໑໖. ມຫານິປາໂຕ

໑. ສຸເມຘາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ມຫານິປາເຕ ມນ຺ຕາວຕິຍາ ນຄເຣຕິອາທິກາ ສຸເມຘາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ວິໂມກ຺ຂສມ຺ຠາເຣ ສມ຺ຠາເຣນ຺ຕີ ໂກຓາຄມນສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ສຂີຫິ ກຸລຘີຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກຊ຺ຌາສຍາ ຫຸຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ອາຣາມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ສາ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຕາວຕິໍສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ຍາເມສຸ ອຸປປຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ຈຸຕາ ຕຸສິເຕສຸ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ນິມ຺ມານຣຕີສຸ, ຕໂຕ ຈຸຕາ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີສູຕິ ອນຸກ຺ກເມນ ປຎ຺ຈສຸ ກາມສຄ຺ເຄສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເທວຣາຊູນໍ ມເຫສີ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມຫາວິຠວສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ຣຕນຕ຺ຕຍໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ອກາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຍາວຊີວໍ ຘມ຺ມູປຊີວິນີ ກຸສລຘມ຺ມນິຣຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ຕີ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມນ຺ຕາວຕີນຄເຣ ໂກຎ຺ຈສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ຘີຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເມຘາຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ຕໍ ອນຸກ຺ກເມນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ວາຣຓວຕີນຄເຣ ອນິກຣຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ເຕສຸໍ. ສາ ປນ ທຫຣກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ສມານວຍາຫິ ຣາຊກຎ຺ຎາຫິ ທາສິຊເນຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິຣກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຕາຘິກາຣຕາຍ ສໍສາເຣ ຊາຕສໍເວຄາ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ກາເມຫິ ວິນິວຕ຺ຕິຕມານສາ ອໂຫສິ. ເຕນ ສາ ມາຕາປິຕູນໍ ຎາຕີນໍ ສມ຺ມນ຺ຕນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຆຣາວາເສນ ກິຈ຺ຈໍ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມຫ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໍ ມາຕາປິຕໂຣ ຆຣາວາເສ ນິໂຍເຊນ຺ຕາ ນານປ຺ປກາເຣນ ຍາຈນ຺ຕາປິ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ສາ ‘‘ເອວໍ ເມ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຂຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຍເມວ ອຕ຺ຕໂນ ເກເສ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕ ເອວ ເກເສ ອາຣພ຺ຠ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ຕຕ຺ຖ ກຕາຘິກາຣຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສນ຺ຕິເກ ມນສິກາຣວິຘານສ຺ສ ສຸຕປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ຈ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຘິຄຈ຺ຉິ. ອຘິຄຕປຐມຊ຺ຌານາ ຈ ອຕ຺ຕນາ ຆຣາວາເສ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕຸໍ ອຸປຄເຕ ມາຕາປິຕໂຣ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຊນປຣິຊນໍ ສພ຺ພໍ ຣາຊກຸລໍ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຆຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ມເທວ ປຣິປກ຺ກຎາຓາ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິເສສິຕາຍ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໑.໑-໑໙) –

‘‘ຠຄວຕິ ໂກຓາຄມເນ, ສງ຺ຆາຣາມມ຺ຫິ ນວນິເວສມ຺ຫິ;

ສຂິໂຍ ຕິສ຺ໂສ ຊນິໂຍ, ວິຫາຣທານໍ ອທາສິມ຺ຫ.

‘‘ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ, ທສສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຕານິ ຈ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ;

ເທເວສຸ ອຸປປຊ຺ຊິມ຺ຫ, ໂກ ປນ ວາໂທ ມນຸສ຺ເສສຸ.

‘‘ເທເວສຸ ມຫິທ຺ຘິກາ ອຫຸມ຺ຫ, ມານຸສກມ຺ຫິ ໂກ ປນ ວາໂທ;

ສຕ຺ຕຣຕນສ຺ສ ມເຫສີ, ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ອຫໍ ອາສິໍ.

‘‘ອິຘ ສຎ຺ຈິຕກຸສລາ, ສຸສມິທ຺ຘກຸລປ຺ປຊາ;

ຘນຎ຺ຊານີ ຈ ເຂມາ ຈ, ອຫມ຺ປິ ຈ ຕໂຍ ຊນາ.

‘‘ອາຣາມໍ ສຸກຕໍ ກຕ຺ວາ, ສພ຺ພາວຍວມຓ຺ຑິຕໍ;

ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສງ຺ຆສ຺ສ, ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ປໂມທິຕາ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊາມິ, ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວາຫສາ;

ເທເວສຸ ອຄ຺ຄຕໍ ປຕ຺ຕາ, ມນຸສ຺ເສສຸ ຕເຖວ ຈ.

‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກປ຺ປມ຺ຫິ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐາໂກ ມເຫສິສ຺ສ, ຕທາ ອາສິ ນຣິສ຺ສໂຣ;

ກາສິຣາຊາ ກິກີ ນາມ, ພາຣາຓສິປຸຣຸຕ຺ຕເມ.

‘‘ຕສ຺ສາສຸໍ ສຕ຺ຕ ຘີຕໂຣ, ຣາຊກຎ຺ຎາ ສຸເຂຘິຕາ;

ພຸທ຺ໂຘປຏ຺ຐານນິຣຕາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິໍສຸ ຕາ.

‘‘ຕາສໍ ສຫາຍິກາ ຫຸຕ຺ວາ, ສີເລສຸ ສຸສມາຫິຕາ;

ທຕ຺ວາ ທານານິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ, ອຄາເຣວ ວຕໍ ຈຣິໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສູປຄາ ອຫໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ຍາມມຄໍ, ຕໂຕຫໍ ຕຸສິຕໍ ຄຕາ;

ຕໂຕ ຈ ນິມ຺ມານຣຕິໍ, ວສວຕ຺ຕິປຸຣໍ ຄຕາ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊາມິ, ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສໂມຫິຕາ;

ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມຫາຣຍິໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ສຕ຺ເຕ, ຣາຊູນໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິນໍ;

ມຓ຺ຑລີນຎ຺ຈ ຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ.

‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕິມນຸໂຠຕ຺ວານ, ເທເວສຸ ມານຸເສສຸ ຈ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຸຂິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ເນກຊາຕີສຸ ສໍສຣິໍ.

‘‘ໂສ ເຫຕຸ ໂສ ປຠໂວ, ຕມ຺ມູລໍ ສາວ ສາສເນ ຂນ຺ຕີ;

ຕໍ ປຐມສໂມຘານໍ, ຕໍ ຘມ຺ມຣຕາຍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ນາຄີວ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ, ວິຫຣາມິ ອນາສວາ.

‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ວຕ ເມ ອາສິ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ –

໔໕໐. ‘‘ມນ຺ຕາວຕິຍາ ນຄເຣ, ຣຎ຺ໂຎ ໂກຎ຺ຈສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ;

ຘີຕາ ອາສິໍ ສຸເມຘາ, ປສາທິຕາ ສາສນກເຣຫິ.

໔໕໑. ‘‘ສີລວຕີ ຈິຕ຺ຕກຖາ, ພຫຸສ຺ສຸຕາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ວິນິຕາ;

ມາຕາປິຕໂຣ ອຸປຄມ຺ມ, ຠຓຕິ ອຸຠໂຍ ນິສາເມຖ.

໔໕໒. ‘‘ນິພ຺ພານາຠິຣຕາຫໍ, ອສສ຺ສຕໍ ຠວຄຕໍ ຍທິປິ ທິພ຺ພໍ;

ກິມງ຺ຄໍ ປນ ຕຸຈ຺ຉາ ກາມາ, ອປ຺ປສ຺ສາທາ ພຫຸວິຆາຕາ.

໔໕໓. ‘‘ກາມາ ກຏຸກາ ອາສີ, ວິສູປມາ ເຍສຸ ມຸຈ຺ຉິຕາ ພາລາ;

ເຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ນິຣເຍ, ສມປ຺ປິຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ເຕ ທຸກ຺ຂິຕາ.

໔໕໔. ‘‘ໂສຈນ຺ຕິ ປາປກມ຺ມາ, ວິນິປາເຕ ປາປວທ຺ຘິໂນ ສທາ;

ກາເຍນ ຈ ວາຈາຍ ຈ, ມນສາ ຈ ອສໍວຸຕາ ພາລາ.

໔໕໕. ‘‘ພາລາ ເຕ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ, ອເຈຕນາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຣຸທ຺ຘາ;

ເທເສນ຺ເຕ ອຊານນ຺ຕາ, ນ ພຸຊ຺ຌເຣ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ.

໔໕໖. ‘‘ສຈ຺ຈານິ ‘ອມ຺ມ’ພຸທ຺ຘວຣເທສິ, ຕານິ ເຕ ພຫຸຕຣາ ອຊານນ຺ຕາ ເຍ;

ອຠິນນ຺ທນ຺ຕິ ຠວຄຕໍ, ປິເຫນ຺ຕິ ເທເວສຸ ອຸປປຕ຺ຕິໍ.

໔໕໗. ‘‘ເທເວສຸປິ ອຸປປຕ຺ຕິ, ອສສ຺ສຕາ ຠວຄເຕ ອນິຈ຺ຈມ຺ຫິ;

ນ ຈ ສນ຺ຕສນ຺ຕິ ພາລາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຊາຍິຕພ຺ພສ຺ສ.

໔໕໘. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິນິປາຕາ, ທຸເວ ຈ ຄຕິໂຍ ກຖຎ຺ຈິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ;

ນ ຈ ວິນິປາຕຄຕານໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອຕ຺ຖິ ນິຣເຍສຸ.

໔໕໙. ‘‘ອນຸຊານາຖ ມໍ ອຸຠໂຍ, ປພ຺ພຊິຕຸໍ ທສພລສ຺ສ ປາວຈເນ;

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ຆຏິສ຺ສໍ, ຊາຕິມຣຓປ຺ປຫານາຍ.

໔໖໐. ‘‘ກິໍ ຠວຄເຕ ອຠິນນ຺ທິ, ເຕນ ກາຍກລິນາ ອສາເຣນ;

ຠວຕຓ຺ຫາຍ ນິໂຣຘາ, ອນຸຊານາຖ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ.

໔໖໑. ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາໂທ, ວິວຊ຺ຊິໂຕ ອກ຺ຂໂຓ ຂໂຓ ລທ຺ໂຘ;

ສີລານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍາວຊີວໍ ນ ທູເສຍ຺ຍໍ.

໔໖໒. ‘‘ເອວໍ ຠຓຕິ ສຸເມຘາ, ມາຕາປິຕໂຣ ‘ນ ຕາວ ອາຫາຣໍ;

ອາຫຣິສ຺ສໍ ຄຫຏ຺ຐາ, ມຣຓວສໍ ຄຕາວ ເຫສ຺ສາມິ’.

໔໖໓. ‘‘ມາຕາ ທຸກ຺ຂິຕາ ໂຣທຕິ ປິຕາ ຈ;

ອສ຺ສາ ສພ຺ພໂສ ສມຠິຫໂຕ;

ຆເຏນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ, ປາສາທຕເລ ຉມາປຕິຕໍ.

໔໖໔. ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ປຸຕ຺ຕກ ກິໍ ໂສຈິ, ເຕນ ທິນ຺ນາສິ ວາຣຓວຕິມ຺ຫິ;

ຣາຊາ ອນີກຣຕ຺ໂຕ, ອຠິຣູໂປ ຕສ຺ສ ຕ຺ວໍ ທິນ຺ນາ.

໔໖໕. ‘‘ອຄ຺ຄມເຫສີ ຠວິສ຺ສສິ, ອນິກຣຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຊິໂນ ຠຣິຍາ;

ສີລານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ທຸກ຺ກຣາ ປຸຕ຺ຕກ.

໔໖໖. ‘‘ຣຊ຺ເຊ ອາຓາ ຘນມິສ຺ສຣິຍໍ, ໂຠຄາ ສຸຂາ ທຫຣິກາສິ;

ຠຸຎ຺ຊາຫິ ກາມໂຠເຄ, ວາເຣຍ຺ຍໍ ໂຫຕຸ ເຕ ປຸຕ຺ຕ.

໔໖໗. ‘‘ອຖ ເນ ຠຓຕິ ສຸເມຘາ, ມາ ເອທິສິການິ ຠວຄຕມສາຣໍ;

ປພ຺ພຊ຺ຊາ ວາ ໂຫຫິຕິ, ມຣຓໍ ວາ ເມ ນ ເຈວ ວາເຣຍ຺ຍໍ.

໔໖໘. ‘‘ກິມິວ ປູຕິກາຍມສຸຈິໍ, ສວນຄນ຺ຘໍ ຠຍານກໍ ກຸຓປໍ;

ອຠິສໍວິເສຍ຺ຍໍ ຠສ຺ຕໍ, ອສກິໍ ປຄ຺ຆຣິຕໍ ອສຸຈິປຸຓ຺ຓໍ.

໔໖໙. ‘‘ກິມິວ ຕຫໍ ຊານນ຺ຕີ, ວິກູລກໍ ມໍສໂສຓິຕຸປລິຕ຺ຕໍ;

ກິມິກຸລລຍໍ ສກຸຓຠຕ຺ຕໍ, ກເຬວຣໍ ກິສ຺ສ ທິຍຕີຕິ.

໔໗໐. ‘‘ນິພ຺ພຸຍ຺ຫຕິ ສຸສານໍ, ອຈິຣໍ ກາໂຍ ອເປຕວິຎ຺ຎາໂຓ;

ຉຸທ຺ໂຘ ກຬິງ຺ຄຣໍ ວິຍ, ຊິຄຸຈ຺ຉມາເນຫິ ຎາຕີຫິ.

໔໗໑. ‘‘ຉຸທ຺ຘູນ ນໍ ສຸສາເນ, ປຣຠຕ຺ຕໍ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕາ;

ນິຍກາ ມາຕາປິຕໂຣ, ກິໍ ປນ ສາຘາຣຓາ ຊນຕາ.

໔໗໒. ‘‘ອຊ຺ໂຌສິຕາ ອສາເຣ, ກເຬວເຣ ອຏ຺ຐິນ຺ຫາຣຸສງ຺ຆາເຕ;

ເຂຬສ຺ສຸຈ຺ຈາຣສ຺ສວປຣິປຸຓ຺ເຓ ປູຕິກາຍມ຺ຫິ.

໔໗໓. ‘‘ໂຍ ນໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣມສ຺ສ ພາຫິຣໍ ກຍິຣາ;

ຄນ຺ຘສ຺ສ ອສຫມານາ, ສກາປິ ມາຕາ ຊິຄຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

໔໗໔. ‘‘ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນໍ, ສງ຺ຂຕໍ ຊາຕິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ;

ໂຍນິໂສ ອນຸວິຈິນນ຺ຕີ, ວາເຣຍ຺ຍໍ ກິສ຺ສ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ.

໔໗໕. ‘‘ທິວເສ ທິວເສ ຕິສຕ຺ຕິ, ສຕານິ ນວນວາ ປເຕຍ຺ຍຸໍ ກາຍມ຺ຫິ;

ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ຈ ຆາໂຕ, ເສຍ຺ໂຍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຈວໍ ຂໂຍ.

໔໗໖. ‘‘ອຊ຺ຌຸປຄຈ຺ເຉ ຆາຕໍ, ໂຍ ວິຎ຺ຎາເຍວໍ ສຕ຺ຖຸໂນ ວຈນໍ;

ທີໂຆ ເຕສໍ ສໍສາໂຣ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຫຎ຺ຎມານານໍ.

໔໗໗. ‘‘ເທເວສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍາ ອສຸຣກາເຍ;

ເປເຕສຸ ຈ ນິຣເຍສຸ ຈ, ອປຣິມິຕາ ທິສ຺ສນ຺ເຕ ຆາຕາ.

໔໗໘. ‘‘ຆາຕາ ນິຣເຍສຸ ພຫູ, ວິນິປາຕຄຕສ຺ສ ປີຬິຍມານສ຺ສ;

ເທເວສຸປິ ອຕ຺ຕາຓໍ, ນິພ຺ພານສຸຂາ ປຣໍ ນຕ຺ຖິ.

໔໗໙. ‘‘ປຕ຺ຕາ ເຕ ນິພ຺ພານໍ, ເຍ ຍຸຕ຺ຕາ ທສພລສ຺ສ ປາວຈເນ;

ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ຆເຏນ຺ຕິ, ຊາຕິມຣຓປ຺ປຫານາຍ.

໔໘໐. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ຕາຕຠິນິກ຺ຂມິສ຺ສໍ, ໂຠເຄຫິ ກິໍ ອສາເຣຫິ;

ນິພ຺ພິນ຺ນາ ເມ ກາມາ, ວນ຺ຕສມາ ຕາລວຕ຺ຖຸກຕາ.

໔໘໑. ‘‘ສາ ເຈວໍ ຠຓຕິ ປິຕຣມນີກຣຕ຺ໂຕ, ຈ ຍສ຺ສ ສາ ທິນ຺ນາ;

ອຸປຍາສິ ວາຣຓວເຕ, ວາເຣຍ຺ຍມຸປຏ຺ຐິເຕ ກາເລ.

໔໘໒. ‘‘ອຖ ອສິຕນິຈິຕມຸທຸເກ, ເກເສ ຂຄ຺ເຄນ ຉິນ຺ທິຍ ສຸເມຘາ;

ປາສາທໍ ປິທຫິຕ຺ວາ, ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິ.

໔໘໓. ‘‘ສາ ຈ ຕຫິໍ ສມາປນ຺ນາ, ອນີກຣຕ຺ໂຕ ຈ ອາຄໂຕ ນຄຣໍ;

ປາສາເທ ຈ ສຸເມຘາ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ສຸຠາເວຕິ.

໔໘໔. ‘‘ສາ ຈ ມນສິ ກໂຣຕິ, ອນີກຣຕ຺ໂຕ ຈ ອາຣຸຫີ ຕຸຣິຕໍ;

ມຓິກນກຠູສິຕງ຺ໂຄ, ກຕຎ຺ຊລີ ຍາຈຕິ ສຸເມຘໍ.

໔໘໕. ‘‘ຣຊ຺ເຊ ອາຓາ ຘນມິສ຺ສຣິຍໍ, ໂຠຄາ ສຸຂາ ທຫຣິກາສິ;

ຠຸຎ຺ຊາຫິ ກາມໂຠເຄ, ກາມສຸຂາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລເກ.

໔໘໖. ‘‘ນິສ຺ສຏ຺ຐໍ ເຕ ຣຊ຺ຊໍ, ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊສ຺ສຸ ເທຫິ ທານານິ;

ມາ ທຸມ຺ມນາ ອໂຫສິ, ມາຕາປິຕໂຣ ເຕ ທຸກ຺ຂິຕາ.

໔໘໗. ‘‘ຕໍ ຕໍ ຠຓຕິ ສຸເມຘາ, ກາເມຫິ ອນຕ຺ຖິກາ ວິຄຕໂມຫາ;

ມາ ກາເມ ອຠິນນ຺ທິ, ກາເມສ຺ວາທີນວໍ ປສ຺ສ.

໔໘໘. ‘‘ຈາຕຸທ຺ທີໂປ ຣາຊາ, ມນ຺ຘາຕາ ອາສິ ກາມໂຠຄິນມຄ຺ໂຄ;

ອຕິຕ຺ໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ນ ຈສ຺ສ ປຣິປູຣິຕາ ອິຈ຺ຉາ.

໔໘໙. ‘‘ສຕ຺ຕ ຣຕນານິ ວສ຺ເສຍ຺ຍ, ວຸຏ຺ຐິມາ ທສທິສາ ສມນ຺ເຕນ;

ນ ຈຕ຺ຖິ ຕິຕ຺ຕິ ກາມານໍ, ອຕິຕ຺ຕາວ ມຣນ຺ຕິ ນຣາ.

໔໙໐. ‘‘ອສິສູນູປມາ ກາມາ, ກາມາ ສປ຺ປສິໂຣປມາ;

ອຸກ຺ໂກປມາ ອນຸທຫນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐິກງ຺ກລສນ຺ນິຠາ.

໔໙໑. ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ອຘຸວາ ກາມາ, ພຫຸທຸກ຺ຂາ ມຫາວິສາ;

ອໂຍຄຸໂຬວ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ, ອຆມູລາ ທຸຂປ຺ຜລາ.

໔໙໒. ‘‘ຣຸກ຺ຂຜລູປມາ ກາມາ, ມໍສເປສູປມາ ທຸຂາ;

ສຸປິໂນປມາ ວຎ຺ຈນິຍາ, ກາມາ ຍາຈິຕກູປມາ.

໔໙໓. ‘‘ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາ, ໂຣໂຄ ຄຓ຺ໂຑ ອຆໍ ນິຆໍ;

ອງ຺ຄາຣກາສຸສທິສາ, ອຆມູລໍ ຠຍໍ ວໂຘ.

໔໙໔. ‘‘ເອວໍ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ກາມາ, ອກ຺ຂາຕາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ;

ຄຈ຺ຉຖ ນ ເມ ຠວຄເຕ, ວິສ຺ສາໂສ ອຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕໂນ.

໔໙໕. ‘‘ກິໍ ມມ ປໂຣ ກຣິສ຺ສຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ສີສມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫມານມ຺ຫິ;

ອນຸພນ຺ເຘ ຊຣາມຣເຓ, ຕສ຺ສ ຆາຕາຍ ຆຏິຕພ຺ພໍ.

໔໙໖. ‘‘ທ຺ວາຣໍ ອປາປຸຣິຕ຺ວານຫໍ, ມາຕາປິຕໂຣ ອນີກຣຕ຺ຕຎ຺ຈ;

ທິສ຺ວານ ຉມໍ ນິສິນ຺ເນ, ໂຣທນ຺ເຕ ອິທມໂວຈໍ.

໔໙໗. ‘‘ທີໂຆ ພາລານໍ ສໍສາໂຣ, ປຸນປ຺ປຸນຎ຺ຈ ໂຣທຕໍ;

ອນມຕຄ຺ເຄ ປິຕຸ ມຣເຓ, ຠາຕຸ ວເຘ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ວເຘ.

໔໙໘. ‘‘ອສ຺ສຸ ຖຎ຺ຎໍ ຣຸຘິຣໍ, ສໍສາຣໍ ອນມຕຄ຺ຄໂຕ ສຣຖ;

ສຕ຺ຕານໍ ສໍສຣຕໍ, ສຣາຫິ ອຏ຺ຐີນຎ຺ຈ ສນ຺ນິຈຍໍ.

໔໙໙. ‘‘ສຣ ຈຕຸໂຣທຘີ, ອຸປນີເຕ ອສ຺ສຸຖຎ຺ຎຣຸຘິຣມ຺ຫິ;

ສຣ ເອກກປ຺ປມຏ຺ຐີນໍ, ສຎ຺ຈຍໍ ວິປຸເລນ ສມໍ.

໕໐໐. ‘‘ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສຣໂຕ, ມຫິໍ ຊມ຺ພຸທີປມຸປນີຕໍ;

ໂກລຏ຺ຐິມຕ຺ຕຄຸຬິກາ, ມາຕາ ມາຕຸສ຺ເວວ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ.

໕໐໑. ‘‘ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ, ອຸປນີຕໍ ອນມຕຄ຺ຄໂຕ ສຣ;

ຈຕຸຣງ຺ຄຸລິກາ ຆຏິກາ, ປິຕຸປິຕຸສ຺ເວວ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ.

໕໐໒. ‘‘ສຣ ກາຓກຈ຺ຉປໍ ປຸພ຺ພສມຸທ຺ເທ, ອປຣໂຕ ຈ ຍຸຄຉິທ຺ທໍ;

ສິຣໍ ຕສ຺ສ ຈ ປຏິມຸກ຺ກໍ, ມນຸສ຺ສລາຠມ຺ຫິ ໂອປມ຺ມໍ.