໗. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ຫິຣິໂອຕ຺ຕປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໕. ສຕ຺ຕມສ຺ສ ປຐເມ ຫຕູປນິໂສຕິ ຫຕອຸປນິໂສ ຉິນ຺ນປຈ຺ຈໂຍ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນາ. ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄຕິ ພລວວິປສ຺ສນາ ເຈວ ມຄ຺ໂຄ ຈ. ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິ ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ຈ.

໒. ສຕ຺ຕສູຣິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໖. ທຸຕິເຍ ຍສ຺ມາ ອຍໍ ສຕ຺ຕສູຣິຍເທສນາ ເຕໂຊສໍວຏ຺ຏທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຕໂຍ ສໍວຏ຺ຏາ, ຕິສ຺ໂສ ສໍວຏ຺ຏສີມາ, ຕີຓິ ສໍວຏ຺ຏມູລານີ, ຕີຓິ ໂກລາຫລານີຕິ ອຍໍ ຕາວ ອາທິໂຕວ ອິມສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸເຣຈາຣິກກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໐໓) ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິນິທ຺ເທເສ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ. ເອຕທໂວຈາຕິ ອນິຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານິການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ອຸປາທິນ຺ນການໍ ອນຸປາທິນ຺ນການໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອຕໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິສຕ຺ຕສູຣິໂຍປມສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈາຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ. ສງ຺ຂາຣາຕິ ອຸປາທິນ຺ນກອນຸປາທິນ຺ນກາ ສງ຺ຂາຣຘມ຺ມາ. ອທ຺ຘຸວາຕິ ເອວໍ ອຈິຣຏ຺ເຐນ ນ ຘຸວາ. ອນສ຺ສາສິກາຕິ ອສສ຺ສຕຠາເວນ ອສ຺ສາສຣຫິຕາ. ອລເມວາຕິ ຍຸຕ຺ຕເມວ.

ອຊ຺ໂຌຄາຬ຺ໂຫຕິ ອຸທເກ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ. ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອຸທກປິຏ຺ຐິໂຕ ອຸຄ຺ຄໂຕ. ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕີຕິ ປຐມໍ ຕາວ ອຸປກປ຺ປນເມໂຆ ນາມ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ເອກເມໂຆ ຫຸຕ຺ວາ ວສ຺ສຕິ, ຕທາ ນິກ຺ຂນ຺ຕພີຊໍ ນ ປຸນ ເຄຫໍ ປວິສຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມກຣເຓ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິຍ ອຸທກໍ ໂຫຕິ, ປຸນ ເອກພິນ຺ທຸມ຺ປິ ເທໂວ ນ ວສ຺ສຕີຕິ ອຸປມານຘມ຺ມກຖາວ ປມາຓໍ. ວິນສ຺ສນ຺ເຕ ປນ ໂລເກ ປຐມໍ ອວີຈິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຈ ຕິຣຈ຺ຉາເນສຸ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕິຣຈ຺ຉາເນສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາປິ ປຸຕ຺ຕຠາຕິເກສຸ ເມຕ຺ຕໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ກາລກຕາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ເທວຕາ ອາກາເສນ ຈຣນ຺ຕິໂຍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ – ‘‘ນ ອິທໍ ຐານໍ ສສ຺ສຕໍ ນ ນິພທ຺ຘໍ, ເມຕ຺ຕໍ ຠາເວຖ, ກຣຸຓໍ, ມຸທິຕໍ, ອຸເປກ຺ຂໍ ຠາເວຖາ’’ຕິ. ເຕ ເມຕ຺ຕາທໂຍ ຠາເວຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ພີຊຄາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ພີຊຄາໂມ ນາມ ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ. ຠູຕຄາໂມ ນາມ ຍໍກິຎ຺ຈິ ນິກ຺ຂນ຺ຕມູລປຓ຺ຓໍ ຫຣິຕກໍ. ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອສຘີຕິ ໂອສຘຣຸກ຺ຂາ. ຕິຓາຕິ ພຫິສາຣາ ຕາລນາຬິເກຣາທໂຍ. ວນປ຺ປຕໂຍຕິ ວນເຊຏ຺ຐກຣຸກ຺ຂາ. ກຸນ຺ນທິໂຍຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ມຫານທິໂຍ ອວເສສາ ນິນ຺ນຄາ. ກຸໂສພ຺ຠາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ມຫາສເຣ ອວເສສາ ຣຫທາທໂຍ. ທຸຕິໂຍ ສູຣິໂຍຕິອາທີສຸ ທຸຕິຍສູຣິຍກາເລ ເອໂກ ອຸເທຕິ, ເອໂກ ອຕ຺ຖງ຺ຄເມຕິ. ຕຕິຍກາເລ ເອໂກ ອຸເທຕິ, ເອໂກ ອຕ຺ຖງ຺ຄເມຕິ, ເອໂກ ມຊ຺ເຌ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖກາເລ ຈຕຸກຸລິເກ ຄາເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປິຓ຺ຑຈາຣິກາ ທ຺ວາຣປຏິປາຏິຍາ ຐິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມາທິກາເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປລຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕນ຺ຕິ. ເນວ ຉາຣິກາ ປຎ຺ຎາຍຕິ ນ ມສີຕິ ຈກ຺ກວາຬມຫາປຖວີ ສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊາ ຫິມວາ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພໂຕ ຉ ກາມສຄ຺ຄາ ປຐມຊ຺ຌານິກພ຺ຣຫ຺ມໂລກາຕິ ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ທຑ຺ເຒ ອຈ຺ຉຣາຍ ຄເຫຕພ຺ພມຕ຺ຕາປິ ຉາຣິກາ ວາ ອງ຺ຄາໂຣ ວາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ໂກ ມນ຺ຕາ ໂກ ສທ຺ຘາຕາຕິ ໂກ ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາປນຕ຺ຖາຍ ສມຕ຺ໂຖ, ໂກ ວາ ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາຕາ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ທິຏ຺ຐປເທຫີຕິ ທິຏ຺ຐປເທ ໂສຕາປນ຺ເນ ອຣິຍສາວເກ ຐເປຕ຺ວາ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ສທ຺ທຫິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວີຕຣາໂຄຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ວີຕຣາໂຄ. ສາສນໍ ອາຊານິໍສູຕິ ອນຸສິຏ຺ຐິໍ ຊານິໍສຸ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍສຸ. ສມສມຄຕິໂຍຕິ ທຸຕິຍຕ຺ຕຠາເວ ສພ຺ພາກາເຣນ ສມຄຕິໂກ ເອກຄຕິໂກ. ອຸຕ຺ຕຣິ ເມຕ຺ຕໍ ຠາເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ຍາວ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານາ ປຓີຕໍ ກຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕໍ ຠາເວຍ຺ຍໍ. ຈກ຺ຂຸມາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມາ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກເຍວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ເອວໍ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ທີເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຣິ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏນ຺ເຕ ປຎ຺ຈສຕາປິ ເຕ ອນິຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐານິກາ ຠິກ຺ຂູ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາສເນສຸເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ.

໓. ນຄໂຣປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໗. ຕຕິເຍ ຍໂຕຕິ ຍທາ. ປຈ຺ຈນ຺ຕິມນ຺ຕິ ຣຏ຺ຐປຣິຍນ຺ເຕ ຣຏ຺ຐາວສາເນ ນິວິຏ຺ຐໍ. ມຊ຺ຌິມເທສນຄຣສ຺ສ ປນ ຣກ຺ຂາກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕນ ຕໍ ນ ຄຫິຕໍ. ນຄຣປຣິກ຺ຂາເຣຫິ ສຸປຣິກ຺ຂຕນ຺ຕິ ນຄຣາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຕໍ. ອກຣຓີຍນ຺ຕິ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຊິນິຍໍ. ຄມ຺ຠີຣເນມາຕິ ຄມ຺ຠີຣອາວາຏາ. ສຸນິຂາຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສນ຺ນິສີທາປິຕາ. ຕໍ ປເນຕໍ ເອສິກາຖມ຺ຠໍ ອິຏ຺ຐກາຫິ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ ສິລາຫິ ວາ ຂທິຣາທີຫິ ວາ ສາຣຣຸກ຺ເຂຫິ. ຕໍ ນຄຣຄຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕາ ພຫິນຄເຣ ກໂຣນ຺ຕິ, ອລງ຺ກາຣຕ຺ຖາຍ ກໂຣນ຺ຕາ ອນ຺ໂຕນຄເຣ. ຕໍ ອິຏ຺ຐກາມຍໍ ກໂຣນ຺ຕາ ມຫນ຺ຕໍ ອາວາຏໍ ກຕ຺ວາ ຈຍໍ ຈິນິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອຏ຺ຐໍສໍ ກຕ຺ວາ ສຸຘາຍ ລິມ຺ປນ຺ຕິ. ຍທາ ຫຕ຺ຖິນາ ທນ຺ເຕຫິ ອຠິຫໂຕ ນ ຈລຕິ, ຕທາ ສຸລິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ສິລາຖມ຺ຠາທໂຍປິ ອຏ຺ຐໍສາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ສເຈ ອຏ຺ຐ ຣຕນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຈຕຸຣຕນມຕ຺ຕໍ ອາວາເຏ ປວິສຕິ, ຈຕຸຣຕນມຕ຺ຕໍ ອຸປຣິ ໂຫຕິ. ໂສຬສຣຕນວີສຕິຣຕເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ເພສຎ຺ຫິ ອຸປຑ຺ຒໍ ເຫຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ອຸປຑ຺ຒໍ ອຸປຣິ. ເຕ ໂຄມຸຕ຺ຕວງ຺ກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕນ ເຕສໍ ອນ຺ຕເຣ ປທຣມຍໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເຕ ປນ ກຕຈິຕ຺ຕກມ຺ມາ ປຄ຺ຄຫິຕທ຺ຘຊາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ປຣິຂາຕິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕມາຕິກາ. ອນຸປຣິຍາຍປໂຖຕິ ອນ຺ໂຕ ປາກາຣສ຺ສ ປາກາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄໂຕ ມຫາປໂຖ, ຍຕ຺ຖ ຐິຕາ ພຫິປາກາເຣ ຐິເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ສລາກນ຺ຕິ ສຣໂຕມຣາທິນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາວຸຘໍ. ເຊວນິກນ຺ຕິ ເອກໂຕຘາຣາທິເສສາວຸຘໍ.

ຫຕ຺ຖາໂຣຫາຕິ ສພ຺ເພປິ ຫຕ຺ຖິອາຈຣິຍຫຕ຺ຖິເວຊ຺ຊຫຕ຺ຖິພນ຺ຘາທໂຍ. ອສ຺ສາໂຣຫາຕິ ສພ຺ເພປິ ອສ຺ສາຈຣິຍອສ຺ສເວຊ຺ຊອສ຺ສພນ຺ຘາທໂຍ. ຣຖິກາຕິ ສພ຺ເພປິ ຣຖາຈຣິຍຣຖໂຍຘຣຖຣກ຺ຂາທໂຍ. ຘນຸຄ຺ຄຫາຕິ ອິສ຺ສາສາ. ເຈລກາຕິ ເຍ ຍຸທ຺ເຘ ຊຍທ຺ຘຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຈລກາຕິ ‘‘ອິຘ ຣຎ຺ໂຎ ຐານໍ ໂຫຕຸ, ອິຘ ອສຸກມຫາມຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ເສນາພ຺ຍູຫກາຣກາ. ປິຓ຺ຑທາຍິກາຕິ ສາຫສິກມຫາໂຍຘາ. ເຕ ກິຣ ປຣເສນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປິຓ຺ຑມິວ ເຉຕ຺ວາ ເຉຕ຺ວາ ທຍນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ວາ ສງ຺ຄາມມຊ຺ເຌ ໂຍຘານໍ ຠຕ຺ຕປານີຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ເປຕໍ ນາມໍ. ອຸຄ຺ຄາ ຣາຊປຸຕ຺ຕາຕິ ອຸຄ຺ຄຕຸຄ຺ຄຕາ ສງ຺ຄາມາວຈຣາ ຣາຊປຸຕ຺ຕາ. ປກ຺ຂນ຺ທິໂນຕິ ເຍ ‘‘ກສ຺ສ ສີສໍ ວາ ອາວຸຘໍ ວາ ອາຫຣາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ ສງ຺ຄາມໍ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ຕເທວ ອາຫຣນ຺ຕິ, ອິເມ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ຕີຕິ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ. ມຫານາຄາ ວິຍ ມຫານາຄາ, ຫຕ຺ຖິອາທີສຸປິ ອຠິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ອນິວຕ຺ຕິຍໂຍຘານໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສູຣາຕິ ເອກສູຣາ, ເຍ ສຊາລິກາປິ ສວມ຺ມິກາປິ ສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຈມ຺ມໂຍຘິໂນຕິ ເຍ ຈມ຺ມກຎ຺ຈຸກໍ ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ສຣປຣິຕ຺ຕາຓຈມ຺ມໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ທາສກປຸຕ຺ຕາຕິ ພລວສິເນຫາ ຆຣທາສໂຍຘາ. ໂທວາຣິໂກຕິ ທ຺ວາຣປາລໂກ. ວາສນເລປນສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາສເນນ ສພ຺ພວິວຣປຏິຈ຺ຉາທເນນ ສຸຘາເລເປນ ສມ຺ປນ຺ໂນ. ພຫິ ວາ ຂາຓຸປາກາຣສງ຺ຂາເຕນ ວາສເນນ ຆນມຏ຺ເຐນ ຈ ສຸຘາເລເປນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຓ຺ຓຆຏປນ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕຈິຕ຺ຕກມ຺ມປຄ຺ຄຫິຕທ຺ຘໂຊ. ຕິຓກຏ຺ໂຐທກນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີນໍ ຆາສຕ຺ຖາຍ ເຄຫານຎ຺ຈ ຉາທນຕ຺ຖາຍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ພຫູສຸ ຐາເນສຸ ຐປິຕຕິຓຎ຺ຈ, ເຄຫກຣຓປຈນາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຐປິຕກຏ຺ຐຎ຺ຈ, ຍນ຺ເຕຫິ ປເວເສຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓີສຸ ຐປິຕອຸທກຎ຺ຈ. ສນ຺ນິຈິຕໍ ໂຫຕີຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ ອເນເກສຸ ຐາເນສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ນິຈິຕໍ ໂຫຕິ. ອພ຺ຠນ຺ຕຣານໍ ຣຕິຍາຕິ ອນ຺ໂຕນຄຣວາສີນໍ ຣຕິອຕ຺ຖາຍ. ອປຣິຕສ຺ສາຍາຕິ ຕາສໍ ອນາປຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ. ສາລິຍວກນ຺ຕິ ນານປ຺ປກາຣາ ສາລິໂຍ ເຈວ ຍວາ ຈ. ຕິລມຸຄ຺ຄມາສາປຣຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕິລມຸຄ຺ຄມາສາ ຈ ເສສາປຣຓ຺ຓຎ຺ຈ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ນຄເຣ ກມ຺ມໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນຄຣສທິສໍ ປນ ອຣິຍສາວກໍ, ນຄຣປຣິກ຺ຂາຣສທິເສ ຈ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ, ຈຕຸອາຫາຣສທິສານິ ຈ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກາທສສຸ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏສ຺ສາມີຕິ ອຍໍ ອຸປມາ ອາຠຕາ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ເທສນໍ ປກາເສຕຸໍ ອິທໍ ເອວເມວ ໂຂຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘມ຺ເມຫີຕິ ສຸຘມ຺ເມຫິ. ສທ຺ໂຘຕິ ໂອກປ຺ປນສທ຺ຘາຍ ເຈວ ປຈ຺ຈກ຺ຂສທ຺ຘາຍ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທານສີລາທີນໍ ຜລໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທານາທິປຸຎ຺ຎກຣເຓ ສທ຺ຘາ ໂອກປ຺ປນສທ຺ຘາ ນາມ. ມຄ຺ເຄນ ອາຄຕສທ຺ຘາ ປຈ຺ຈກ຺ຂສທ຺ຘາ ນາມ. ປສາທສທ຺ຘາຕິປິ ເອສາ ເອວ. ຕສ຺ສາ ລກ຺ຂຓາທີຫິ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ສມ຺ປກ຺ຂນ຺ທນລກ຺ຂຓາ ຈ, ມຫາຣາຊ, ສທ຺ຘາ ສມ຺ປສາທນລກ຺ຂຓາ ຈາ’’ຕິ (ມິ. ປ. ໒.໑.໑໐) ຫິ ວຈນໂຕ ອິທໍ ສທ຺ຘາຍ ລກ຺ຂຓໍ ນາມ. ‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນຫິ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ສີລວນ຺ຕານໍ ທສ຺ສນກາໂມ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໓.໔໒) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ປນ ສທ຺ຘາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ‘‘ໂກ ຈາຫາໂຣ ສທ຺ຘາຍ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑) ອຍໍ ປນສ຺ສາ ອາຫາໂຣ ນາມ. ‘‘ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຍໍ ອນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ, ຍໍ ຣູເປ ນິພ຺ພິທາພຫຸໂລ ວິຫຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຍມສ຺ສ ອນຸຘມ຺ໂມ ນາມ. ‘‘ສທ຺ຘາ ພນ຺ຘຕິ ປາເຖຍ຺ຍໍ, ສິຣີ ໂຠຄານມາສໂຍ’’ (ສໍ. ນິ. ໑.໗໙). ‘‘ສທ຺ຘາ ທຸຕິຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ’’ (ສໍ. ນິ. ໑.໓໖). ‘‘ສທ຺ຘາຍ ຕຣຕິ ໂອຆໍ’’ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖). ‘‘ສທ຺ຘາ ພີຊໍ ຕໂປ ວຸຏ຺ຐິ’’ (ສຸ. ນິ. ໗໗; ສໍ. ນິ. ໑.໑໙໗). ‘‘ສທ຺ຘາຫຕ຺ໂຖ ມຫານາໂຄ. ອຸເປຂາເສຕທນ຺ຕວາ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ສຸຕ຺ເຕສຸ ເອຕິສ຺ສາ ພທ຺ຘຠຕ຺ຕປຸຏາທິສຣິກ຺ຂຕາຍ ອເນກສຣສຕາ ຠຄວຕາ ປກາສິຕາ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ນຄໂຣປມສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ເອສາ ອຈລສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຕາຍ ເອສິກາຖມ຺ຠສທິສາ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ.

ສທ຺ເຘສິໂກຕິ ສທ຺ຘໍ ເອສິກາຖມ຺ຠໍ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກ ອກຸສລໍ ປຊຫຕີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປຫິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວໂຣ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ເອກາທສສຸ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສນາຍ ກູຏໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔. ຘມ຺ມຎ຺ຎູສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກາລໍ ຊານາຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕກາລໍ ຊານາຕິ. ອຍໍ ກາໂລ ອຸທ຺ເທສສ຺ສາຕິ ອຍໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນກາໂລ. ປຣິປຸຈ຺ຉາຍາຕິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ. ໂຍຄສ຺ສາຕິ ໂຍເຄ ກມ຺ມໍ ປກ຺ຂິປນສ຺ສ. ປຏິສລ຺ລານສ຺ສາຕິ ນິລີຍນສ຺ສ ເອກີຠາວສ຺ສ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນຕິ ນວນ຺ນໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມານໍ ອນຸຣູປຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣຎ຺ຎູ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຄ຺ຄລານໍ ປໂຣປຣໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວໍ ຊານນສມຕ຺ໂຖ ນາມ ໂຫຕິ.

໕. ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ປຎ຺ຈເມ ປນ຺ນປລາໂສຕິ ປຕິຕປລາໂສ. ຊາລກຊາໂຕຕິ ສຎ຺ຊາຕປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຊາໂລ. ຕສ຺ສ ຫິ ປຕ຺ຕຊາລຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜຊາລຎ຺ຈ ສເຫວ ນິກ຺ຂມຕິ. ຂາຣກຊາໂຕຕິ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ສຎ຺ຊາເຕນ ສຸວິຠຕ຺ເຕນ ປຕ຺ຕຊາລເກນ ຈ ປຸປ຺ຜຊາລເກນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ກຸຏຸມລກຊາໂຕຕິ ສຎ຺ຊາຕມກຸໂຬ. ໂກຣກຊາໂຕຕິ ອວິກສິເຕຫິ ມຫາກຸຈ຺ຉີຫິ ສມ຺ຠິນ຺ນມຸເຂຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສພ຺ພປາລິຜຸລ຺ໂລຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ສຸປຸປ຺ຜິໂຕ. ທິພ຺ເພ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສຕິ ທິພ຺ເພນ ອາຍຸນາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ. ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ປນ ຕານິ ທ຺ວາທສ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຣິຈາເຣນ຺ຕີຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈາເຣນ຺ຕິ, ກີຬນ຺ຕິ ຣມນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຠາຍ ຜຸຏໍ ໂຫຕີຕິ ຕຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ໂອຠາເສນ ຜຸຏໍ ໂຫຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ປຸປ຺ຜານໍ ພາລສູຣິຍສ຺ສ ວິຍ ອາຠາ ໂຫຕິ, ປຕ຺ຕານິ ປຓ຺ຓຈ຺ຉຕ຺ຕປ຺ປມາຓານິ, ອນ຺ໂຕ ມຫາຕຸມ຺ພມຕ຺ຕາ ເຣຓຸ ໂຫຕິ. ປຸປ຺ຜິເຕ ປນ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕເກ ອາໂຣຫນກິຈ຺ຈໍ ວາ ອງ຺ກຸສກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນມນກິຈ຺ຈໍ ວາ ປຸປ຺ຜາຫຣຓຕ຺ຖໍ ຈງ຺ໂຄຏກກິຈ຺ຈໍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ກນ຺ຕນກວາໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວຓ຺ຏໂຕ ກນ຺ຕຕິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກວາໂຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ປເວສນກວາໂຕ ສຸຘມ຺ມໍ ເທວສຠໍ ປເວເສຕິ, ສມ຺ມຊ຺ຊນກວາໂຕ ປຸຣາຓປຸປ຺ຜານິ ນີຫຣຕິ, ສນ຺ຖຣຓກວາໂຕ ປຕ຺ຕກຓ຺ຓິກເກສຣານິ ຣຎ຺ເຊນ຺ໂຕ ສນ຺ຖຣຕິ. ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຘມ຺ມາສນໍ ໂຫຕິ ໂຍຊນປ຺ປມາໂຓ ຣຕນປລ຺ລງ຺ໂກ ອຸປຣິ ຕິໂຍຊເນນ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕນ ຘາຣິຍມາເນນ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ອາສນໍ ອຕ຺ຖຣິຍຕິ, ຕໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສາຍ ເທວປຸຕ຺ຕານໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ມເຫສກ຺ຂານໍ ເທວານໍ, ອຎ຺ຎຕຣເທວຕານໍ ປຸປ຺ຜກຓ຺ຓິກາວ ອາສນໍ ໂຫຕິ. ເທວາ ເທວສຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິສີທນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຸປ຺ເຜຫິ ເຣຓຸວຏ຺ຏິ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຣິກຓ຺ຓິກໍ ອາຫຈ຺ຈ ນິປຕມານາ ເທວຕານໍ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ລາຂາຣສປຣິກມ຺ມສຊ຺ຊິຕໍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓຈຸຓ຺ຓປິຎ຺ຊຣໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ເທວາ ເອເກກໍ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣນ຺ຕາປິ ກີຬນ຺ຕິເຍວ. ປຫຣຓກາເລປິ ມຫາຕຸມ຺ພປ຺ປມາຓາ ເຣຓຸ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຣີຣໍ ປຠາສມ຺ປນ຺ເນຫິ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ເຓຫິ ສຎ຺ຊຕມໂນສິລາຣາຄໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ເອວໍ ສາ ກີຬາ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຣິໂຍສານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍມານຸຠາໂວຕິ ອຍໍ ອນຸຜຣິຕຸໍ ອານຸຠາໂວ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ນ ສຕ຺ຖາ ປາຣິຈ຺ຉຕ຺ຕເກນ ອຕ຺ຖິໂກ, ເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປເມຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ອຣິຍສາວເກ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ, ຕສ຺ມາ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວເມວ ໂຂຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ເຈເຕຕີຕິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕິ. ເທວານໍວາຕິ ເທວານໍ ວິຍ. ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຖວິຕລໂຕ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສາຘຸກາຣສທ຺ເທນ ສພ຺ພໍ ເອກສທ຺ທເມວ ໂຫຕິ. ອຍມານຸຠາໂວຕິ ອຍໍ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸຜຣຓານຸຠາໂວ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ປພ຺ພຊ຺ຊານິສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ, ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ປຐມຊ຺ຌານສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ, ວິປສ຺ສນາຍ ສທ຺ຘິໍ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສນ຺ນິສ຺ສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເທສນາຍ ເຫຏ຺ຐໂຕ ວາ ອຸປຣິໂຕ ວາ ອຸຠຍໂຕ ວາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ, ອິຘ ປນ ອຸຠຍໂຕ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປເນຕ຺ຖ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໖. ສກ຺ກຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ຉຏ຺ເຐ ປຣິສຸທ຺ຘາ ຈ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ນິມ຺ມລາ. ສກມ຺ມາຣຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ກມ຺ມາຣຄໂຕ ກມ຺ມາຣຸທ຺ຘນຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗. ຠາວນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໑. ສຕ຺ຕເມ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານີຕິ ອິມາ ກຓ຺ຫປກ຺ຂສຸກ຺ກປກ຺ຂວເສນ ທ຺ເວ ອຸປມາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕາສຸ ກຓ຺ຫປກ຺ຂູປມາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອສາຘິກາ, ອິຕຣາ ສາຘິກາຕິ ສຸກ຺ກປກ຺ຂູປມາຍ ເອວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖາຕິ ໂອປມ຺ມຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອປີຕິ ສມ຺ຠາວນຕ຺ເຖ. ອຸຠເຍນາປິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໂຕ ອູນາຘິການິປິ ອຓ຺ຑານິ ໂຫນ຺ຕິ, ວຈນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂລເກ ສິລິຏ຺ຐໍ ວຈນໍ ໂຫຕິ. ຕານສ຺ສູຕິ ຕານິ ອສ຺ສຸ, ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານີຕິ ຕາຍ ຊເນຕ຺ຕິຍາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ປກ຺ເຂ ປສາເຣຕ຺ວາ ເຕສໍ ອຸປຣິ ສຍນ຺ຕິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ. ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານີຕິ ກາເລນ ກາລໍ ອຸຕຸໍ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ສມນ຺ຕໂຕ ເສທິຕານິ, ອຸສ຺ມີກຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານີຕິ ກາເລນ ກາລໍ ສຸຏ຺ຐຸ ສມນ຺ຕໂຕ ຠາວິຕານິ, ກຸກ຺ກຸຏຄນ຺ຘໍ ຄາຫາປິຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາຕິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອິມໍ ຕິວິຘກິຣິຍາກຣເຓນ ອປ຺ປມາທໍ ກຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອຖ ໂຂ ຠພ຺ພາວ ເຕຕິ ອຖ ໂຂ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ພາວ. ເຕ ຫິ ຍສ຺ມາ ຕາຍ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ເອວໍ ຕີຫາກາເຣຫິ ຕານິ ອຓ຺ຑານິ ປຣິປາລິຍມານານິ ນ ປູຕີນິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍປິ ເນສໍ ອລ຺ລສິເນໂຫ, ໂສ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກປາລໍ ຕນຸກໍ ໂຫຕິ, ປາທນຂສິຂາ ຈ ມຸຂຕຸຓ຺ຑກຎ຺ຈ ຂຣໍ ໂຫຕິ, ສຍມ຺ປິ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກປາລສ຺ສ ຕນຸຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາ ອາໂລໂກ ອນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈິຣໍ ວຕ ມຍໍ ສໍກຸຏິຕຫຕ຺ຖປາທາ ສມ຺ພາເຘ ສຍິມ຺ຫ, ອຍຎ຺ຈ ພຫິ ອາໂລໂກ ທິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຖ ທານິ ໂນ ສຸຂວິຫາໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມິຕຸກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ກປາລໍ ປາເທນ ປຫຣນ຺ຕິ, ຄີວໍ ປສາເຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ກປາລໍ ທ຺ເວຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ອຖ ເຕ ປກ຺ເຂ ວິຘຸນນ຺ຕາ ຕໍຂຓານຸຣູປໍ ວິຣວນ຺ຕາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິເຍວ. ນິກ຺ຂມນ຺ຕາ ຈ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອຸປໂສຠຍມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ.

ເອວເມວ ໂຂຕິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສມ຺ປຏິປາທນໍ. ຕໍ ເອວໍ ອຕ຺ເຖນ ສໍສນ຺ເທຕ຺ວາ ເວທິຕພ຺ພໍ – ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ເຑສຸ ອຘິສຍນາທິຕິວິຘກິຣິຍາກຣຓໍ ວິຍ ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕກາໂລ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ຕິວິຘກິຣິຍາສມ຺ປາທເນນ ອຓ຺ຑານໍ ອປູຕິຠາໂວ ວິຍ ຠາວນໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິວິຘານຸປສ຺ສນາສມ຺ປາທເນນ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ອປຣິຫານິ. ຕສ຺ສາ ຕິວິຘກິຣິຍາກຣເຓນ ອຓ຺ຑານໍ ອລ຺ລສິເນຫປຣິຍາທານໍ ວິຍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິວິຘານຸປສ຺ສນາສມ຺ປາທເນນ ຠວຕ຺ຕຍານຸຄຕນິກນ຺ຕິສິເນຫປຣິຍາທານໍ, ອຓ຺ຑກປາລານໍ ຕນຸຠາໂວ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊຓ຺ຑໂກສສ຺ສ ຕນຸຠາໂວ, ກຸກ຺ກຸຏໂປຕການໍ ນຂຕຸຓ຺ຑການໍ ຖທ຺ຘຠາໂວ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ຕິກ຺ຂຂຣວິປ຺ປສນ຺ນສູຣຠາໂວ, ກຸກ຺ກຸຏໂປຕການໍ ປຣິຓາມກາໂລ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິປສ຺ສນາຎາຓສ຺ສ ປຣິຓາມກາໂລ ວຑ຺ຒິກາໂລ ຄພ຺ຠຄ຺ຄຫຓກາໂລ, ກຸກ຺ກຸຏໂປຕການໍ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ປກ຺ເຂ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິທາກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິປສ຺ສນາຎາຓຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຕຊ຺ຊາຕິກໍ ອຸຕຸສປ຺ປາຍໍ ວາ ໂຠຊນສປ຺ປາຍໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລສປ຺ປາຍໍ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນສປ຺ປາຍໍ ວາ ລຠິຕ຺ວາ ເອກາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ເສວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕສ຺ສ ອນຸປຸພ຺ພາຘິຄເຕນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາປກ຺ເຂ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍຖາ ປນ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕການໍ ປຣິຓຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ມາຕາປິ ອຓ຺ຑໂກສໍ ຠິນ຺ທຕິ, ເອວໍ ຕຖາຣູປສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຎາຓປຣິປາກໍ ຎຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາປິ –

‘‘ອຸຈ຺ຉິນ຺ທ ສິເນຫມຕ຺ຕໂນ, ກຸມຸທໍ ສາຣທິກໍວ ປາຓິນາ;

ສນ຺ຕິມຄ຺ຄເມວ ພ຺ຣູຫຍ, ນິພ຺ພານໍ ສຸຄເຕນ ເທສິຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໘໕) –

ອາທິນາ ນເຍນ ໂອຠາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຄາຖາຍ ອວິຊ຺ຊຓ຺ຑໂກສໍ ປຫຣຕິ. ໂສ ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ອວິຊ຺ຊຓ຺ຑໂກສໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຖາ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອຸປໂສຠຍມານາ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຍມ຺ປິ ມຫາຂີຓາສໂວ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຣາມໍ ອຸປໂສຠຍມາໂນ ວິຈຣຕິ.

ຜລຄຓ຺ຑສ຺ສາຕິ ວຑ຺ຒກິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ໂອລມ຺ພກສງ຺ຂາຕໍ ຜລໍ ຈາເຣຕ຺ວາ ທາຣູນໍ ຄຓ຺ຑໍ ຫຣຕີຕິ ຜລຄຓ຺ໂຑຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວາສິຊເຏຕິ ວາສິທຓ຺ຑກສ຺ສ ຄຫຓຏ຺ຐາເນ. ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ອຊ຺ຊ ອາສວານໍ ຂີຓນ຺ຕິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ເຂເປນ ອຸທ຺ເທເສນ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອາສວາ ຂີຍນ຺ຕິ. ເອວໍ ຂີຍມານານໍ ປນ ເນສໍ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ອຊ຺ຊ ຂີຓໍ ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຍ຺ໂຍ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ຎາຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມາຍ ອຸປມາຍ ວິປສ຺ສນານິສໍໂສ ທີປິໂຕ.

ເຫມນ຺ຕິເກນາຕິ ເຫມນ຺ຕສມເຍນ. ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕີຕິ ຖິຣຠາເວນ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ວິຍ ສາສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນາວາ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ, ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຣິຍາຍນໍ ວິຍ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອູນປຎ຺ຈວສ຺ສກາເລ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ສນ຺ຕິເກ ວິຈຣຓໍ, ນາວາຍ ມຫາສມຸທ຺ທອຸທເກນ ຂຊ຺ຊມານານໍ ພນ຺ຘນານໍ ຕນຸຠາໂວ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ເຂເປນ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີຫິເຍວ ສໍໂຍຊນານໍ ຕນຸຠາໂວ, ນາວາຍ ຖເລ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິສ຺ສຍມຸຕ຺ຕກສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວສນກາໂລ, ທິວາ ວາຕາຕເປນ ສໍສຸສ຺ສນໍ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ຕຓ຺ຫາສິເນຫສ຺ສ ສໍສຸສ຺ສນໍ, ຣຕ຺ຕິໍ ຫິໂມທເກນ ເຕມນໍ ວິຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊນ ຈິຕ຺ຕເຕມນໍ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວາຕາຕເປຫິ ເຈວ ຫິໂມທເກນ ຈ ປຣິສຸກ຺ຂປຣິຕິນ຺ຕານໍ ພນ຺ຘນານໍ ທຸພ຺ພລຠາໂວ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຎາຓປີຕິປາໂມຊ຺ເຊຫິ ສໍໂຍຊນານໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ທຸພ຺ພລຠາໂວ, ປາວຸສ຺ສກເມໂຆ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ, ເມຆວຸຏ຺ຐິອຸທເກນ ນາວາຍ ອນ຺ໂຕປູຕິຠາໂວ ວິຍ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ຣູປສຕ຺ຕກາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ຕສ຺ສ ໂອກ຺ຂາຍມາເນ ປກ຺ຂາຍມາເນ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ເອກທິວສໍ ອຸຕຸສປ຺ປາຍາທີນິ ລທ຺ຘາ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕຜລາຘິຄໂມ. ປູຕິພນ຺ຘນາຍ ນາວາຍ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ຐານໍ ວິຍ ຂີຓສໍໂຍຊນສ຺ສ ອຣຫໂຕ ມຫາຊນໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐານໍ, ປູຕິພນ຺ຘນາຍ ນາວາຍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວູປຄໂມ ວິຍ ຂີຓາສວສ຺ສ ອຸປາທິນ຺ນກ຺ຂນ຺ຘເຠເທນ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວູປຄໂມຕິ ອິມາຍ ອຸປມາຍ ສໍໂຍຊນານໍ ທຸພ຺ພລຕາ ທີປິຕາ.

໘. ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໒. ອຏ຺ຐມໍ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ກຖິຕໍ. ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຈູຬຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໕໑ ອາທໂຍ) ວິຕ຺ຖາຣິຕາ ເອວ. ປສ຺ສຖ ໂນຕິ ປສ຺ສຖ ນຸ. ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາຕິ ອຸປຄູຫິຕ຺ວາ. ອຸປນິສີເທຍ຺ຍາຕິ ສມີເປ ນິສ຺ສາຍ ນິສີເທຍ຺ຍ. ອຸປນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອາໂຣຈຍາມີຕິ ອາຈິກ຺ຂາມິ. ປຏິເວທຍາມີຕິ ປຏິເວເທຕ຺ວາ ຊານາເປຕ຺ວາ ກເຖມິ. ວາລຣຊ຺ຊຸຍາຕິ ອສ຺ສວາລໂຄວາເລຫິ ວຏ຺ຏິຕຣຊ຺ຊຸຍາ. ປຈ຺ໂຈຣສ຺ມິນ຺ຕິ ອຸຣມຊ຺ເຌ. ເຜຓຸທ຺ເທຫກນ຺ຕິ ເຜຓໍ ອຸທ຺ເທຫິຕ຺ວາ, ອຸສ຺ສາເທຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອຕ຺ຖໍ. ປຣຕ຺ໂຖຠຍຕ຺ເຖສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຈູຬຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕສ຺ສ (ອ. ນິ. ໑.໕໑ ອາທໂຍ) ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ກຖິຕເມວ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ຈູຬຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕສຸຕ຺ຕໍ ກເຖສິ. ນວມໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໐. ອຣກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໔. ທສເມ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອປ຺ປໍ ໂຖກໍ. ຕຎ຺ຫິ ສຣສປຣິຕ຺ຕຕາຍປິ ຂຓປຣິຕ຺ຕຕາຍປິ ຐິຕິປຣິຕ຺ຕຕາຍປິ ປຣິຕ຺ຕເມວ. ລຫຸໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ລຫຸກໍ. ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພນ຺ຕິ ມນ຺ຕາຍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ປຎ຺ຎາຍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາຕິ ປພ຺ພຕສມ຺ຠວາ. ຫາຣຫາຣິນີຕິ ຣຸກ຺ຂນຬເວຬຸອາທີນິ ຫຣິຕພ຺ພານິ ຫຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.