໑. ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ຍຖາຐປິຕໍ ມາຕິກໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ – ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ. ກາເລນ ກາລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເກກສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມເຍນ ສມຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປຸຣິມສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂຕິ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິໂຍ. ຕາສຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ວິມຸຈ຺ຈນໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ນາມໍ. ກາເຍນາຕິ ວິໂມກ຺ຂສຫຊາເຕນ ນາມກາເຍນ. ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ອິຣິຍຕິ. ກຕມສ຺ມິໍ ປເນສ ກາເລ ວິໂມກ຺ເຂ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ? ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມສ຺ສ ຫິ ກາໂລ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອກາໂລ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນກາໂລ, ວຕ຺ຕກຣຓກາໂລ ຈ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ສຣີຣໍ ປນ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຍາວ ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາໂລ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ກາໂລ ນາມ.

ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາລໍ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ເຈຕິຍວນ຺ທນກາໂລ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕສ຺ສ ວິຕກ຺ກມາຬເກ ຐານກາໂລ ປິຓ຺ຑາຍ ຄມນກາໂລ ຄາເມ ຈຣຓກາໂລ; ອາສນສາລາຍ ຍາຄຸປານກາໂລ ວຕ຺ຕກຣຓກາໂລຕິ ອຍມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ອາສນສາລາຍ ປນ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ສຕິ ຍາວ ຠຕ຺ຕກາໂລ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ເອຕສ຺ມິມ຺ປິ ອນ຺ຕເຣ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ກາໂລ ນາມ. ຠຕ຺ຕໍ ປນ ຠຸຎ຺ຊນກາໂລ, ວິຫາຣຄມນກາໂລ, ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິສາມນກາໂລ, ທິວາວຕ຺ຕກຣຓກາໂລ, ປຣິປຸຈ຺ຉາທານກາໂລຕິ ອຍມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ. ໂຍ ອກາໂລ, ສ຺ເວວ ອສມໂຍ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສເສ ກາເລ ກາເລ, ສມເຍ ສມເຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ສຫຊາຕນາມກາເຍນ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ, ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ວິຫຣຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອປິເຈສ ສຜສ຺ສເກຫິ ສຫຊາຕນາມຘມ຺ເມຫິ ສຫຊາຕຘມ຺ເມ ຜຸສຕິເຍວ ນາມ, ອຸປຈາເຣນ ອປ຺ປນໍ ຜຸສຕິເຍວ ນາມ. ປຸຣິມາຍ ອປ຺ປນາຍ ອປຣໍ ອປ຺ປນໍ ຜຸສຕິເຍວ. ເຍນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍ ຘມ຺ມາ ສຫຊາຕາ, ເຕນ ເຕ ປຏິລທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຜສ຺ເສນາປິ ຜຸຏ຺ຐາເຍວ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປຈາຣມ຺ປິ ອປ຺ປນາຍ ປຏິລາຠກາຣຓເມວ, ຕຖາ ປຸຣິມາ ອປ຺ປນາ ອປຣອປ຺ປນາຍ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ເອວໍ ສຫຊາເຕຫິ ສຫຊາຕານໍ ຜຸສນາ ເວທິຕພ຺ພາ – ປຐມຊ຺ຌານຎ຺ຫິ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ. ຕສ຺ມິໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ເສສາ ອຕິເຣກປຓ຺ຓາສຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ນາມກາເຍນ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ປີຕິສຸຂຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ຕິວງ຺ຄິກໍ, ຕຕິຍໍ ສຸຂຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ, ຕຖາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ເສສາ ອຕິເຣກປຓ຺ຓາສຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ນາມກາເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິວິໂມກ຺ຂໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ.

ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ປສ຺ສິຕ຺ວາ. ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຸປຑ຺ຒຸປຑ຺ຒາ ປຐມມຄ຺ຄາທິວຊ຺ຌາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຕນ ນາມກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຈ ຂີຓາ ອາສວາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນ ຄຫິໂຕ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ຂີຓາສໂວປິ ເຕນ ນາມກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອປຣິກ຺ຂີຓາສວາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂສປິ ນ ຄຫິໂຕ. ສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມີນໍເຍເວຕໍ ນາມນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໒. ອສມຍວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ປຸຣິມສທິສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປເນຕ຺ຖ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກຂີຓາສວສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ປນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ຈ ຂີຓາສວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸກມຸຕ຺ຕກປຸຄ຺ຄລາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏເກຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຣິເຍ ວິໂມກ຺ເຂຕິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິເຍຕິ ສງ຺ຂໍ ຄເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ເຂ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ພາຫິຣານຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສມໂຍປິ ອຕ຺ຖິ ອສມໂຍປິ. ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ສມໂຍ ວາ ອສມໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ພລວຕີ, ວິປສ຺ສນາ ຈ ອາຣທ຺ຘາ, ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕສ຺ສ ນິສີທນ຺ຕສ຺ສ ນິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄຜລປຏິເວໂຘ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິ ມຄ຺ຄວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ສມໂຍ ວາ ອສມໂຍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອິມໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏກໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອິມາຍປິ ຕນ຺ຕິຍາ ອຄ຺ຄຫິໂຕວ. ຠຊາປິຍມາໂນ ປນ ສມາປຕ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານໍ ກິເລສານໍ ວເສນ ສມຍວິມຸຕ຺ຕຠາວໍ ຠເຊຍ຺ຍ.

໓. ກຸປ຺ປຘມ຺ມາກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທເສສຸ – ຍສ຺ສ ອຘິຄໂຕ ສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ກຸປ຺ປຕິ ນສ຺ສຕິ, ໂສ ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ. ຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ຣູເປນ ສຫຄຕານໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປວຕ຺ຕານໍ ນ ວິນາ ຣູປາຣມ຺ມຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປໂຕ ອຎ຺ຎໍ, ນ ຣູປນ຺ຕິ ອຣູປໍ. ອຣູເປນ ສຫຄຕານໍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປວຕ຺ຕານໍ ນ ວິນາ ອຣູປາຣມ຺ມຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ນິກາມລາຠີຕິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ອິຈ຺ຉິຕາກາເຣນ ອລທ຺ຘຕ຺ຕາ ນ ນິກາມລາຠີ. ອປ຺ປຄຸຓສມາປຕ຺ຕິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ອກິຈ຺ຉລາຠີຕິ ກິຈ຺ຉລາຠີ ທຸກ຺ຂລາຠີ. ໂຍ ອາຄມນມ຺ຫິ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣໍ ປາເປນ຺ໂຕ ອປ຺ປນໍ ປາເປນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຊູສໍ ລຠນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ກິຈ຺ເຉນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິລມນ຺ໂຕ ຕໍ ສມ຺ປທໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ນ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ນາມ. ນ ອກສິຣລາຠີຕິ ອວິປຸລລາຠີ. ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ອທ຺ຘານໍ ຜຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເອກໍ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຫສາວ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ຍທິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ກສິຓຊ຺ຌານໍ ວາ ອານາປານຊ຺ຌານໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣຊ຺ຌານໍ ວາ ອສຸຠຊ຺ຌານໍ ວາຕິ ຍໍ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ຍາວຕິຈ຺ຉກນ຺ຕິ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉເທນ ຍຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຍຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຕໍ ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຕຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຈນ຺ທໍ ວາ ສູຣິຍໍ ວາ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ‘ອິມສ຺ມິໍ ຈນ຺ເທ ວາ ສູຣິເຍ ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຄເຕ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອນ຺ຕຣາວ ວຸຏ຺ຐາຕິ; ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຄຸຓຕາຍາຕິ.

ປມາທມາຄມ຺ມາຕິ ປມາທໍ ປຏິຈ຺ຈ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍວິໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຸປ຺ປຘມ຺ໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທໍ ປນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສກທາຄາມິໂນຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘກາ ວິປສ຺ສນາປາຣິພນ຺ຘກາ ຈ ຘມ຺ມາ ນ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ, ນ ສຸວິກ຺ຂາລິຕາ, ເຕນ ເຕສໍ ສມາປຕ຺ຕິ ນສ຺ສຕິ ປຣິຫາຍຕິ. ສາ ຈ ໂຂ ເນວ ສີລເຠເທນ, ນາປຕ຺ຕິວີຕິກ຺ກເມນ. ນ ຄຣຸກໂມກ຺ຂຘມ຺ໂມ ປເນສ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍນ ວາ ວຕ຺ຕເຠທມຕ຺ຕເກນ ວາ ນສ຺ສຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ເຖໂຣ ສມາປຕ຺ຕິໍ ວຬຎ຺ເຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຄາມໍ ປວິຏ຺ເຐ ທາຣກາ ປຣິເວເຓ ກີຬິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ເຖໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ປຣິເວຓໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປສ຺ສາມີ’ຕິ ນິສີທິ. ໂສ ອປ຺ເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ, ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອາວຣຓ’ນ຺ຕິ ສີລໍ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ວີຕິກ຺ກມໍ ອທິສ຺ວາ ‘ວຕ຺ຕເຠໂທ ນຸ ໂຂ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິເວຓສ຺ສ ອສມ຺ມຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປນ຺ໂຕວ ນິສີທິ.

໔. ອກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມຕິ ອິທໍ ປນ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ອນາຄາມິສ຺ສ ເຈວ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນາມໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘກາ ວິປສ຺ສນາປາຣິພນ຺ຘກາ ຈ ຘມ຺ມາ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ສຸວິກ຺ຂາລິຕາ; ເຕນ ເຕສໍ ຠສ຺ສສງ຺ຄຓິກາຣາມາທິກິຈ຺ເຈນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຣູເປນ ປມາເທນ ວີຕິນາເມນ຺ຕານມ຺ປິ ສມາປຕ຺ຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ, ນ ນສ຺ສຕິ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ປນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິຂີຓາສວາ ອິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ; ທຸກມຸຕ຺ຕກປຸຄ຺ຄລາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຖາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາຍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິເຕ ຈ ອຄ຺ຄຫິເຕ ຈ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ທຸເກ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏເກຫິ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐນ຺ນຎ຺ຫິ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ກຸປ຺ປນໍ ນສ຺ສນໍ ຠເວຍ຺ຍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ປນ ສກິໍ ປຏິວິທ຺ຘສ຺ສ ກຸປ຺ປນໍ ນສ຺ສນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕. ປຣິຫານຘມ຺ມາປຣິຫານຘມ຺ມນິທ຺ເທສາປິ ກຸປ຺ປຘມ຺ມາກຸປ຺ປຘມ຺ມນິທ຺ເທສວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ເກວລຎ຺ຫິ ອິຘ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປມາທໍ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ປຣິຫານມ຺ປິ ອປຣິຫານມ຺ປິ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ປຣິຍາຍເທສນາມຕ຺ຕເມວ ນານໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕາທິສເມວ.

໗. ເຈຕນາຠພ຺ພນິທ຺ເທເສ – ເຈຕນາຠພ຺ໂພຕິ ເຈຕນາຍ ອປຣິຫານິໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ໂພ. ສເຈ ອນຸສຎ຺ເຈເຕຕີຕິ, ສເຈ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ສມາປຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນຸສຎ຺ເຈເຕຕິ ນາມ. ໂສ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ອິຕໂຣ ປຣິຫາຍຕິ.

໘. ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ພນິທ຺ເທເສ – ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພຕິ ອນຸຣກ຺ຂຓາຍ ອປຣິຫານິໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ໂພ. ສເຈ ອນຸຣກ຺ຂຕີຕິ ສເຈ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ປຫາຍ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນຸຣກ຺ຂຕິ ນາມ. ໂສ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ອິຕໂຣ ປຣິຫາຍຕິ.

ອິເມ ທ຺ເວປິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຐເປຕຸໍ ຖາວຣໍ ກາຕຸໍ ປຏິພລາ. ເຈຕນາຠພ຺ພໂຕ ປນ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພວ ພລວຕໂຣ. ເຈຕນາຠພ຺ໂພ ຫິ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ນ ຊານາຕິ. ອຊານນ຺ໂຕ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ນຸທຕິ ນີຫຣຕິ, ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວຕິ. ໂສ ເຕ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຣິຫາຍຕິ. ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ຊານາຕິ. ຊານນ຺ໂຕ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ນຸທຕິ ນີຫຣຕິ, ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວຕິ. ໂສ ເຕ ເສວນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ນ ປຣິຫາຍຕິ.

ຍຖາ ຫິ ທ຺ເວ ເຂຕ຺ຕປາລາ ເອໂກ ປຓ຺ຑຸໂຣເຄນ ສໂຣໂຄ ອກ຺ຂໂມ ສີຕາທີນໍ, ເອໂກ ອໂຣໂຄ ສີຕາທີນໍ ສໂຫ. ສໂຣໂຄ ເຫຏ຺ຐາກຸຏິໍ ນ ໂອຕຣຕິ, ຣຕ຺ຕາຣກ຺ຂໍ ທິວາຣກ຺ຂໍ ວິຊຫຕິ. ຕສ຺ສ ທິວາ ສຸກໂມຣາທໂຍ ເຂຕ຺ຕໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສາລິສີສໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ມິຄສູກຣາທໂຍ ປວິສິຕ຺ວາ ຂລໍ ຕຈ຺ຉິ ຕໍ ວິຍ ເຉຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປມຕ຺ຕກາຣຓາ ປຸນ ພີຊມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ອິຕໂຣ ຣຕ຺ຕາຣກ຺ຂໍ ທິວາຣກ຺ຂໍ ນ ວິຊຫຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາຣຓາ ເອກກຣີສໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ອຏ຺ຐປິ ສກຏານິ ລຠຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສໂຣຄເຂຕ຺ຕປາໂລ ວິຍ ເຈຕນາຠພ຺ໂພ, ອໂຣໂຄ ວິຍ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສໂຣຄສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປມາເທນ ປຸນ ພີຊມຕ຺ຕສ຺ສປິ ອລຠນໍ ວິຍ ເຈຕນາຠພ຺ພສ຺ສ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ອຊານິຕ຺ວາ ອຸປກາເຣ ປຫາຍ ອນຸປກາເຣ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິຫານໍ. ອິຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອປ຺ປມາເທນ ເອກກຣີສມຕ຺ຕໂຕ ຈຕຸອຏ຺ຐສກຏອຸທ຺ຘຣຓໍ ວິຍ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ພສ຺ສ ອຸປກາຣານຸປກາເຣ ຘມ຺ເມ ຊານິຕ຺ວາ ອນຸປກາເຣ ປຫາຍ ອຸປກາເຣ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ອປຣິຫານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເຈຕນາຠພ຺ພໂຕ ອນຸຣກ຺ຂຓາຠພ຺ໂພວ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຖາວຣໍ ກາຕຸໍ ພລວຕໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໙. ປຸຖຸຊ຺ຊນນິທ຺ເທເສ – ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານີຕິ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນສີລພ຺ພຕປຣາມາສສໍໂຍຊນວິຈິກິຈ຺ຉາສໍໂຍຊນານິ. ເອຕານິ ຫິ ຜລກ຺ຂເຓ ປຫີນານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຜລກ຺ຂເຓປິ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຕສໍ ສໍໂຍຊນຘມ຺ມານໍ. ມຄ຺ຄກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ເຕສໍ ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓປິ ນ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ຖູລພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນວ ອິຘ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໐. ໂຄຕ຺ຣຠຸນິທ຺ເທເສ – ເຍສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຍສໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປໂຣປຓ຺ຓາສກຸສລຘມ຺ມານໍ. ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສ຺ສ. ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓນ ຎາເຓນ ສພ຺ພໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສງ຺ຂໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຄຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນມຓ຺ຑລໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຣິຍສງ຺ຂໍ ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ອຣິຍມຓ຺ຑລໍ ອຣິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ໂອກ຺ກມນໂຕ ໂຄຕ຺ຣຠູປຸຄ຺ຄໂລ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑. ຠຍູປຣຕນິທ຺ເທເສ – ຠເຍນ ອຸປຣໂຕຕິ ຠຍູປຣໂຕ. ສຕ຺ຕປິ ເສກ຺ຂາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ຈ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໂຕ ໂອຣມນ຺ຕິ ປາປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ, ວຏ຺ຏຠຍໍ, ກິເລສຠຍໍ, ອຸປວາທຠຍນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ຠາຍນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຠາຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ທຸຄ຺ຄຕິເຍວ ຠຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ປາປໍ ກຣິສ຺ສສິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປາຍາ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ຐິຕຈ຺ຉາຕອຊຄຣສທິສາ, ເຕສຸ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ກຖໍ ຠວິສ຺ສສີ’ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ອນມຕຄ຺ຄສໍສາຣວຏ຺ຏໍເຍວ ປນ ວຏ຺ຏຠຍໍ ນາມ. ສພ຺ພມ຺ປິ ອກຸສລໍ ກິເລສຠຍໍ ນາມ. ຄຣຫາ ປນ ອຸປວາທຠຍໍ ນາມ. ຕານິປິ ຠາຍິຕ຺ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ. ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນ ປນ ຕໂຍ ເສກ຺ຂາ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ເສສານິ ຕີຓິ ຠຍານິ ຠາຍິຕ຺ວາ ປາປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄຏ຺ຐກເສກ຺ຂາ ອາຄມນວເສນ ວາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠຍຕ຺ຕາ ວາ ຠຍູປຣຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຂີຓາສໂວ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຠເຍສຸ ເອກມ຺ປິ ນ ຠາຍຕິ. ໂສ ຫິ ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠໂຍ; ຕສ຺ມາ ອຠຍູປຣໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິໍ ປນ ໂສ ອຸປວາທມ຺ປິ ນ ຠາຍຕີຕິ? ນ ຠາຍຕິ. ອຸປວາທໍ ປນ ຣກ຺ຂຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂທຓຸປ຺ປລວາປິຄາເມ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

໑໒. ອຠພ຺ພາຄມນນິທ຺ເທເສ – ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມາຄມນສ຺ສ ອຠພ຺ໂພຕິ ອຠພ຺ພາຄມໂນ. ກມ຺ມາວຣເຓນາຕິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມນ. ກິເລສາວຣເຓນາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ. ວິປາກາວຣເຓນາຕິ ອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ. ອສ຺ສທ຺ຘາຕິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ເຆສຸ ສທ຺ຘາຣຫິຕາ. ອຈ຺ຉນ຺ທິກາຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ທຣຫິຕາ. ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຊມ຺ພຸທີປໍ ອິຕຣທີປຕ຺ຕຍວາສິໂນ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສຸ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ອຈ຺ຉນ຺ທິກຠາວໍ ປວິຏ຺ຐາ ນາມ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ ຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາຣຫິຕາ. ອຠພ຺ພາຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ຄຜລູປນິສ຺ສຍາ. ນິຍາມນ຺ຕິ ມຄ຺ຄນິຍາມໍ, ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ. ໂອກ຺ກມິຕຸນ຺ຕິ ເອຕໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕສງ຺ຂາຕໍ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ປວິສິຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອຠພ຺ພາ.

໑໓. ຠພ຺ພາຄມນນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວມິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ເຍ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກາ, ເຍ ຈ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ເຍຫິ ຈ ອເຫຕຸກທຸເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ເຍ ຈ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ນ ສທ຺ທຫນ຺ຕິ, ເຍສຎ຺ຈ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ໂທ ນຕ຺ຖິ, ເຍ ຈ ອປຣິປຸຓ຺ຓຠວງ຺ຄປຎ຺ຎາ, ເຍສຎ຺ຈ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ສພ຺ເພປິ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ອຠພ຺ພາ, ວິປຣີຕາ ຠພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໔. ນິຍຕານິຍຕນິທ຺ເທເສ – ອານນ຺ຕຣິກາຕິ ອານ຺ຕຣິກກມ຺ມສມງ຺ຄິໂນ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສມງ຺ຄິໂນ. ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ນິຣຍສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ນິຍຕຕ຺ຕາ ນິຍຕາ ນາມ. ອຏ຺ຐ ປນ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ສມ຺ມາຠາວາຍ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖາຍ ເຈວ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ຈ ນິຍຕຕ຺ຕາ ນິຍຕາ ນາມ. ອວເສສປຸຄ຺ຄລາ ປນ ອນິພທ຺ຘຄຕິກາ. ຍຖາ ອາກາເສ ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ປຖວິຍໍ ປຕນ຺ໂຕ ‘ອຄ຺ເຄນ ວາ ມຊ຺ເຌນ ວາ ມູເລນ ວາ ປຕິສ຺ສຕີ’ຕິ ນ ຎາຍຕິ; ເອວເມວ ‘ອສຸກຄຕິຍາ ນາມ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ນິຍມາຠາວາ ອນິຍຕາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ປນ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸການໍ ນິຍຕຄຕິກຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ສາ ນິຍຕຘມ຺ມວເສນ. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ມາເຍວ ຫິ ນິຍຕາ ນາມ. ເຕສຎ຺ຈ ວເສນາຍໍ ປຸຄ຺ຄລນິຍໂມ ກຖິໂຕຕິ.

໑໕. ປຏິປນ຺ນກນິທ຺ເທເສ – ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐກປຸຄ຺ຄລາ. ເຕ ຫິ ຜລຕ຺ຖາຍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຏິປນ຺ນກາ ນາມ. ຜລສມງ຺ຄິໂນຕິ ຜລປຏິລາຠສມງ຺ຄິຕາຍ ຜລສມງ຺ຄິໂນ. ຜລປຏິລາຠໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ເຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອສມາປນ຺ນາປິ ຜເລ ຐິຕາເຍວ ນາມ.

໑໖. ສມສີສີນິທ຺ເທເສ – ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມນ຺ຕິ ອປຸເຣ ອປຈ຺ຉາ, ເອກປ຺ປຫາເຣເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍາທານນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມສີສີ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ປເນສ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ – ອິຣິຍາປຖສມສີສີ, ໂຣຄສມສີສີ, ຊີວິຕສມສີສີຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ ປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ; ຐິຕໂກວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ ໂກຏປພ຺ພຕວິຫາຣວາສີຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ; ນິສິນ຺ໂນວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ, ນິປນ຺ໂນວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນວ ປຣິນິພ຺ພາຕິ – ອຍໍ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ ນາມ.

ໂຍ ປນ ເອກໍ ໂຣຄໍ ປຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕໂຣເຄເຍວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ ປຣິນິພ຺ພາຕິ – ອຍໍ ໂຣຄສມສີສີ ນາມ.

ກຕໂຣ ຊີວິຕສມສີສີ ນາມ? ‘‘ສີສນ຺ຕິ ເຕຣສ ສີສານິ – ປລິໂພຘສີສຎ຺ຈ ຕຓ຺ຫາ, ວິນິພນ຺ຘນສີສຎ຺ຈ ມາໂນ, ປຣາມາສສີສຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິ, ວິກ຺ເຂປສີສຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ສໍກິເລສສີສຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາ, ອຘິໂມກ຺ຂສີສຎ຺ຈ ສທ຺ຘາ, ປຄ຺ຄຫສີສຎ຺ຈ ວີຣິຍໍ, ອຸປຏ຺ຐານສີສຎ຺ຈ ສຕິ, ອວິກ຺ເຂປສີສຎ຺ຈ ສມາຘິ, ທສ຺ສນສີສຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາ, ປວຕ຺ຕສີສຎ຺ຈ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂຄຈຣສີສຎ຺ຈ ວິໂມກ຺ໂຂ, ສງ຺ຂາຣສີສຎ຺ຈ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໘໗). ຕຕ຺ຖ ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປຣິຍາທິຍຕິ. ປວຕ຺ຕສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ. ຍສ຺ສ ເຈຕໍ ສີສທ຺ວຍໍ ສມໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຊີວິຕສມສີສີ ນາມ.

ກຖມິທໍ ສມໍ ໂຫຕີຕິ? ວາຣສມຕາຍ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ – ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ, ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ ອິທໍ ອຸຠຍສີສປຣິຍາທານໍ ສມໍ ໂຫຕິ ນາມ. ເຕນາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊີວິຕສມສີສີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍເມວ ຈ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

໑໗. ຐິຕກປ຺ປີນິທ຺ເທເສ – ຐິໂຕ ກປ຺ໂປຕິ ຐິຕກປ຺ໂປ, ຐິຕກປ຺ໂປ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຐິຕກປ຺ປີ. ກປ຺ປໍ ຐເປຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຑ຺ຑຍ຺ຫນເວລາ ອສ຺ສາຕິ ຌາຍນກາໂລ ຠເວຍ຺ຍ. ເນວ ຕາວາຕິ ຍາວ ເອສ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ເນວ ຕາວ ກປ຺ໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຌາຍມາໂນປິ ອຊ຺ຌາຍິຕ຺ວາວ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ກປ຺ປວິນາໂສ ຫິ ນາມ ມຫາວິກາໂຣ ມຫາປໂຍໂຄ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬສ຺ສ ຌາຍນວເສນ ມຫາໂລກວິນາໂສ. ອຍມ຺ປິ ເອວໍ ມຫາວິນາໂສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວາຕິ ວທຕິ. ສາສເນ ປນ ຘຣມາເນ ອຍໍ ກປ຺ປວິນາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກປ຺ປວິນາເສ ສາສນໍ ນຕ຺ຖິ. ຄຕໂກຏິເກ ຫິ ກາເລ ກປ຺ປວິນາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສຕ຺ຖາ ອນ຺ຕຣາຍາຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ອິທໍ ກາຣຓໍ ອາຫຣິ – ‘‘ອິທມ຺ປິ ຠເວຍ຺ຍ, ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ປນ ຜລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ ນ ສກ຺ກາ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ກປ຺ປໍ ຐເປນ຺ໂຕ ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຐເປຍ຺ຍາຕິ? ຍສ຺ມິໍ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ອຖ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕໂຕ ຕີຓິ ອນຸໂລມານິ, ເອກໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕໍ, ເອກໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ເວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ, ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານີຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຐເປຍ຺ຍ. ອິມໍ ປນຕ຺ຖໍ ພາຫິຣາຍ ອາຄນ຺ຕຸກູປມາຍປິ ເອວໍ ທີປຍິໍສຸ. ສເຈ ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ມຕ຺ຖກູປຣິ ໂຍຊນິກໍ ເອກຄ຺ຆນເສລໍ ຕິວຏ຺ຏາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອລມ຺ເພຍ຺ຍ, ເອກສ຺ມິໍ ວຏ຺ເຏ ຉິນ຺ເນ ທ຺ວີຫິ ໂອລມ຺ເພຍ຺ຍ, ທ຺ວີສຸ ຉິນ຺ເນສຸ ເອເກນ ໂອລມ຺ເພຍ຺ເຍວ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຉິນ຺ເນ ອພ຺ຠກູຏໍ ວິຍ ອາກາເສ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣຜລສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ. ອຍໍ ປນ ທີປນາ ປຣິຕ຺ຕາ, ປຸຣິມາວ ມຫນ຺ຕາ. ນ ເກວລໍ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐວ ກປ຺ປໍ ຐເປຕິ, ອິຕເຣ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນປິ ຐເປນ຺ຕິເຍວ. ເຕນ ຠຄວາ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຎ຺ຈ ອຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏກປຸຄ຺ຄເລຫິ ອິມໍ ຕນ຺ຕິໍ ອາໂຣເປສິ – ‘‘ສພ຺ເພປິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລາ ຐິຕກປ຺ປິໂນ’’ຕິ.

໑໘. ອຣິຍນິທ຺ເທເສ – ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ອຣິຍາ. ສເທວເກນ ໂລເກນ ອຣຓີຍຕ຺ຕາ ອຣິຍາ. ອຣິຍຏ຺ໂຐ ນາມ ປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ໂຐຕິ ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາປິ ອຣິຍາ. ເສສາ ອປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ອນຣິຍາ.

໑໙. ເສກ຺ຂນິທ຺ເທເສ – ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ, ຜລສມງ຺ຄິໂນ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິກາ ຕິສ຺ໂສປິ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິເຍວາຕິ ເສກ຺ຂາ. ອຣຫຕາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລກ຺ຂເຓ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂິຕາ. ປຸນ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອເສກ຺ຂາ. ອິຕິ ສຕ຺ຕ ອຣິຍາ ສິກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ເສກ຺ຂາ. ຂີຓາສວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສີລາທີນໍ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂິຕອເສກ຺ຂາ ນາມ. ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ສຍມ຺ຠູຕຕາຍ ອສິກ຺ຂິຕອເສກ຺ຂາ ນາມ. ເສສປຸຄ຺ຄລາ ເນວ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ ນ ສິກ຺ຂິຕາຕິ ເນວເສກ຺ຂານາເສກ຺ຂາ.

໒໐. ເຕວິຊ຺ຊນິທ຺ເທເສ – ປຐມໍ ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕປິ, ປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓນິພ຺ພຕ຺ຕໂກປິ ເຕວິຊ຺ໂຊເຍວ ນາມ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກຖາ ປນ ປຣິຍາຍເທສນາ ອຠິຘມ຺ມກຖາ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຄມນີຍເມວ ຘຸຣໍ. ຕສ຺ມາ ປຐມໍ ທ຺ເວ ວິຊ຺ຊາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕວ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຉຬຠິຎ຺ເຎປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໒. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘນິທ຺ເທເສ – ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສູຕິ ປຈ຺ຉິມຠເວ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕິເກ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ເພສຸ. ຕໂຕ ປຸຣິມປຸຣິເມສຸ ປນ ຠເວສຸ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕປຈ຺ຈາຄຕວຕ຺ຕໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸໂລມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຉິມຠວສ຺ມິໍເຍວ ອນາຈຣິຍກຠາວໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທາ ຫິ ຕຖາຄໂຕ ປູຣິຕປາຣມິຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສາມໍ ອນນຸສ຺ສຸເຕສຸ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕຘມ຺ເມສຸ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ…ເປ… ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຎາເຓນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຈຕຸສຈ຺ຈສມ຺ໂພຘິສງ຺ຂາເຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປາປຸຓາຕິ ພເລສຸ ຈ ວສີຠາວນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ພເລສຸ ຈ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຈວ ທສພລຎາຓສ຺ສ ຈ ອຘິຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎໍ ກາຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ອຸຠໂຕສຸຊາຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣສ຺ສ ອຠິເສກປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘ອິທໍ ນາມ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອນາຄຕ’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ສພ຺ພໍ ອາຄຕເມວ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ພຸທ຺ຘານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘ອຍໍ ນາມ ຄຸໂຓ ນ ອາຄໂຕ, ນ ປຏິວິທ຺ໂຘ, ນ ປຈ຺ຈກ຺ໂຂ’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ສພ຺ເພປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸຓາ ອາຄຕາ ປຏິວິທ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍ ປາຣມີປູຣຓສິທ຺ຘານຸຠາເວນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຄຸໂຓ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໓. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘນິທ຺ເທເສປິ – ປຸພ຺ເພ ອນນຸສ຺ສຸເຕສູຕິ ປເທ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘປິ ຫິ ປຈ຺ຉິມຠເວ ອນາຈຣິຍໂກ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສິກຎາເຓເນວ ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ໂຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ເຈວ ພເລສຸ ຈ ຈິຓ຺ຓວສີຠາວໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

໒໔. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຫຊາຕນາມກາເຍນ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາຕິ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອາສວາ ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ທ຺ວີຫິ ຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ເຖຣວາໂທ – ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ຕາວ ອາຫ – ‘‘ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິໂມກ຺ເຂນ, ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ເຉທວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາເຄຫິ ທ຺ເວ ວາເຣ ວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕິປິຏກມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ນາມນິສ຺ສິຕໂກ ເອໂສ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອຈ຺ຈີ ຍຖາ ວາຕເວເຄນ ຂິຕ຺ຕາ, (ອຸປສີວາຕິ ຠຄວາ;)

ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂໍ;

ເອວໍ ມຸນີ ນາມກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ,

ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໘໐);

ວຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນາມກາຍໂຕ ຈ ຣູປກາຍໂຕ ຈ ສຸວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິໂມກ຺ເຂນ ເອກວາຣໍ ວິມຸຕ຺ໂຕ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ເຉທວິໂມກ຺ເຂນ ເອກວາຣໍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອິເມ ປນ ຕໂຍປິ ເຖຣາ ປຓ຺ຑິຕາ, ‘ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວາເທ ກາຣຓໍ ທິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວາທໍ ຕນ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ.

ສງ຺ເຂປໂຕ ປນ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ມຄ຺ເຄນ ນາມກາຍໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸໂຠຫິ ຠາເຄຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ ເອເກກໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ, ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອນາຄາມິໂນ ຈ ວເສນ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມາປຕ຺ຕິສີສໍ ນິໂຣຘໍ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຣິຍາເຍນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕາ ນາມ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ອນາຄາມີ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕເສຏ຺ໂຐ ນາມ. ນນຸ ຈ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານມ຺ປິ ອຸເປກ຺ຂາຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຫິ ທຸວງ຺ຄິກໍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມ຺ປິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຕນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ຣູປກາຍໂຕ ອວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ກິເລສກາຍໂຕວ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ນ ຣູປກາຍໂຕ; ຕສ຺ມາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຣູປາວຈຣໍ ປນ ນາມກາຍໂຕ ຈ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຣູປກາຍໂຕ ຈາຕິ ຕເທວ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໕. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ປຎ຺ຎາຍ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ໂສ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ຈຕູຫິ ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈາຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ ໂຫຕິ. ເອເຕສຸ ຫິ ເອໂກປິ ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ຂລາຠີ ນ ໂຫຕິ. ເຕເນວ ນ ເຫວ ໂຂ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂຕິອາທິມາຫ. ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ສຕິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ ໂຫຕີຕິ.

໒໖. ກາຍສກ຺ຂິນິທ຺ເທເສ – ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາຕິ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ຜຸຏ຺ຐນ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ກາຍສກ຺ຂີ. ຌານຜສ຺ສໍ ປຐມໍ ຜຸສຕິ, ປຈ຺ຉາ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິປິ ກາຍສກ຺ຂີ. ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ຐໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ.

໒໗. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂໍ. ທຸກ຺ຂສມຸທຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ຐເປຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫໍ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ‘ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍາຖາວສຣສໂຕ ປຊານາຕິ. ຕຓ຺ຫາ ປນ ທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ປຠາເວຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ສມຸເທຕິ; ຕສ຺ມາ ນໍ ອຍໍ ‘ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອິທໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ສມຸທໂຍ ຈ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ວູປສມ຺ມນ຺ຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຕສ຺ມາ ນໍ ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອຣິໂຍ ປນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເຕນ ຕໍ ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ນານາກ຺ຂເຓ ສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ທສ຺ສິຕໍ. ອິທານິ ເອກກ຺ຂເຓ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາຕິ ມຫາໂພຘິມຓ຺ເຑ ນິສີທຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕນ ປຏິວິທ຺ຘາ ວິທິຕາ ປາກຏີກຕາ. ຘມ຺ມາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາ. ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສຸທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂວຈຣິຕາຕິ ສຸຈຣິຕາ. ເຕສຸ ອເນນ ປຎ຺ຎາ ສຸຏ຺ຐຸ ຈຣາປິຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ‘‘ທຸກ຺ຂາ ສງ຺ຂາຣາ, ສຸໂຂ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐໍ ວິທິຕໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ປສ຺ສິຕໍ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ. ອຍມ຺ປິ ກາຍສກ຺ຂີ ວິຍ ຉພ຺ພິໂຘວ ໂຫຕິ.

໒໘. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ໂນ ຈ ໂຂ ຍຖາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍຖາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ, ນ ເອວໍ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ປນ ເນສໍ ກິເລສປ຺ປຫາເນ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ? ນຕ຺ຖິ. ອຖ ກສ຺ມາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ? ອາຄມນີຍນານຕ຺ເຕນ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປໂຕ ຫິ ອາຄມນມ຺ຫິ ກິເລເສ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນ ອປ຺ປກສິເຣນ ອກິລມນ຺ໂຕວ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ປນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ກິລມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ອປິຈ ເນສໍ ປຎ຺ຎາຍປິ ນານຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິເຍວ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ໂນ ຕິກ຺ຂໍ ສູຣໍ ປສນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ, ຕສ຺ມາປິ ໂສ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

ຍຖາ ຫິ ທ຺ວີສຸ ຕຣຸເຓສຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຕິຂິໂຓ ອສິ, ເອກສ຺ສ ກຸຓ຺ໂຐ. ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລີ ຉິຊ຺ຊມານາ ສທ຺ທໍ ນ ກໂຣຕິ. ກຸຓ຺ເຐນ ອສິນາ ຉິຊ຺ຊມານາ ‘ກຏກຏາ’ຕິ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສທ຺ທໍ ອກໂຣນ຺ຕິຍາ ເອວ ກທລິຍາ ເຉທນໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ຕິຂິຓສູຣວິປ຺ປສນ຺ນຠາໂວ. ກຸຓ຺ເຐນ ອສິນາ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາປິ ກທລິຍາ ເຉທນໍ ວິຍ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ອຕິຂິຓອສູຣອປ຺ປສນ຺ນຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມໍ ປນ ນຍໍ ‘ໂນ’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ອາຄມນີຍນານຕ຺ເຕເນວ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕໍ.

ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອເຕສຸ ຫິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ທຫນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ໂອກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ຈ ກິເລສກ຺ຂໂຍ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ກິເລສຈ຺ເຉທກຎາຓໍ ອທນ຺ຘໍ ຕິຂິຓໍ ສູຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນາມ ອຕິຂິເຓນ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ນ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ນ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວຕໂຣ ວາຍາໂມ ກາຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ; ເອວຣູປາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ. ຍຖາ ປນ ສຸນິສິເຕເນວ ອສິນາ ກທລິໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ມຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ອສິ ສີຆໍ ວຫຕິ, ສທ຺ໂທ ນ ສຸຍ຺ຍຕິ, ພລວວາຍາມກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ; ເອວຣູປາ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄມຄ຺ຄຠາວນາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອຍມ຺ປິ ກາຍສກ຺ຂີ ວິຍ ຉພ຺ພິໂຘວ ໂຫຕິ.

໒໙. ຘມ຺ມານຸສາຣີນິທ຺ເທເສ – ປຏິປນ຺ນສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ທສ຺ສິໂຕ. ອຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ພລວໍ. ປຎ຺ຎໍ ວາເຫຕີຕິ ປຎ຺ຎາວາຫີ. ປຎ຺ຎາ ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວຫຕີຕິ ປຎ຺ຎາວາຫີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ປຎ຺ຎໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມານຸສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕນ ຘມ຺ເມນ ສຣຕິ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

໓໐. ສທ຺ຘານຸສາຣີນິທ຺ເທເສປິ – ສທ຺ຘໍ ວາເຫຕີຕິ ສທ຺ຘາວາຫີ. ສທ຺ຘາ ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວຫຕີຕິ ສທ຺ຘາວາຫີຕິປິ ວຸຕ຺ຕເມວ. ສທ຺ຘາປຸພ຺ພງ຺ຄມນ຺ຕິ ສທ຺ຘໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘານຸສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ສທ຺ຘາຍ ສຣຕິ. ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ຜເລ ປນ ປຕ຺ເຕ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມຎ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ທ຺ເວ ຘຸຣານິ ນາມ, ທ຺ເວ ອຠິນິເວສາ ນາມ, ທ຺ເວ ສີສານິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາຘຸຣໍ ປຎ຺ຎາຘຸຣນ຺ຕິ – ທ຺ເວ ຘຸຣານິ ນາມ. ເອໂກ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ສມຖາຠິນິເວເສນ ອຠິນິວິສຕິ, ເອໂກ ວິປສ຺ສນາຠິນິເວເສນາຕິ – ອິເມ ທ຺ເວ ອຠິນິເວສາ ນາມ. ເອໂກ ຈ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓນ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອໂກ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ – ອິມານິ ທ຺ເວ ສີສານິ ນາມ. ເຍ ເກຈິ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິເມ ທ຺ເວ ຘມ຺ເມ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ຐາເນຫິ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕສຸ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຎ຺ຎໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສມຖວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໍ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ໂສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ປນ ຉສຸ ຐາເນສຸ ກາຍສກ຺ຂີ ນາມ. ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ປຕ຺ເຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ.

ອປໂຣ ປຎ຺ຎເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາເຣ ວາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຍມ຺ປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓເຍວ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ປນ ຉສຸ ຐາເນສຸ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິຘ ທ຺ເວ ນາມານິ ອປຸພ຺ພານິ, ຕານິ ປຸຣິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອປໂຣ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ສທ຺ຘໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສມາຘິວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໍ ປທຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ – ອຍໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ຉສຸ ຐາເນສຸ ກາຍສກ຺ຂີເຍວ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕເຍວ ນາມ. ອິຘ ເອກເມວ ນາມໍ ອປຸພ຺ພໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ປຎ຺ຈ ຉ ໂຫນ຺ຕິ. ອປໂຣ ສທ຺ຘເມວ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຠິນິວິຏ຺ໂຐ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາເຣ ວາ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສທ຺ຘານຸສາຣີ ນາມ. ປຣໂຕ ຉສຸ ຐາເນສຸ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິຘາປິ ເອກເມວ ນາມໍ ອປຸພ຺ພໍ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຣິມານິ ຉ ສຕ຺ຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລາ ໂລເກ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ນາມາຕິ.

໓໑. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມນິທ຺ເທເສ – ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕວາເຣ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ ຠວູປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໍ ອສ຺ສ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຏ຺ຐມໍ ຠວໍ ນາທິຍຕີຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສໂຕຕິ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂສໂຕ ໂສໂຕຕິ ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສໂຕຕິ? ອຍເມວ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ໂສໂຕ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີຕິ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ, ຫິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ? ໂຍ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ, ສ຺ວາຍໍ ອາຍສ຺ມາ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ອິຕິ ວາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໐໑).

ເອວໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓປິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ ມຄ຺ເຄນ ຜລສ຺ສ ນາມໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ຜລກ຺ຂເຓ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຘິປ຺ເປໂຕ.

ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມຕິ ວິນິປາຕສງ຺ຂາຕໍ ອປາຍໍ ອຸປປຕ຺ຕິວເສນ ອນາຄມນສຠາໂວ. ນິຍໂຕຕິ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ນິຍໂຕ. ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓຕິ ພຸຊ຺ຌນກຠາວປຣາຍໂຓ. ໂສ ຫິ ປຏິລທ຺ຘມຄ຺ເຄນ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ອຸປຣິ ຕີຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ອວສ຺ສໍ ພຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ເທເວ ຈ ມນຸສ຺ເສ ຈາຕິ ເທວໂລກຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສໂລກຎ຺ຈ. ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອປຣາປຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຣິວຏຸມໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ປນ ກາເລນ ເທວໂລກສ຺ສ ກາເລນ ມນຸສ຺ສໂລກສ຺ສ ວເສນ ມິສ຺ສກຠເວນ ກຖິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໒. ໂກລໍໂກລນິທ຺ເທເສ – ກຸລໂຕ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂກລໍໂກໂລ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍໂຕ ຫິ ປຏ຺ຐາຍ ນີເຈ ກຸເລ ອຸປປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຫາໂຠຄກຸເລສຸເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ກຸລານີຕິ ເທວມນຸສ຺ສວເສນ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ຠເວ. ອິຕິ ອຍມ຺ປິ ມິສ຺ສກຠເວເນວ ກຖິໂຕ. ເທສນາມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ – ‘ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ’ຕິ. ຍາວ ຉຏ຺ຐຠວາ ສໍສຣນ຺ໂຕປິ ປນ ໂກລໍໂກໂລວ ໂຫຕິ.

໓໓. ເອກພີຊິນິທ຺ເທເສ – ຂນ຺ຘພີຊໍ ນາມ ກຖິຕໍ. ຍສ຺ສ ຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ເອກໍເຍວ ຂນ຺ຘພີຊໍ ອຕ຺ຖິ, ເອກໍ ອຕ຺ຕຠາວຄ຺ຄຫຓໍ, ໂສ ເອກພີຊີ ນາມ. ມານຸສກໍ ຠວນ຺ຕິ ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາມຕ຺ຕເມວ. ເທວຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຠຄວຕາ ຄຫິຕນາມວເສເນວ ເຈຕານິ ເອເຕສໍ ນາມານິ. ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຄໂຕ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ໂກລໍໂກໂລ, ເອຕ຺ຕກໍ ເອກພີຊີຕິ ຠຄວຕາ ເອເຕສໍ ນາມໍ ຄຫິຕໍ. ນິຍມໂຕ ປນ ອຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ, ອຍໍ ໂກລໍໂກໂລ, ອຍໍ ເອກພີຊີຕິ ນຕ຺ຖິ.

ໂກ ປນ ເຕສໍ ເອຕໍ ປເຠທໍ ນິຍເມຕີຕິ? ເກຈິ ຕາວ ເຖຣາ ‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເກຈິ ‘ປຐມມຄ຺ໂຄ’, ເກຈິ ‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ’, ເກຈິ ‘ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາເທ ‘ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຣຸປນິສ຺ສຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ວຈນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ປຐມມຄ຺ໂຄ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາເທ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ນິຣຕ຺ຖກຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ນິຍເມນ຺ຕີ’ຕິ ວາເທ ‘ອຏ຺ຐມມຄ຺ເຄ ອນຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ອຸປຣິ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ‘ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ນິຍເມຕີ’ຕິ ວາໂທ ປນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ຫິ ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ເອກພີຊີ ນາມ ໂຫຕິ; ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ໂກລໍໂກໂລ; ຕໂຕ ມນ຺ທຕຣາຍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ.

ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏາຠິຣໂຕ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍເຍວ ວິຈຣຕິ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ເສຏ຺ຐິ, ວິສາຂາ ອຸປາສິກາ, ຈູຬຣຖມຫາຣຖາ ເທວປຸຕ຺ຕາ, ອເນກວຓ຺ໂຓ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ນາຄທຕ຺ໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕຕິ ອິເມ ຫິ ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສຍາ ວຏ຺ຏາຠິຣຕາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ເຐ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອິເມ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈິເມ; ໂຍປິ ມນຸສ຺ເສສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ໂຍປິ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ເທເວສຸເຍວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອິເມປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ມິສ຺ສກຠວວເສເນວ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໂກລໍໂກລາ ມານຸສກຠວນິພ຺ພຕ຺ຕໂກເຍວ ຈ ເອກພີຊີ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເອເກໂກ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘຠາວໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສທ຺ຘາຘຸເຣເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກລໍໂກລາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເອກພີຊິໂນຕິ ທ຺ວາທສ ໂຫນ຺ຕິ. ສເຈ ປຎ຺ຎາຍ ສກ຺ກາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ, ‘ອຫໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທິຠາວໍ ປຕ຺ຕາປິ ປຏິປທາວເສນ ທ຺ວາທເສວາຕິ ອິເມ ຈຕຸວີສຕິ ໂສຕາປນ຺ນາ ອິຫຏ຺ຐກນິຊ຺ຌານິກວເສເນວ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓໔. ສກທາຄາມິນິທ຺ເທເສ – ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສກິໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສກທາຄາມີ. ສກິເທວາຕິ ເອກວາຣໍເຍວ. ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈສຸ ສກທາຄາມີສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອໂກວ ຄຫິໂຕ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອິຘ ສກທາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ວາ ອິເຘວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ເທວໂລເກ ປຕ຺ວາ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ອິຘ ນ ຄຫິຕາ. ໂຍ ປນ ອິຘ ປຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ຍາວຕາຍຸກໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນ ອິຘູປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອຍໍ ເອໂກວ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫຏ຺ຐກຖາຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອິມສ຺ສ ປນ ສກທາຄາມິໂນ ເອກພີຊິນາ ສທ຺ຘິໍ ກິໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ? ເອກພີຊິສ຺ສ ເອກາວ ປຏິສນ຺ຘິ, ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ – ອິທໍ ເນສໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ.

໓໕. ອນາຄາມິນິທ຺ເທເສ – ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ. ຍສ຺ສ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ພນ຺ຘນານິ ອປ຺ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ຠວຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕປິ ຄິລິຕພຬິໂສ ມຈ຺ໂຉ ວິຍ ທີຆສຸຕ຺ຕເກນ ປາເທ ພທ຺ຘກາໂກ ວິຍ ເຕຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ ກາມຘາຕຸຍໍເຍວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຎ຺ຈ ພນ຺ຘນານິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານິ ເຫຏ຺ຐາໂກຏ຺ຐາສິການີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກ຺ຂຍາຕິ ເຕສໍ ພນ຺ຘນານໍ ປຣິກ຺ຂເຍນ. ໂອປປາຕິໂກຕິ ອຸປປາຕໂຍນິໂກ. ອິມິນາສ຺ສ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘາວາສໂລເກ ປຣິນິພ຺ພາຍິຕາ. ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ຕສ຺ມາ ໂລກາ ອິຘ ອນາວຕ຺ຕນສຠາໂວ. ພຸທ຺ຘທສ຺ສນເຖຣທສ຺ສນຘມ຺ມສ຺ສວນານໍ ປນຕ຺ຖາຍສ຺ສ ອາຄມນໍ ອນິວາຣິຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວໍວິໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຸນ ອນາຄມນໂຕ ອນາຄາມີ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໖. ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສ – ອຸປປນ຺ນໍ ວາ ສມນນ຺ຕຣາຕິ ອຸປປນ຺ນສມນນ຺ຕຣາ ວາ ຫຸຕ຺ວາ. ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ເວມຊ຺ຌໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວາສທ຺ທວິກປ຺ປໂຕ ປນ ເວມຊ຺ຌໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ສິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຸປຣິຏ຺ຐິມານໍ ສໍໂຍຊນານນ຺ຕິ ອຸປຣິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວາ ກິເລສານໍ. ປຫານາຍາຕິ ເອເຕສໍ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ ມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຍຸເວມຊ຺ຌສ຺ສ ອນ຺ຕຣາເຍວ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໗. ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສ – ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເວມຊ຺ຌໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ອຸປຫຈ຺ຈ ວາ ກາລກິຣິຍນ຺ຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ກາລກິຣິຍໍ. ອາຍຸກ຺ຂຍສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ຐຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອວິເຫສຸ ຕາວ ກປ຺ປສຫສ຺ສປ຺ປມາຓສ຺ສ ອາຍຸໂນ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕສງ຺ຂາຕໍ ເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຉຏ຺ເຐ ວາ ກປ຺ປສເຕ ສຕ຺ຕມຏ຺ຐມນວມານໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ທສເມເຍວ ວາ ກປ຺ປສເຕ ຐຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໘. ອສງ຺ຂາຣສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິນິທ຺ເທເສສຸ – ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປທຸກ຺ເຂນ ອຘິມຕ຺ຕປໂຍຄໍ ອກຕ຺ວາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພານຘມ຺ໂມຕິ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ. ສສງ຺ຂາເຣນ ທຸກ຺ເຂນ ກສິເຣນ ອຘິມຕ຺ຕປໂຍຄໍ ກຕ຺ວາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນຘມ຺ໂມຕິ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ.

໔໐. ອຸທ຺ຘໍໂສຕນິທ຺ເທເສ – ອຸທ຺ຘໍ ວາຫິຠາເວນ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ວຏ຺ຏໂສຕໍ ວາຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ອຸທ຺ຘໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິລຠິຕພ຺ພໂຕ ອຸທ຺ຘມສ຺ສ ມຄ຺ຄໂສຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ອວິຫາ ຈຸໂຕ ອຕປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິອາທີສຸ ອວິເຫ ກປ຺ປສຫສ຺ສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອຕປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ທ຺ເວ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ອຏ຺ຐ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸຓິຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ໂຕ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມສໍ ປນ ອນາຄາມີນໍ ປເຠທຊານນຕ຺ຖໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ອວິຫໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ອກນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຕໂຍ ເທວໂລເກ ໂສເຘຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສີເທວໂລເກ ຐຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ອຍໍ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ອິໂຕ ອກນິຏ຺ຐເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມ. ໂຍ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕູສຸ ເທວໂລເກສຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ, ນ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ນາມາຕິ. ເອວເມເຕ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ.

ກຖໍ? ອວິເຫ ຕາວ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ເຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ປຎ຺ຈາຕິ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ອຕປ຺ປາສຸທສ຺ສາສຸທສ຺ສີສູຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທສກາ ຈຕ຺ຕາລີສໍ. ອກນິຏ຺ເຐ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຕໂຍ ປນ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ, ເອໂກ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ. ເຕ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐ. ເອວໍ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສໍ ໂຫນ຺ຕິ.

ເຕ ສພ຺ເພປິ ປປຏິໂກປມາຍ ທີປິຕາ – ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕານມ຺ປິ ຫິ ອາຣກຓ຺ຏກວິປ຺ຜລິກນຂຈ຺ເຉທນານໍ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ປຐໂມ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອຸປ຺ປນ຺ນສມນນ຺ຕຣາວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕມານາ ປຖວິຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈຕລາ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ຕຕິໂຍ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ເວມຊ຺ຌໍ ປຕ຺ວາ ອນຸປຫຈ຺ຈ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ອາກາສໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ອຸປຫຈ຺ຈຕລາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ກາລກິຣິຍໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຍຸຄຕິໍ ເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ປຣິຕ຺ເຕ ຕິຓກຏ຺ເຐ ປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຕິຓກຏ຺ຐໍ ຌາເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອປ຺ປໂຍເຄນ ລຫຸສາຍ ຄຕິຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຕໂຕ ມຫນ຺ຕຕເຣ ອໂຍມຸເຂ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ວິປຸເລ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ວິປຸລໍ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ຌາເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ສປ຺ປໂຍເຄນ ອລຫຸສາຍ ຄຕິຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ອປຣາ ມຫນ຺ເຕສຸ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊສຸ ປຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ມຫນ຺ເຕສຸ ຕິຓກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊສຸ ຌາຍມາເນສຸ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາໂຣ ວາ ຊາລາ ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກມ຺ມາຣສາລໍ ຌາເປຕ຺ວາ ຄາມນິຄມນຄຣຣຏ຺ຐໍ ຌາເປຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ – ເອວຣູໂປ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ອເນກຠວພີຊວິປ຺ຜາຣໍ ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ພ຺ຍນ຺ຕີກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຣກຓ຺ຏກາທິເຠທໍ ຂຸທ຺ທກມ຺ປິ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ອໂຍກປາລເມວ, ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອໂຍກປາລນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ (ອ. ນິ. ໗.໕໕). ຍຖາຫ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ‘ໂນ ຈສ຺ສ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍທຕ຺ຖິ ຍໍ ຠູຕໍ, ຕໍ ປຊຫາມີ’’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ. ໂສ ຠເວ ນ ຣຊ຺ຊຕິ, ສມ຺ຠເວ ນ ຣຊ຺ຊຕິ, ອຕ຺ຖຸຕ຺ຕຣິ ປທໍ ສນ຺ຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ປທໍ ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ມານານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ, ນ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອນຸປຫຈ຺ຈ ຕລໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຸປຫຈ຺ຈ ຕລໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ເຕ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ, ຘູມມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຕ຺ວາ ຘູມມ຺ປິ ຊເນຕ຺ວາ ຕເມວ ປຣິຕ຺ຕໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ວິປຸເລ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ…ເປ… ຕເມວ ວິປຸລໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກປາເລ ຫຎ຺ຎມາເນ ປປຏິກາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕ ຕິຓປຸຎ຺ເຊ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ເຊ ວາ ນິປເຕຍ຺ຍ, ສາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊເນຍ຺ຍ…ເປ… ຕເມວ ມຫນ຺ຕໍ ຕິຓປຸຎ຺ຊໍ ວາ ກຏ຺ຐປຸຎ຺ຊໍ ວາ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉມ຺ປິ ທເຫຍ຺ຍ, ທາຍມ຺ປິ ທເຫຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉມ຺ປິ ທຫິຕ຺ວາ ທາຍມ຺ປິ ທຫິຕ຺ວາ ຫຣິຕນ຺ຕໍ ວາ ປຖນ຺ຕໍ ວາ ເສລນ຺ຕໍ ວາ ອຸທກນ຺ຕໍ ວາ ຣມຓີຍໍ ວາ ຠູມິຠາຄໍ ອາຄມ຺ມ ອນາຫາຣາ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ – ໂນ ຈສ຺ສ…ເປ… ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໗.໕໕).

໔໑-໔໔. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ນາທິນິທ຺ເທສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ກຖໍ? ຕໂຍ ຫິ ວິໂມກ຺ຂາ – ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອນິມິຕ຺ໂຕ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ເຂນ ວິມຸຕ຺ຕຂີຓາສໂວ ປຏິປທາວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ; ຕຖາ ອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕວິໂມກ຺ເຂຫີຕິ – ເອວໍ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຕິ ອິເມ ທ຺ວາທສ ອຣຫນ຺ໂຕ ວິຍ ທ຺ວາທເສວ ສກທາຄາມິໂນ, ຈຕຸວີສຕິ ໂສຕາປນ຺ນາ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ອນາຄາມິໂນຕິ ເອຕ຺ຕກາ ປຸຄ຺ຄລາ ອິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘສາສເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ.

ເອກກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.