໑໑. ທ຺ວາທສກນິປາໂຕ

໑. ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທ຺ວາທສກນິປາເຕ ອຸໂຠ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈາຕິອາທິກາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ, ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕີ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ. ສາ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸໍ ສໍສຣນ຺ຕີ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ພາຣາຓສິນຄເຣ ກິກິສ຺ສ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຠຄິນີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິເວຓໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ.

ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ປຸນ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເກ ສຫຕ຺ຖາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຊີວນກຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ສາ ເອກທິວສໍ ເຂຕ຺ຕກຸຏິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກສ຺ມິໍ ສເຣ ປາໂຕວ ປຸປ຺ຜິຕໍ ປທຸມປຸປ຺ຜໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ສຣໍ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຕຎ຺ເຈວ ປຸປ຺ຜໍ ລາຊປກ຺ຂິປນຕ຺ຖາຍ ປທຸມິນິປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ເກທາເຣ ສາລິສີສານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຸຏິກາຍ ນິສິນ຺ນາ ລາເຊ ຠຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ລາຊສຕານິ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພເຕ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອວິທູເຣ ຐາເນ ອຏ຺ຐາສິ. ສາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ລາເຊຫິ ສທ຺ຘິໍ ປທຸມປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ກຸຏິໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ລາເຊ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປທຸມປຸປ຺ເຜນ ປຕ຺ຕໍ ປິຘາຍ ອທາສິ. ອຖສ຺ສາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ໂຖກໍ ຄເຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ ປຸປ຺ເຜນ ອນຕ຺ຖິກາ, ອຫໍ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຬນ຺ຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສເຈ, ອຍ຺ໂຍ, ປຸປ຺ເຜນ ອນຕ຺ຖິໂກ ອຠວິສ຺ສາ, ປຕ຺ຕມຕ຺ຖເກ ຐເປຕຸໍ ນາທສ຺ສ, ອທ຺ຘາ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມຕ຺ຖເກ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ຂມາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິເມສໍ ເມ ລາຊານໍ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ລາຊຄຓນາຍ ປຸຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸ, ປທຸມປຸປ຺ຜສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ປເທ ປເທ ປທຸມປຸປ຺ຜໍ ອຸຏ຺ຐຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ປຈ຺ເຈກຸພຸທ຺ໂຘ ຕສ຺ສາ ປສ຺ສນ຺ຕິຍາວ ອາກາເສນ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປທຸມໍ ນນ຺ທມູລກປພ຺ຠາເຣ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ອກ຺ກມນໂສປານສມີເປ ປາທປຸຎ຺ຉນໍ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ.

ສາປິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ເທວໂລເກ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈສ຺ສາ ປເທ ປເທ ມຫາປທຸມປຸປ຺ຜໍ ອຸຏ຺ຐາສິ. ສາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕປາເທ ເອກສ຺ມິໍ ປທຸມສເຣ ປທຸມຄພ຺ເຠ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ເອໂກ ຕາປໂສ ວສຕິ. ໂສ ປາໂຕວ ມຸຂໂຘວນຕ຺ຖາຍ ສຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທໍ ປຸປ຺ຜໍ ເສເສຫິ ມຫນ຺ຕຕຣໍ, ເສສານິ ຈ ປຸປ຺ຜິຕານິ ອິທໍ ມກຸລິຕເມວ, ຠວິຕພ຺ພເມຕ຺ຖ ກາຣເຓນາ’’ຕິ ອຸທກໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໍ ເຕນ ຄຫິຕມຕ຺ຕເມວ ປຸປ຺ຜິຕໍ. ຕາປໂສ ອນ຺ໂຕປທຸມຄພ຺ເຠ ນິປນ຺ນທາຣິກໍ ອທ຺ທສ. ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ຘີຕຸສິເນຫໍ ລຠິຕ຺ວາ ປທຸເມເນວ ສທ຺ຘິໍ ປຓ຺ຓສາລໍ ເນຕ຺ວາ ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊາເປສິ. ອຖສ຺ສາ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐເກ ຂີຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ປຸປ຺ເຜ ມິລາເຕ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ປຸປ຺ຜໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໍ ນິປຊ຺ຊາເປສິ. ອຖສ຺ສາ ອາຘາວນວິຘາວເນນ ກີຬິຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ປທຸມປຸປ຺ຜໍ ອຸຏ຺ຐາຕິ, ກຸງ຺ກຸມຣາສິສ຺ສ ວິຍ ອສ຺ສາ ສຣີຣວຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ສາ ອປຕ຺ຕາ ເທວວຓ຺ຓໍ, ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ມານຸສວຓ຺ຓໍ ອໂຫສິ. ສາ ປິຕຣິ ຜລາຜລຕ຺ຖາຍ ຄເຕ ປຓ຺ຓສາລາຍໍ ໂອຫິຍຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ສາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ປິຕຣິ ຜລາຜລຕ຺ຖາຍ ຄເຕ ເອໂກ ວນຈຣໂກ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ນາມ ເອວໍວິຘໍ ຣູປໍ ນຕ຺ຖິ, ວີມໍສິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຕາປສສ຺ສ ອາຄມນໍ ອຸທິກ຺ຂນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ສາ ປິຕຣິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປຏິປຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ກາຊກມຓ຺ຑລຸໍ ອຄ຺ຄເຫສິ, ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສສິ. ຕທາ ໂສ ວນຈຣໂກ ມນຸສ຺ສຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕາປສໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຕາປໂສ ຕໍ ວນຈຣກໍ ວນມູລຜເລຫິ ຈ ປານີເຍນ ຈ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ວສິສ຺ສສິ, ອຸທາຫຸ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຄມິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ກິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ? ‘‘ອິທໍ ຕຍາ ທິຏ຺ຐກາຣຓໍ ເອຕ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອກເຖຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ, ອຍ຺ໂຍ, ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ກິໍກາຣຓາ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາປສໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄມນກາເລ ມຄ຺ຄສຎ຺ຊານນຕ຺ຖໍ ສາຂາສຎ຺ຎຎ຺ຈ ຣຸກ຺ຂສຎ຺ຎຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ປກ຺ກາມິ.

ໂສ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອທ຺ທສ. ຣາຊາ ‘‘ກສ຺ມາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອຫໍ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ວນຈຣໂກ ປພ຺ພຕປາເທ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ທິສ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ກເຖສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເວເຄນ ປພ຺ພຕປາທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ຐາເນ ຂນ຺ຘາວາຣໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ວນຈຣເກນ ເຈວ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ປຸຣິເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕາປສສ຺ສ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນເວລາຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຣາຊາ ຕາປສສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາຣຠຓ຺ຑໍ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ກິໍ ກໂຣມ, ຄມິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຄຈ຺ຉ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ປນ ສມີເປ ວິສຠາຄປຣິສາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອສ຺ສຸມ຺ຫາ, ອສາຣຸປ຺ປາ ເອສາ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ມນຸສ຺ສານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕ຺ໂຕສຍໍ, ກຖໍ ພຫູນໍ ມຊ຺ເຌ ວສິສ຺ສຕີຕິ? ອມ຺ຫາກໍ ຣຸຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເສສານໍ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສາມ, ຠນ຺ເຕຕິ.

ໂສ ຣຎ຺ໂຎ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ທຫຣກາເລ ຄຫິຕນາມວເສເນວ, ‘‘ອມ຺ມ, ປທຸມວຕີ’’ຕິ ຘີຕຣໍ ປກ຺ໂກສິ. ສາ ເອກວຈເນເນວ ປຓ຺ຓສາລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ປິຕາ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ, ອມ຺ມ, ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຣຎ຺ຎາ ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວສິຕຸໍ ອຍຸຕ຺ຕາ, ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘຸ, ຕາຕາ’’ຕິ ປິຕຸ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ໂຣທມານາ ອຏ຺ຐາສິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ປິຕຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ກຫາປຓຣາສິມ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອຠິເສກໍ ອກາສິ. ອຖ ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນຄຣໍ ອາເນຕ຺ວາ ອາຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເສສິຕ຺ຖິໂຍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຣມຕິ. ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອິສ຺ສາປກຕາ ຕໍ ຣຎ຺ໂຎ ອນ຺ຕເຣ ປຣິຠິນ຺ທິຕຸກາມາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ນາຍໍ, ມຫາຣາຊ, ມນຸສ຺ສຊາຕິກາ, ກຫໍ ນາມ ຕຸມ຺ເຫຫິ ມນຸສ຺ສານໍ ວິຈຣຓຏ຺ຐາເນ ປທຸມານິ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕານິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພານິ, ອທ຺ຘາ ອຍໍ ຍກ຺ຂິນີ, ນີຫຣຖ ນໍ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕາສໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ອຖສ຺ສາປເຣນ ສມເຍນ ປຈ຺ຈນ຺ໂຕ ກຸປິໂຕ. ໂສ ‘‘ຄຣຸຄພ຺ຠາ ປທຸມວຕີ’’ຕິ ນຄເຣ ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອຄມາສິ. ອຖ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຕສ຺ສາ ອຸປຏ຺ຐາຍິກາຍ ລຎ຺ຊໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ທາຣກໍ ຊາຕມຕ຺ຕເມວ ອປເນຕ຺ວາ ເອກໍ ທາຣຸຆຏິກໍ ໂລຫິເຕນ ມກ຺ຂິຕ຺ວາ ສນ຺ຕິເກ ຐເປຫີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ປທຸມວຕິຍາປິ ນຈິຣສ຺ເສວ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ມຫາປທຸມກຸມາໂຣ ເອກໂກວ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ອວເສສາ ເອກູນປຎ຺ຈສຕາ ທາຣກາ ມຫາປທຸມກຸມາຣສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນກາເລ ສໍເສທຊາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ອຖສ຺ສາ ‘‘ນ ຕາວ ອຍໍ ສຕິໍ ປຏິລຠຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ສາ ອຸປຏ຺ຐາຍິກາ ເອກໍ ທາຣຸຆຏິກໍ ໂລຫິເຕນ ມກ຺ຂິຕ຺ວາ ສມີເປ ຐເປຕ຺ວາ ຕາສໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ. ຕາປິ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ເອເກກາ ເອເກກໍ ທາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຸນ຺ທກາຣການໍ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສຕ຺ວາ ກຣຓ຺ຑເກ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕທາຣເກ ຕຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ພຫິ ລຎ຺ຉນໍ ກຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ.

ປທຸມວຕີປິ ໂຂ ສຎ຺ຎໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາຍິກໍ ‘‘ກິໍ ວິຊາຕມ຺ຫິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ຕໍ ສນ຺ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ຕ຺ວໍ ທາຣກໍ ລຠິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຕວ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕທາຣໂກ’’ຕິ ໂລຫິຕມກ຺ຂິຕໍ ທາຣຸຆຏິກໍ ປຸຣໂຕ ຐເປສິ. ສາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ຕາ ‘‘ສີຆໍ ຕໍ ຜາເລຕ຺ວາ ອປເນຫິ, ສເຈ ໂກຈິ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ລຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕສ຺ສາ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຖກາມາ ວິຍ ທາຣຸຆຏິກໍ ຜາເລຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘເນ ປກ຺ຂິປິ.

ຣາຊາປິ ປຈ຺ຈນ຺ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ປຏິມາເນນ຺ໂຕ ພຫິນຄເຣ ຂນ຺ຘາວາຣໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ອຖ ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ນ ອມ຺ຫາກໍ ສທ຺ທຫສິ, ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອກາຣຓໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕ຺ວໍ ມເຫສິຍາ ອຸປຏ຺ຐາຍິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉ, ທາຣຸຆຏິກໍ ເຕ ເທວີ ວິຊາຕາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕໍ ກາຣຓໍ ອນຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາວ ‘‘ອມນຸສ຺ສຊາຕິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕໍ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິ. ຕສ຺ສາ ຣາຊເຄຫໂຕ ສຫ ນິກ຺ຂມເນເນວ ປທຸມປຸປ຺ຜານິ ອນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ, ສຣີຣຈ຺ຉວີປິ ວິວຓ຺ຓາ ອໂຫສິ. ສາ ເອກິກາວ ອນ຺ຕຣວີຖິຍາ ປາຍາສິ. ອຖ ນໍ ເອກາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ມຫລ຺ລິກາ ອິຕ຺ຖີ ທິສ຺ວາ ຘີຕຸສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ຄຈ຺ຉສິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກມ຺ຫິ, ວສນຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ວິຈຣາມີ’’ຕິ. ‘‘ອິຘາຄຈ຺ຉ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ວສນຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ໂຠຊນໍ ປຏິຍາເທສິ.

ຕສ຺ສາ ອິມິນາວ ນິຍາເມນ ຕຕ຺ຖ ວສມານາຍ ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ເອກຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອາຫໍສຸ – ‘‘ມຫາຣາຊ, ຕຸມ຺ເຫສຸ ຍຸທ຺ຘໍ ຄເຕສຸ ອມ຺ເຫຫິ ຄງ຺ຄາເທວຕາຍ ‘ອມ຺ຫາກໍ ເທເວ ວິຊິຕສງ຺ຄາເມ ອາຄເຕ ພລິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກກີຬໍ ກຣິສ຺ສາມາ’ຕິ ປຕ຺ຖິຕໍ ອຕ຺ຖິ, ເອຕມຕ຺ຖໍ, ເທວ, ຊານາເປມາ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕາສໍ ວຈເນນ ຕຸຏ຺ໂຐ ຄງ຺ຄາຍ ອຸທກກີຬໍ ກາຕຸໍ ອຄມາສິ. ຕາປິ ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕກຣຓ຺ຑກໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອາທາຍ ນທິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ກຣຓ຺ຑການໍ ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຕິຕ຺ວາ ກຣຓ຺ຑເກ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສຸໍ. ເຕປິ ໂຂ ກຣຓ຺ຑກາ ສພ຺ເພ ສຫ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາໂສເຕ ປສາຣິຕຊາລມ຺ຫິ ລຄ຺ຄິໍສຸ. ຕໂຕ ອຸທກກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓກາເລ ຊາລໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕາ ເຕ ກຣຓ຺ຑເກ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ອານຍິໍສຸ.

ຣາຊາ ກຣຓ຺ຑເກ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ຕາຕາ, ກຣຓ຺ຑເກສູ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ນ ຊານາມ, ເທວາ’’ຕິ. ໂສ ເຕ ກຣຓ຺ຑເກ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຐມໍ ມຫາປທຸມກຸມາຣສ຺ສ ກຣຓ຺ຑກໍ ວິວຣາເປສິ. ເຕສໍ ປນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຣຓ຺ຑເກສຸ ນິປຊ຺ຊາປິຕທິວເສສຸເຍວ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິຍາ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐໂຕ ຂີຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ນິກ຺ກງ຺ຂຠາວຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕກຣຓ຺ຑເກ ອກ຺ຂຣານິ ລິຂາເປສິ – ‘‘ອິເມ ກຸມາຣາ ປທຸມວຕິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ຕາ, ອຖ ເນ ປທຸມວຕິຍາ ສປຕ຺ຕິໂຍ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ກຣຓ຺ຑເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທເກ ຂິປິໍສຸ, ຣາຊາ ອິມໍ ກາຣຓໍ ຊານາຕູ’’ຕິ. ກຣຓ຺ຑເກ ວິວຏມຕ຺ເຕ ຣາຊາ ອກ຺ຂຣານິ ວາເຈຕ຺ວາ ທາຣເກ ທິສ຺ວາ ມຫາປທຸມກຸມາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເວເຄນ ຣເຖ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ອສ຺ເສ ກປ຺ເປຖ, ອຫໍ ອຊ຺ຊ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເອກຈ຺ຈານໍ ມາຕຸຄາມານໍ ປິຍໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາສາທວຣໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຫຕ຺ຖິຄີວາຍ ສຫສ຺ສຠຓ຺ຑິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ – ‘‘ໂຍ ປທຸມວຕິໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ອິມໍ ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫາຕູ’’ຕິ.

ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປທຸມວຕີ ມາຕຸ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ – ‘‘ຫຕ຺ຖິຄີວໂຕ ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫ, ອມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ ເອວຣູປໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວິສຫາມີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຕິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກິໍ ວຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາມິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘‘ມມ ຘີຕາ ປທຸມວຕິໍ ເທວິໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ໂຫຕູ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຈງ຺ໂກຏກໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖ ນໍ ມນຸສ຺ສາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ປທຸມວຕິໍ ເທວິໍ ປສ຺ສສິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມິ, ຘີຕາ ກິຣ ເມ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ກຫໍ ປນ ສາ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປທຸມວຕິໍ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ປາເທສຸ ນິປຕິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ສາ ‘‘ປທຸມວຕີ ເທວີ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຠາຣິຍໍ ວຕ ອິຕ຺ຖິຍາ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຍາ ເອວໍວິຘສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ມເຫສີ ສມານາ ເອວຣູເປ ຐາເນ ນິຣາຣກ຺ຂາ ວສີ’’ຕິ ອາຫ.

ເຕປິ ຣາຊປຸຣິສາ ປທຸມວຕິຍາ ນິເວສນໍ ເສຕສາຓີຫິ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓສິວິກໍ ເປເສສິ. ສາ ‘‘ອຫໍ ເອວໍ ນ ຄມິສ຺ສາມິ, ມມ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຣາຊເຄຫໍ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ວຣໂປຕ຺ຖກຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣເຓ ອຕ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກວິຈິຕ຺ຕໍ ເຈລວິຕານໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ປສາຘນຕ຺ຖາຍ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣສຸ ປຫິເຕສຸ ປທສາວ ຄມິສ຺ສາມິ, ເອວໍ ເມ ນາຄຣາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ‘‘ປທຸມວຕິຍາ ຍຖາຣຸຈິໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ປທຸມວຕີ ສພ຺ພປສາຘນໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊເຄຫໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສາ ອກ຺ກນ຺ຕອກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວຣໂປຕ຺ຖກຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣຓານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປທຸມປຸປ຺ຜານິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສາ ມຫາຊນສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຣາຊນິເວສນໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ເພປິ ເຕ ເຈລຈິຕ຺ຕຕ຺ຖຣເຓ ຕສ຺ສາ ມຫລ຺ລິກາຍ ໂປສາວນິກມູລໍ ກຕ຺ວາ ທາເປສິ.

ຣາຊາປິ ໂຂ ຕາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມາໂຍ ເຕ, ເທວິ, ທາສິໂຍ ກຕ຺ວາ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ, ມຫາຣາຊ, ເອຕາສໍ ມຍ຺ຫໍ ທິນ຺ນຠາວໍ ສກລນຄເຣ ຊານາເປຫີ’’ຕິ. ຣາຊາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ ‘‘ປທຸມວຕິຍາ ທຸພ຺ຠິກາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ເອຕິສ຺ສາວ ທາສິໂຍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນາ’’ຕິ. ສາ ‘‘ຕາສໍ ສກລນາຄເຣນ ທາສິຠາໂວ ສລ຺ລກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ມມ ທາສິໂຍ ຠຸຊິສ຺ສາ ກາຕຸໍ ລຠາມິ, ເທວາ’’ຕິ ຣາຊານໍ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຕວ ອິຈ຺ຉາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕເມວ ເຠຣິຈາຣິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ – ‘ປທຸມວຕິເທວິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ທາສິໂຍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ສພ຺ພາວ ຠຸຊິສ຺ສາ ກຕາ’ຕິ ປຸນ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕາສໍ ຠຸຊິສ຺ສຠາເວ ກເຕ ເອກູນານິ ປຎ຺ຈປຸຕ຺ຕສຕານິ ຕາສໍເຍວ ຫຕ຺ເຖ ໂປສນຕ຺ຖາຍ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ມຫາປທຸມກຸມາຣໍເຍວ ຄຓ຺ຫິ.

ອຖາປຣຠາເຄ ເຕສໍ ກຸມາຣານໍ ກີຬນວເຍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຣາຊາ ອຸຍ຺ຍາເນ ນານາວິຘໍ ກີຬນຏ຺ຐານໍ ກາເຣສິ. ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກກາເລ ສພ຺ເພວ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາຍ ມງ຺ຄລໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ກີຬນ຺ຕາ ນວປທຸມານິ ປຸປ຺ຜິຕານິ ປຸຣາຓປທຸມານິ ຈ ວຓ຺ຏໂຕ ປຕນ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ຕາວ ອນຸປາທິນ຺ນກສ຺ສ ເອວຣູປາ ຊຣາ ປາປຸຓາຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ອມ຺ຫາກໍ ສຣີຣສ຺ສ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ເອວໍຄຕິກເມວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ເພວ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ປທຸມກຓ຺ຓິກາສຸ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິໍສຸ.

ອຖ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຕຣາຊປຸຣິສາ ພຫຸຄຕໍ ທິວສໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເວລໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ປຸຣິສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ກຸມາຣາ, ເທວ, ປທຸມກຓ຺ຓິກາສຸ ນິສິນ຺ນາ, ອມ຺ເຫສຸ ກເຖນ຺ເຕສຸປິ ວຈີເຠທໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາຣຸຈິຍາ ເນສໍ ນິສີທິຕຸໍ ເທຖາ’’ຕິ. ເຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຄຫິຕາຣກ຺ຂາ ປທຸມກຓ຺ຓິກາສຸ ນິສິນ຺ນນິຍາເມເນວ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປສຸໍ. ປຸຣິສາ ປຸນທິວເສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ເທວາ, ເວລໍ ຊານາຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ນ ມຍໍ ເທວາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນາມ ມຍໍ ອມ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ອຍ຺ຍາ, ຕຸມ຺ເຫ ຠາຣິຍໍ ກຖໍ ກເຖຖ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ນາມ ຕຸມ຺ຫາທິສາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ວງ຺ຄຸລເກສມສ຺ສຸຘຣາ ກາເຍ ປຏິມຸກ຺ກອຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຕ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ສີສໍ ປຣາມສິໍສຸ, ຕາວເທວ ຄິຫິລິງ຺ຄໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ອຏ຺ຐ ປຣິກ຺ຂາຣາ ກາເຍ ປຏິມຸກ຺ກາ ຈ ອເຫສຸໍ. ຕໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ມຫາຊນສ຺ສ ອາກາເສນ ນນ຺ທມູລກປພ຺ຠາຣໍ ອຄມໍສຸ.

ສາປິ ໂຂ ປທຸມວຕີ ເທວີ ‘‘ອຫໍ ພຫຸປຸຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິປຸຕ຺ຕາ ຊາຕາ’’ຕິ ຫທຍໂສກໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ໂສເກນ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ຣາຊຄຫນຄເຣ ທ຺ວາຣຄາມເກ ສຫຕ຺ເຖນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຊີວນຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖາປຣຠາເຄ ກຸລຆຣໍ ຄຕາ ເອກທິວສໍ ສາມິກສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ຍາຄຸໍ ຫຣມານາ ເຕສໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ສີຆໍ ສີຆໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ອາໂຣເຈສິ – ‘‘ປສ຺ສ, ອຍ຺ຍ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ, ເອເຕ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂຠເຊສ຺ສາມາ’’ຕິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ສມຓສກຸຓາ ນາເມເຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ເອວໍ ຈຣນ຺ຕິ, ນ ເອເຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ’’ຕິ ເຕ ເຕສໍ ກເຖນ຺ຕານໍເຍວ ອວິທູເຣ ຐາເນ ໂອຕຣິໍສຸ. ສາ ອິຕ຺ຖີ ຕໍ ທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊໂຠຊນໍ ເຕສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ເວປິ ອຏ຺ຐ ຊນາ ມຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ, ອຸປາສິເກ, ຕວ ສກ຺ກາໂຣ ເອຕ຺ຕໂກວ ໂຫຕຸ, ອາສນານິ ຈ ອຏ຺ເຐວ ໂຫນ຺ຕຸ, ອຎ຺ເຎປິ ພຫູ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘ ທິສ຺ວາ ຕວ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສາ ປຸນທິວເສ ອຏ຺ຐ ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ນິມນ຺ຕິຕປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ເສສານໍ ສຎ຺ຎໍ ອທໍສຸ – ‘‘ມາຣິສາ ອຊ຺ຊ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ເພວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ມາຕຸ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ເຕ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ສພ຺ເພວ ເອກໂຕ ອາກາເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕຸຆຣທ຺ວາເຣ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ສາປິ ປຐມໍ ລທ຺ຘສຎ຺ຎຕາຍ ພຫູປິ ທິສ຺ວາ ນ ກມ຺ປິຕ຺ຖ. ສພ຺ເພປິ ເຕ ເຄຫໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອາສເນສຸ ນິສີທາເປສິ. ເຕສຸ ປຏິປາຏິຍາ ນິສີທນ຺ເຕສຸ ນວໂມ ອຎ຺ຎານິ ອຏ຺ຐ ອາສນານິ ມາເປຕ຺ວາ ສຍໍ ຘຸຣາສເນ ນິສີທຕິ, ຍາວ ອາສນານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຕາວ ເຄຫໍ ວຑ຺ຒຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸປິ ນິສິນ຺ເນສຸ ສາ ອິຕ຺ຖີ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ປຏິຍາທິຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ປຎ຺ຈສຕານມ຺ປິ ຍາວທຕ຺ຖໍ ທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ນີລຸປ຺ປລຫຕ຺ຖເກ ອາຫຣິຕ຺ວາ ນິມນ຺ຕິຕປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍເຍວ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຣີຣວຓ຺ໂຓ ອິເມສໍ ນີລຸປ຺ປລານໍ ອນ຺ໂຕຄພ຺ຠວຓ຺ໂຓ ວິຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ມາຕຸ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາທນໍເຍວ ອຄມໍສຸ.

ສາປິ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ນີລຸປ຺ປລຄພ຺ຠສມານວຓ຺ຓຕາຍ ຈສ຺ສາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກໍສຸ. ອຖສ຺ສາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຣາຊາໂນ ຈ ເສຏ຺ຐິໂນ ຈ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ທູຕໍ ປຫິຓິໍສຸ ‘‘ຘີຕຣໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຕູ’’ຕິ. ອປຫິຓນ຺ໂຕ ນາມ ນາໂຫສິ. ຕໂຕ ເສຏ຺ຐິ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ສພ຺ເພສໍ ມນໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອຸປາຍໍ ປເນກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘີຕຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິຕຸໍ, ອມ຺ມ, ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຉິມຠວິກຕ຺ຕາ ປິຕຸ ວຈນໍ ສີເສ ອາສິຕ຺ຕສຕປາກເຕລໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ປິຕຣໍ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ຕາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕສ຺ສາ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ເນຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ຕສ຺ສາ ອຈິຣປພ຺ພຊິຕາຍ ເອວ ອຸໂປສຖາຄາເຣ ກາລວາໂຣ ປາປຸຓິ. ສາ ປທີປໍ ຊາເລຕ຺ວາ ອຸໂປສຖາຄາຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ທີປສິຂາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຐິຕາວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອໂລກຍມານາ ເຕໂຊກສິຓາຣມ຺ມຓໍ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕເທວ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຣຫຕ຺ຕຜເລນ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຈ ອຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາປິ ອິຊ຺ຌິໍສຸ. ວິເສສໂຕ ປນ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພເນ ຈິຓ຺ຓວສີ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໒.ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາເຖຣີອປທານ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິສທິສໍ) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ, ຊາຕາ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ອຫຸໍ;

ນານາຣຕນປຊ຺ໂຊເຕ, ມຫາສຸຂສມປ຺ປິຕາ.

‘‘ອຸເປຕ຺ວາ ຕໍ ມຫາວີຣໍ, ອສ຺ໂສສິໍ ຘມ຺ມເທສນໍ;

ຕໂຕ ຊາຕປ຺ປສາທາຫໍ, ອຸເປມິ ສຣຓໍ ຊິນໍ.

‘‘ຠຄວາ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕີນໍ, ອຄ຺ຄໍ ວຓ຺ເຓສິ ນາຍໂກ;

ຠິກ຺ຂຸນິໍ ລຊ຺ຊິນິໍ ຕາທິໍ, ສມາຘິຌານໂກວິທໍ.

‘‘ຕທາ ມຸທິຕຈິຕ຺ຕາຫໍ, ຕໍ ຐານໍ ອຠິກງ຺ຂິນີ;

ນິມນ຺ຕິຕ຺ວາ ທສພລໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ໂຠຊຍິຕ຺ວານ ສຕ຺ຕາຫໍ, ທຕ຺ວານ ຈ ຕິຈີວຣໍ;

ສຕ຺ຕມາລໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ອຸປ຺ປລາເທວຄນ຺ຘິກໍ.

‘‘ສຕ຺ຖຸ ປາເທ ຐເປຕ຺ວານ, ຎາຓມ຺ຫິ ອຠິປູຊຍິໍ;

ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

‘‘ຍາທິສາ ວຓ຺ຓິຕາ ວີຣ, ອິໂຕ ອຏ຺ຐມເກ ມຸນິ;

ຕາທິສາຫໍ ຠວິສ຺ສາມິ, ຍທິ ສິຊ຺ຌຕິ ນາຍກ.

‘‘ຕທາ ອໂວຈ ມໍ ສຕ຺ຖາ, ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ໂຫຕິ ທາຣິເກ;

ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ລຈ຺ຉເສ ຕໍ ມໂນຣຖໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາທາ, ໂອຣສາ ຘມ຺ມນິມ຺ມິຕາ;

ນາເມນຸປ຺ປລວຓ຺ຓາຕິ, ຣູເປນ ຈ ຍສສ຺ສິນີ.

‘‘ອຠິຎ຺ຎາສຸ ວສິປ຺ປຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຖຸສາສນກາຣິກາ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓາ, ເຫສ຺ສສີ ສຕ຺ຖຸ ສາວິກາ.

‘‘ຕທາຫໍ ມຸທິຕາ ຫຸຕ຺ວາ, ຍາວຊີວໍ ຕທາ ຊິນໍ;

ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ປຣິຈຣິໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາຫໍ ມນຸເຊ, ອຸປປນ຺ນາ ສຍມ຺ຠຸໂນ;

ອຸປ຺ປເລຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ປິຓ຺ຑປາຕມທາສຫໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ວິປສ຺ສີ ນາມ ນາຍໂກ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ຈາຣຸທສ຺ສໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ຕທາ ຫຸຕ຺ວາ, ພາຣາຓສິປຸຣຸຕ຺ຕເມ;

ນິມນ຺ເຕຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ມຫາທານໍ ທທິຕ຺ວານ, ອຸປ຺ປເລຫິ ວິນາຍກໍ;

ປູຊຍິຕ຺ວາ ເຈຕສາວ, ວຓ຺ຓໂສຠໍ ອປຕ຺ຖຍິໍ.

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐາໂກ ມເຫສິສ຺ສ, ຕທາ ອາສິ ນຣິສ຺ສໂຣ;

ກາສິຣາຊາ ກິກີ ນາມ, ພາຣາຓສິປຸຣຸຕ຺ຕເມ.

‘‘ຕສ຺ສາສິໍ ທຸຕິຍາ ຘີຕາ, ສມຓຄຸຕ຺ຕສວ຺ຫຍາ;

ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຊິນຄ຺ຄສ຺ສ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມໂຣຈຍິໍ.

‘‘ອນຸຊານິ ນ ໂນ ຕາໂຕ, ອຄາເຣວ ຕທາ ມຍໍ;

ວີສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ວິຈຣິມ຺ຫ ອຕນ຺ທິຕາ.

‘‘ໂກມາຣິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຣາຊກຎ຺ຎາ ສຸເຂຘິຕາ;

ພຸທ຺ໂຘປຏ຺ຐານນິຣຕາ, ມຸທິຕາ ສຕ຺ຕຘີຕໂຣ.

‘‘ສມຓີ ສມຓຄຸຕ຺ຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂຸນີ ຠິກ຺ຂຸທາຍິກາ;

ຘມ຺ມາ ເຈວ ສຸຘມ຺ມາ ຈ, ສຕ຺ຕມີ ສງ຺ຆທາຍິກາ.

‘‘ອຫໍ ເຂມາ ຈ ສປ຺ປຎ຺ຎາ, ປຏາຈາຣາ ຈ ກຸຓ຺ຑລາ;

ກິສາໂຄຕມີ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ, ວິສາຂາ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕມີ.

‘‘ເຕຫິ ກມ຺ເມຫິ ສຸກເຕຫິ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ເສສຸ, ອຸປປນ຺ນາ ມຫາກຸເລ;

ປີຕໍ ມຏ຺ຐໍ ວຣໍ ທຸສ຺ສໍ, ອທໍ ອຣຫໂຕ ອຫໍ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາຣິຏ຺ຐປຸເຣ, ຊາຕາ ວິປ຺ປກຸເລ ອຫໍ;

ຘີຕາ ຕິຣິຏິວຈ຺ຉສ຺ສ, ອຸມ຺ມາທນ຺ຕີ ມໂນຫຣາ.

‘‘ຕໂຕ ຈຸຕາ ຊນປເທ, ກຸເລ ອຎ຺ຎຕເຣ ອຫໍ;

ປສູຕາ ນາຕິຜີຕມ຺ຫິ, ສາລິໍ ໂຄເປມຫໍ ຕທາ.

‘‘ທິສ຺ວາ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ປຎ຺ຈລາຊສຕານິຫໍ;

ທຕ຺ວາ ປທຸມຈ຺ຉນ຺ນານິ, ປຎ຺ຈ ປຸຕ຺ຕສຕານິຫໍ.

‘‘ປຕ຺ຖຍິໍ ເຕປິ ປຕ຺ເຖສຸໍ, ມຘຸໍ ທຕ຺ວາ ສຍມ຺ຠຸໂນ;

ຕໂຕ ຈຸຕາ ອຣຎ຺ເຎຫໍ, ອຊາຍິໍ ປທຸໂມທເຣ.

‘‘ກາສິຣຎ຺ໂຎ ມເຫສີຫໍ, ຫຸຕ຺ວາ ສກ຺ກຕປູຊິຕາ;

ອຊນິໍ ຣາຊປຸຕ຺ຕານໍ, ອນູນໍ ສຕປຎ຺ຈກໍ.

‘‘ຍທາ ເຕ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕາ, ກີຬນ຺ຕາ ຊລກີຬິຕໍ;

ທິສ຺ວາ ໂອປຕ຺ຕປທຸມໍ, ອາສຸໍ ປຈ຺ເຈກນາຍກາ.

‘‘ສາຫໍ ເຕຫິ ວິນາຠູຕາ, ສຸຕວີເຣຫິ ໂສກິນີ;

ຈຸຕາ ອິສິຄິລິປສ຺ເສ, ຄາມກມ຺ຫິ ອຊາຍິຫໍ.

‘‘ຍທາ ພຸທ຺ໂຘ ສຸຕມຕີ, ສຸຕານໍ ຠຕ຺ຕຸໂນປິ ຈ;

ຍາຄຸໍ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ, ອຏ຺ຐ ປຈ຺ເຈກນາຍເກ.

‘‘ຠິກ຺ຂາຍ ຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ, ທິສ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕ ອນຸສ຺ສຣິໍ;

ຂີຣຘາຣາ ວິນິຄ຺ຄຈ຺ຉິ, ຕທາ ເມ ປຸຕ຺ຕເປມສາ.

‘‘ຕໂຕ ເຕສໍ ອທໍ ຍາຄຸໍ, ປສນ຺ນາ ເສຫິ ປາຓິຠິ;

ຕໂຕ ຈຸຕາຫໍ ຕິທສໍ, ນນ຺ທນໍ ອຸປປຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ອນຸໂຠຕ຺ວາ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສໍສຣິຕ຺ວາ ຠວາຠເວ;

ຕວຕ຺ຖາຍ ມຫາວີຣ, ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ຈ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຘີຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ ມຫາວີຣ, ປຎ຺ຎວນ຺ຕ ຊຸຕິນ຺ຘຣ;

ພຫຸຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຣໍ ກມ຺ມໍ, ກຕໍ ເມ ອຕິທຸກ຺ກຣໍ.

‘‘ຣາຫຸໂລ ຈ ອຫຎ຺ເຈວ, ເນກຊາຕິສເຕ ພຫູ;

ເອກສ຺ມິໍ ສມ຺ຠເວ ຊາຕາ, ສມານຈ຺ຉນ຺ທມານສາ.

‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ເອກໂຕ ໂຫຕິ, ຊາຕິຍາປິ ຈ ເອກໂຕ;

ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ອຸໂຠປິ ນານາສມ຺ຠວາ.

‘‘ປຸຣິມານໍ ຊິນຄ຺ຄານໍ, ສງ຺ຄມໍ ເຕ ນິທສ຺ສິຕໍ;

ອຘິກາຣໍ ພຫຸໍ ມຍ຺ຫໍ, ຕຸຍ຺ຫຕ຺ຖາຍ ມຫາມຸນິ.

‘‘ຍໍ ມຍາ ປູຣິຕໍ ກມ຺ມໍ, ກຸສລໍ ສຣ ເມ ມຸນິ;

ຕວຕ຺ຖາຍ ມຫາວີຣ, ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິຕໍ ມຍາ.

‘‘ອຠພ຺ພຏ຺ຐາເນ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ, ວາຣຍນ຺ຕິ ອນາຈາຣໍ;

ຕວຕ຺ຖາຍ ມຫາວີຣ, ຈຕ຺ຕໍ ເມ ຊີວິຕໍ ພຫຸໍ.

‘‘ເອວໍ ພຫຸວິຘໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ພຫຸພ຺ພິຘາ;

ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ຊາຕາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຸເຣ.

‘‘ມຫາຘນເສຏ຺ຐິກຸເລ, ສຸຂິເຕ ສຊ຺ຊິເຕ ຕຖາ;

ນານາຣຕນປຊ຺ໂຊເຕ, ສພ຺ພກາມສມິທ຺ຘິເນ.

‘‘ສກ຺ກຕາ ປູຊິຕາ ເຈວ, ມານິຕາປຈິຕາ ຕຖາ;

ຣູປສີຣິມນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຸເລສຸ ອຠິສກ຺ກຕາ.

‘‘ອຕີວ ປຕ຺ຖິຕາ ຈາສິໍ, ຣູປໂສຠສິຣີຫິ ຈ;

ປຕ຺ຖິຕາ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ເຕຫິ, ອເນເກຫິ ສເຕຫິປິ.

‘‘ອຄາຣໍ ປຊຫິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ;

ອຑ຺ຒມາເສ ອສມ຺ປຕ຺ເຕ, ຈຕຸສຈ຺ຈມປາປຸຓິໍ.

‘‘ອິທ຺ຘິຍາ ອຠິນິມ຺ມິຕ຺ວາ, ຈຕຸຣສ຺ສໍ ຣຖໍ ອຫໍ;

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິສ຺ສໍ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ອິທ຺ຘີສຸ ຈ ວສີ ໂຫມິ, ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ;

ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ, ວສີ ໂຫມິ ມຫາມຸເນ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓາ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ.

‘‘ອຕ຺ຖຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕີສຸ, ປຏິຠາເນ ຕເຖວ ຈ;

ຎາຓໍ ເມ ວິມລໍ ສຸທ຺ຘໍ, ປຠາເວນ ມເຫສິໂນ.

‘‘ຈີວຣໍ ປິຓ຺ຑປາຕຎ຺ຈ, ປຈ຺ຈຍໍ ສຍນາສນໍ;

ຂເຓນ ອຸປນາເມນ຺ຕິ, ສຫສ຺ສານິ ສມນ຺ຕໂຕ.

‘‘ຊິໂນ ຕມ຺ຫິ ຄຸເຓ ຕຸຏ຺ໂຐ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ;

ອຄ຺ຄາ ອິທ຺ຘິມຕີນນ຺ຕິ, ປຣິສາສຸ ວິນາຍໂກ.

‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິສມູຫຕາ.

‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຍໍ ປນ ເຖຣີ ຍທາ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິນຄຣທ຺ວາເຣ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກາຕຸໍ ກຓ຺ຑມ຺ພຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປຄຎ຺ຉິ, ຕທາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຍທິ ຠຄວາ ອນຸຊານາຕີ’’ຕິ ສີຫນາທໍ ນທິ. ສຕ຺ຖາ ອິທໍ ກາຣຓໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເຊຕວນມຫາວິຫາເຣ ອຣິຍຄຓມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ປຏິປາຏິຍາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປນ຺ໂຕ ອິມໍ ເຖຣິໍ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕີນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ສາ ຌານສຸເຂນ ຜລສຸເຂນ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ຈ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ ເອກທິວສໍ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມານາ ຄງ຺ຄາຕີຣິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມາຕຸຍາ ຘີຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສປຕ຺ຕິວາສໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສໍເວຄຊາຕາຍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາ ປຈ຺ຈນຸຠາສນ຺ຕີ –

໒໒໔. ‘‘ອຸໂຠ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈ, ມຍໍ ອາສຸໍ ສປຕ຺ຕິໂຍ;

ຕສ຺ສາ ເມ ອຫຸ ສໍເວໂຄ, ອພ຺ຠຸໂຕ ໂລມຫໍສໂນ.

໒໒໕. ‘‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ກາມາ ອສຸຈີ, ທຸຄ຺ຄນ຺ຘາ ພຫຸກຓ຺ຏກາ;

ຍຕ຺ຖ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈ, ສຠຣິຍາ ມຍໍ ອຫຸໍ.

໒໒໖. ‘‘ກາເມສ຺ວາທີນວໍ ທິສ຺ວາ, ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ທຏ຺ຐຸ ເຂມໂຕ;

ສາ ປພ຺ພຊິໍ ຣາຊຄເຫ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸໂຠ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈ, ມຍໍ ອາສຸໍ ສປຕ຺ຕິໂຍຕິ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈາຕິ ອຸໂຠ ມຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສປຕ຺ຕິໂຍ ອຫຸມ຺ຫ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາຓິຊສ຺ສ ຠຣິຍາຍ ປຈ຺ຈູສເວລາຍໍ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ສຓ຺ຐາສິ, ສາ ຕໍ ນ ອຎ຺ຎາສິ. ວາຓິໂຊ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ສກເຏສຸ ຠຓ຺ຑໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄໂຕ. ຕສ຺ສາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຄພ຺ໂຠ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຣິປາກໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສສ຺ສຸ ເອວມາຫ – ‘‘ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ຈິຣປ຺ປວຸຕ຺ໂຖ ຕ຺ວຎ຺ຈ ຄພ຺ຠິນີ, ປາປກໍ ຕຍາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ສາ ‘‘ຕວ ປຸຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຸຣິສໍ ນ ຊານາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາປິ ສສ຺ສຸ ອສທ຺ທຫນ຺ຕີ ຕໍ ຆຣໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິ. ສາ ສາມິກໍ ຄເວສນ຺ຕີ ອນຸກ຺ກເມນ ຣາຊຄຫໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາ. ຕາວເທວ ຈສ຺ສາ ກມ຺ມຊວາເຕສຸ ຈລນ຺ເຕສຸ ມຄ຺ຄສມີເປ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສາລໍ ປວິຏ຺ຐາຍ ຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ. ສາ ສຸວຓ຺ຓພິມ຺ພສທິສໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ອນາຖສາລາຍໍ ສຍາເປຕ຺ວາ ອຸທກກິຈ຺ຈຕ຺ຖໍ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ອຖຎ຺ຎຕໂຣ ອປຸຕ຺ຕໂກ ສຕ຺ຖວາໂຫ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ອສ຺ສາມິກາຍ ທາຣໂກ, ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕໍ ຘາຕິຍາ ຫຕ຺ເຖ ອທາສິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ອຸທກກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ຕີ ໂສກາຠິຠູຕາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ອປ຺ປວິສິຕ຺ວາວ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຕໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ໂຈຣເຊຏ຺ຐໂກ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຊາປຕິໍ ອກາສິ. ສາ ຕສ຺ສ ເຄເຫ ວສນ຺ຕີ ເອກໍ ຘີຕຣໍ ວິຊາຍິ. ອຖ ສາ ເອກທິວສໍ ຘີຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ ສາມິເກນ ຠຓ຺ຑິຕ຺ວາ ຘີຕຣໍ ມຎ຺ຈເກ ຂິປິ. ທາຣິກາຍ ສີສໍ ໂຖກໍ ຠິນ຺ທິ. ຕໂຕ ສາປິ ສາມິກໍ ຠາຍິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫເມວ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕ຺ວາ ເສຣິວິຈາເຣນ ວິຈຣຕິ. ຕສ຺ສາ ປຸຕ຺ໂຕ ປຐມໂຍພ຺ພເນ ຐິໂຕ ‘‘ມາຕາ’’ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຊາປຕິໍ ອກາສິ. ອປຣຠາເຄ ຕໍ ໂຈຣເຊຏ຺ຐກຘີຕຣໍ ຠຄິນິຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ວິວາຫໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອາເນສິ. ເອວໍ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຣໍ ຠຄິນິຎ຺ຈ ປຊາປຕີ ກຕ຺ວາ ວາເສສິ. ເຕນ ຕາ ອຸໂຠປິ ສປຕ຺ຕິວາສໍ ວສິໍສຸ. ອເຖກທິວສໍ ມາຕາ ຘີຕຸ ເກສວຏ຺ຏິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອູກໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສີເສ ວຓໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອປ຺ເປວນາມາຍໍ ມມ ຘີຕາ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສໍເວຄຊາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຣາຊຄເຫ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາ ວິເວກວາສໍ ວສນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຸພ຺ພປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອຸໂຠ ມາຕາ’’ຕິອາທິກາ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕາ ປນ ຕາຍ ວຸຕ຺ຕຄາຖາວ ກາເມສຸ ອາທີນວທສ຺ສນວເສນ ປຈ຺ຈນຸຠາສນ຺ຕີ ອຍໍ ເຖຣີ ‘‘ອຸໂຠ ມາຕາ ຈ ຘີຕາ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສາ ຌານສຸເຂນ ຜລສຸເຂນ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ຈ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອສຸຈີຕິ ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣເຓນ ອສຸຈີ. ທຸຄ຺ຄນ຺ຘາຕິ ວິສຄນ຺ຘວາຍເນນ ປູຕິຄນ຺ຘາ. ພຫຸກຓ຺ຏກາຕິ ວິສູຍິກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສຸຈຣິຕວິນິວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ພຫຸວິຘກິເລສກຓ຺ຏກາ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຕ຺ຖາຕິ ເຍສຸ ກາເມສຸ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ເພສຸ. ສຠຣິຍາຕິ ສມານຠຣິຍາ, ສປຕ຺ຕິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໒໗. ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສຘິຕໍ;

ເຈໂຕປຣິຈ຺ຈຎາຓຎ຺ຈ, ໂສຕຘາຕຸ ວິໂສຘິຕາ.

໒໒໘. ‘‘ອິທ຺ຘີປິ ເມ ສຈ຺ຉິກຕາ, ປຕ຺ໂຕ ເມ ອາສວກ຺ຂໂຍ;