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ ອໂຫສິ, ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸຣາກຖາຕິປິ ປາໂຐ. ສາປິ ເຈສາ ສຸຣາກຖາ ‘‘ເອວຣູປາ ນາມ ສຸຣາ ປີຕາ ຣຕິຊນນີ ໂຫຕີ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອາທີນວວເສນ ປນ ‘‘ອຸມ຺ມຕ຺ຕກສໍວຕ຺ຕນິກາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສິຂາກຖາປິ ‘‘ອສຸກວິສິຂາ ສຸນິວິຏ຺ຐາ ທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວາ, ‘‘ອສຸກວິສິຂາຍ ວາສິໂນ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ອສ຺ສາທວເສເນວ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອຈ຺ເຈວໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖາຕິ ອຸທກຕິຕ຺ຖກຖາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກຸມ຺ຠທາສິກຖາ ວາ. ສາປິ ‘‘ປາສາທິກາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ຄາຍິຕຸໍ ເຉກາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍເນວ ວຏ຺ຏຕິ.

ປຸພ຺ພເປຕກຖາຕິ ອຕີຕຎາຕິກຖາ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຎາຕິກຖາສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ນານຕ຺ຕກຖາຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກຖາຫິ ວິມຸຕ຺ຕາ ອວເສສາ ນານາສຠາວາ ນິຣຕ຺ຖກກຖາ. ໂລກກ຺ຂາຍິກາຕິ ‘‘ອຍໍ ໂລໂກ ເກນ ນິມ຺ມິໂຕ, ອສຸເກນ ນາມ ນິມ຺ມິໂຕ, ກາໂກ ເສໂຕ ອຏ຺ຐີນໍ ເສຕຕ຺ຕາ, ພລາກາ ຣຕ຺ຕາ ໂລຫິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວມາທິກາ ໂລກາຍຕວິຕຓ຺ຑສລ຺ລາປກຖາ. ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກາ ນາມ ‘‘ກສ຺ມາ ສມຸທ຺ໂທ ສາຄໂຣ, ສາຄຣເທເວນ ຂນິຕຕ຺ຕາ ສາຄໂຣ, ຂໂຕ ເມຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ນິເວທິຕຕ຺ຕາ ສມຸທ຺ໂທ’’ຕິ ເອວມາທິກາ ນິຣຕ຺ຖກສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກກຖາ. ອິຕິ ຠໂວ ອິຕິ ອຠໂວຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ນິຣຕ຺ຖກກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕກຖາ ອິຕິຠວາຠວກຖາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠໂວຕິ ສສ຺ສຕໍ, ອຠໂວຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ. ຠໂວຕິ ວຸທ຺ຘິ, ອຠໂວຕິ ຫານິ. ຠໂວຕິ ກາມສຸຂໍ, ອຠໂວຕິ ອຕ຺ຕກິລມໂຖ. ອິຕິ ອິມາຍ ຉພ຺ພິຘາຍ ອິຕິຠວາຠວກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ພາຕ຺ຕິໍສ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.