ອຏ຺ຐສາລິນີ ນາມ

ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ-ອຏ຺ຐກຖາ

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ

ກຣຸຓາ ວິຍ ສຕ຺ເຕສຸ, ປຎ຺ຎາ ຍສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ ສພ຺ເພສຸ, ປວຕ຺ຕິຕ຺ຖ ຍຖາຣຸຈິ.

ທຍາຍ ຕາຍ ສຕ຺ເຕສຸ, ສມຸສ຺ສາຫິຕມານໂສ;

ປາຏິຫີຣາວສານມ຺ຫິ, ວສນ຺ໂຕ ຕິທສາລເຍ.

ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູລມ຺ຫິ, ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລນາມເກ;

ສິລາສເນ ສນ຺ນິສິນ຺ໂນ, ອາທິຈ຺ໂຈວ ຍຸຄນ຺ຘເຣ.

ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສຫິ, ທສຫາຄມ຺ມ ສພ຺ພໂສ;

ສນ຺ນິສິນ຺ເນນ ເທວານໍ, ຄເຓນ ປຣິວາຣິໂຕ.

ມາຕຣໍ ປມຸຂໍ ກຕ຺ວາ, ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍ ເຕຊສາ;

ອຠິຘມ຺ມກຖາມຄ຺ຄໍ, ເທວານໍ ສມ຺ປວຕ຺ຕຍິ.

ຕສ຺ສ ປາເທ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ, ສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສິຣີມໂຕ;

ສທ຺ຘມ຺ມຎ຺ຈສ຺ສ ປູເຊຕ຺ວາ, ກຕ຺ວາ ສງ຺ຆສ຺ສ ຈຎ຺ຊລິໍ.

ນິປຈ຺ຈກາຣສ຺ເສຕສ຺ສ, ກຕສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕເຍ;

ອານຸຠາເວນ ໂສເສຕ຺ວາ, ອນ຺ຕຣາເຍ ອເສສໂຕ.

ວິສຸທ຺ຘາຈາຣສີເລນ, ນິປຸຓາມລພຸທ຺ຘິນາ;

ຠິກ຺ຂຸນາ ພຸທ຺ຘໂຆເສນ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຠິຍາຈິໂຕ.

ຍໍ ເທວເທໂວ ເທວານໍ, ເທເສຕ຺ວາ ນຍໂຕ ປຸນ;

ເຖຣສ຺ສ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ, ສມາຈິກ຺ຂິ ວິນາຍໂກ.

ອໂນຕຕ຺ຕທເຫ ກຕ຺ວາ, ອຸປຏ຺ຐານໍ ມເຫສິໂນ;

ຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວານ ໂສ ເຖໂຣ, ອາຫຣິຕ຺ວາ ມຫີຕລໍ.

ຠິກ຺ຂູນໍ ປຍິຣຸທາຫາສິ, ອິຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຘາຣິໂຕ;

ສງ຺ຄີຕິກາເລ ສງ຺ຄີໂຕ, ເວເທຫມຸນິນາ ປຸນ.

ຕສ຺ສ ຄມ຺ຠີຣຎາເຓຫິ, ໂອຄາຬ຺ຫສ຺ສ ອຠິຓ຺ຫໂສ;

ນານານຍວິຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ອາທິໂຕ.

ຍາ ມຫາກສ຺ສປາທີຫິ, ວສີຫິຏ຺ຐກຖາ ປຸຣາ;

ສງ຺ຄີຕາ ອນຸສງ຺ຄີຕາ, ປຈ຺ຉາປິ ຈ ອິສີຫິ ຍາ.

ອາຠຕາ ປນ ເຖເຣນ, ມຫິນ຺ເທເນຕມຸຕ຺ຕມໍ;

ຍາ ທີປໍ ທີປວາສີນໍ, ຠາສາຍ ອຠິສງ຺ຂຕາ.

ອປເນຕ຺ວາ ຕໂຕ ຠາສໍ, ຕມ຺ພປຓ຺ຓິນິວາສິນໍ;

ອາໂຣປຍິຕ຺ວາ ນິທ຺ໂທສໍ, ຠາສໍ ຕນ຺ຕິນຍານຸຄໍ.

ນິກາຍນ຺ຕຣລທ຺ຘີຫິ, ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ອນາກຸລໍ;

ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ, ທີປຍນ຺ໂຕ ວິນິຈ຺ຉຍໍ.

ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມິ, ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸປິ;

ຄເຫຕພ຺ພໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ໂຕສຍນ຺ໂຕ ວິຈກ຺ຂເຓ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ສພ຺ພານິ, ຈຣິຍາຠິຎ຺ຎາ ວິປສ຺ສນາ;

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປນິທໍ, ຍສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ປກາສິຕໍ.

ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ, ສກລາຍປິ ຕນ຺ຕິຍາ;

ປທານຸກ຺ກມໂຕ ເອວ, ກຣິສ຺ສາມຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ.

ອິຕິ ເມ ຠາສມານສ຺ສ, ອຠິຘມ຺ມກຖໍ ອິມໍ;

ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນິສາເມຖ, ທຸລ຺ລຠາ ຫິ ອຍໍ ກຖາຕິ.

ນິທານກຖາ

ຕຕ຺ຖ ເກນຏ຺ເຐນ ອຠິຘມ຺ໂມ? ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ. ອຕິເຣກວິເສສຕ຺ຖທີປໂກ ເຫຕ຺ຖ ‘ອຠິ’-ສທ຺ໂທ. ‘‘ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ’’ (ມ. ນິ. ໓.໓໘໔; ສໍ. ນິ. ໕.໑໙໕) ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໑.໑-໒) ວິຍ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ສມຸສ຺ສິເຕສຸ ພຫູສຸ ຉຕ຺ເຕສຸ ເຈວ ຘເຊສຸ ຈ ຍໍ ອຕິເຣກປ຺ປມາຓໍ ວິເສສວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຎ຺ຈ ຉຕ຺ຕໍ, ຕໍ ‘ອຕິຈ຺ຉຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂຍ ອຕິເຣກປ຺ປມາໂຓ ນານາວິຣາຄວຓ຺ຓວິເສສສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຘໂຊ ໂສ ‘ອຕິຘໂຊ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍຖາ ຈ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປຕິເຕສຸ ພຫູສຸ ຣາຊກຸມາເຣສຸ ເຈວ ເທເວສຸ ຈ ໂຍ ຊາຕິໂຠຄຍສອິສ຺ສຣິຍາທິສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ອຕິເຣກຕໂຣ ເຈວ ວິເສສວນ຺ຕຕໂຣ ຈ ຣາຊກຸມາໂຣ ໂສ ‘ອຕິຣາຊກຸມາໂຣ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂຍ ອາຍຸວຓ຺ຓອິສ຺ສຣິຍຍສສມ຺ປຕ຺ຕິອາທີຫິ ອຕິເຣກຕໂຣ ເຈວ ວິເສສວນ຺ຕຕໂຣ ຈ ເທໂວ ໂສ ‘ອຕິເທໂວ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາຣູໂປ ພ຺ຣຫ຺ມາປິ ‘ອຕິພ຺ຣຫ຺ມາ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວເມວ ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ ‘ອຠິຘມ຺ໂມ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຎ຺ຫິ ປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ເອກເທເສເນວ ວິຠຕ຺ຕາ, ນ ນິປ຺ປເທເສນ; ອຠິຘມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉກນຍານໍ ວເສນ ນິປ຺ປເທສໂຕ ວິຠຕ຺ຕາ. ຕຖາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ, ພາວີສຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ທ຺ວາທສປທິໂກ ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ. ເກວລຎ຺ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ເຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນຕ຺ຖິ, ປຈ຺ຈຍາກາເຣ ຈ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉກໍ ນຕ຺ຖິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຎ຺ຈ ປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ເອກເທເສເນວ ວິຠຕ຺ຕາ, ນ ນິປ຺ປເທເສນ; ອຠິຘມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ປນ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ນຍານໍ ວເສນ ນິປ຺ປເທສໂຕວ ວິຠຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສມ຺ມປ຺ປຘານານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ, ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ, ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສິກ຺ຂາປທວິຠງ຺ເຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນຕ຺ຖິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈ ຎາຓໍ ເອກເທເສເນວ ວິຠຕ຺ຕໍ ນ ນິປ຺ປເທເສນ; ຕຖາ ກິເລສາ. ອຠິຘມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ປນ ‘‘ເອກວິເຘນ ຎາຓວຕ຺ຖູ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໗໕໑) ນເຍນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິປ຺ປເທສໂຕວ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ເອກກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອເນເກຫິ ນເຍຫິ ກິເລສາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຈ ຠູມນ຺ຕຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ເອກເທເສເນວ ວິຠຕ຺ໂຕ, ນ ນິປ຺ປເທເສນ; ອຠິຘມ຺ມໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ນຍານໍ ວເສນ ຠູມນ຺ຕຣປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິປ຺ປເທສໂຕວ ວິຠຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ຘມ຺ມາຕິເຣກຘມ຺ມວິເສສຏ຺ເຐນ ອຠິຘມ຺ໂມຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປກຣຓປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປເນສ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີວິຠງ຺ຄຘາຕຸກຖາປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິກຖາວຕ຺ຖຸຍມກປຏ຺ຐານານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ວເສນ ຐິໂຕ. ອຍເມຕ຺ຖ ອາຈຣິຍານໍ ສມານກຖາ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘ກຖາວຕ຺ຖຸ ກສ຺ມາ ຄຫິຕໍ? ນນຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສາຘິການິ ທ຺ເວ ວສ຺ສສຕານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖເຣເນຕໍ ຐປິຕໍ? ຕສ຺ມາ ສາວກຠາສິຕຕ຺ຕາ ຉຑ຺ເຑຖ ນ’ນ຺ຕິ. ‘ກິໍ ປນ ຉປ຺ປກຣຓານິ ອຠິຘມ຺ໂມ’ຕິ? ‘ເອວໍ ນ ວທາມີ’ຕິ. ‘ອຖ ກິໍ ວເທສີ’ຕິ. ‘ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓານີ’ຕິ. ‘ກຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ກໂຣສີ’ຕິ? ‘ມຫາຘມ຺ມຫທຍໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເອເຕນ ສຫ ສຕ຺ຕາ’ຕິ. ‘ມຫາຘມ຺ມຫທເຍ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ກຕິປຍາວ ປຎ຺ຫາວາຣາ ອວເສສາ, ກຖາວຕ຺ຖຸນາວ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕາ’ຕິ. ‘ໂນ ກຖາວຕ຺ຖຸນາ, ມຫາຘາຕຸກຖາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕາ’ຕິ. ‘ມຫາຘາຕຸກຖາຍໍ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕິກາວ ຕນ຺ຕິ ອວເສສາ. ກຖາວຕ຺ຖຸນາວ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕາ’ຕິ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫິ ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓານິ ເທເສນ຺ໂຕ ກຖາວຕ຺ຖຸໍ ປຕ຺ວາ ຍາ ເອສາ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ຕາວ ຈຕູສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຎ຺ຈການໍ ວເສນ ອຏ຺ຐມຸຂາ ວາທຍຸຕ຺ຕິ ຕໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພກຖາມຄ຺ເຄສຸ ອສມ຺ປຸຓ຺ຓຠາຓວາຣມຕ຺ຕາຍ ປາຬິຍາ ມາຕິກໍ ຐເປສິ. ສາ ປເນສາ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ. ອາມນ຺ຕາ. ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ ປຣມຕ຺ໂຖ ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ. ນເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ. ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫໍ…ເປ… ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ. ອາມນ຺ຕາ. ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ ປຣມຕ຺ໂຖ ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ. ນເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ. ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫໍ…ເປ…. ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ສພ຺ພທາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສພ຺ພທາ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕິ, ສພ຺ເພສຸ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສພ຺ເພສຸ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ (ກຖາ. ໑໕-໑໖) ເອວໍ ປຐມໍ ວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຐມໍ ນິຄ຺ຄຫໍ, ທຸຕິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຕິຍໍ …ເປ… ອຏ຺ຐມໍ ນິສ຺ສາຍ ອຏ຺ຐມໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ສຕ຺ຖາຣາ ຐປິຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມາຕິກາຐປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ມາຕິກໍ ຐເປນ຺ໂຕ ອິມໍ ທິສ຺ວາ ຐເປສິ – ມມ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສາຘິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ມຕ຺ຖເກ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ ປຣວາເທ ປຎ຺ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທີຆນິກາຍປ຺ປມາຓໍ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ຠາເຊສ຺ສຕີຕິ.

ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣປິ ອິທໍ ປກຣຓໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ເທເສສິ, ສຕ຺ຖາຣາ ປນ ທິນ຺ນນເຍນ ຐປິຕມາຕິກາຍ ເທເສສິ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນເຍນ ຐປິຕມາຕິກາຍ ເທສິຕຕ຺ຕາ ສກລມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ພຸທ຺ຘຠາສິຕເມວ ນາມ ຊາຕໍ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ມຘຸປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທີນິ. ມຘຸປິຓ຺ຑິກສຸຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠຄວາ ‘‘ຍໂຕນິທານໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິສໍ ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາສງ຺ຂາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ເຈ ນຕ຺ຖິ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ອຠິວທິຕພ຺ພໍ ອຊ຺ໂຌສິຕພ຺ພໍ, ເອເສວນ຺ໂຕ ຣາຄານຸສຍານ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໒) ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ຘມ຺ມປ຺ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ທສພເລນ ຐປິຕມາຕິກາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຕເກເນວ ອກເຖຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ອປຈິຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາວຸໂສ ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໓) ສາໂຣປມໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສາຣຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ຠຄວາ ສາຂາປລາສສທິສາ ສາວກາ, ‘‘ໂສ ຫາວຸໂສ ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ໂຖເມຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເຖເຣຫິ ຍາຈິໂຕ ສຕ຺ຖາຣາ ຐປິຕມາຕິກາຍ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ ສເຈ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທິຍມານໍ ສເມຕິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖ, ໂນ ເຈ ມາ ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ເຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ທຸກ຺ກຖິຕໍ ກຈ຺ຈາເນນາຕິ ອວຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓາລິງ຺ຄໍ ອຸສ຺ສາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ຄີວໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ສຸປຸປ຺ຜິຕສຕປຕ຺ຕສສ຺ສິຣິກໍ ມຫາມຸຂໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕ຺ວາ ສາຘຸ ສາຘູຕິ ເຖຣສ຺ສ ສາຘຸກາຣໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາກຈ຺ຈາໂນ, ມຫາປຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂເວ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ, ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໕) ອາຫ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖາຣາ ອນຸໂມທິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ປນ ສກລໍ ສຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘຠາສິຕໍ ນາມ ຊາຕໍ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທີຫິ ວິຕ຺ຖາຣິຕສຸຕ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວເມວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓານິ ເທເສນ຺ໂຕ ກຖາວຕ຺ຖຸໍ ປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມາຕິກໍ ຐເປສິ. ຐເປນ຺ໂຕ ຈ ປນ ອິມໍ ອທ຺ທສ –

ມມ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສາຘິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ມຕ຺ຖເກ ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ ປຣວາເທ ປຎ຺ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທີຆນິກາຍປ຺ປມາຓໍ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ຠາເຊສ຺ສຕີຕິ.

ໂມຄ຺ຄລິປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣປິ ອິມໍ ປກຣຓໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ເທເສສິ, ສຕ຺ຖາຣາ ປນ ທິນ຺ນນເຍນ ຐປິຕມາຕິກາຍ ເທເສສິ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນເຍນ ຐປິຕມາຕິກາຍ ເທສິຕຕ຺ຕາ ສກລມ຺ເປຕໍ ປກຣຓໍ ພຸທ຺ຘຠາສິຕເມວ ຊາຕໍ. ເອວໍ ກຖາວຕ຺ຖຸນາວ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ປກຣຓານິ ອຠິຘມ຺ໂມ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີປກຣເຓ ຈຕສ຺ໂສ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ – ຈິຕ຺ຕວິຠຕ຺ຕິ ຣູປວິຠຕ຺ຕິ ນິກ຺ເຂປຣາສິ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລໂຕ ອຏ຺ຐ, ອກຸສລໂຕ ທ຺ວາທສ, ກຸສລວິປາກໂຕ ໂສຬສ, ອກຸສລວິປາກໂຕ ສຕ຺ຕ, ກິຣິຍໂຕ ເອກາທສ; ຣູປາວຈຣກຸສລໂຕ ປຎ຺ຈ, ວິປາກໂຕ ປຎ຺ຈ, ກິຣິຍໂຕ ປຎ຺ຈ; ອຣູປາວຈຣກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ, ວິປາກໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ, ກິຣິຍໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ; ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ, ວິປາກໂຕ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນນວຸຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ຈິຕ຺ຕວິຠຕ຺ຕິ ນາມ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑນ຺ຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກຉຠາຓວາຣໍ, ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ເອກວິເຘນ ທຸວິເຘນາຕິອາທິນາ ນເຍນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ ຣູປວິຠຕ຺ຕິ ນາມ. ຣູປກຓ຺ຑນ຺ຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກທ຺ວິຠາຓວາຣໍ. ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ມູລໂຕ ຂນ຺ຘໂຕ ທ຺ວາຣໂຕ ຠູມິໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ນາມໂຕ ລິງ຺ຄໂຕຕິ ເອວໍ ມູລາທີຫິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິໂຕ ນິກ຺ເຂປຣາສິ ນາມ. ໂສ –

ມູລໂຕ ຂນ຺ຘໂຕ ຈາປິ, ທ຺ວາຣໂຕ ຈາປິ ຠູມິໂຕ;

ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ຈາປິ, ນາມໂຕ ຈາປິ ລິງ຺ຄໂຕ;

ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາ, ນິກ຺ເຂໂປຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑນ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ຕິມຕ຺ຕຠາຓວາຣໍ. ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ປນ ເຕປິຏກສ຺ສ ພຸທ຺ຘວຈນສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣຠູຕໍ ຍາວ ສຣຓທຸກາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑໍ ນາມ. ຍໂຕ ມຫາປກຣຓິຍາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາປກຣເຓ ຄຓນຈາຣໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕາ ຄຓນຈາຣໍ ສມາເນນ຺ຕິ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ທ຺ວິມຕ຺ຕຠາຓວາຣໍ. ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ອິຕິ ສກລມ຺ປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີປກຣຓໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກເຕຣສມຕ຺ຕຠາຓວາຣໍ. ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕໍ –

ຈິຕ຺ຕວິຠຕ຺ຕິ ຣູປຎ຺ຈ, ນິກ຺ເຂໂປ ອຕ຺ຖໂຊຕນາ;

ຄມ຺ຠີຣໍ ນິປຸຓໍ ຐານໍ, ຕມ຺ປິ ພຸທ຺ເຘນ ເທສິຕໍ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣຓໍ ນາມ. ຕໍ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ໂຄ ອາຍຕນວິຠງ຺ໂຄ ຘາຕຸວິຠງ຺ໂຄ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ໂຄ ອິທ຺ຣິຍວິຠງ຺ໂຄ ປຈ຺ຈຍາກາຣວິຠງ຺ໂຄ ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ໂຄ ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ໂຄ ອິທ຺ຘິປາທວິຠງ຺ໂຄ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄວິຠງ຺ໂຄ ມຄ຺ຄງ຺ຄວິຠງ຺ໂຄ ຌານວິຠງ຺ໂຄ ອປ຺ປມຎ຺ຎາວິຠງ຺ໂຄ ສິກ຺ຂາປທວິຠງ຺ໂຄ ປຏິສມ຺ຠິທາວິຠງ຺ໂຄ ຎາຓວິຠງ຺ໂຄ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ໂຄ ຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ໂຄຕິ ອຏ຺ຐາຣສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ໂຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉການໍ ວເສນ ຕິຘາ ວິຠຕ຺ໂຕ. ໂສ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕຠາຓວາໂຣ, ວິຕ຺ຖາຣິຍມາໂນ ປນ ອນນ຺ໂຕ ອປຣິມາໂຓ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ອາຍຕນວິຠງ຺ຄາທໂຍປິ ເອເຕເຫວ ຕີຫິ ນເຍຫິ ວິຠຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ອາຍຕນວິຠງ຺ໂຄ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກຠາຓວາໂຣ, ຘາຕຸວິຠງ຺ໂຄ ທ຺ວິມຕ຺ຕຠາຓວາໂຣ. ຕຖາ ສຈ຺ຈວິຠງ຺ໂຄ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິຠງ຺ເຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນຕ຺ຖິ; ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປເນສ ອຕິເຣກຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຈຍາກາຣວິຠງ຺ໂຄ ຉມຕ຺ຕຠາຓວາໂຣ, ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉກໍ ປເນຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ສຕິປຏ຺ຐານວິຠງ຺ໂຄ ອຕິເຣກຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ; ຕຖາ ສມ຺ມປ຺ປຘານ ອິທ຺ຘິປາທໂພຊ຺ຌງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄວິຠງ຺ຄາ. ຌານວິຠງ຺ໂຄ ທ຺ວິຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ, ອປ຺ປມຎ຺ຎາວິຠງ຺ໂຄ ອຕິເຣກຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ. ສິກ຺ຂາປທວິຠງ຺ເຄປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ ນຕ຺ຖິ; ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປເນສ ອຕິເຣກຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ; ຕຖາ ປຏິສມ຺ຠິທາວິຠງ຺ໂຄ. ຎາຓວິຠງ຺ໂຄ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ໂຕ; ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປເນສ ຕິມຕ຺ຕຠາຓວາໂຣ. ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ໂຄປິ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ໂຕ; ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປເນສ ຕິມຕ຺ຕຠາຓວາໂຣ. ຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ໂຄ ຕິວິເຘນ ວິຠຕ຺ໂຕ; ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປເນສ ອຕິເຣກທ຺ວິຠາຓວາຣມຕ຺ໂຕ. ສພ຺ເພປິ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ອນນ຺ຕາ ອປຣິມາຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣຓໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ປຎ຺ຈຕິໍສມຕ຺ຕຠາຓວາຣໍ; ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ຘາຕຸກຖາປກຣຓໍ ນາມ. ຕໍ ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ, ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ອສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ສງ຺ຄຫິເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ອສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕໍ; ສມ຺ປໂຍໂຄ ວິປ຺ປໂຍໂຄ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ; ສງ຺ຄຫິເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ; ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄຫິຕໍ, ອສງ຺ຄຫິເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກຉຠາຓວາຣມຕ຺ຕໍ, ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ສາ ‘‘ຂນ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອາຍຕນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຘາຕຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ຉພ຺ພິເຘນ ວິຠຕ຺ຕາ. ສາ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອຕິເຣກປຎ຺ຈຠາຓວາຣາ; ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ປນ ອນນ຺ຕາ ອປຣິມາຓາວ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ນາມ. ຕໍ ສກວາເທ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕສຕານິ ປຣວາເທ ປຎ຺ຈາຕິ ສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ອິທານິ ໂປຕ຺ຖເກ ລິຂິຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຄີຕິອາໂຣປິຕນເຍນ ທີຆນິກາຍປ຺ປມາຓໍ, ວິຕ຺ຖາຣິຍມານໍ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ຍມກໍ ນາມ. ຕໍ ມູລຍມກໍ ຂນ຺ຘຍມກໍ ອາຍຕນຍມກໍ ຘາຕຸຍມກໍ ສຈ຺ຈຍມກໍ ສງ຺ຂາຣຍມກໍ ອນຸສຍຍມກໍ ຈິຕ຺ຕຍມກໍ ຘມ຺ມຍມກໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຍມກນ຺ຕິ ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ຕໍ ວາຈນາມຄ຺ຄໂຕ ວີສຠາຓວາຣສຕໍ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອນນ຺ຕມປຣິມາຓໍ ໂຫຕິ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ມຫາປກຣຓໍ ນາມ. ປຏ຺ຐານນ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ຌານປຈ຺ຈໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ຕາວ ຈຕຸວີສຕິວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕໍ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ປຏ຺ຐານໍ ສມາເນຕພ຺ພໍ. ກຸສລຕ຺ຕິກາທໂຍ ຫິ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິກາ, ນາມ ເຫຕູ ຘມ຺ມາ ນເຫຕູ ຘມ຺ມາ…ເປ… ສຣຓາ ຘມ຺ມາ ອຣຓາ ຘມ຺ມາຕິ ອິເມ ສຕໍ ທຸກາ. ອປເຣປິ ວິຊ຺ຊາຠາຄິໂນ ຘມ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຠາຄິໂນ ຘມ຺ມາ…ເປ… ຂເຍ ຎາຓໍ, ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓນ຺ຕິ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກາ ນາມ. ເຕສຸ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິກາ ສຕໍ ທຸກາຕິ ອຍໍ ອາຫຈ຺ຈຠາສິຕາ ຊິນວຈນຠູຕາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນ ເທສິຕາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປກຣຓານໍ ມາຕິກາ ນາມ.

ອຖາປເຣ ທ຺ວາຈຕ຺ຕາລີສ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກາ ກຸໂຕປຠວາ ເກນ ຐປິຕາ ເກນ ເທສິຕາຕິ? ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣປ຺ປຠວາ, ເຕນ ຐປິຕາ, ເຕນ ເທສິຕາຕິ. ອິເມ ຐເປນ຺ໂຕ ປນ ເຖໂຣ ນ ສາມຸກ຺ກໍສິເກນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ຐເປສິ. ເອກຸຕ຺ຕຣິຍໍ ປນ ເອກນິປາຕທຸກນິປາຕສງ຺ຄີຕິ ທສຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ຕນ຺ເຕຫິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອາຠິຘມ຺ມິກຕ຺ເຖຣານໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອກິລມຕ຺ຖໍ ຐປິຕາ. ເຕ ປເນເຕ ເອກສ຺ມິໍ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ເຑເຍວ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິຠຕ຺ຕາ. ເສສຏ຺ຐາເນສຸ ຍາວ ສຣຓທຸກາ ອຠິຘມ຺ໂມ ວິຠຕ຺ໂຕ.

ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ຫິ ອນຸໂລມປຏ຺ຐາເນ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ນິສ຺ສາຍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ສຕໍ ທຸເກ ນິສ຺ສາຍ ທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ທ຺ວາວີສຕິ ຕິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ທຸກສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ຕິເກ ປນ ຕິເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ທຸເກ ຈ ທຸເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ ທສ຺ສິຕໍ. ເອວໍ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໓໙);

ປຈ຺ຈນີຍປຏ຺ຐາເນປິ ທ຺ວາວີສຕິຕິເກ ນິສ຺ສາຍ ຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸກສຕໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທ຺ວາວີສຕິຕິເກ ທຸກສເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸກສຕໍ ທ຺ວາວີສຕິຍາ ຕິເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ຕິເກ ຕິເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕິກຕິກປຏ຺ຐານໍ ນາມ. ທຸເກ ທຸເກສຸເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸກທຸກປຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ປຈ຺ຈນີເຍປິ ຉຫິ ນເຍຫິ ປຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໔);

ຕໂຕ ປຣໍ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍປິ ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຉ ນຍາ ທສ຺ສິຕາ. ເຕນາຫ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໘);

ຕທນນ຺ຕຣໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມປິ ເອເຕເຫວ ຉຫິ ນເຍຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ເຕນາຫ –

ຕິກຎ຺ຈ ປຏ຺ຐານວຣໍ ທຸກຸຕ຺ຕມໍ,

ທຸກຕິກຎ຺ເຈວ ຕິກທຸກຎ຺ຈ;

ຕິກຕິກຎ຺ເຈວ ທຸກທຸກຎ຺ຈ,

ຉ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມມ຺ຫິ ນຍາ ສຸຄມ຺ຠີຣາຕິ. (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໕໒);

ເອວໍ ອນຸໂລເມ ຉ ປຏ຺ຐານານິ, ປຏິໂລເມ ຉ, ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເຍ ຉ, ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ຉ ປຏ຺ຐານານີຕິ ອິທໍ ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສໂມຘານໍ ປຏ຺ຐານໍ ມຫາປກຣຓໍ ນາມ.

ອິທານິ ອິມສ຺ສ ອຠິຘມ຺ມສ຺ສ ຄມ຺ຠີຣຠາວວິຊານນຕ຺ຖໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສາຄຣາ ເວທິຕພ຺ພາ – ສໍສາຣສາຄໂຣ, ຊລສາຄໂຣ, ນຍສາຄໂຣ, ຎາຓສາຄໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ສໍສາຣສາຄໂຣ ນາມ –

ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ປຏິປາຏິ, ຘາຕຸອາຍຕນານ ຈ;

ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕມານາ, ສໍສາໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສໍສາຣວຏ຺ຏໍ. ສ຺ວາຍໍ ຍສ຺ມາ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິມາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ເອຕ຺ຕການຎ຺ຫິ ວສ຺ສສຕານໍ ວາ ວສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ວາ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານໍ ວາ, ກປ຺ປສຕານໍ ວາ ກປ຺ປສຫສ຺ສານໍ ວາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສານໍ ວາ ມຕ຺ຖເກ ສຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ນາເຫສຸນ຺ຕິ ວາ, ອສຸກສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ອສຸກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ນາເຫສຸນ຺ຕິ ວາ, ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ; ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ, ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວິຊ຺ຊາ ນາໂຫສິ ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑) ອິມິນາ ປນ ນເຍນ ສໍສາຣສາຄໂຣ ອນມຕຄ຺ໂຄວ.

ມຫາສມຸທ຺ໂທ ປນ ຊລສາຄໂຣ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສຄມ຺ຠີໂຣ. ຕຕ຺ຖ ອຸທກສ຺ສ ອາຬ຺ຫກສເຕຫິ ວາ ອາຬ຺ຫກສຫສ຺ເສຫິ ວາ ອາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ເສຫິ ວາ ປມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ຊລສາຄໂຣ ນາມ.

ກຕໂມ ນຍສາຄໂຣ? ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ທ຺ເວປິ ຫິ ຕນ຺ຕິໂຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນານໍ ປສາທພຫຸລານໍ ຎາຓຸຕ຺ຕຣານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຕມາ ທ຺ເວ? ວິນຍຎ຺ຈ ອຠິຘມ຺ມຎ຺ຈ. ວິນຍຘຣຠິກ຺ຂູນຎ຺ຫິ ວິນຍຕນ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ໂທສານຸຣູປໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎາປນໍ ນາມ – ອິມສ຺ມິໍ ໂທເສ ອິມສ຺ມິໍ ວີຕິກ຺ກເມ ອິທໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎາປນໍ – ອຎ຺ເຎສໍ ອວິສໂຍ, ພຸທ຺ຘານເມວ ວິສໂຍຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມເປຍ຺ຍາລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ນີລເປຍ຺ຍາລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕເປຍ຺ຍາລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອາຠິຘມ຺ມິກຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຂນ຺ຘນ຺ຕຣໍ ອາຍຕນນ຺ຕຣໍ ຘາຕ຺ວນ຺ຕຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕຣໍ ພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄກມ຺ມວິປາກນ຺ຕຣໍ ຣູປາຣູປປຣິຈ຺ເຉທໍ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຘມ຺ມໍ ຄຄນຕເລ ຕາຣກຣູປານິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິຍ ຣູປາຣູປຘມ຺ເມ ປພ຺ພໍ ປພ຺ພໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ວິຠຊນ຺ໂຕ ທສ຺ເສສິ ວຕ ໂນ ສຕ຺ຖາຕິ ອຠິຘມ຺ມຕນ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ເອວໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນສ຺ສ ອິທໍ ວຕ຺ຖຸປິ ເວທິຕພ຺ພໍ – ມຫາຄຕິຄມິຍຕິສ຺ສທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ນາມ ມຫາໂພຘິໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີຕິ ປຣຕີຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນາວາຍ ອຸປຣິຕເລ ນິສິນ຺ໂນ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ໂອໂລເກສິ. ອຖສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ເນວ ປຣຕີຣໍ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ນ ໂອຣິມຕີຣໍ, ອູມິເວຄປ຺ປເຠທສມຸຄ຺ຄຕຊລຈຸຓ຺ຓປຣິກິຓ຺ໂຓ ປນ ປສາຣິຕຣຊຕປຏ຺ຏສຸມນປຸປ຺ຜສນ຺ຖຣສທິໂສ ມຫາສມຸທ຺ໂທວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູມິເວໂຄ ພລວາ ອຸທາຫຸ ຈຕຸວີສຕິປ຺ປເຠເທ ສມນ຺ຕປຏ຺ຐາເນ ນຍມຸຂໍ ພລວນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຖສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ອຍຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ມຫາປຖວິຍາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ເອກໂຕ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພເຕນ, ເອກໂຕ ເວລນ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ; ສມນ຺ຕປຏ຺ຐານສ຺ສ ປນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ພລວປີຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ໂສ ປີຕິໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ສພ຺ພກິເລເສ ເຂເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຜເລ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

ອຕ຺ເຖວ ຄມ຺ຠີຣຄຕໍ ສຸທຸພ຺ພຸຘໍ,

ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສເຫຕຸສມ຺ຠວໍ;

ຍຖານຸປຸພ຺ພໍ ນິຂິເລນ ເທສິຕໍ,

ມເຫສິນາ ຣູປຄຕໍວ ປສ຺ສຕີຕິ.

ອຍໍ ນຍສາຄໂຣ ນາມ.

ກຕໂມ ຎາຓສາຄໂຣ? ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຎາຓສາຄໂຣ ນາມ. ອຍໍ ສໍສາຣສາຄໂຣ ນາມ, ອຍໍ ຊລສາຄໂຣ ນາມ, ອຍໍ ນຍສາຄໂຣ ນາມາຕິ ຫິ ອຎ຺ເຎນ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓເນວ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຎາຓສາຄໂຣ ນາມ. ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ສາຄເຣສຸ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນຍສາຄໂຣ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອິມຎ຺ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘາວ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ອຍມ຺ປິ ຠຄວາ ໂພຘິມູເລ ນິສິນ຺ໂນ ‘ອິມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອິມໍ ວຕ ເມ ຘມ຺ມໍ ເອສນ຺ຕສ຺ສ ຄເວສນ຺ຕສ຺ສ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ວີຕິວຕ຺ຕານິ, ອຖ ເມ ອິມສ຺ມິໍ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ເນນ ທິຍຑ຺ຒກິເລສສຫສ຺ສໍ ເຂເປຕ຺ວາ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ປຏິວິທ຺ໂຘ’ຕິ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິ. ຕໂຕ ຕມ຺ຫາ ປລ຺ລງ຺ກາ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ ເມ ປລ຺ລງ຺ເກ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິທ຺ຘ’ນ຺ຕິ ອນິມິເສຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ສຕ຺ຕາຫໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໂຕ ເທວຕານໍ ‘ອຊ຺ຊາປິ ນູນ ສິທ຺ຘຕ຺ຖສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ, ປລ຺ລງ຺ກສ຺ມິຎ຺ຫິ ອາລຍໍ ນ ວິຊຫຕີ’ຕິ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ.

ສຕ຺ຖາ ເທວຕານໍ ວິຕກ຺ກໍ ຎຕ຺ວາ ຕາວເທວ ຕາສໍ ວິຕກ຺ກວູປສມນຕ຺ຖໍ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສສິ. ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກສ຺ມິຎ຺ຫິ ກຕປາຏິຫາຣິຍຎ຺ຈ, ຎາຕິສມາຄເມ ກຕປາຏິຫາຣິຍຎ຺ຈ, ປາຏິຍປຸຕ຺ຕສມາຄເມ ກຕປາຏິຫາຣິຍຎ຺ຈ, ສພ຺ພໍ ກຓ຺ຑມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລ ກຕຍມກປາຏິຫາຣິຍສທິສເມວ ອໂຫສິ. ເອວໍ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກສ຺ສ ຐິຕຏ຺ຐານສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ອາກາສໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສຕ຺ຕາຫໍ ຈງ຺ກມິ. ອິເມສຸ ຈ ເອກວີສຕິຍາ ທິວເສສຸ ເອກທິວເສປິ ສຕ຺ຖຸ ສຣີຣໂຕ ຣສ຺ມິໂຍ ນ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ.

ຈຕຸຕ຺ເຖ ປນ ສຕ຺ຕາເຫ ປຈ຺ຉິມຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ຣຕນຆເຣ ນິສີທິ – ຣຕນຆຣໍ ນາມ ເນວ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ເຄຫໍ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປນ ປກຣຓານໍ ສມ຺ມສິຕຏ຺ຐານໍ ຣຕນຆຣນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ – ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສາປິ ສຣີຣໂຕ ຣສ຺ມິໂຍ ນ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ວິຠງ຺ຄປ຺ປກຣຓໍ ຘາຕຸກຖໍ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ກຖາວຕ຺ຖຸປ຺ປກຣຓໍ ຍມກປ຺ປກຣຓໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສາປິ ສຣີຣໂຕ ຣສ຺ມິໂຍ ນ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ຍທາ ປນ ມຫາປກຣຓໍ ໂອຣຸຍ຺ຫ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ…ເປ… ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ສມ຺ມສນໍ ອາຣຠິ, ອຖສ຺ສ ຈຕຸວີສຕິສມນ຺ຕປຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ເອກນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ມຫາປກຣເຓເຍວ ໂອກາສໍ ລຠິ. ຍຖາ ຫິ ຕິມິຣປິງ຺ຄລມຫາມຈ຺ໂຉ ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສຄມ຺ຠີເຣ ມຫາສມຸທ຺ເທເຍວ ໂອກາສໍ ລຠຕິ, ເອວເມວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ມຫາປກຣເຓເຍວ ໂອກາສໍ ລຠິ.

ສຕ຺ຖຸ ເອວໍ ລທ຺ໂຘກາເສນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ຍຖາສຸຂໍ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຘມ຺ມໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ສຣີຣໂຕ ນີລປີຕໂລຫິໂຕທາຕມຎ຺ຊິຏ຺ຐປຠສ຺ສຣວເສນ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ເກສມສ຺ສູຫິ ເຈວ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ນີລຏ຺ຐາເນຫິ ນີລຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ, ຍາສໍ ວເສນ ຄຄນຕລໍ ອຎ຺ຊນຈຸຓ຺ຓສໂມກິຓ຺ຓໍ ວິຍ ອຸມາປຸປ຺ຜນີລຸປ຺ປລທລສຎ຺ຉນ຺ນໍ ວິຍ ວີຕິປຕນ຺ຕມຓິຕາລວຓ຺ຏໍ ວິຍ ສມ຺ປສາຣິຕເມຈກປຏໍ ວິຍ ຈ ອໂຫສິ.

ຉວິໂຕ ເຈວ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ປີຕຏ຺ຐາເນຫິ ປີຕຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ; ຍາສໍ ວເສນ ທິສາຠາຄາ ສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣາຠິສິຎ຺ຈມານາ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓປຏປສາຣິຕາ ວິຍ ກຸງ຺ກຸມຈຸຓ຺ຓກຓິກາຣປຸປ຺ຜສມ຺ປຣິກິຓ຺ຓາ ວິຍ ຈ ວິໂຣຈິໍສຸ.

ມໍສໂລຫິເຕຫິ ເຈວ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕຏ຺ຐາເນຫິ ໂລຫິຕຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ ຍາສໍ ວເສນ ທິສາຠາຄາ ຈີນປິຏ຺ຐຈຸຓ຺ຓຣຎ຺ຊິຕາ ວິຍ ສຸປກ຺ກລາຂາຣສສິຎ຺ຈມານາ ວິຍ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ວິຍ ຊຍສຸມນປາຣິຠທ຺ທກພນ຺ຘຸຊີວກກຸສຸມສມ຺ປຣິກິຓ຺ຓາ ວິຍ ຈ ວິໂຣຈິໍສຸ.

ອຏ຺ຐີຫິ ເຈວ ທນ຺ເຕຫິ ຈ ອກ຺ຂີນຎ຺ຈ ເສຕຏ຺ຐາເນຫິ ໂອທາຕຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ; ຍາສໍ ວເສນ ທິສາຠາຄາ ຣຊຕຆເຏຫິ ອາສິຎ຺ຈມານຂີຣຘາຣາສມ຺ປຣິກິຓ຺ຓາ ວິຍ ສມ຺ປສາຣິຕຣຊຕປຏ຺ຏວິຕານາ ວິຍ, ວີຕິປຕນ຺ຕຣຊຕຕາລວຓ຺ຏາ ວິຍ, ກຸນ຺ທກຸມຸທສິນ຺ທຸວາຣສຸມນມລ຺ລິກາທິກຸສຸມສຎ຺ຉນ຺ນາ ວິຍ ຈ ວິໂຣຈິໍສຸ.

ມຎ຺ຊິຏ຺ຐປຠສ຺ສຣາ ປນ ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສຣີຣປ຺ປເທສາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ອິຕິ ຕາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຆນມຫາປຖວິໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ.

ຈຕຸນຫຸຕາຘິກທ຺ວິໂຍຊນສຕສຫສ຺ສພຫລາ ມຫາປຖວີ ນິທ຺ຘນ຺ຕສຸວຓ຺ຓປິຓ຺ຑິ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຖ ມຫາປຖວິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທກໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ປຖວິສນ຺ຘາຣກໍ ອຏ຺ຐນຫຸຕາຘິກຈຕຸໂຍຊນສຕສຫສ຺ສພຫລໍ ອຸທກໍ ສຸວຓ຺ຓກລເສຫິ ອາສິຎ຺ຈມານວິລີນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຸທກໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວາຕໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ. ຉນຫຸຕາຘິກນວໂຍຊນສຕສຫສ຺ສພຫໂລ ວາໂຕ ສມຸສ຺ສິຕສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ອໂຫສິ. ວາຕໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຊຏາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ.

ອຸປຣິຠາເຄນ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິເກ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ເຕ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສ ຕໂຕ ຍາເມ ຕໂຕ ຕຸສິເຕ ຕໂຕ ນິມ຺ມານຣຕີ ຕໂຕ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ຕໂຕ ນວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຕໂຕ ເວຫປ຺ຜເລ ຕໂຕ ປຎ຺ຈ ສຸທ຺ຘາວາເສ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ເປ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອາຣຸປ຺ເປ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຊຏາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ.

ຕິຣິຍຠາເຄຫິ ອນນ຺ຕາ ໂລກຘາຕຸໂຍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ. ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ຈນ຺ທມ຺ຫິ ຈນ຺ທປ຺ປຠາ ນຕ຺ຖິ, ສູຣິເຍ ສູຣິຍປ຺ປຠາ ນຕ຺ຖິ, ຕາຣກຣູເປສຸ ຕາຣກຣູປປ຺ປຠາ ນຕ຺ຖິ, ເທວຕານໍ ອຸຍ຺ຍານວິມານກປ຺ປຣຸກ຺ເຂສຸ ເຈວ ສຣີເຣສຸ ຈ ອາຠຣເຓສຸ ຈາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຠາ ນຕ຺ຖິ. ຕິສຫສ຺ສິມຫາສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸຍາ ອາໂລກຜຣຓສມຕ຺ໂຖ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາປິ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມເນ ຂຊ຺ໂຊປນໂກ ວິຍ ອໂຫສິ. ຈນ຺ທສູຣິຍຕາຣກຣູປເທວຕຸຍ຺ຍານວິມານກປ຺ປຣຸກ຺ຂານໍ ປຣິຈ຺ເຉທມຕ຺ຕກເມວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມີຫິເຍວ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏໍ ອໂຫສິ. ອຍຎ຺ຈ ເນວ ພຸທ຺ຘານໍ ອຘິຏ຺ຐານິທ຺ຘິ, ນ ຠາວນາມຍິທ຺ຘິ. ສຓ຺ຫສຸຂຸມຘມ຺ມໍ ປນ ສມ຺ມສໂຕ ໂລກນາຖສ຺ສ ໂລຫິຕໍ ປສີທິ, ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ປສີທິ, ຉວິວຓ຺ໂຓ ປສີທິ. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ວຓ຺ຓຘາຕຸ ສມນ຺ຕາ ອສີຕິຫຕ຺ຖມຕ຺ເຕ ປເທເສ ນິຈ຺ຈລາວ ອຏ຺ຐາສິ. ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ສຕ຺ຕາຫໍ ສມ຺ມສິ.

ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ສມ຺ມສິຕຘມ຺ໂມ ກິຕ຺ຕໂກ ອໂຫສີຕິ? ອນນ຺ໂຕ ອປຣິມາໂຓ ອໂຫສິ. ອຍໍ ຕາວ ມນສາເທສນາ ນາມ. ສຕ຺ຖາ ປນ ເອວໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ມນສາ ຈິນ຺ຕິຕຘມ຺ມໍ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ໂຕ ວສ຺ສສເຕນປິ ວສ຺ສສຫສ຺ເສນປິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ເສນປິ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ເທເສຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອປຣຠາເຄປິ ຫິ ຕຖາຄໂຕ ຕາວຕິໍສຠວເນ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກມູເລ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ມາຕຣໍ ກາຍສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາຕິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສຕຠາເຄນ ສຫສ຺ສຠາເຄນ ສຕສຫສ຺ສຠາເຄນ ຘມ຺ມນ຺ຕຣາ ຘມ຺ມນ຺ຕຣໍ ສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສງ຺ກມິຕ຺ວາວ ເທເສສິ. ຕໂຍ ມາເສ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ຕິຕເທສນາ ເວເຄນ ປວຕ຺ຕາ ອາກາສຄງ຺ຄາ ວິຍ ອໂຘມຸຂຐປິຕອຸທກຆຏາ ນິກ຺ຂນ຺ຕອຸທກຘາຣາ ວິຍ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອນນ຺ຕາ ອປຣິມາຓາ ອໂຫສິ.

ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນກາເລປິ ໂຖກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອນຸໂມເທນ຺ຕານໍ ເທສນາ ທີຆມຊ຺ຌິມນິກາຍປ຺ປມາຓາ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປນ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕານໍ ເທສນາ ສໍຍຸຕ຺ຕອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣິກທ຺ເວມຫານິກາຍປ຺ປມາຓາວ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຠວງ຺ຄປຣິວາໂສ ລຫຸໂກ ທນ຺ຕາວຣຓໍ ສຸຜຸສິຕໍ ມຸຂາທານໍ ສິລິຏ຺ຐໍ ຊິວ຺ຫາ ມຸທຸກາ ສໂຣ ມຘຸໂຣ ວຈນໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ເທສິຕຘມ຺ໂມປິ ເອຕ຺ຕໂກ ໂຫຕິ. ເຕມາສໍ ເທສິຕຘມ຺ໂມ ປນ ອນນ຺ໂຕ ອປຣິມາໂຓເຍວ.

ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ຫິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຕິປິຏກຘໂຣ ປຎ຺ຈທສ ຄາຖາສຫສ຺ສານິ ສຏ຺ຐິ ປທສຫສ຺ສານິ ລຕາປຸປ຺ຜານິ ອາກຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວິຍ ຐິຕປເທເນວ ຐຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ ວາ ວາເຈຕິ ວາ ເທເສຕິ ວາ. ເອຕ຺ຕໂກ ເຖຣສ຺ສ ເອໂກ ອຸທ຺ເທສມຄ຺ໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ເຖຣສ຺ສ ຫິ ອນຸປທໍ ອຸທ຺ເທສໍ ທທມາໂນ ອຎ຺ໂຎ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘວ ສມ຺ປາປຸເຓຍ຺ຍ. ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕສຕິມາ ອຘິມຕ຺ຕຄຕິມາ ອຘິມຕ຺ຕຘິຕິມາ ສາວໂກ ສຕ຺ຖາຣາ ເຕມາສໍ ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ເທສິຕເທສນໍ ວສ຺ສສຕໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ເອວໍ ເຕມາສໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ປນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ອຸປາທິນ຺ນກສຣີຣໍ ກຖໍ ຍາເປສີຕິ? ປຏິຊຄ຺ຄເນເນວ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ໂສ ໂສ ກາໂລ ສຸວວຕ຺ຖິໂຕ ສຸປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ສຸປຈ຺ຈກ຺ໂຂ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕວ ມນຸສ຺ສໂລເກ ກາລໍ ໂອໂລເກຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ນິມ຺ມິຕພຸທ຺ຘໍ ມາເປຕ຺ວາ ‘ອິມສ຺ສ ຈີວຣຄ຺ຄຫຓໍ ປຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ສຣກຸຕ຺ຕິ ອາກປ຺ໂປ ຈ ເອວຣູໂປ ນາມ ໂຫຕຸ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອໂນຕຕ຺ຕທຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເທວຕາ ນາຄລຕາທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ເທນ຺ຕິ. ຕໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ຕທເຫ ສຣີຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ມໂນສິລາຕເລ ຐິໂຕ ສຸຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊທຕ຺ຕິຍໍ ເສລມຍໍ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ຕທຫຕີເຣ ນິສິນ຺ໂນ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ທິວາວິຫາຣາຍ ຈນ຺ທນວນໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທຕິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ນຍໍ ເທຕິ. ‘ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອຕ຺ຕໂກ ຘມ຺ໂມ ມຍາ ເທສິໂຕ’ຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ນຍໍ ເທນ຺ເຕ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວກສ຺ສ ເວລນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕສມຸທ຺ທສທິສໍ ນຍທານໍ ໂຫຕິ. ເຖຣສ຺ສາປິ ນຍສເຕນ ນຍສຫສ຺ເສນ ນຍສຕສຫສ຺ເສນ ຠຄວຕາ ເທສິຕຘມ຺ໂມ ອຸປຏ຺ຐາຕິເຍວ.

ສຕ຺ຖາ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ກາຍ ເວລາຍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ສາວຕ຺ຖິວາສີນໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມເທສນເວລາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕາຍ ເວລາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ວາ ເກ ຊານນ຺ຕິ ເກ ນ ຊານນ຺ຕີຕິ? ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ຊານນ຺ຕິ, ອປ຺ເປສກ຺ຂາ ເທວຕາ ນ ຊານນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ນ ຊານນ຺ຕີຕິ? ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ ນິມ຺ມິຕພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຣສ຺ມິອາທີສຸ ນານຕ຺ຕາຠາວາ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ຫິ ເຕສໍ ຣສ຺ມີສຸ ວາ ສເຣສຸ ວາ ວຈເນສຸ ວາ ນານຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ.

ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ສຕ຺ຖາຣາ ເທສິຕໍ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ເທເສສິ. ເຕສໍ ອຍໍ ປຸພ຺ພໂຍໂຄ – ເຕ ກິຣ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ຂຸທ຺ທກວຄ຺ຄຸລິໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ປພ຺ຠາເຣ ໂອລມ຺ພນ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາຠິຘມ຺ມິກຠິກ຺ຂູນໍ ອຠິຘມ຺ມໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕານໍ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຓ຺ຫປກ຺ຂສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ອຊານິຕ຺ວາປິ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫມຕ຺ຕເກເນວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວໂລເກ ວສິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຍມກປາຏິຫາຣິເຍ ປສີທິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣາ ເທສິຕໍ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ເທເສສິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິຘມ຺ມເທສນາປຣິໂຍສານຎ຺ຈ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓອຸຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ອໂຫສິ.

ອຠິຘມ຺ເມ ວາຈນາມຄ຺ໂຄ ນາມ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣປ຺ປຠໂວ. ມຫາປກຣເຓ ຄຓນຈາໂຣປິ ເຖເຣເນວ ຐປິໂຕ. ເຖໂຣ ຫິ ອິມິນາ ນີຫາເຣນ ຘມ຺ມນ຺ຕຣໍ ອມກ຺ເຂຕ຺ວາວ ສຸຂໍ ຄເຫຕຸໍ ຘາເຣຕຸໍ ປຣິຍາປຸຓິຕຸໍ ວາເຈຕຸຎ຺ຈ ປໂຫຕີຕິ ຄຓນຈາຣໍ ຐເປສິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຖໂຣວ ປຐມຕຣໍ ອາຠິຘມ຺ມິໂກ ໂຫຕີຕິ? ນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘວ ປຐມຕຣໍ ອາຠິຘມ຺ມິໂກ. ໂສ ຫິ ນໍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ຈ ປນ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ອຖສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວປຍນ຺ຕິ ສພ຺ພາ,

ຍໂຕ ປຊານາຕິ ສເຫຕຸຘມ຺ມໍ.

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ອຖສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວປຍນ຺ຕິ ສພ຺ພາ,

ຍໂຕ ຂຍໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອເວທິ.

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ວິຘູປຍໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ມາຣເສນໍ,

ສູຣິໂຍວ ໂອຠາສຍມນ຺ຕລິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. (ມຫາວ. ໑-໓; ອຸທາ. ໑-໓);

ອິທໍ ປຐມພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມ. ຘມ຺ມປທຠາຓກາ ປນ –

‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ, ສນ຺ຘາວິສ຺ສໍ ອນິພ຺ພິສໍ;

ຄຫກາຣໍ ຄເວສນ຺ໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ຊາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

‘‘ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐສິ, ປຸນ ເຄຫໍ ນ ກາຫສິ;

ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາ, ຄຫກູຏໍ ວິສງ຺ຂຕໍ;

ວິສງ຺ຂາຣຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໕໓-໑໕໔);

ອິທໍ ປຐມພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຍມກສາລານມນ຺ຕເຣ ນິປນ຺ເນນ ປຣິນິພ຺ພານສມເຍ ‘‘ຫນ຺ທ ທານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາມນ຺ຕຍາມິ ໂວ, ວຍຘມ຺ມາ ສງ຺ຂາຣາ, ອປ຺ປມາເທນ ສມ຺ປາເທຖາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໑໘) ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ປຈ຺ຉິມພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມ.

ອຸຠິນ຺ນມນ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສ ວສ຺ສານິ ປຸປ຺ຜທາມໍ ຄນ຺ເຖນ຺ເຕນ ວິຍ, ຣຕນາວລິໍ ອາວຸນນ຺ເຕນ ວິຍ, ຈ ກຖິໂຕ ອມຕປ຺ປກາສໂນ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ມຊ຺ຌິມພຸທ຺ຘວຈນໍ ນາມ.

ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫມານໍ ປິຏກໂຕ ຕີຓິ ປິຏການິ ໂຫນ຺ຕິ, ນິກາຍໂຕ ປຎ຺ຈ ນິກາຍາ, ອງ຺ຄໂຕ ນວງ຺ຄານິ, ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຫສ຺ສານິ. ກຖໍ? ສພ຺ພມ຺ປິ ເຫຕໍ ປິຏກໂຕ ວິນຍປິຏກໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກນ຺ຕິ ຕິປ຺ປເຠທເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຠຍານິ ປາຕິໂມກ຺ຂານິ ທ຺ເວ ວິຠງ຺ຄາ ທ຺ວາວີສຕິ ຂນ຺ຘກາ ໂສຬສ ປຣິວາຣາຕິ ອິທໍ ວິນຍປິຏກໍ ນາມ. ພ຺ຣຫ຺ມຊາລາທິຈຕຸຕ຺ຕິໍສສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ ທີຆນິກາໂຍ. ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕາທິທິຍຑ຺ຒສຕທ຺ເວສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ ມຊ຺ຌິມນິກາໂຍ. ໂອຆຕຣຓສຸຕ຺ຕາທິສຕ຺ຕສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສສຕ຺ຕສຕທ຺ວາສຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາໂຍ. ຈິຕ຺ຕປຣິຍາທານສຸຕ຺ຕາທິນວສຸຕ຺ຕສຫສ຺ສປຎ຺ຈສຕສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສສຸຕ຺ຕສງ຺ຄໂຫ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາໂຍ. ຂຸທ຺ທກປາຐຘມ຺ມປທອຸທານອິຕິວຸຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕນິປາຕວິມານວຕ຺ຖຸເປຕວຕ຺ຖຸເຖຣຄາຖາເຖຣີຄາຖາຊາຕກນິທ຺ເທສປຏິສມ຺ຠິທາອປທານພຸທ຺ຘວໍສຈຣິຍາປິຏກວເສນ ປນ຺ນຣສປ຺ປເຠໂທ ຂຸທ຺ທກນິກາໂຍຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ນາມ. ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີອາທີນິ ສຕ຺ຕ ປກຣຓານິ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ –

ວິວິຘວິເສສນຍຕ຺ຕາ, ວິນຍນໂຕ ເຈວ ກາຍວາຈານໍ;