໑໑. ໂສຕາປຕ຺ຕິສໍຍຸຕ຺ຕໍ
໑. ເວຬຸທ຺ວາຣວຄ຺ໂຄ
໑. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໙໙໗. ໂສຕາປຕ຺ຕິສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ກິຎ຺ຈາປີຕິ ອນຸຄ຺ຄຫຄຣຫເຓສຸ ນິປາໂຕ. ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຫິ ມຫາທີປານໍ ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈໍ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ອປາຍານໍ ອປ຺ປຫີນຠາວໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈຕຸນ຺ນໍ ທີປານນ຺ຕິ ທ຺ວິສຫສ຺ສທີປປຣິວາຣານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາທີປານໍ. ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣຠາໂວ ອິສ຺ສຣິຍໍ, ອຘິປຕິຠາໂວ ອາຘິປຈ຺ຈໍ, ອິສ຺ສຣິຍໍ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ເອຕສ຺ມິໍ ຣຊ຺ເຊ, ນ ເຉທນເຠທນນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈໍ. ກາເຣຕ຺ວາຕິ ເອວຣູປໍ ຣຊ຺ຊໍ ປວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ. ກິຎ຺ຈາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸຄ຺ຄຫປສໍສາສຸ ນິປາໂຕ. ປິຓ຺ຑິຍາໂລເປນ ຫິ ຍາປນໍ ອນຸຄ຺ຄຫນ຺ໂຕ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ອປາຍານໍ ປຫີນຠາວໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນນ຺ຕການີຕິ ອນນ຺ຕການິ. ເຕຣສຫຕ຺ໂຖປິ ຫິ ວຕ຺ຖສາຏໂກ ທສຈ຺ເຉທນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນນ຺ຕກນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.
ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາຕິ ອຈລປ຺ປສາເທນ. ໂສ ປນາຍໍ ປສາໂທ ກິໍ ເອໂກ, ອເນໂກຕິ? ເອໂກວ, ໂສ ມຄ຺ເຄນ ອາຄຕປ຺ປສາໂທ. ເຍສຸ ປນ ວຕ຺ຖູສຸ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ຣຸຫຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຕິຘາ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ມາ ຈ ເອໂກ, ຕສ຺ມາວ ນິນ຺ນານາກຣໂຓ ໂຫຕິ. ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຫິ ພຸທ຺ເຘເຍວ ປສາໂທ ຈ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣວຎ຺ຈ ມຫນ຺ຕໍ, ນ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ, ຘມ຺ເມເຍວ ວາ ມຫນ຺ຕໍ, ນ ພຸທ຺ເຘ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ, ສງ຺ເຆເຍວ ວາ ມຫນ຺ຕໍ, ນ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາຕິ ເອຕໍ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ.
ອຣິຍກນ຺ເຕຫີຕິ ອຣິຍານໍ ກນ຺ເຕຫິ ປິເຍຫິ ມນາເປຫິ. ປຎ຺ຈ ຫິ ສີລານິ ຠວນ຺ຕຣຄຕາປິ ອຣິຍາ ນ ໂກເປນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຕສໍ ປິຍານິ. ຕານິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຂຓ຺ເຑຫີຕິອາທິ ສທິສວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຸຂວຏ຺ຏິຍຎ຺ຫິ ຉິນ຺ເນກເທສາ ປາຕິ ຂຓ຺ຑາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນາ ຉິທ຺ທາຕິ, ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ວິສຠາຄວຓ຺ຓາ ຄາວີ ສພລາຕິ, ນານາພິນ຺ທຸຈິຕ຺ຕາ ກມ຺ມາສາຕິ, ເອວເມວ ປຏິປາຏິຍາ ອາທິມ຺ຫິ ວາ ອນ຺ເຕ ວາ ຠິນ຺ນໍ ສີລໍ ຂຓ຺ຑໍ ນາມ, ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນໍ ຉິທ຺ທໍ, ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ປຏິປາຏິຍາ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ສພລໍ, ເອກນ຺ຕຣໍ ຠິນ຺ນໍ ກມ຺ມາສໍ. ເຕສໍ ໂທສານໍ ອຠາເວນ ອຂຓ຺ຑາທິຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠຸຊິສ຺ເສຫີຕິ ຠຸຊິສ຺ສຠາວກເຣຫິ. ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ເຖຫີຕິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ ປສໍສິເຕຫິ. ອປຣາມຏ຺ເຐຫີຕິ ‘‘ອິທໍ ນາມ ຕຍາ ກຕໍ, ອິທໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຣາມສິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ເຍຫິ. ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫີຕິ ອປ຺ປນາສມາຘິໍ ອຸປຈາຣສມາຘິໍ ວາ ສໍວຕ຺ເຕຕຸໍ ສມຕ຺ເຖຫິ.
໒. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໙໙໘. ທຸຕິເຍ ເຍສໍ ສທ຺ຘາຕິ ປເທນ ພຸທ຺ເຘ ປສາໂທ ຄຫິໂຕ. ສີລນ຺ຕິ ປເທນ ອຣິຍກນ຺ຕານິ ສີລານິ ຄຫິຕານິ. ປສາໂທຕິ ປເທນ ສງ຺ເຆ ປສາໂທ ຄຫິໂຕ. ຘມ຺ມທສ຺ສນນ຺ຕິ ປເທນ ຘມ຺ເມ ປສາໂທ ຄຫິໂຕຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ກາເລນ ປຈ຺ເຈນ຺ຕີຕິ ກາເລນ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘໍ ສຸຂນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ. ໂຍ ປເນສ ຄາຖາຍ ອາຄໂຕ ປສາໂທ, ໂສ ກຕຣປສາໂທ ໂຫຕີຕິ. ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ‘‘ມຄ຺ຄປສາໂທ’’ຕິ ອາຫ, ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ອາຄຕມຄ຺ຄສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປ຺ປສາໂທ’’ຕິ. ອຸໂຠປິ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສຸຠາສິຕໍ. ມິສ຺ສກປ຺ປສາໂທ ເອໂສຕິ.
໓. ທີຆາວຸອຸປາສກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໙໙໙. ຕຕິເຍ ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຈຕູສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄສຸ ສນ຺ທິສ຺ສສິ, ຕສ຺ມາ. ວິຊ຺ຊາຠາຄິເຍຕິ ວິຊ຺ຊາໂກຏ຺ຐາສິເກ. ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ເຕຠູມກສງ຺ຂາເຣສຸ. ເອວມສ຺ສ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ວິຆາຕນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂໍ.
໔-໕. ປຐມສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໐-໑໐໐໑. ຈຕຸຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປຎ຺ຈເມ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄນ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິລາຠງ຺ຄໍ. ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທາທໂຍ ປນ ປຏິລທ຺ຘຄຸຓາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອງ຺ຄາ ນາມ, ເຕປິ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄນ຺ຕິ ອາຄຕາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວຈນຕ຺ໂຖ – ສປ຺ປຸຣິເສ ເສວນ຺ໂຕ ຠຊນ຺ໂຕ ປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠຕີຕິ ສປ຺ປຸຣິສສໍເສວາທໂຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິອຕ຺ຖາຍ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄໍ ນາມ, ອິຕເຣ ປຐມມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄນ຺ຕິປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄໍ, ປຏິວິທ຺ຘໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອງ຺ຄນ຺ຕິປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ຄໍ.
໖. ຖປຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໒. ຉຏ຺ເຐ ສາຘຸເກ ປຏິວສນ຺ຕີຕິ ສາຘຸກນາມເກ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄຄາມເກ ວສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອິສິທຕ຺ໂຕ ສກທາຄາມີ, ປຸຣາໂຓ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສທາຣສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ມຄ຺ເຄ ປຸຣິສໍ ຐເປສຸນ຺ຕິ ເຕສໍ ກິຣ ຄາມທ຺ວາເຣນ ຠຄວໂຕ ຄມນມຄ຺ໂຄ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຠຄວາ ກາເລ ວາ ອກາເລ ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ວາ ປມຕ຺ຕານໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຖ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ລເຠຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ມຄ຺ຄມຊ຺ເຌ ປຸຣິສໍ ຐເປສຸໍ.
ອນຸພນ຺ຘິໍສູຕິ ນ ທູຣໂຕວ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິໍສຸ, ຠຄວາ ປນ ສກຏມຄ຺ຄສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ຊງ຺ຆມຄ຺ເຄນ ອຄມາສິ, ອິຕເຣ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຄມໍສຸ. ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມາຕິ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍເຍວ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ຐິຕການໍ, ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ທິວສຠາຄໍ ນິສິນ຺ນານໍ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມຫິ ເມ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກາຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ, ຐິຕເກນປິ ກາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ອິເມ ຫິ ມຍ຺ຫໍ ສາສເນ ສາມິໂນ ອາຄຕຜລາ. ອິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິສີທິຕ຺ວາວ ທິວສຠາຄໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ເຍນ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.
ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທີຕິ ເຕ ກິຣ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑໍ ປາທພ຺ຠຎ຺ຊນເຕລາທີນິ ເຈວ ອຏ຺ຐວິຘຎ຺ຈ ປານກໍ ສຣຠປາທປລ຺ລງ຺ກຎ຺ຈ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ, ອາຠຕໍ ປລ຺ລງ຺ກມ຺ປິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອທໍສຸ, ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ມິໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສູຕິ ເສສານິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນາທີນິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ເທຖາຕິ ວຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ.
ສາວຕ຺ຖິຍາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ມຊ຺ຌິມປເທສວເສນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ? ນິຍຕຕ຺ຕາ. ຠຄວໂຕ ຫິ ຈາຣິກາຈຣຓມ຺ປິ ອຣຸຓຸຏ຺ຐາປນມ຺ປິ ນິຍຕໍ, ມຊ຺ຌິມປເທເສເຍວ ຈາຣິກໍ ຈຣຕິ, ມຊ຺ຌິມເທເສ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐເປຕີຕິ ນິຍຕຕ຺ຕາ ມຊ຺ຌິມເທສວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາສນ຺ເນ ໂນ ຠຄວາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ອາສນ຺ນຕ຺ຕາເຍວ ເຕສໍ ໂສມນສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ‘‘ອິທານິ ທານໍ ທາຕຸໍ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊໍ ກາຕຸໍ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຕສໍ ໂສມນສ຺ສໍ ໂຫຕິ.
ຕສ຺ມາຕິຫ ຖປຕໂຍ ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສຕິ ຖປຕໂຍ ຍສ຺ມາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ມຍິ ທູຣີຠູເຕ ອນປ຺ປກໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ອາສນ຺ເນ ອນປ຺ປກໍ ໂສມນສ຺ສໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາປິ ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ ‘‘ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ’’ຕິ. ຆຣາວາສສ຺ສ ຫິ ໂທເສນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຖ ເອວໍ ໂວ ມຍາ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານຎ຺ຈ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕານຎ຺ຈ ຕໍ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ສມ຺ພາຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ມຫາວາເສ ວສນ຺ຕສ຺ສປິ ຫິ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ຆຣາວາໂສ ສມ຺ພາໂຘວ. ຣຊາປໂຖຕິ ຣາຄໂທສໂມຫຣຊານໍ ອາປໂຖ, ອາຄມນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ປນ ອກິຎ຺ຈນອປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ອພ຺ໂຠກາໂສ. ຈຕຸຣຕນິເກປິ ຫິ ຄພ຺ເຠ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປລ຺ລງ຺ເກນ ປລ຺ລງ຺ກໍ ຆເຏຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນານມ຺ປິ ອກິຎ຺ຈນອປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອພ຺ໂຠກາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ອລຎ຺ຈ ປນ ໂວ ຖປຕໂຍ ອປ຺ປມາທາຍາຕິ ເອວໍ ສມ຺ພາເຘ ຆຣາວາເສ ວສນ຺ຕານໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອປ຺ປມາທເມວ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ເອກໍ ປຸຣໂຕ ເອກໍ ປຈ຺ຉໂຕ ນິສີທາເປມາຕິ ເຕ ກິຣ ທ຺ເວປິ ຊນາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ນາເຄສຸ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ເອວໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄໍ ມຊ຺ເຌ ກຕ຺ວາ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫໍສຸ. ນາໂຄປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພຕິ ຍຖາ ກິຎ຺ຈິ ວິເສວິຕໍ ນ ກໂຣຕິ, ເອວໍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕາປິ ຠຄິນິໂຍຕິ ຍຖາ ປມາທໍ ນາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕາປີຕິ ສິຕຫສິຕກຖິຕວິເປກ຺ຂິຕາທີນິ ອກໂຣນ຺ເຕຫິ ອຕ຺ຕາປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. (ເຕຫິ ຕຖາ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ນ ອຕ຺ຕາປິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ). ຕຖາ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ‘‘ສາມິທຸພ຺ໂຠ ເອໂສ’’ຕິ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຖປຕໂຍຕິ ຍສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ຣາຊາ ນິຈ຺ຈໍ ຣາຊຠຓ຺ຑໍ ປຏິຈ຺ຉາເປຕິ, ຕສ຺ມາປິ ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ. ຍສ຺ມາ ປນ ປໍສຸກູລິກຠິກ຺ຂຸໍ ເອວໍ ປຏິຈ຺ຉາເປນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ອລຎ຺ຈ ປນ ໂວ ຖປຕໂຍ ອປ຺ປມາທາຍ ອປ຺ປມາທເມວ ກໂຣຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ.
ມຸຕ຺ຕຈາໂຄຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐຈາໂຄ. ປຍຕປາຓີຕິ ອາຄຕາຄຕານໍ ທານຕ຺ຖາຍ ໂຘຕຫຕ຺ໂຖ. ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ຈາເຄ ຣໂຕ. ຍາຈໂຍໂຄຕິ ຍາຈິຕພ຺ພກຍຸຕ຺ໂຕ. ທານສໍວິຠາຄຣໂຕຕິ ທາເນນ ເຈວ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ລທ຺ຘາ ຕໂຕປິ ສໍວິຠາເຄ ຣໂຕ. ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອກຕວິຠາຄໍ, ສພ຺ພໍ ທາຕພ຺ພເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໗. ເວຬຸທ຺ວາເຣຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໓. ສຕ຺ຕເມ ເວຬຸທ຺ວາຣນ຺ຕິ ຄາມທ຺ວາເຣ ປເວຓິອາຄຕສ຺ສ ເວຬຸຄຈ຺ຉສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ ຄາໂມ. ອຕ຺ຕຸປນາຍິກນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິ ອຸປເນຕພ຺ພໍ. ສມ຺ຜຠາເສນາຕິ ອມນ຺ຕຠາເສນ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປຠາເສນາຕິ ສມ຺ຜປ຺ປລາປສມ຺ຠາເສນ ນິຣຕ຺ຖເກນ ອຎ຺ຎາຓວຈເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໘-໙. ປຐມຄິຎ຺ຊກາວສຖສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໔-໕. ອຏ຺ຐເມ ຎາຕິເກຕິ ເອກໍ ຕຬາກໍ ນິສ຺ສາຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈູຬປິຕິມຫາປິຕິປຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ເວ ຄາມາ, ເຕສຸ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເກ. ຄິຎ຺ຊກາວສເຖຕິ ອິຏ຺ຐກາມເຍ ອາວສເຖ. ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານໍ, ກາມຠເວເຍວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄາຫາປການນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອຣນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມຫິ ວາ ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຫາຕພ຺ພານີຕິປິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ. ຕຕ຺ຖ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ພ຺ຍາປາໂທຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານິ ມຄ຺ເຄນ ວາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ອຸທ຺ຘໍ ຠາຄໍ ຣູປຠວໍ ອຣູປຠວໍ ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນິ ຕີຓິ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕມ຺ປິ ອາເນຕ຺ວາ ປຸນ ອິເຘວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາເປນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພານິປິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍາເນວ. ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອນາຄມນສຠາໂວ.
ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ກທາຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕາຍ ຈາຕິ ທ຺ເວຘາປິ ຕນຸຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສກທາຄາມິສ຺ສ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວິຍ ອຠິຓ຺ຫໍ ຣາຄາທໂຍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຈ ນ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວິຍ ພຫລພຫລາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມກ຺ຂິປຕ຺ຕໍ ວິຍ ຕນຸກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ທີຆຠາຓກຕິປິຏກມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ຍສ຺ມາ ສກທາຄາມິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ໂຫນ຺ຕິ, ໂອໂຣຘາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ພຫລາ ກິເລສາ. ອິທໍ ປນ ຠວຕນຸກວເສນ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເມ ຠເວ ຠວຕນຸກໍ ນຕ຺ຖິ, ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ຠວຕນຸກໍ ນຕ຺ຖິ, ອນາຄາມິສ຺ສ ຣູປາຣູປຠວໍ ຐເປຕ຺ວາ ກາມຠເວ ຠວຕນຸກໍ ນຕ຺ຖິ, ຂີຓາສວສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຠເວ ຠວຕນຸກໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.
ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ອິມໍ ກາມາວຈຣໂລກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ສເຈ ຫິ ມນຸສ຺ເສສຸ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ໂຕ ເທເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປນ ອວສ຺ສໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ເທເວສຸ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ໂຕປິ ສເຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປນ ອວສ຺ສໍ ເທວໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ.
ວິນິປຕນໍ ວິນິປາໂຕ, ນາສ຺ສ ວິນິປາໂຕ ຘມ຺ໂມຕິ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ, ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ອວິນິປາຕນສຠາໂວຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຍໂຕຕິ ຘມ຺ມນິຍາເມນ ນິຍໂຕ. ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍສງ຺ຂາຕາ ສມ຺ໂພຘິ ປຣໍ ອຍນໍ ອສ຺ສ ຄຕິ ປຏິສຣຓໍ ອວສ຺ສໍ ປຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ວິເຫສາເວສາຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ຎາຓຄຕິໍ ຎາຓູປປຕ຺ຕິໍ ຎາຓາຠິສມ຺ປຣາຍໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ກາຍກິລມໂຖວ ເອສ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ທີເປຕິ. ຈິຕ຺ຕວິເຫສາ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ນຕ຺ຖິ.
ຘມ຺ມາທາສນ຺ຕິ ຘມ຺ມມຍໍ ອາທາສໍ. ເຍນາຕິ ເຍນ ຘມ຺ມາທາເສນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຂີຓາປາຍທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາໂຕຕິ ອິທໍ ນິຣຍາທີນໍເຍວ ເວວຈນວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິຣຍາທໂຍ ຫິ ວຑ຺ຒິສງ຺ຂາຕໂຕ ອຍໂຕ ອເປຕຕ຺ຕາ ອປາໂຍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຄຕິ ປຏິສຣຓນ຺ຕິ. ທຸຄ຺ຄຕິ, ທຸກ຺ກຏກາຣິໂນ ເອຕ຺ຖ ວິວສາ ນິປຕນ຺ຕີຕິ ວິນິປາໂຕ. ນວມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
໑໐. ຕຕິຍຄິຎ຺ຊກາວສຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໖. ທສເມ ປໂຣປຎ຺ຎາສາຕິ ອຕິເຣກປຎ຺ຎາສ. ສາຘິກນວຸຕີຕິ ອຕິເຣກນວຸຕິ. ຉາຕິເຣການີຕິ ຉຫິ ອຘິການິ. ໂສ ກິຣ ຄາໂມ ກິຎ຺ຈາປິ ນາຕິມຫາ ອໂຫສິ, ອຣິຍສາວກາ ປເນຕ຺ຖ ພຫູ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຫິວາຕໂຣເຄນ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຈຕຸວີສຕິ ປາຓສຕສຫສ຺ສານິ ກາລມກໍສຸ, ເຕສຸ ອຣິຍສາວກາ ເອຕ຺ຕກາ ນາມ ອເຫສຸໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ເວຬຸທ຺ວາຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.
໒. ຣາຊກາຣາມວຄ຺ໂຄ
໑. ສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໗. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ຣາຊກາຣາເມຕິ ຣຎ຺ຎາ ກາຣິຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ລທ຺ຘນາເມ ອາຣາເມ, ຕໍ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິໂກສເລນ ກຕໍ. ປຐມໂພຘິຍໍ ກິຣ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປຕ຺ຕໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ຕິຕ຺ຖິຍາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປຕ຺ໂຕ, ນ ໂຂ ປເນສ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ສີລໍ ວາ ສມາຘິໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ເອວໍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປຕ຺ໂຕ. ຠູມິສີສໍ ປນ ເຕນ ຄຫິຕໍ, ສເຈ ມຍມ຺ປິ ເຊຕວນສມີເປ ອາຣາມໍ ກາຣາເປຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາມ, ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາເກ ສມາທເປຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສມຕ຺ເຕ ກຫາປເຓ ລຠິຕ຺ວາ ເຕ ອາທາຍ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ປຸຈ຺ຉິ. ມຍໍ ເຊຕວນສມີເປ ຕິຕ຺ຖິຍາຣາມໍ ກໂຣມ, ສເຈ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວາເຣສ຺ສນ຺ຕິ, ວາເຣຕຸໍ ມາ ອທຕ຺ຖາຕິ ລຎ຺ຊໍ ອທໍສຸ. ຣາຊາ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ກາເຣຖາ’’ຕິ ອາຫ.
ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາເກຫິ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ, ຖມ຺ຠຸສ຺ສາປນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕາ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ເອກໂກລາຫລໍ ອກໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປມຸເຂ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເກ ປນ ເຕ, ອານນ຺ທ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ເກວຏ຺ຏາ ມຎ຺ເຎ ມຈ຺ຉວິໂລເປ’’ຕິ?, ປຸຈ຺ຉິ. ຕິຕ຺ຖິຍາ, ຠນ຺ເຕ, ເຊຕວນສມີເປ ຕິຕ຺ຖິຍາຣາມໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ. ອານນ຺ທ, ອິເມ ສາສເນນ ປຏິວິຣຸທ຺ຘາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ອຜາສຸວິຫາຣໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ວາຣາເປຫີຕິ.
ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ຣຎ຺ໂຎ ‘‘ເຖຣາ, ເທວ, ອາຄຕາ’’ຕິ ນິເວທຍິໍສຸ. ຣາຊາ ລຎ຺ຊສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນ ນິກ຺ຂມິ. ເຖຣາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ເປເສສິ. ຣາຊາ ເຕສມ຺ປິ ທສ຺ສນໍ ນ ອທາສິ. ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣຈຍິໍສຸ ‘‘ນ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ພ຺ຍາກາສິ – ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຣຊ຺ເຊ ຐຕ຺ວາ ກາລໍ ກາຕຸໍ ນ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ.
ທຸຕິຍທິວເສ ຈ ສາມໍເຍວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ຣາຊາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ, ນິເວສນໍ ປເວເສຕ຺ວາ, ສາຣປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ, ຍາຄຸຂຊ຺ຊກໍ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາ ປຣິຠຸຕ຺ຕຍາຄຸຂາທນີໂຍ ‘‘ຍາວ ຠຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐາຕິ, ຕາວ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ ຣາຊານໍ ‘‘ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ, ‘‘ກາຣເຓເນວ ນໍ ສຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິທໍ ອຕີຕກາຣຓໍ ອາຫຣິ – ມຫາຣາຊ, ປພ຺ພຊິເຕ ນາມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຍຸຊ຺ຌາເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຕີເຕປິ ອິສໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຍຸຊ຺ຌາເປຕ຺ວາ ສຫ ຣຏ຺ເຐນ ຣາຊາ ສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ໂຐຕິ. ກທາ ຠຄວາຕິ?
ອຕີເຕ, ມຫາຣາຊ, ຠຣຸຣຏ຺ເຐ ຠຣຸຣາຊາ ນາມ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕິ. ປຎ຺ຈສຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ທ຺ເວ ອິສິຄຓາ ປພ຺ພຕປາທໂຕ ໂລຓມ຺ພິລເສວນຕ຺ຖາຍ ຠຣຸນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນຄຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ທ຺ເວ ຣຸກ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ, ປຐມໍ ອາຄໂຕ ອິສິຄໂຓ ເອກສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ ນິສີທິ, ປຈ຺ຉາຄໂຕປິ ເອກສ຺ສາຕິ. ເຕ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕປາທໍ ເອວ ອຄມໍສຸ. ເຕ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸກ຺ຂມູເລເຍວ ນິສີທນ຺ຕິ. ອທ຺ຘາເນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ເອໂກ ຣຸກ຺ໂຂ ສຸກ຺ຂິ, ຕສ຺ມິໍ ສຸກ຺ເຂ ອາຄຕາ ຕາປສາ ‘‘ອຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ ມຫາ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ເຕສມ຺ປິ ປໂຫສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິຕເຣສໍ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ສ ເອກປເທເສ ນິສີທິໍສຸ. ເຕ ປຈ຺ຉາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອປວິສິຕ຺ວາ ພຫິ ຐິຕາວ ‘‘ກສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ເອຕ຺ຖ ນິສີທຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອາຈຣິຍາ ອມ຺ຫາກໍ ຣຸກ຺ໂຂ ສຸກ຺ໂຂ, ອຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ ມຫາ, ຕຸມ຺ເຫປິ ປວິສຖ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ປໂຫສ຺ສຕີຕິ. ເຕ ‘‘ນ ມຍໍ ປວິສາມ, ນິກ຺ຂມຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ກຖໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ‘‘ນ ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕໂນວ ມເນນ ນິກ຺ຂມິສ຺ສຖາ’’ຕິ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໍສຸ. ເຕ ‘‘ໂຫຕຸ ສິກ຺ຂາເປສ຺ສາມ ເນ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ທ຺ເວ ຈກ຺ການິ ຣຊຕມຍຎ຺ຈ ອກ຺ຂໍ ມາເປຕ຺ວາ ປວຏ຺ເຏນ຺ຕາ ຣາຊທ຺ວາຣໍ ອຄມິໍສຸ. ຣຎ຺ໂຎ ‘‘ເອວຣູປໍ, ເທວ, ຕາປສາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ’’ຕິ ນິເວທຍິໍສຸ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ປກ຺ໂກສຖາ’’ຕິ ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ມຫາກມ຺ມໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕໍ, ອຕ຺ຖິ ໂວ ກິຎ຺ຈິ ມຍາ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອາມ, ມຫາຣາຊ, ອມ຺ຫາກໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ເອກຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຎ຺ເຎຫິ ອິສີຫິ ຄຫິຕໍ, ຕໍ ໂນ ທາເປຫີຕິ. ຣາຊາ ປຸຣິເສ ເປເສຕ຺ວາ ຕາປເສ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປສິ.
ເຕ ພຫິ ຐິຕາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ທຕ຺ວາ ລຠິໍສູ’’ຕິ ໂອໂລກຍມານາ ‘‘ອິທໍ ນາມາ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍມ຺ປິ ລຎ຺ຊໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ໂສວຓ຺ຓມຍໍ ຣຖປຎ຺ຊຣໍ ມາເປຕ຺ວາ ອາທາຍ ອຄມໍສຸ. ຣາຊາ ທິສ຺ວາ ຕຸຏ຺ໂຐ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ?, ອາຫ. ມຫາຣາຊ ອມ຺ຫາກໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ອຎ຺ໂຎ ອິສິຄໂຓ ນິສິນ຺ໂນ, ຕໍ ໂນ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ທາເປຫີຕິ. ຣາຊາ ປຸຣິເສ ເປເສຕ຺ວາ ເຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປສິ. ຕາປສາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ອມ຺ເຫຫິ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຕປາທເມວ ອຄມໍສຸ. ຕໂຕ ເທວຕາ ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອິສິຄຓານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ກາຣາເປສີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວິຊິຕໍ ໂຍຊນສຫສ຺ສມຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ສມຸທ຺ທເມວ ອກໍສູຕິ.
‘‘ອິສີນມນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ, ຠຣຸຣາຊາຕິ ເມ ສຸຕໍ;
ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ສຫ ຣຏ຺ເຐຫິ, ສ ຣາຊາ ວິຠວງ຺ຄໂຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໒໕) –
ເອວໍ ຠຄວຕາ ອິມສ຺ມິໍ ອຕີເຕ ທສ຺ສິເຕ ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘານໍ ນາມ ກຖາ ໂອກປ຺ປນິຍາ ໂຫຕິ, ‘‘ຕສ຺ມາ ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ ມຍາ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠເຓ, ຕິຕ຺ຖິເຍ ນິກ຺ກຑ຺ຒຖາ’’ຕິ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍາ ກາຣິໂຕ ວິຫາໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ວິຫາຣໍ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຕສໍ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣປິ ອທຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ກາເຣສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.
໒-໓. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໐໐໘-໙. ທຸຕິເຍ ອຸທຍຄາມິນິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມເຍ ວຑ຺ຒິຄາມິນິໍ. ມຣຓໍ ອາຄເມຍ຺ຍາສີຕິ ມຣຓໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ປຕ຺ເຖຍ຺ຍາສິ ວາ. ຕຕິຍໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
໔. ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສພ຺ພທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ມນຸສ຺ສໂທຠຄ຺ຄໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.
໕. ທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາຕຠຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໑. ປຎ຺ຈເມ ສພ຺ພທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາຕຠຍໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ມນຸສ຺ສໂທຠຄ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ.
໖. ປຐມມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໒. ຉຏ຺ເຐ ມິຕ຺ຕາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ເຄເຫ ອາມິສປຣິໂຠຄວເສນ ໂວຫາຣມິຕ຺ຕາ. ອມຈ຺ຈາຕິ ອາມນ຺ຕນປຏິມນ຺ຕນອິຣິຍາປຖາທີສຸ ເອກໂຕ ປວຕ຺ຕກິຈ຺ຈາ. ຎາຕີຕິ ສສ຺ສຸສສຸຣປກ຺ຂິກາ. ສາໂລຫິຕາຕິ ສມານໂລຫິຕາ ຠາຕິຠຄິນິມາຕຸລາທໂຍ.
໗. ທຸຕິຍມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໓. ສຕ຺ຕເມ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ນາມ ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຄຕິອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອເນກວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ມຫາຠູເຕສຸ ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ສຸວຓ຺ຓາທິຠາເວນ ຫິ ຆນສຓ຺ຐິຕາຍ ປຖວິຘາຕຸຍາ ວິລີຍິຕ຺ວາ ອຸທກຠາວໍ ອາປຊ຺ຊມານາຍ ປຸຣິມຠາໂວ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ລກ຺ຂຓໍ ປນ ນ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ກກ຺ຂຬລກ຺ຂຓາວ ໂຫຕິ. ອຸຈ຺ຉຸຣສາທິຠາເວນ ຈ ຍູສາກາຣສຓ຺ຐິຕາຍ ອາໂປຘາຕຸຍາ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ຆນປຖວິຠາວໍ ອາປຊ຺ຊມານາຍ ປຸຣິມຠາໂວ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ຠາວຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ລກ຺ຂຓໍ ປນ ນ ວິຄຈ຺ຉຕິ, ອາພນ຺ຘນລກ຺ຂຓາວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຄຕິອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕຎ຺ຫິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນຕ຺ຖິ. ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິເຍວ, ອິຘ ປນ ປສາທຜລໍ ປກາເສຕຸໍ ຄຕິອຎ຺ຎຖຕ຺ຕເມວ ທສ຺ສິຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ຣາຊກາຣາມວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.
໓. ສຣຓານິວຄ຺ໂຄ
໑-໒. ປຐມມຫານາມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໗-໑໘. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ອິທ຺ຘນ຺ຕິ ເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີຫິ ສມິທ຺ຘໍ. ຜີຕນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖູປຄສີສູປຄຄີວູປຄາທິອລງ຺ກາຣວເສນ ສຸປຸປ຺ຜິຕໍ. ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສນ຺ຕິ ນິຣນ຺ຕຣມນຸສ຺ສໍ. ສມ຺ພາຘພ຺ຍູຫນ຺ຕິ ພ຺ຍູຫາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອວິນິພ຺ພິທ຺ຘຣຈ຺ຉາໂຍ, ຍາ ປວິຏ຺ຐມຄ຺ເຄເນວ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາ ສມ຺ພາຘາ ພ຺ຍູຫາ ພຫຸກາ ເອຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ພາຘພ຺ຍູຫໍ. ອິມິນາປິ ນຄຣສ຺ສ ຆນວາສເມວ ທີເປຕິ. ຠນ຺ເຕນາຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ເຕນ ອຸທ຺ຘຕຈາຣິນາ. ທຸຕິຍໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.
໓. ໂຄຘສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໑໙. ຕຕິເຍ ຠຄວາວ ເອຕໍ ຊາເນຍ຺ຍ ເອເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ວາ ອສມນ຺ນາຄຕໍ ວາຕິ ອິທໍ ໂສ ສກ຺ໂກ ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນຠາວໍ, ຈຕູຫິ ວາ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນຠາວໍ ຠຄວາວ ຊານາຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອາຫ.
ໂກຈິເທວ ຘມ຺ມສມຸປ຺ປາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ກິຎ຺ຈິເທວ ກາຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອກໂຕ ອສ຺ສ ຠຄວາ, ເອກໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ນານາລທ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ວາທໍ ວທນ຺ໂຕ ເອກໂຕ ອສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ເອກໍ ວທນ຺ໂຕ ເອກໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫນ຺ຕິ ຍໍ ວາທໍ ຕຸມ຺ເຫ ວເທຖ, ຕເມວາຫໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ. ນນຸ ຈ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສາທນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ອຖ ກສ຺ມາ ເອສ ເອວມາຫາຕິ? ຠຄວໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ. ເອວຎ຺ຫິສ຺ສ ໂຫຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອຕ຺ຕໂນ ອສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ ອຊານິຕ຺ວາປິ ກເຖຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖຸ ປນ ອຎ຺ຎາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກລ຺ຍາຓາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ກຸສລາຕິ ກລ຺ຍາຓເມວ ກຸສລເມວ ວທາມິ, ນ ກລ຺ຍາຓກຸສລວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອປິຈສ຺ສ ອນວຊ຺ຊນໂທໂສ ເອໂສຕິ.
໔. ປຐມສຣຓານິສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໒໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອິຘ ມຫານາມ ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອິທໍ ນ ເກວລໍ ສຣຓານິ ເອວ ອປາຍໂຕ ມຸຕ຺ໂຕ, ອິເມປິ ປຸຄ຺ຄລາ ມຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ມຕ຺ຕໂສ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕີຕິ ປມາເຓນ ຈ ໂອໂລກນໍ ຂມນ຺ຕິ. ອິມິນາ ຘມ຺ມານຸສາຣິມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຄນ຺ຕາ ນິຣຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ອປາຍໂຕ ປຣິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວາ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຄນ຺ຕາ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ, ‘‘ອຄນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘາມຕ຺ຕໍ ເປມມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ຘານຸສາຣິມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຫາສາລາຕິ ສມີເປ ຐິເຕວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາສາຣຣຸກ຺ເຂ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ມຣຓກາເລ ສິກ຺ຂໍ ສມາທິຍີຕິ ມຣຓສມເຍ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ອໂຫສີຕິ ທສ຺ເສຕິ.
໕. ທຸຕິຍສຣຓານິສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໒໑. ປຎ຺ຈເມ ທຸກ຺ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິສມເຂຕ຺ຕໍ. ທຸພ຺ຠູມນ຺ຕິ ອູສຣຠູມິໍ ໂລຓູປຫຕໍ. ຂຓ຺ຑານີຕິ ປຣິຠິນ຺ນານິ. ປູຕີນີຕິ ອຸທເກນ ເຕເມຕ຺ວາ ປູຕິຠາວໍ ອາປນ຺ນານິ. ວາຕາຕປຫຕານີຕິ ວາຕາຕເປນ ຫຕຕ຺ຕາ ນິໂຣຊຠາວໍ ຄຕານິ. ອສາຣາທານີຕິ ອນາທິນ຺ນສາຣານິ ອຄຫິຕສາຣານິ. ອສຸຂສຍິຕານີຕິ ນ ໂກຏ຺ຐາທີສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕານິ. ສຸຂສຍິຕານີຕິ ຐປິຕຏ຺ຐານໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອຈລິຕານິ.
໖. ປຐມອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໒໒. ຉຏ຺ເຐ ຐານໂສ ເວທນາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍາຕິ ຂເຓນ ເວທນາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍ. ມິຈ຺ຉາຎາເຓນາຕິ ມິຈ຺ຉາປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອນິຍ຺ຍານິກວິມຸຕ຺ຕິຍາ. ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈາຕິ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ເອວ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ນາມ.
໗. ທຸຕິຍອນາຖປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໒໓. ສຕ຺ຕເມ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ມຣຓຠຍນ຺ຕິ ສມ຺ປຣາຍເຫຕຸກໍ ມຣຓຠຍໍ ຄິຫິສາມີຈິການີຕິ ຄິຫີນໍ ອນຸຈ຺ຉວິການິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ສຣຓານິວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.
໔. ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ
໑. ປຐມປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໒໗. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາຕິ ປຸຎ຺ຎນທິໂຍ ກຸສລນທິໂຍ. ສຸຂສ຺ສາຫາຣາຕິ ສຸຂສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ.
໔. ປຐມເທວປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເທວປທານີຕິ ເທວານໍ ຎາເຓນ, ເທວສ຺ສ ວາ ຎາເຓນ ອກ຺ກນ຺ຕປທານິ. ວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ ວິສຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ. ປຣິໂຍທປນາຍາຕິ ປຸຣິໂຍທປນຕ຺ຖາຍ ໂຊຕນຕ຺ຖາຍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຜລຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລາ ວິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ເທວາ ນາມ ຊາຕາ.
໘. ວສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໔. ອຏ຺ຐເມ ປາຣໍຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປາຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນ ປຐມໍ ນິພ຺ພານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉມານາ ເອວ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເທສນາ ປນ ເອວໍ ກຕາ.
໑໐. ນນ຺ທິຍສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໖. ທສເມ ທິວາ ປວິເວກາຍ ຣຕ຺ຕິໍ ປຏິສລ຺ລານາຍາຕິ ທິວາ ປວິເວກຕ຺ຖາຍ ຣຕ຺ຕິໍ ປຏິສລ຺ລານຕ຺ຖາຍ. ຘມ຺ມາ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕີຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.
໕. ສຄາຖກປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ
໑. ປຐມອຠິອສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໗. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍຕິ ອາຬ຺ຫກຄຓນາຍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ, ໂຍຊນວເສນ ປນສ຺ສ ສງ຺ຂ຺ຍາ ອຕ຺ຖິ. ພຫຸເຠຣວນ຺ຕິ ສວິຎ຺ຎາຓກອວິຎ຺ຎາຓການໍ ເຠຣວາຣມ຺ມຓານໍ ວເສນ ພຫຸເຠຣວໍ. ປຸຖູຕິ ພຫຸ. ສວນ຺ຕີຕິ ສນ຺ທມານາ. ອຸປຍນ຺ຕີຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.
໒. ທຸຕິຍອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໘. ທຸຕິເຍ ຍຕ຺ຖິມາ ມຫານທິໂຍ ສໍສນ຺ທນ຺ຕິ ສເມນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ສໍຠຊ຺ເຊ ເອຕາ ມຫານທິໂຍ ເອກີຠວນ຺ຕິ, ນິຣນ຺ຕຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໓. ຕຕິຍອຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໓໙. ຕຕິເຍ ປຸຎ຺ຎກາໂມຕິ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ. ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕຕິ ມຄ຺ຄກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ຠາເວຕິ ມຄ຺ຄໍ ອມຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປາປຸຓນຕ຺ຖໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ຘມ຺ມສາຣາຘິຄໂມຕິ ຘມ຺ມສາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍຜລໍ ຘມ຺ມສາໂຣ, ອຘິຄໂມ ອສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມສາຣາຘິຄໂມ, ອຘິຄຕຜໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂເຍ ຣໂຕຕິ ກິເລສກ຺ຂເຍ ຣໂຕ.
໔. ປຐມມຫທ຺ຘນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໔໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນຕິ ສຕ຺ຕວິເຘນ ອຣິຍຘເນນ ອຑ຺ໂຒ ເຈວ ມຫທ຺ຘໂນ ຈ. ເຕເນວ ໂຠເຄນ ມຫາໂຠໂຄ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ສຄາຖກປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.
໖. ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ
໒. ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໔໘. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ທຸຕິເຍ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ໂສຕາປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ເອຕ຺ຕເກນ ໂວສານໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕາເນວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ສກທາຄາມີ ອນາຄາມິມຄ຺ຄໍ, ອນາຄາມີ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວຕາ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສາສເນ ຕນ຺ຕິ ປເວຓີ ກຖິຕາຕິ.
໓. ຘມ຺ມທິນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໔໙. ຕຕິເຍ ຘມ຺ມທິນ຺ໂນຕິ ສຕ຺ຕສຸ ຊເນສຸ ເອໂກ. ພຸທ຺ຘກາລສ຺ມິຎ຺ຫິ ຘມ຺ມທິນ຺ໂນ ອຸປາສໂກ, ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ, ອຸຄ຺ໂຄ ຄຫປຕິ, ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຫຕ຺ຖໂກ ອາຬວໂກ, ຈູຬອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ, ມຫາອນາຖປິຓ຺ຑິໂກຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຊນາ ປຎ຺ຈສຕອຸປາສກປຣິວາຣາ ອເຫສຸໍ. ເອເຕສຸ ເອສ ອຎ຺ຎຕໂຣ.
ຄມ຺ຠີຣາຕິ ຘມ຺ມຄມ຺ຠີຣາ ສລ຺ລສຸຕ຺ຕາທໂຍ. ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ຖຄມ຺ຠີຣາ ເຈຕນາສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທໂຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖທີປກາ ອສງ຺ຂຕສໍຍຸຕ຺ຕາທໂຍ. ສຸຎ຺ຎຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາທີປກາ ຂຊ຺ຊນິກສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທໂຍ. ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມາຕິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣິສ຺ສາມ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຘມ຺ມທິນ຺ນ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຈນ຺ໂທປມປຏິປທໍ ຣຖວິນີຕປຏິປທໍ ໂມເນຍ຺ຍປຏິປທໍ ມຫາອຣິຍວໍສປຏິປທໍ ປູເຣນ຺ເຕຫິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ອິເມສໍ ອຸປາສການໍ ອສຍ຺ຫຠາຣໍ ອາໂຣເປສິ. ກສ຺ມາ? ເອເຕ ກິຣ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ຍາຈິໍສຸ, ອວິເສເສນ ປນ ສພ຺ພຠາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ວິຍ ‘‘ໂອວທຕຸ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ເຕນ ເຕສໍ ສຕ຺ຖາ ອສຍ຺ຫຠາຣໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ນ ໂຂ ເນຕນ຺ຕິ ນ ໂຂ ເອຕໍ. ນກາໂຣ ປເນຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘິມຕ຺ຕເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ຍາຈຖ, ຕສ຺ມາ.
໔. ຄິລານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໕໐. ຈຕຸຕ຺ເຖ ນ ໂຂ ປເນຕນ຺ຕິ ນ ໂຂ ອມ຺ເຫຫິ ເອຕໍ. ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອສ຺ສາສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫີຕິ ອສ຺ສາສກເຣຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ອສ຺ສາສຕາຍສ຺ມາຕິ ອສ຺ສາສຕຸ ອາຍສ຺ມາ. ມາຣິໂສຕິ ມຣຓປຏິພທ຺ໂຘ. ມຣຓຘມ຺ໂມຕິ ມຣຓສຠາໂວ. ອຘິໂມເຈຫີຕິ ຐເປຫິ. ອຘິໂມຈິຕນ຺ຕິ ຐປິຕໍ. ເອວໍ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ຍທິທໍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ອິທໍ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ນານາກຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ນ ຕໍ ວທາມິ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຫິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓວຕ຺ເຕສຸ ເຈວ ອສີຕິກ຺ຂນ຺ຘກວຕ຺ເຕສຸ ຈາຕິ ອາຄມນີຍຄຸເຓສຸ ປມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ປຏິວິທ຺ເຘ ປນ ມຄ຺ເຄ ວາ ຜເລ ວາ ອຸປາສການຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ.
໙. ປຎ຺ຎາປຏິລາຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໕໕. ນວເມ ປຎ຺ຎາປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ ປຎ຺ຎໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ ນາມ, ຂີຓາສໂວ ປຏິລທ຺ຘປຎ຺ໂຎ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣໂຕ ປຎ຺ຎາພຸທ຺ຘິຍາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ສປ຺ປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.
໗. ມຫາປຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ
໑. ມຫາປຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໐໕໘. ສຕ຺ຕເມ ມຫາປຎ຺ຎຕາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິອາທີສຸ ‘‘ມຫນ຺ເຕ ອຕ຺ເຖ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ມຫາປຎ຺ຎາ’’ຕິອາທິນາ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ (ປຏິ. ມ. ໒.໔) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ໂສຕາປຕ຺ຕິສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.