໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໓) ໑. ສງ຺ຄຫິຕກຖາ

໔໗໑. ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ [ສງ຺ຄຫີຕາຕິ (ປີ.)]? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ຄຓນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຣິຍາປນ຺ນາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ຄຓນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຣິຍາປນ຺ນາ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ [ກຕມໍ ຂນ຺ຘຄຓນໍ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ໂສຕາຍຕນໍ…ເປ… ຆານາຍຕນໍ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ…ເປ… ກາຍາຍຕນໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ກາຍາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ກາຍາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຣູປາຍຕນໍ…ເປ… ສທ຺ທາຍຕນໍ…ເປ… ຄນ຺ຘາຍຕນໍ…ເປ… ຣສາຍຕນໍ…ເປ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ.

ສຸຂາ ເວທນາ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ສຸຂາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ສຸຂາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ. ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ…ເປ… ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ. ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ …ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຫຎ຺ຈິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໗໒. ຍຖາ ທາເມນ ວາ ໂຍຕ຺ເຕນ ວາ ທ຺ເວ ພລິພທ຺ທາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ສິກ຺ກາຍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ສາ ຄທ຺ທຸເລນ ສງ຺ຄຫິໂຕ; ເອວເມວ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ [ສກວາທິວຈນໍ (ອຏ຺ຐກຖາ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ)]? ຫຎ຺ຈິ ທາເມນ ວາ ໂຍຕ຺ເຕນ ວາ ທ຺ເວ ພລີພທ຺ທາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ສິກ຺ກາຍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ສາ ຄທ຺ທຸເລນ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ [ສກວາທິວຈນໍ (ອຏ຺ຐກຖາ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ)].

ສງ຺ຄຫິຕກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໔) ໒. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຖາ

໔໗໓. ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສຫຄຕາ ສຫຊາຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ເອກາຣມ຺ມຓາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສຫຄຕາ ສຫຊາຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ເອກາຣມ຺ມຓາ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ເກຫິຈິ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ … ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ເວທນາຂນ຺ເຘນ… ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ… ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສຫຊາໂຕ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

໔໗໔. ຍຖາ ຕິລມ຺ຫິ ເຕລໍ ອນຸຄຕໍ ອນຸປວິຏ຺ຐໍ, ອຸຈ຺ຉຸມ຺ຫິ ຣໂສ ອນຸຄໂຕ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ; ເອວເມວ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອນຸຄຕາ ອນຸປວິຏ຺ຐາຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໕) ໓. ເຈຕສິກກຖາ

໔໗໕. ນຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຄຕາ ສຫຊາຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ເອກາຣມ຺ມຓາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຄຕາ ສຫຊາຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ເອກາຣມ຺ມຓາ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ.

ຜສ຺ໂສ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ຜສ຺ໂສ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາໂຕ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ຜສ຺ໂສ ເຈຕສິໂກ’’ຕິ. ເວທນາ…ເປ… ສຎ຺ຎາ… ເຈຕນາ… ສທ຺ຘາ… ວີຣິຍໍ… ສຕິ… ສມາຘິ… ປຎ຺ຎາ… ຣາໂຄ… ໂທໂສ… ໂມໂຫ…ເປ… ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາຕນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາຕໍ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ເຈຕສິກ’’ນ຺ຕິ.

໔໗໖. ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາຕາຕິ ກຕ຺ວາ ເຈຕສິກາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຜສ຺ເສນ ສຫຊາຕາຕິ ກຕ຺ວາ ຜສ຺ສສິກາຕິ [ຜສ຺ສິກາຕິ (ປີ. ອຏ຺ຐ.)]? ອາມນ຺ຕາ. ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາຕາຕິ ກຕ຺ວາ ເຈຕສິກາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ເຈຕນາຍ… ສທ຺ຘາຍ… ວີຣິເຍນ… ສຕິຍາ… ສມາຘິນາ… ປຎ຺ຎາຍ… ຣາເຄນ… ໂທເສນ… ໂມເຫນ…ເປ… ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນ ສຫຊາຕາຕິ ກຕ຺ວາ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປາສິກາຕິ [ອໂນຕ຺ຕປ຺ປິກາຕິ (?)]? ອາມນ຺ຕາ.

໔໗໗. ນຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິທໍ ເຈຕສິກາ ຈ ຘມ຺ມາ,

ອນຕ຺ຕໂຕ ສໍວິທິຕສ຺ສ ໂຫນ຺ຕິ;

ຫີນປ຺ປຓີຕໍ ຕທຸຠເຍ ວິທິຕ຺ວາ,

ສມ຺ມທ຺ທໂສ ເວທິ ປໂລກຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ອຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມຕິ.

ນຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອິຘ, ເກວຏ຺ຏ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອາທິສຕິ ເຈຕສິກມ຺ປິ ອາທິສຕິ ວິຕກ຺ກິຕມ຺ປິ ອາທິສຕິ ວິຈາຣິຕມ຺ປິ ອາທິສຕິ – ‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕ’’’ນ຺ຕິ [ທີ. ນິ. ໑.໔໘໕]. ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ອຕ຺ຖິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມຕິ.

ເຈຕສິກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໖) ໔. ທານກຖາ

໔໗໘. ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ລພ຺ຠາ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ປເຣສໍ ທາຕຸນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ …ເປ… ລພ຺ຠາ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ປເຣສໍ ທາຕຸນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ລພ຺ຠາ ຜສ຺ໂສ ປເຣສໍ ທາຕຸນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ …ເປ… ລພ຺ຠາ ເວທນາ…ເປ… ສຎ຺ຎາ… ເຈຕນາ… ສທ຺ຘາ… ວີຣິຍໍ… ສຕິ… ສມາຘິ… ປຎ຺ຎາ ປເຣສໍ ທາຕຸນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໗໙. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທານໍ ອນິຏ຺ຐຜລໍ ອກນ຺ຕຜລໍ ອມນຸຎ຺ຎຜລໍ ເສຈນກຜລໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ນນຸ ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ກນ຺ຕຜລໍ ມນຸຎ຺ຎຜລໍ ອເສຈນກຜລໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ກນ຺ຕຜລໍ ມນຸຎ຺ຎຜລໍ ອເສຈນກຜລໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກໍ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານ’’ນ຺ຕິ.

ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ຈີວຣໍ ທານນ຺ຕິ [ອຸປຣິ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ປຣວາທີປຸຈ຺ຉາຍ ສທິສາ, ອຏ຺ຐກຖາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ]? ອາມນ຺ຕາ. ຈີວຣໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ກນ຺ຕຜລໍ ມນຸຎ຺ຎຜລໍ ອເສຈນກຜລໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ເສນາສນໍ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ອິຏ຺ຐຜໂລ ກນ຺ຕຜໂລ ມນຸຎ຺ຎຜໂລ ອເສຈນກຜໂລ ສຸຂຸທ຺ຣໂຍ ສຸຂວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໘໐. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານ’’ນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ສທ຺ຘາ ຫິຣິຍໍ ກຸສລຎ຺ຈ ທານໍ,

ຘມ຺ມາ ເອເຕ ສປ຺ປຸຣິສານຸຍາຕາ;

ເອຕຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄໍ ທິວິຍໍ ວທນ຺ຕິ,

ເອເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຕິ ເທວໂລກ’’ນ຺ຕິ [ອ. ນິ. ໘.໓໒].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານ’’ນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທານານິ ມຫາທານານິ ອຄ຺ຄຎ຺ຎານິ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎານິ ວໍສຎ຺ຎານິ ໂປຣາຓານິ ອສງ຺ກິຓ຺ຓານິ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພານິ, ນ ສງ຺ກິຍນ຺ຕິ ນ ສງ຺ກິຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐານິ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ! ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ເທຕິ ອເວຣໍ ເທຕິ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເທຕິ. ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ທຕ຺ວາ ອເວຣໍ ທຕ຺ວາ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ທຕ຺ວາ ອປຣິມາຓສ຺ສ ອຠຍສ຺ສ ອເວຣສ຺ສ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ທານໍ ມຫາທານໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຎໍ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎໍ ວໍສຎ຺ຎໍ ໂປຣາຓໍ ອສງ຺ກິຓ຺ຓໍ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ, ນ ສງ຺ກິຍຕິ ນ ສງ຺ກິຍິສ຺ສຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐໍ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ…ເປ… ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ…ເປ… ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ເທຕິ ອເວຣໍ ເທຕິ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ເທຕິ. ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ທຕ຺ວາ ອເວຣໍ ທຕ຺ວາ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ທຕ຺ວາ ອປຣິມາຓສ຺ສ ອຠຍສ຺ສ ອເວຣສ຺ສ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ທານໍ ມຫາທານໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຎໍ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎໍ ວໍສຎ຺ຎໍ ໂປຣາຓໍ ອສງ຺ກິຓ຺ຓໍ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພໍ, ນ ສງ຺ກິຍຕິ ນ ສງ຺ກິຍິສ຺ສຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐໍ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ທານານິ ມຫາທານານິ ອຄ຺ຄຎ຺ຎານິ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎານິ ວໍສຎ຺ຎານິ ໂປຣາຓານິ ອສງ຺ກິຓ຺ຓານິ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພານິ, ນ ສງ຺ກິຍນ຺ຕິ ນ ສງ຺ກິຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐານິ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີ’’ຕິ [ອ. ນິ. ໘.໓໙]. ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ເຈຕສິໂກ ຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ.

໔໘໑. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທານ’’ນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອນ຺ນໍ ເທຕິ, ປານໍ ເທຕິ, ວຕ຺ຖໍ ເທຕິ, ຍານໍ ເທຕິ, ມາລໍ ເທຕິ, ຄນ຺ຘໍ ເທຕິ, ວິເລປນໍ ເທຕິ, ເສຍ຺ຍໍ ເທຕິ, ອາວສຖໍ ເທຕິ, ປທີເປຍ຺ຍໍ ເທຕີ’’ຕິ [ສໍ. ນິ. ໓.໓໖໒-໓໙໑ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ]! ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ.

໔໘໒. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ຐຜໂລ ກນ຺ຕຜໂລ ມນຸຎ຺ຎຜໂລ ອເສຈນກຜໂລ ສຸຂຸທ຺ຣໂຍ ສຸຂວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ຈີວຣໍ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຈີວຣໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ກນ຺ຕຜລໍ ມນຸຎ຺ຎຜລໍ ອເສຈນກຜລໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ທານໍ ອິຏ຺ຐຜລໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທານໍ… ເສນາສນໍ ທານໍ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ທານນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາໂຣ ອິຏ຺ຐຜໂລ ກນ຺ຕຜໂລ ມນຸຎ຺ຎຜໂລ ອເສຈນກຜໂລ ສຸຂຸທ຺ຣໂຍ ສຸຂວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ເຕນ ຫິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ທານ’’ນ຺ຕິ.

ທານກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໗) ໕. ປຣິໂຠຄມຍປຸຎ຺ຎກຖາ

໔໘໓. ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ປຣິໂຠຄມໂຍ ຜສ຺ໂສ ວຑ຺ຒຕິ, ເວທນາ ວຑ຺ຒຕິ, ສຎ຺ຎາ ວຑ຺ຒຕິ, ເຈຕນາ ວຑ຺ຒຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ວຑ຺ຒຕິ, ສທ຺ຘາ ວຑ຺ຒຕິ, ວີຣິຍໍ ວຑ຺ຒຕິ, ສຕິ ວຑ຺ຒຕິ, ສມາຘິ ວຑ຺ຒຕິ, ປຎ຺ຎາ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ລຕາ ວິຍ ວຑ຺ຒຕິ, ມາລຸວາ ວິຍ ວຑ຺ຒຕິ, ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ວຑ຺ຒຕິ, ຕິຓໍ ວິຍ ວຑ຺ຒຕິ, ມຸຎ຺ຊປຸຎ຺ໂຊ ວິຍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໘໔. ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທາຍໂກ ທານໍ ທຕ຺ວາ ນ ສມນ຺ນາຫຣຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ [ອນາວຏ຺ຏນ຺ຕສ຺ສ (ສີ. ປີ. ກ.), ອນາວຊ຺ຌນ຺ຕສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ… ອນາໂຠຄສ຺ສ ໂຫຕິ… ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອເຈຕຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອປຕ຺ຖຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອປ຺ປຓິທຫນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ນນຸ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອາໂຠຄສ຺ສ ໂຫຕິ… ສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ເຈຕຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ປຕ຺ຖຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ປຓິທຫນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ອາໂຠຄສ຺ສ ໂຫຕິ… ສມນ຺ນາຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ເຈຕຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ປຕ຺ຖຍນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ… ປຓິທຫນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ.

໔໘໕. ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທາຍໂກ ທານໍ ທຕ຺ວາ ກາມວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕິ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕິ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານໍ…ເປ… ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ສໂມຘານໍ ໂຫຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານໍ…ເປ… ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ສໂມຘານໍ ໂຫຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກຸສລາກຸສລາ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊາ ຫີນປຓີຕາ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ກຸສລາກຸສລາ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊາ ຫີນປຓີຕາ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວິທູຣວິທູຣານິ! ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ນຠຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຖວີ ຈ – ອິທໍ ປຐມໍ ສຸວິທູຣວິທູຣໍ. ໂອຣິມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ປາຣິມຎ຺ຈ ຕີຣໍ – ອິທໍ ທຸຕິຍໍ ສຸວິທູຣວິທູຣໍ. ຍໂຕ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວໂຣຈໂນ ອພ຺ຠຸເທຕິ ຍຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖເມຕິ – ອິທໍ ຕຕິຍໍ ສຸວິທູຣວິທູຣໍ. ສຕຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ອສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ – ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສຸວິທູຣວິທູຣໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸວິທູຣວິທູຣານີຕິ.

‘‘ນຠຎ຺ຈ ທູເຣ ປຖວີ ຈ ທູເຣ,

ປາຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ຕທາຫຸ ທູເຣ;

ຍໂຕ ຈ ເວໂຣຈໂນ ອພ຺ຠຸເທຕິ,

ປຠງ຺ກໂຣ ຍຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖເມຕິ.

‘‘ຕໂຕ ຫເວ ທູຣຕຣໍ ວທນ຺ຕິ,

ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ;

ອພ຺ຍາຍິໂກ ໂຫຕິ ສຕໍ ສມາຄໂມ,

ຍາວມ຺ປິ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ຕເຖວ ໂຫຕິ.

‘‘ຂິປ຺ປຎ຺ຫິ ເວຕິ [ຂິປ຺ປໍຫເວຕິ (ພຫູສຸ)] ອສຕໍ ສມາຄໂມ;

ຕສ຺ມາ ສຕໍ ຘມ຺ໂມ ອສພ຺ຠິ ອາຣກາ’’ຕິ [ອ. ນິ. ໔.໔໗].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ກຸສລາກຸສລາ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊາ ຫີນປຓີຕາ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາຄາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ.

໔໘໖. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ອາຣາມໂຣປາ ວນໂຣປາ, ເຍ ຊນາ ເສຕຸກາຣກາ;

ປປຎ຺ຈ ອຸທປານຎ຺ຈ, ເຍ ທທນ຺ຕິ ອຸປສ຺ສຍໍ.

‘‘ເຕສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ສທາ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ;

ຘມ຺ມຏ຺ຐາ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ຊນາ ສຄ຺ຄຄາມິໂນ’’ຕິ [ສໍ. ນິ. ໑.໔໗].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ.

ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ! ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ…ເປ… ເສນາສນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ…ເປ… ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ [ອ. ນິ. ໔.໕໑]. ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ.

໔໘໗. ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທາຍໂກ ທານໍ ເທຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ຉຑ຺ເຑຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ທາຍໂກ ທານໍ ເທຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ຉຑ຺ເຑຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎໍ; ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ.

ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທາຍໂກ ທານໍ ເທຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫເກ ປຏິຄ຺ຄຫິເຕ ຣາຊາໂນ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ໂຈຣາ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິ ວາ ທຫຕິ, ອຸທກໍ ວາ ວຫຕິ, ອປ຺ປິຍາ ວາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ທາຍໂກ ທານໍ ເທຕິ, ປຏິຄ຺ຄາຫເກ ປຏິຄ຺ຄຫິເຕ ຣາຊາໂນ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ໂຈຣາ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິ ວາ ທຫຕິ, ອຸທກໍ ວາ ວຫຕິ, ອປ຺ປິຍາ ວາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ, ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎໍ; ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ປຣິໂຠຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ.

ປຣິໂຠຄມຍປຸຎ຺ຎກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໘) ໖. ອິໂຕທິນ຺ນກຖາ

໔໘໘. ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອິໂຕ ຈີວຣໍ ເທນ຺ຕິ ຕໍ ຈີວຣໍ ຕຕ຺ຖ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ອິໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເທນ຺ຕິ, ອິໂຕ ເສນາສນໍ ເທນ຺ຕິ, ອິໂຕ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ເທນ຺ຕິ, ອິໂຕ ຂາທນີຍໍ ເທນ຺ຕິ, ອິໂຕ ໂຠຊນີຍໍ ເທນ຺ຕິ, ອິໂຕ ປານີຍໍ ເທນ຺ຕິ; ຕໍ ປານີຍໍ ຕຕ຺ຖ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກ ປຣກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕິ, ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໘໙. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ເປຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທານໍ ເທນ຺ຕໍ ອນຸໂມເທນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທນ຺ຕິ, ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິລຠນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ເປຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ທານໍ ເທນ຺ຕໍ ອນຸໂມເທນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທນ຺ຕິ, ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ໂສມນສ຺ສໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ; ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ.

໔໙໐. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ອຸນ຺ນເມ ອຸທກໍ ວຸຏ຺ຐໍ, ຍຖານິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕຕິ;

ເອວເມວ ອິໂຕ ທິນ຺ນໍ, ເປຕານໍ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ຍຖາ ວາຣິວຫາ ປູຣາ, ປຣິປູເຣນ຺ຕິ ສາຄຣໍ;

ເອວເມວ ອິໂຕ ທິນ຺ນໍ, ເປຕານໍ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ກສີ ອຕ຺ຖິ, ໂຄຣກ຺ເຂຕ຺ຖ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ວຓິຊ຺ຊາ ຕາທິສີ ນຕ຺ຖິ, ຫິຣຎ຺ເຎນ ກຍາກຍໍ [ກຍກ຺ກຍໍ (ສີ. ປີ.)];

ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຍາເປນ຺ຕິ, ເປຕາ ກາລງ຺ກຕາ ຕຫິ’’ນ຺ຕິ [ຂຸ. ປາ. ໗.໖; ເປ. ວ. ໑໙].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີຕິ.

໔໙໑. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານານິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ມາຕາປິຕໂຣ ປຸຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ກຸເລ ຊາຍມານໍ! ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ຠໂຏ ວາ ໂນ ຠຣິສ຺ສຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ວາ ໂນ ກຣິສ຺ສຕິ, ກຸລວໍໂສ ຈິຣໍ ຐສ຺ສຕິ, ທາຍຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອຖ ວາ ປນ ເປຕານໍ ກາລງ຺ກຕານໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອນຸປ຺ປທສ຺ສຕິ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຐານານິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ມາຕາປິຕໂຣ ປຸຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ກຸເລ ຊາຍມານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈ ຐານານິ ສມ຺ປສ຺ສໍ, ປຸຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ;

ຠໂຏ ວາ ໂນ ຠຣິສ຺ສຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ວາ ໂນ ກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ກຸລວໍໂສ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ເຐ, ທາຍຊ຺ຊໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ;

ອຖ ວາ ປນ ເປຕານໍ, ທກ຺ຂິຓໍ ອນຸປ຺ປທສ຺ສຕິ.

‘‘ຐານາເນຕານິ ສມ຺ປສ຺ສໍ, ປຸຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ;

ຕສ຺ມາ ສນ຺ໂຕ ສປ຺ປຸຣິສາ, ກຕຎ຺ຎູ ກຕເວທິໂນ.

‘‘ຠຣນ຺ຕິ ມາຕາປິຕໂຣ, ປຸພ຺ເພ ກຕມນຸສ຺ສຣໍ;

ກໂຣນ຺ຕິ ເຕສໍ ກິຈ຺ຈານິ, ຍຖາ ຕໍ ປຸພ຺ພກາຣິນໍ.

‘‘ໂອວາທກາຣີ ຠຏໂປສີ, ກຸລວໍສໍ ອຫາປຍໍ;

ສທ຺ໂຘ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ປຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ປສໍສິໂຍ’’ຕິ [ອ. ນິ. ໕.໓໑].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ອິໂຕ ທິນ຺ເນນ ຕຕ຺ຖ ຍາເປນ຺ຕີຕິ.

ອິໂຕ ທິນ຺ນກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໖໙) ໗. ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິກຖາ

໔໙໒. ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສຸຂເວທນິຍາ ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍາ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຜສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ສາຣມ຺ມຓາ; ອຕ຺ຖິ ຕາຍ ອາວຏ຺ຏນາ [ອາວຊ຺ຊນາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ເຈຕນາ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ນນຸ ນ ສຸຂເວທນິຍາ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ ນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍາ, ນ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ຜສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ອນາຣມ຺ມຓາ; ນຕ຺ຖິ ຕາຍ ອາວຏ຺ຏນາ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ເຈຕນາ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ນ ສຸຂເວທນິຍາ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ…ເປ… ອນາຣມ຺ມຓາ; ນຕ຺ຖິ ຕາຍ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘິ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ.

ຜສ຺ໂສ ກມ຺ມວິປາໂກ, ຜສ຺ໂສ ສຸຂເວທນິໂຍ ທຸກ຺ຂເວທນິໂຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິໂຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂາຍ…ເປ… ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຜສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສາຣມ຺ມໂຓ; ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ, ປຖວີ ສຸຂເວທນິຍາ ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍາ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂາຍ…ເປ… ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຜສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສາຣມ຺ມຓາ; ອຕ຺ຖິ ຕາຍ ອາວຏ຺ຏນາ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ເຈຕນາ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ …ເປ… ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ, ປຖວີ ນ ສຸຂເວທນິຍາ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍາ…ເປ… ອນາຣມ຺ມຓາ; ນຕ຺ຖິ ຕາຍ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຜສ຺ໂສ ກມ຺ມວິປາໂກ, ຜສ຺ໂສ ນ ສຸຂເວທນິໂຍ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິໂຍ …ເປ… ອນາຣມ຺ມໂຓ; ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ປຖວີ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫຸປຄາ ເຉທນເຠທນຸປຄາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກມ຺ມວິປາໂກ ປຄ຺ຄຫນິຄ຺ຄຫຸປໂຄ ເຉທນເຠທນຸປໂຄຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ລພ຺ຠາ ປຖວີ ເກຕຸໍ ວິກ຺ເກຕຸໍ ອາຐເປຕຸໍ ໂອຈິນິຕຸໍ ວິຈິນິຕຸນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ລພ຺ຠາ ກມ຺ມວິປາໂກ ເກຕຸໍ ວິກ຺ເກຕຸໍ ອາຐເປຕຸໍ ໂອຈິນິຕຸໍ ວິຈິນິຕຸນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໙໓. ປຖວີ ປເຣສໍ ສາຘາຣຓາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກມ຺ມວິປາໂກ ປເຣສໍ ສາຘາຣໂຓຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ກມ຺ມວິປາໂກ ປເຣສໍ ສາຘາຣໂຓຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ອສາຘາຣຓມຎ຺ເຎສໍ, ອໂຈຣຫຣໂຓ ນິຘິ;

ກຍິຣາຖ ມຈ຺ໂຈ ປຸຎ຺ຎານິ, ສເຈ ສຸຈຣິຕໍ ຈເຣ’’ຕິ [ຂຸ. ປາ. ໘.໙ ຂຸທ຺ທກປາເຐ, ໂຖກໍ ວິສທິສໍ].

ອຕ຺ເຖວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຕນ ຫິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ກມ຺ມວິປາໂກ ປເຣສໍ ສາຘາຣໂຓ’’ຕິ.

ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ປຐມໍ ປຖວີ ສຓ຺ຐາຕິ, ປຈ຺ຉາ ສຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ປຐມໍ ວິປາໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ວິປາກປຏິລາຠາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ປຖວີ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ປຖວິໍ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອຕ຺ຖິ ເກຈິ ກມ຺ມວິປາກໍ ອເຂເປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ປຖວີ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ປຖວິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມວິປາກໍ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມວິປາກໍ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ຕສ຺ສ ຜສ຺ສໍ ເວທນໍ ສຎ຺ຎໍ ເຈຕນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘໍ ວີຣິຍໍ ສຕິໍ ສມາຘິໍ ປຎ຺ຎໍ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໙໔. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ອິສ຺ສຣິຍສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ ອຘິປຈ຺ຈສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ອິສ຺ສຣິຍສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ ອຘິປຈ຺ຈສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ.

ປຖວີ ກມ຺ມວິປາໂກຕິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໗໐) ໘. ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິກຖາ

໔໙໕. ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສຸຂເວທນິຍໍ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນິຍໍ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຜສ຺ເສນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ສຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ເຈຕນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ສາຣມ຺ມຓໍ; ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ມນສິກາໂຣ ເຈຕນາ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ນນຸ ນ ສຸຂເວທນິຍໍ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ…ເປ… ອນາຣມ຺ມຓໍ; ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ນ ສຸຂເວທນິຍໍ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ…ເປ… ອນາຣມ຺ມຓໍ; ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ …ເປ… ປຓິຘິ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

ຜສ຺ໂສ ວິປາໂກ, ຜສ຺ໂສ ສຸຂເວທນິໂຍ ທຸກ຺ຂເວທນິໂຍ…ເປ… ສາຣມ຺ມໂຓ; ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກ, ຊຣາມຣຓໍ ສຸຂເວທນິຍໍ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ…ເປ… ສາຣມ຺ມຓໍ; ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກ, ຊຣາມຣຓໍ ນ ສຸຂເວທນິຍໍ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິຍໍ…ເປ… ອນາຣມ຺ມຓໍ; ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຜສ຺ໂສ ວິປາໂກ, ຜສ຺ໂສ ນ ສຸຂເວທນິໂຍ ນ ທຸກ຺ຂເວທນິໂຍ…ເປ… ອນາຣມ຺ມໂຓ; ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນາ…ເປ… ປຓິຘີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໙໖. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກຸສລານຎ຺ຈ ອກຸສລານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓໍ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໙໗. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ ອປ຺ປາຍຸກສໍວຕ຺ຕນິຍໍ ກມ຺ມໍ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

ຊຣາມຣຓໍ ວິປາໂກຕິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໗໑) ໙. ອຣິຍຘມ຺ມວິປາກກຖາ

໔໙໘. ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ມຫປ຺ຜລໍ ສາມຎ຺ຎໍ ມຫປ຺ຜລໍ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ມຫປ຺ຜລໍ ສາມຎ຺ຎໍ ມຫປ຺ຜລໍ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎໍ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ.

ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ສກທາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອນາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ, ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ນຕ຺ຖິ ອຣິຍຘມ຺ມວິປາໂກ’’ຕິ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທານຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສີລຜລໍ…ເປ… ຠາວນາຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ສກທາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອນາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ທານຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສີລຜລໍ…ເປ… ຠາວນາຜລໍ ນ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ທານຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ທານຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສກທາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອນາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ສີລຜລໍ…ເປ… ຠາວນາຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ຠາວນາຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ສກທາຄາມິຜລໍ…ເປ… ອນາຄາມິຜລໍ …ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໔໙໙. ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ຣູປາວຈຣໍ ກຸສລໍ…ເປ… ອຣູປາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ອວິປາກນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ອວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ອວິປາກນ຺ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຣູປາວຈຣໍ…ເປ… ອຣູປາວຈຣໍ ກຸສລໍ ອວິປາກນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໕໐໐. ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອາຈຍຄາມີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອາຈຍຄາມີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ຣູປາວຈຣໍ…ເປ… ອຣູປາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອາຈຍຄາມີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອາຈຍຄາມີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອປຈຍຄາມີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອປຈຍຄາມີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ…. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອປຈຍຄາມີຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຣູປາວຈຣໍ…ເປ… ອຣູປາວຈຣໍ ກຸສລໍ ສວິປາກໍ ອປຈຍຄາມີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ອຣິຍຘມ຺ມວິປາກກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ສຕ຺ຕມວຄ຺ໂຄ

(໗໒) ໑໐. ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິກຖາ

໕໐໑. ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຕສ຺ສ ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ… ຕສ຺ສ ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ນຕ຺ຖິ ວຏ຺ຏຸປຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ວິປາໂກຕິ ວາ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ ວາ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ ວາ ວິປາໂກຕິ ວາ ເອເສເສ ເອກຏ຺ເຐ ສເມ ສມຠາເຄ ຕຊ຺ຊາເຕຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ວິປາໂກ ຈ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ ຈ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ ຈ ວິປາໂກ ຈ ສຫຄຕາ ສຫຊາຕາ ສໍສຏ຺ຐາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ເອກວຕ຺ຖຸກາ ເອກາຣມ຺ມຓາຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຕຎ຺ເຎວ ອກຸສລໍ ໂສ ອກຸສລສ຺ສ ວິປາໂກ, ຕຎ຺ເຎວ ກຸສລໍ ໂສ ກຸສລສ຺ສ ວິປາໂກຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ເຍເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ປາຓໍ ຫນຕິ ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕິ, ເຍເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ທານໍ ເທຕິ ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ສຄ຺ເຄ ໂມທຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ…ເປ….

໕໐໒. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ’’ຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ນນຸ ວິປາກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາຕິ? ອາມນ຺ຕາ. ຫຎ຺ຈິ ວິປາກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ອຣູປິໂນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘‘ວິປາໂກ ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ’’ຕິ.