໑. ໂສຕາປຕ຺ຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ວາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐໖. ທິຏ຺ຐິສໍຍຸຕ຺ເຕ ນ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕີຕິອາທີສຸ ເອວໍ ກິຣ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິ – ‘‘ເຍປິ ເອເຕ ຣຸກ຺ຂສາຂາທີນິ ຠຎ຺ຊນ຺ຕາ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ, ນ ເອເຕ ວາຕາ, ວາຕເລໂສ ນາເມໂສ, ວາໂຕ ປນ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ຈ ຐິໂຕ. ຕຖາ ຍາປິ ເອຕາ ຕິຓກຏ຺ຐາທີນິ ວຫນ຺ຕິໂຍ ນທິໂຍ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ນ ເອຕ຺ຖ ອຸທກໍ ສນ຺ທກິ, ອຸທກເລໂສ ນາເມສ, ອຸທກໍ ປນ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ຈ ຐິຕໍ. ຍາປິມາ ຄພ຺ຠິນິໂຍ ວິຊາຍນ຺ຕີຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ຕາ ມິລາຕຸທຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຄພ຺ໂຠ ປນ ນ ນິກ຺ຂມຕິ, ຄພ຺ຠເລໂສ ນາເມໂສ, ຄພ຺ໂຠ ປນ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ຈ ຐິໂຕ. ເຍປິ ເອເຕ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ອຸເທນ຺ຕິ ວາ ອເປນ຺ຕິ ວາ, ເນວ ເຕ ອຸເທນ຺ຕິ ນ ອເປນ຺ຕິ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍເລໂສ ນາເມສ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປນ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ຈ ຐິຕາ’’ຕິ.

໒-໔. ເອຕໍມມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໐໗-໒໐໙. ທິຏ຺ຐນ຺ຕິອາທີສຸ ທິຏ຺ຐໍ ຣູປາຍຕນໍ. ສຸຕໍ ສທ຺ທາຍຕນໍ. ມຸຕໍ ຄນ຺ຘາຍຕນໍ ຣສາຍຕນໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ. ຕຎ຺ຫິ ປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ ມຸຕນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວເສສານິ ສຕ຺ຕາຍຕນານິ ວິຎ຺ຎາຕໍ ນາມ. ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ວາ ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ວາ ປຕ຺ຕໍ. ປຣິເຍສິຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໍ ວາ ອປຕ຺ຕໍ ວາ ປຣິເຍສິຕໍ. ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສຎ຺ຈຣິຕໍ. ໂລກສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕມ຺ປິ, ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມ຺ປິ, ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕມ຺ປິ. ຕຕ຺ຖ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ນາມ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ນາມ. ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕຎ຺ຈ ມນສານຸວິຈຣິຕໍ ນາມ. ອຖ ວາ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມ຺ປິ ປຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ປຕ຺ຕໍ ນາມ, ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕເມວ ປຣິເຍສິຕໍ ນາມ, ອປຣິເຍສິຕ຺ວາ ໂນປຕ຺ຕໍ ມນສານຸວິຈຣິຕໍ ນາມ. ສພ຺ພໍ ວາ ເອຕໍ ມນສາ ອນຸວິຈຣິຕເມວ.

໕. ນຕ຺ຖິທິນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໐. ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິອາທີສຸ ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ທິນ຺ນສ຺ສ ຜລາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ. ຍິຏ຺ຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຫາຍາໂຄ. ຫຸຕນ຺ຕິ ປເຫຓກສກ຺ກາໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕມ຺ປິ ອຸຠຍໍ ຜລາຠາວເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ສຸກຕທຸກ຺ກຏານນ຺ຕິ ສຸກຕທຸກ຺ກຕານໍ, ກຸສລາກຸສລານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜລໍ ວິປາໂກຕິ ຍໍ ຜລນ຺ຕິ ວາ ວິປາໂກຕິ ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກຕິ ປຣໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ອຍໍ ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ. ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກຕິ ອິຘ ໂລເກ ຐິຕສ຺ສປິ ປໂຣ ໂລໂກ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ນຕ຺ຖິ ປິຕາຕິ ເຕສຸ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕີນໍ ຜລາຠາວວເສນ ວທນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາຕິ ຈວິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ໂລເກ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກຕິ ຈຕຸມຫາຠູຕມໂຍ. ປຖວີ ປຖວີກາຍນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ປຖວີຘາຕຸ ພາຫິຣໍ ປຖວີຘາຕຸໍ. ອນຸເປຕີຕິ ອນຸຍາຕິ. ອນຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ອນຸຄຈ຺ຉຕີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠເຍນາປິ ອຸເປຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ອາປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ສງ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ຕິ. ອາສນ຺ທິປຎ຺ຈມາຕິ ນິປນ຺ນມຎ຺ເຈນ ປຎ຺ຈມາ, ມຎ຺ໂຈ ເຈວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຎ຺ຈປາເທ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວ ອາຬາຫນາຕິ ຍາວ ສຸສານາ. ປທານີຕິ ‘‘ອຍໍ ເອວໍ ສີລວາ ອໂຫສິ, ເອວໍ ທຸສ຺ສີໂລ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕານິ ຄຸຓາຄຸຓປທານິ. ສຣີຣເມວ ວາ ເອຕ຺ຖ ປທານີຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ກາໂປຕການີຕິ ກໂປຕກວຓ຺ຓານິ, ປາຣາວຕປກ຺ຂວຓ຺ຓານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠສ຺ສນ຺ຕາຕິ ຠສ຺ມນ຺ຕາ. ອຍເມວ ວາ ປາຬິ. ອາຫຸຕິໂຍຕິ ຍໍ ປເຫຓກສກ຺ກາຣາທິເຠທໍ ທິນ຺ນທານໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉາຣິກາວສານເມວ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ຜລທາຍກໍ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຕ຺ຕຸປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຕ຺ຕູຫິ ພາລມນຸສ຺ເສຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ພາເລຫິ ອພຸທ຺ຘີຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕມິທໍ ທານໍ, ນ ປຓ຺ຑິເຕຫິ. ພາລາ ເທນ຺ຕິ, ປຓ຺ຑິຕາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ.

໖. ກໂຣໂຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໑. ກໂຣໂຕຕິ ສຫຕ຺ຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ກາຣຍໂຕຕິ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສ. ຉິນ຺ທໂຕຕິ ປເຣສໍ ຫຕ຺ຖາທີນິ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ. ເຉທາປຍໂຕຕິ ປເຣຫິ ເຉທາເປນ຺ຕສ຺ສ. ປຈໂຕຕິ ທຓ຺ເຑນ ປີເຬນ຺ຕສ຺ສ. ປຈາປຍໂຕຕິ ປເຣຫິ ທຓ຺ຑາທິນາ ປີຬາເປນ຺ຕສ຺ສ. ໂສຈໂຕ ໂສຈາປຍໂຕຕິ ປຣສ຺ສ ຠຓ຺ຑຫຣຓາທີຫິ ໂສກໍ ສຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ປເຣຫິ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາປິ. ກິລມໂຕ ກິລມາປຍໂຕຕິ ອາຫາຣຸປຈ຺ເຉທພນ຺ຘນາຄາຣປເວສນາທີຫິ ສຍໍ ກິລເມນ຺ຕສ຺ສປິ ປເຣຫິ ກິລມາເປນ຺ຕສ຺ສປິ. ຜນ຺ທໂຕ ຜນ຺ທາປຍໂຕຕິ ປຣໍ ຜນ຺ທນ຺ຕໍ ຜນ຺ທນກາເລ ສຍມ຺ປິ ຜນ຺ທໂຕ ປເຣມ຺ປິ ຜນ຺ທາປຍໂຕ. ປາຓມຕິປາຕຍໂຕຕິ ປາຓໍ ຫນນ຺ຕສ຺ສປິ ຫນາເປນ຺ຕສ຺ສປິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກຣຓກາຣາປນວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສນ຺ຘິນ຺ຕິ ຆຣສນ຺ຘິໍ. ນິລ຺ໂລປນ຺ຕິ ມຫາວິໂລປໍ. ເອກາຄາຣິກນ຺ຕິ ເອກເມວ ຆຣໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປນໍ. ປຣິປນ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐໂຕຕິ ອາຄຕາຄຕານໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ມຄ຺ເຄ ຕິຏ຺ຐໂຕ. ກໂຣໂຕ ນ ກຣີຍຕິ ປາປນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ກໂຣມີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ກໂຣໂຕປິ ປາປໍ ນ ກຣີຍຕິ, ນຕ຺ຖິ ປາປໍ. ສຕ຺ຕາ ປນ ກໂຣມາຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທີເປນ຺ຕິ. ຂຸຣປຣິຍນ຺ເຕນາຕິ ຂຸຣເນມິນາ, ຂຸຣຘາຣສທິສປຣິຍນ຺ເຕນ ວາ. ເອກມໍສຂລນ຺ຕິ ເອກມໍສຣາສິໍ. ປຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຕໂຕນິທານນ຺ຕິ ເອກມໍສຂລກຣຓນິທານໍ.

ທກ຺ຂິຓນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓຕີເຣ ມນຸສ຺ສາ ກກ຺ຂຬາ ທາຣຸຓາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຫນນ຺ໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣຕີເຣ ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ ປສນ຺ນາ ພຸທ຺ຘມາມກາ ຘມ຺ມມາມກາ ສງ຺ຆມາມກາ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທທນ຺ໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຊນ຺ໂຕຕິ ມຫາຍາຄໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ທເມນາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ອຸໂປສຖກມ຺ເມນ. ສໍຍເມນາຕິ ສີລສໍຍເມນ. ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນາຕິ ສຈ຺ຈວຈເນນ. ອາຄໂມຕິ ອາຄມນໍ, ປວຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພຖາປິ ປາປປຸຎ຺ຎານໍ ກິຣິຍເມວ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ.

໗. ເຫຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑໒. ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເຫຕຸເວວຈນເມວ. ອຸຠເຍນາປິ ວິຊ຺ຊມານເມວ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ສໍກິເລສປຈ຺ຈຍໍ, ກາຍສຸຈຣິຕາທີນຎ຺ຈ ວິສຸທ຺ຘິປຈ຺ຈຍໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ພລນ຺ຕິ ຍມ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ພເລ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ເທວຕ຺ຕມ຺ປິ ມາຣຕ຺ຕມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕມ຺ປິ ສາວກໂພຘິມ຺ປິ ປຈ຺ເຈກໂພຘິມ຺ປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕມ຺ປິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕໍ ພລໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ວີຣິຍນ຺ຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນາເນວ. ‘‘ອິທໍ ໂນ ວີຣິເຍນ, ອິທໍ ປຸຣິສຖາເມນ, ອິທໍ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມນ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕວຈນປຏິກ຺ເຂປກຣຓວເສນ ປເນຕານິ ວິສຸໍ ອາທິຍນ຺ຕິ.

ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາຕິ ໂອຏ຺ຐໂຄຓຄທ຺ຣຠາທໂຍ ອນວເສເສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ປາຓາຕິ ເອກິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ປາໂຓ, ທ຺ວິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ປາໂຓຕິອາທິວເສນ ວທນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ຠູຕາຕິ ອຓ຺ຑໂກສວຕ຺ຖິໂກເສສຸ ຠູເຕ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ. ສພ຺ເພ ຊີວາຕິ ສາລິຍວໂຄຘຸມາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຫິ ເຕ ວິຣຸຫນຠາເວນ ຊີວສຎ຺ຎິໂນ. ອວສາ ອພລາ ອວີຣິຍາຕິ ເຕສໍ ອຕ຺ຕໂນ ວໂສ ວາ ພລໍ ວາ ວີຣິຍໍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ນິຍຕິສງ຺ຄຕິຠາວປຣິຓຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຍຕີຕິ ນິຍຕຕາ. ສງ຺ຄຕີຕິ ຉນ຺ນໍ ອຠິຊາຕີນໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ. ຠາໂວຕິ ສຠາໂວເຍວ. ເອວໍ ນິຍຕິຍາ ຈ ສງ຺ຄຕິຍາ ຈ ຠາເວນ ຈ ປຣິຓຕາ ນານປ຺ປກາຣຕໍ ປຕ຺ຕາ. ເຍນ ຫິ ຍຖາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ໂສ ຕເຖວ ຠວຕິ. ເຍນ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ໂສ ນ ຠວຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຉສ຺ເວວາຠິຊາຕີສູຕິ ຉສຸ ເອວ ອຠິຊາຕີສຸ ຐຕ຺ວາ ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ສຸຂທຸກ຺ຂຠູມິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ.

໘-໑໐. ມຫາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໓-໒໑໕. ອກຏາຕິ ອກຕາ. ອກຏວິຘາຕິ ອກຕວິຘານາ, ‘‘ເອວໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ເກນຈິ ກາຣິຕາປິ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິມ຺ມິຕາຕິ ອິທ຺ຘິຍາປິ ນ ນິມ຺ມິຕາ. ອນິມ຺ມາຕາຕິ ອນິມ຺ມາປິຕາ. ‘‘ອນິມ຺ມິຕພ຺ພາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ນ ນິມ຺ມິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວຎ຺ຌາຕິ ວຎ຺ຌປສຸວຎ຺ຌຕາລາທໂຍ ວິຍ ອຜລາ ກສ຺ສຈິ ອຊນກາ. ປພ຺ພຕກູຏໍ ວິຍ ຐິຕາຕິ ກູຏຏ຺ຐາ. ເອສິກຏ຺ຐາຍິໂນ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາຕິ ເອສິກຏ຺ຐາຍິຏ຺ຐິຕາ, ຍຖາ ສຸນິຂາໂຕ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ນິຈ຺ຈໂລ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຐິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ອິຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອສິກຕ຺ຖມ຺ໂຠ ວິຍ ຐິຕຕ຺ຕາ ນ ຈລນ຺ຕິ. ນ ວິປຣິຓມນ຺ຕີຕິ ປກຕິໍ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ. ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ອຸປຫນນ຺ຕິ. ນາລນ຺ຕິ ນ ສມຕ຺ຖາ. ປຖວີກາໂຍຕິອາທີສຸ ປຖວີເຍວ ປຖວີກາໂຍ, ປຖວີສມູໂຫ ວາ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍຕ຺ເວວ ກາຍານນ຺ຕິ ຍຖາ ມຸຄ຺ຄຣາສິອາທີສຸ ປຫຏໍ ສຕ຺ຖໍ ມຸຄ຺ຄຣາສິອາທີນໍ ອນ຺ຕເຣເນວ ປວິສຕິ, ເອວໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກາຍານໍ ອນ຺ຕເຣນ ຉິທ຺ເທນ ວິວເຣນ ສຕ຺ຖໍ ປວິສຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຫໍ ອິມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປມີ’’ຕິ ເກວລໍ ສຎ຺ຎາມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ.

ໂຍນິປມຸຂສຕສຫສ຺ສານີຕິ ປມຸຂໂຍນີນໍ ອຸຕ຺ຕມໂຍນີນໍ ຈຸທ຺ທສສຕສຫສ຺ສານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ສຏ຺ຐິສຕານິ ອຎ຺ຎານິ ຈ ຉສຕານິ ປຎ຺ຈ ຈ ກມ຺ມຸໂນ ສຕານີຕິ ປຎ຺ຈກມ຺ມສຕານິ ຈາຕິ ເກວລໍ ຕກ຺ກມຕ຺ຕເກນ ນິຣຕ຺ຖກທິຏ຺ຐິໍ ທີເປນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈ ຈ ກມ຺ມານິ ຕີຓິ ຈ ກມ຺ມານີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກຈິ ປນາຫຸ ‘‘ປຎ຺ຈ ກມ຺ມານີຕິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕີຓີຕິ ກາຍກມ຺ມາທິວເສນາ’’ຕິ. ກມ຺ເມ ຈ ອຑ຺ຒກມ຺ເມ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມວຈີກມ຺ມານິ ກມ຺ມນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ມໂນກມ຺ມໍ ອຸປຑ຺ຒກມ຺ມນ຺ຕິ. ທ຺ວຏ຺ຐິປຏິປທາຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິປຏິປທາຕິ ວທນ຺ຕິ. ທ຺ວຏ຺ຐນ຺ຕຣກປ຺ປາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ອນ຺ຕຣກປ຺ປາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອຍໍ ປນ ອຎ຺ເຎ ທ຺ເວ ອຊານນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ຉຬາຠິຊາຕິໂຍຕິ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິ ນີລາຠິຊາຕິ ໂລຫິຕາຠິຊາຕິ ຫລິທ຺ທາຠິຊາຕິ ສຸກ຺ກາຠິຊາຕິ ປຣມສຸກ຺ກາຠິຊາຕີຕິ ອິມາ ຉ ອຠິຊາຕິໂຍ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂອຣພ຺ຠິກາ ສູກຣິກາ ສາກຸຓິກາ ມາຄວິກາ ລຸທ຺ທາ ມຈ຺ຉຆາຕກາ ໂຈຣາ ໂຈຣຆາຕກາ ພນ຺ຘນາຄາຣິກາ, ເຍ ວາ ປນຎ຺ເຎປິ ເກຈິ ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາ, ອຍໍ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ນີລາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ກຓ຺ຏເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂູ ຈ ກຓ຺ຏກວຸຕ຺ຕິກາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໕໗) ອຍໍ ຫິສ຺ສ ປາຬິ ເອວ. ອຖ ວາ ກຓ຺ຏກວຸຕ຺ຕິກາ ເອວ ນາມ ເອເກ ປພ຺ພຊິຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂລຫິຕາຠິຊາຕິ ນາມ ນິຄຓ຺ຐາ ເອກສາຏກາຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິເມ ກິຣ ປຸຣິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປຓ຺ຑຣຕຣາ. ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ອເຈລກສາວກາ ຫລິທ຺ທາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍທາຍເກ ນິຄຓ຺ເຐຫິປິ ເຊຏ຺ຐກຕເຣ ກໂຣນ຺ຕິ. ອາຊີວກາ ອາຊີວິນິໂຍ ອຍໍ ສຸກ຺ກາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ປຸຣິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຓ຺ຑຣຕຣາ. ນນ຺ໂທ ວຈ຺ໂຉ, ກິໂສ ສໍກິຈ຺ໂຈ, ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ປຣມສຸກ຺ກາຠິຊາຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ສພ຺ເພຫິ ປຓ຺ຑຣຕຣາ.

ອຏ຺ຐ ປຸຣິສຠູມິໂຍຕິ ມນ຺ທຠູມິ ຂິຑ຺ຑາຠູມິ ວີມໍສກຠູມິ ອຸຊຸຄຕຠູມິ ເສຂຠູມິ ສມຓຠູມິ ຊານນຠູມິ ປນ຺ນຠູມີຕິ ອິມາ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສຠູມິໂຍຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ສມ຺ພາຘຏ຺ຐານໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາ ມນ຺ທາ ໂຫນ຺ຕິ ໂມມູຫາ, ອຍໍ ມນ຺ທຠູມີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ ອາຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອຠິຓ຺ຫໍ ໂຣທນ຺ຕິ ເຈວ ວິຣວນ຺ຕິ ຈ, ສຸຄຕິໂຕ ອາຄຕາ ຕໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຫສນ຺ຕິ, ອຍໍ ຂິຑ຺ຑາຠູມິ ນາມ. ມາຕາປິຕູນໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ມຎ຺ຈໍ ວາ ປີຐໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ປທນິກ຺ຂິປນໍ ວີມໍສກຠູມິ ນາມ. ປທສາ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາໂລ ອຸຊຸຄຕຠູມິ ນາມ. ສິປ຺ປານິ ສິກ຺ຂນກາໂລ ເສຂຠູມິ ນາມ. ຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊນກາໂລ ສມຓຠູມິ ນາມ. ອາຈຣິຍໍ ເສວິຕ຺ວາ ຊານນກາໂລ ຊານນຠູມິ ນາມ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ຈ ປນ຺ນໂກ ຊິໂນ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫາ’’ຕິ ເອວໍ ອລາຠິໍ ສມຓໍ ປນ຺ນຠູມີຕິ ວທນ຺ຕິ.

ເອກູນປຎ຺ຎາສ ອາຊີວກສເຕຕິ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ອາຊີວວຸຕ຺ຕິສຕານິ. ປຣິພ຺ພາຊກສເຕຕິ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊາສຕານິ. ນາຄວາສສເຕຕິ ນາຄມຓ຺ຑລສຕານິ. ວີເສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສເຕຕິ ວີສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສຕານິ. ຕິໍເສ ນິຣຍສເຕຕິ ຕິໍສ ນິຣຍສຕານິ. ຣໂຊຘາຕຸໂຍຕິ ຣຊໂອກິຣຓຏ຺ຐານານິ. ຫຕ຺ຖປິຏ຺ຐິປາທປິຏ຺ຐາທີນິ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ສຕ຺ຕ ສຎ຺ຎີຄພ຺ຠາຕິ ໂອຏ຺ຐໂຄຓຄທ຺ຣຠອຊປສຸມິຄມຫິໍເສ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ສຕ຺ຕ ອສຎ຺ຎີຄພ຺ຠາຕິ ສາລິຍວໂຄຘຸມມຸຄ຺ຄກງ຺ຄຸວຣກກຸທ຺ຣູສເກ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ນິຄຓ຺ຐິຄພ຺ຠາຕິ ຄຓ຺ຐິມ຺ຫິ ຊາຕຄພ຺ຠາ, ອຸຈ຺ຉຸເວຬຸນຬາທໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ສຕ຺ຕ ເທວາຕິ ພຫູ ເທວາ, ໂສ ປນ ສຕ຺ຕາຕິ ວທຕິ. ມນຸສ຺ສາປິ ອນນ຺ຕາ, ໂສ ສຕ຺ຕາຕິ ວທຕິ. ສຕ຺ຕ ເປສາຈາຕິ ປິສາຈາ ມຫນ຺ຕມຫນ຺ຕາ, ສຕ຺ຕາຕິ ວທຕິ. ສຣາຕິ ມຫາສຣາ. ກຓ຺ຓມຸຓ຺ຑ-ຣຖກາຣ-ອໂນຕຕ຺ຕ-ສີຫປ຺ປປາຕ-ຉທ຺ທນ຺ຕ-ມຸຈລິນ຺ທ-ກຸຓາລທເຫ ຄເຫຕ຺ວາ ວທຕິ.

ປວຸຏາຕິ ຄຓ຺ຐິກາ. ປປາຕາຕິ ມຫາປປາຕາ. ປປາຕສຕານີຕິ ຂຸທ຺ທກປປາຕສຕານິ. ສຸປິນາຕິ ມຫາສຸປິນາ. ສຸປິນສຕານີຕິ ຂຸທ຺ທກສຸປິນສຕານິ. ມຫາກປ຺ປິໂນຕິ ມຫາກປ຺ປານໍ. ເອຕ຺ຖ ເອກມ຺ຫາ ມຫາສຣາ ວສ຺ສສເຕ ວສ຺ສສເຕ ກຸສຄ຺ເຄນ ເອກໍ ອຸທກພິນ຺ທຸໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕມ຺ຫິ ສເຣ ນິຣຸທເກ ກເຕ ເອໂກ ມຫາກປ຺ໂປຕິ ວທຕິ. ເອວຣູປານໍ ມຫາກປ຺ປານໍ ຈຕຸຣາສີຕິສຕສຫສ຺ສານິ ເຂເປຕ຺ວາ ພາເລ ຈ ປຓ຺ຑິເຕ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຍມສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ປຓ຺ຑິໂຕປິ ກິຣ ອນ຺ຕຣາວິສຸຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ພາໂລປິ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ.

ສີເລນ ວາຕິ ອເຈລກສີເລນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ. ວເຕນາຕິ ຕາທິເສເນວ ວເຕນ. ຕເປນາຕິ ຕໂປກມ຺ເມນ. ອປຣິປກ຺ກໍ ປຣິປາເຈຕິ ນາມ ໂຍ ‘‘ອຫໍ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ອນ຺ຕຣາ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ປຣິປກ຺ກໍ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ນາມ ໂຍ ‘‘ອຫໍ ພາໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຣິມາຓກາລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາຕິ. ເຫວໍ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ນຕ຺ຖິ. ຕຎ຺ຫິ ອຸຠຍມ຺ປິ ນ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ໂທຓມິເຕຕິ ໂທເຓນ ມິຕໍ ວິຍ. ສຸຂທຸກ຺ເຂຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ປຣິຍນ຺ຕກເຕຕິ ວຸຕ຺ຕປຣິມາເຓນ ກາເລນ ກຕປຣິຍນ຺ໂຕ. ນຕ຺ຖິ ຫາຍນວຑ຺ຒເນຕິ ນຕ຺ຖິ ຫາຍນວຑ຺ຒນານິ, ນ ສໍສາໂຣ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຫາຍຕິ, ນ ພາລສ຺ສ ວຑ຺ຒຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸກ຺ກໍສາວກໍເສຕິ ອຸກ຺ກໍສາວກໍສາ. ຫາຍນວຑ຺ຒນານເມເວຕໍ ເວວຈນໍ. ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ສາເຘນ຺ໂຕ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕຄຸເຬຕິ ເວເຐຕ຺ວາ ກຕສຸຕ຺ຕຄຸເຬ. ນິພ຺ເພຐິຍມານເມວ ປເລຕີຕິ ປພ຺ພເຕ ວາ ຣຸກ຺ຂຄ຺ເຄ ວາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ຕປ຺ປມາເຓນ ນິພ຺ເພຐິຍມານເມວ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ຂີເຓ ຕຕ຺ເຖວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນ ຄຈ຺ຉຕິ ເອວເມວ ພາລາ ຈ ປຓ຺ຑິຕາ ຈ ກາລວເສນ ນິພ຺ເພຐິຍມານາ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປເລນ຺ຕິ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ກາເລນ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໑໑-໑໘. ອນ຺ຕວາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໖-໒໒໓. ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ເອກໂຕ ວຑ຺ຒິຕນິມິຕ຺ຕໍ ໂລໂກຕິ ຄາເຫນ ວາ ຕກ຺ເກນ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ. ອນນ຺ຕວາຕິ ສພ຺ພໂຕ ວຑ຺ຒິຕໍ ອປ຺ປມາຓນິມິຕ຺ຕໍ ໂລໂກຕິ ຄາເຫນ ວາ ຕກ຺ເກນ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ຊີວຎ຺ຈ ສຣີຣຎ຺ຈ ເອກເມວາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ອິມານິ ຕາວ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວເສນ ອຏ຺ຐາຣສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ ເອກໍ ຄມນໍ.