໑໔. ອຕ຺ຖຕ຺ຕິກວິຠາຄ

ຠູຘາຕຸ ຕາຍ ນິປ຺ຜນ຺ນ-ຣູປຎ຺ຈາຕິ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ;

ກຕ຺ວາ ປຘານມມ຺ເຫຫິ, ສພ຺ພເມຕໍ ປປຎ຺ຈິຕໍ.

ຠວຕິສ຺ສ ວສາ ທານິ, ວກ຺ຂາມຕ຺ຖຕ຺ຕິກໍ ວຣໍ;

ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ ຕຸມນ຺ຕຎ຺ຈ, ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕໍ ຕິກໍ ອິຘ.

ຕສ຺ມາ ຕາວ ຠູຘາຕຸໂຕ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຠູຕສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ ນີຍເຕ –

ຂນ຺ຘສຕ຺ຕາມນຸສ຺ເສສຸ, ວິຊ຺ຊມາເນ ຈ ຘາຕຸຍໍ;

ຂີຓາສເວ ຣຸກ຺ຂາທິມ຺ຫິ, ຠູຕສທ຺ໂທ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຸປ຺ປາເທ ຈາປິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຠູຕສທ຺ໂທ ວິຠາວິນາ;

ວິປຸເລ ໂສປສຄ຺ໂຄຍໍ, ຫີຬເນ ວິຘເມປິ ຈ;

ປຣາຊເຍ ເວທິຍເນ, ນາເມ ປາກຏຕາຍ ຈ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ຠູຕສທ຺ໂທ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາມນຸສ຺ສຘາຕຸວິຊ຺ຊມານຂີຓາສວສຕ຺ຕຣຸກ຺ຂາທີສຸ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ຠູຕມິທນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວ ສມນຸປສ຺ສຖາ’’ຕິອາທີສຸ ຫິ ອຍໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ຍານີຘ ຠູຕານິ ສມາຄຕານີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອມນຸສ຺ເສ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ມຫາຠູຕາ ເຫຕູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຘາຕູສຸ. ‘‘ຠູຕສ຺ມິໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນ. ‘‘ໂຍ ຈ ກາລຆໂສ ຠູໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຂີຓາສເວ. ‘‘ສພ຺ເພວ ນິກ຺ຂິປິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠູຕາ ໂລເກ ສມຸສ຺ສຍ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ເຕ. ‘‘ຠູຕຄາມປາຕພ຺ຍຕາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂາທີສູຕິ. ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕຏ຺ຐກຖາຍ ວຈນໍ ອິທໍ. ຏີກາຍມາທິສທ຺ເທນ ອຸປ຺ປາທາທີນິ ຄຍ຺ຫເຣ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຊາຕໍ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຠູຕສທ຺ໂທ ອຸປ຺ປາເທ ທິສ຺ສຕິ. ສອຸປສຄ຺ໂຄ ປນ ‘‘ປຠູຕມຣິໂຍ ປກໂຣຕິ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິປຸເລ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຣິຠູຕຣູໂປ’’ຕິອາທີສຸ ຫີຬເນ. ‘‘ສມ຺ຠູໂຕ ສາຓວາສີ’’ຕິອາທີສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ອຠິຠູໂຕ ມາໂຣ ວິຊິໂຕ ສງ຺ຄາໂມ’’ຕິອາທີສຸ ວິຘມເນ. ‘‘ປຣາຠູຕຣູໂປໂຂ ອຍໍ ອເຈໂລ ປາຖິກປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ປຣາຊເຍ. ‘‘ອນຸຠູຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ເວທິຍເນ. ‘‘ວິຠູຕໍ ປຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ປາກຏີກຣເຓ ທິສ຺ສຕິ, ເຕ ສພ຺ເພ ‘‘ຣຸກ຺ຂາທີສູ’’ຕິອາທິສທ຺ເທນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ.

ອິທານິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ –

ຠວິຕຸໍ, ອຸພ຺ຠວິຕຸໍ, ສມຸພ຺ຠວິຕຸໍ, ປຠວິຕຸໍ, ປຣາຠວິຕຸໍ, ອຕິຠວິຕຸໍ, ສມ຺ຠວິຕຸໍ, ວິຠວິຕຸໍ, ໂຠຕຸໍ, ສມ຺ໂຠຕຸໍ, ວິໂຠຕຸໍ, ປາຕຸຠວິຕຸໍ, ປາຕຸພ຺ຠວິຕຸໍ ວາ, ປາຕຸໂຠຕຸໍ. ອິມານິ ອກມ຺ມການິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ.

ປຣິໂຠຕຸໍ ປຣິຠວິຕຸໍ, ອຠິໂຠຕຸໍ ອຠິຠວິຕຸໍ, ອຘິໂຠຕຸໍ ອຘິຠວິຕຸໍ, ອຕິໂຠຕຸໍ ອຕິຠວິຕຸໍ, ອນຸໂຠຕຸໍ ອນຸຠວິຕຸໍ, ສມນຸໂຠຕຸໍ ສມນຸຠວິຕຸໍ, ອຠິສມ຺ໂຠຕຸໍ ອຠິສມ຺ຠວິຕຸໍ. ອິມານິ ສກມ຺ມການິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ, ສພ຺ພາເນຕານິ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຣິ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຠາເວຕຸໍ, ປຠາເວຕຸໍ, ສມ຺ຠາເວຕຸໍ, ວິຠາເວຕຸໍ, ປຣິຠາເວຕຸໍ’’ອິຈ຺ເຈວມາທີນິ ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ, ສພ຺ພານິປິ ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ ສກມ຺ມການິເຍວ ຠວນ຺ຕິ. ອຸທ຺ເທໂສຍໍ.

ຕຕ຺ຣ ສມານຕ຺ຖປເທສຸ ເອກເມວາທິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ ກາຕພ຺ໂພ – ຠວິຕຸນ຺ຕິ ໂຫຕຸໍ ວິຊ຺ຊິຕຸໍ ປຎ຺ຎາຍິຕຸໍ ສຣູປໍ ລຠິຕຸໍ. ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເສສານມ຺ປິ ຕຸມນ຺ຕານໍ ນິທ຺ເທໂສ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ, ສພ຺ພານິ ຕຸມນ຺ຕປທານິ ຈຕຸຕ຺ຖິຍຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ຕ຺ວໍ ມມ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຎາຍ, ເນຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕຸມາຄໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຍ. ຍາຈິຕຸນ຺ຕິ ຫິ ຍາຈນຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ຠວິຕຸນ຺ຕິອາທີນມ຺ປິ ‘‘ຠວນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠວນຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ຠວນາຍາ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ທຏ຺ຐຸ ເຂມໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ທຏ຺ຐຸ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖທສ຺ສນໂຕ ຍຖາຣຫໍ ຕຸມນ຺ຕານິ ຕ຺ວາສທ຺ທນ຺ຕປທຕ຺ຖວເສນປິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ເອຕານິ ຈ ນິປາຕປເທສຸ ສງ຺ຄຫໍຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ນິປາຕປທປຣິຈ຺ເຉເທ ‘‘ຕຸໍ ອິຕິ ຈຕຸຕ຺ຖິຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຍມຕ຺ໂຖ ‘‘ຕຸໍ ອິຕິ ເອຕທນ຺ໂຕ ນິປາໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖິຍາ ອຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

ຕຸມນ຺ຕກຖາ ສມຕ຺ຕາ.

ອິທານິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ –

ຠວິຕ຺ວາ, ຠວິຕ຺ວານ, ຠວິຕຸນ, ຠວິຍ, ຠວິຍານ. ອຸພ຺ຠວິຕ຺ວາ, ອຸພ຺ຠວິຕ຺ວານ, ອຸພ຺ຠວິຕຸນ, ອຸພ຺ຠວິຍ, ອຸພ຺ຠວິຍານ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ສມຸພ຺ຠວິຕ຺ວາ, ປຣາຠວິຕ຺ວາ, ສມ຺ຠວິຕ຺ວາ, ວິຠວິຕ຺ວາ, ປາຕຸພ຺ຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ອິມານິ ອກມ຺ມການິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກນຕ຺ຖານິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິ.

ຠຸຕ຺ວາ, ຠຸຕ຺ວານ, ປຣິຠວິຕ຺ວາ, ປຣິຠວິຕ຺ວານ, ປຣິຠວິຕຸນ, ປຣິຠວິຍ, ປຣິຠວິຍານ, ປຣິຠຸຍ຺ຍ. ອຠິຠວິຕ຺ວາ, ອຠິຠວິຕ຺ວານ, ອຠິຠວິຕຸນ, ອຠິຠວິຍ, ອຠິຠວິຍານ, ອຠິຠຸຍ຺ຍ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ອຘິຠວິຕ຺ວາ, ອຕິຠວິຕ຺ວາ, ອນຸຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ອິທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນໍ. ‘‘ຕມໂວຈ ຣາຊາ ອນຸຠວິຍານ ຕມ຺ປິ, ເອຍ຺ຍາສິ ຂິປ຺ປໍ ອຫມປິ ປູຊໍ ກສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ອນຸຠຸຕ຺ວາ, ອນຸຠຸຕ຺ວານ. ອຘິໂຠຕ຺ວາ, ອຘິໂຠຕ຺ວານ.

‘‘ສຏ຺ຐິ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ, ເທວໂລເກ ຣມິສ຺ສຕິ;

ອຎ຺ເຎ ເທເວ ອຘິໂຠຕ຺ວາ, ອິສ຺ສຣໍ ກາຣຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ

ອິທເມຕ຺ຖ ປາຬິນິທສ຺ສນໍ, ອິມານິ ສກມ຺ມການິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກນຕ຺ຖານິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຣິເຍວ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຠາເວຕ຺ວາ, ຠາເວຕ຺ວານ. ປຠາເວຕ຺ວາ, ປຠາເວຕ຺ວານ. ສມ຺ຠາເວຕ຺ວາ, ສມ຺ຠາເວຕ຺ວານ. ວິຠາເວຕ຺ວາ, ວິຠາເວຕ຺ວານ. ປຣິຠາເວຕ຺ວາ, ປຣິຠາເວຕ຺ວານ’’ອິຈ຺ເຈວມາທີນິ ສກມ຺ມການິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກນຕ຺ຖານິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິ ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິເຍວ ຠວນ຺ຕິ. ອຸທ຺ເທໂສຍໍ.

ຕຕ຺ຣ ສມານຕ຺ຖປເທສຸ ເອກເມວາທິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ ກາຕພ຺ໂພ – ຠວິຕ຺ວາຕິ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ວາ ສຣູປໍ ລຠິຕ຺ວາ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເສສານມ຺ປິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານໍ ນິທ຺ເທໂສ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ ຠຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠຸຕ຺ວາຕິ ສກມ຺ມກວເສນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຠຸຕ຺ວາ ອນຸຠຸຕ຺ວາຕິ ອິເມສຎ຺ຫິ ສມານຕ຺ຖຕໍ ສທ຺ຘມ຺ມວິທູ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຕ຺ຣິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຠຸຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ວານ’’ອິຈ຺ເຈເຕ, ‘‘ອນຸຠຸຕ຺ວາ’’ຕິມສ຺ສ ຫິ;

ອຕ຺ຖໍ ສູເຈນ຺ຕິ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ, ປທສ຺ສ ປນ ເນວ ເຕ.

ເກຈິ ‘‘ຠູຕ຺ວາ’’ຕິ ທີຆຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສາສເນ;

ທີຆຕາ ຣສ຺ສຕາ ເຈວ, ທ຺ວຍມ຺ເປຕໍ ປທິສ຺ສຕິ.

ສທ຺ທສຕ຺ເຖ ຈ ‘‘ຠູຕ຺ວາ’’ຕິ, ທີຆຕ຺ຕສຎ຺ຫິຕໍ ປທໍ;

‘‘ຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ, ທີເປຕິ ນ ຕຸ ສາສເນ.

‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ອິຕິ ປທໍເຍວ, ທີເປຕິ ຊິນສາສເນ;

‘‘ຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ ປທສ຺ສຕ຺ຖໍ, ນຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຕໍ ປທໍ.

ອິຈ຺ເຈວໍ ສວິເສສນ຺ຕຸ, ວຈນໍ ສາຣທສ຺ສິນາ;

ສາສເນ ສທ຺ທສຕ຺ເຖ ຈ, ວິຎ຺ຎຸນາ ເປກ຺ຂິຕພ຺ພກໍ.

ເອວໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກນຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕານິ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິປິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ, ສພ຺ພາເນຕານິ ອວິຠຕ຺ຕິການີຕິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຫິ ນິປາຕປຣິຈ຺ເຉເທ ອວິຠຕ຺ຕິການິ ກຕ຺ວາ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສທ຺ທຕ຺ຖວິທູນໍ ປນ ມເຕ ປຐມາທິວິຠຕ຺ຕິວເສນ ສວິຠຕ຺ຕິການິ ຠວນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕາຘິກາເຣ ອິທຎ຺ຈຸປລກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ຠຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠຸຕ຺ວາ ຄໂຕ, ຠຸຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສສິ, ກສິຕ຺ວາ ວປຕິ. ອຸມງ຺ຄາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ເວເທໂຫ ນາວມາຣຸຫິ. ຠຸຕ຺ວານ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂສ຺ສຸ ອິຈ຺ຈາທີ ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ຘາຕູນໍ ປຸພ຺ພກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍຄາ. ‘‘ຠຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຠຸຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ພກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທໍ. ‘‘ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອຸຕ຺ຕຣກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ, ສມານກຕ຺ຕຸການິ ເຈຕານິ ປທານິ ເອກກຕ຺ຕຸການໍ ກ຺ຣິຍານໍ ວາຈກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ເຫຕ຺ຖ ໂຍ ຄມນກ຺ຣິຍາຍ ກຕ຺ຕາ, ໂສ ເອວ ຠຸຎ຺ຊນກ຺ຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸຠູໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເນຕພ຺ໂພ.

‘‘ອນ຺ຘກາຣໍ ນິຫນ຺ຕ຺ວານ, ອຸທິໂຕຍໍ ທິວາກໂຣ;

ວຓ຺ຓໍ ປຎ຺ຎາວຠາເສຫິ, ໂອຠາເສຕ຺ວາ ສມຸຄ຺ຄໂຕ’’

ອິຈ຺ຈາທີນິປິ ປນ ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ສມານກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍຄາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ນິຫນ຺ຕ຺ວານາ’’ຕິ ປທໍ ສມານກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທໍ. ‘‘ອຸທິໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອຸຕ຺ຕຣກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສມານກາລກ຺ຣິຍາຍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາເຍວ ສມານກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເນຕພ຺ໂພ.

ເກຈິ ປນ ‘‘ມຸຂໍ ພ຺ຍາທາຍ ສຍຕິ, ອກ຺ຂິໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸທາຫຣນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ນິສຊ຺ຊ ອຘີເຕ, ຐຕ຺ວາ ກເຖຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາທານປຣິວຕ຺ຕນຸຕ຺ຕຣກາໂລ ພ຺ຍາທານູປສມລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນກ຺ຣິຍາຍ ລກ຺ຂິຍຕິ. ‘‘ນິສຊ຺ຊ ອຘີເຕ, ຐຕ຺ວາ ກເຖຕີ’’ຕິ ຈ ສມານກາລຕາຍປິ ອຊ຺ເຌນກຖເນຫິ ປຸພ຺ເພປິ ນິສຊ຺ຊຏ຺ຐານານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສກ຺ກາ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣກາລຕາ ສມ຺ຠາເວຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິມານິເຍວ ອຸທາຫຣຓານິ ຍຸຕ຺ຕານິ. ອຸທຍສມກາລເມວ ຫິ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນີຍນິວຕ຺ຕນນ຺ຕິ.

‘‘ທ຺ວາຣມາວຣິຕ຺ວາ ປວິສຕິ’’ອິຈ຺ຈາທິ ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ອປຣກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປວິສນກ຺ຣິຍາ ປຸຣິມາ, ອາວຣຓກ຺ຣິຍາ ປນ ປຈ຺ຉິມາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາວຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ອປຣກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ປວິສຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ປຸພ຺ພກາລກ຺ຣິຍາທີປກໍ ປທນ຺ຕິ. ອຍໍ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເນຕພ຺ໂພ. ອປເຣ ‘‘ຘ’ນ຺ຕິ ກຈ຺ຈ ປຕິໂຕ ທຓ຺ໂຑ’’ຕິ ອຸທາຫຣຓນ຺ຕິ. ອຠິຆາຕຠູຕສມາໂຍເຄ ປນ ອຠິຆາຕຊສທ຺ທສ຺ສ ສມານກາລຕາ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິຘາປິ ປຸຣິມານິເຍວ ອຸທາຫຣຓານິ ຍຸຕ຺ຕານີຕິ.

‘‘ປິສາຈໍ ທິສ຺ວາ ຈສ຺ສ ຠຍໍ ໂຫຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ’’ອິຈ຺ຈາທິ ອສມາເນ ກຕ຺ຕຣິ ປໂຍໂຄ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ປິສາຈໍ ທິສ຺ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ຠຍໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ. ເອວໍ ສມານກຕ຺ຕຸກຕາ ຘາຕູນໍ ນ ລພ຺ຠຕິ ທສ຺ສນກ຺ຣິຍາຍ ປຸຣິເສສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ, ຠວນາທິກ຺ຣິຍາຍ ຈ ຠຍາທີສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຍໍ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເນຕພ຺ໂພ.

ອິທມ຺ປິ ປເນຕ຺ຖ ອຸປລກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ‘‘ອປ຺ປຕ຺ວາ ນທິໍ ປພ຺ພໂຕ, ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປພ຺ພຕໍ ນທີ’’ອິຈ຺ຈາທິ ປຣາປຣໂຍໂຄ. ‘‘ສີຫໍ ທິສ຺ວາ ຠຍໍ ໂຫຕິ, ຆຕໍ ປິວິຕ຺ວາ ພລໍ ຊາຍເຕ, ‘ຘ’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ທຓ຺ໂຑ ປຕິໂຕ’’ອິຈ຺ຈາທິ ລກ຺ຂຓເຫຕຸອາທິປ຺ປໂຍໂຄ. ‘‘ນ຺ຫຕ຺ວາ ຄມນໍ, ຠຸຕ຺ວາ ສຍນໍ. ອຸປາທາຍ ຣູປ’’ມິຈ຺ຈາປິ ພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ສທ຺ທສິທ຺ຘິປ຺ປໂຍໂຄຕິ.

ອິຈ຺ເຈວໍ ສພ຺ພຖາປິ ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ຘາຕູນໍ ປຸພ຺ພກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ, ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ສມານກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ, ສມານກຕ຺ຕຸການໍ ອປຣກາເລ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ, ອສມານກຕ຺ຕຸການໍ ຕ຺ວາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ, ປຣາປຣໂຍໂຄ, ລກ຺ຂຓເຫຕຸອາທິປ຺ປໂຍໂຄ, ພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ສທ຺ທສິທ຺ຘິປ຺ປໂຍໂຄຕິ ສຕ຺ຕຘາ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕານໍ ປທານໍ ປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ກຈ຺ຈາຍເນ ‘‘ປຸພ຺ພກາເລກກຕ຺ຕຸການໍ ຕຸນ ຕ຺ວານ ຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ ປຸພ຺ພກາເລເຍວ ເອກກຕ຺ຕຸກຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ? ເຍຕຸຍ຺ເຍນ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕານໍ ປທານໍ ປຸຣິມກາລກ຺ຣິຍາທີປນໂຕ. ກຈ຺ຈາຍເນ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປຸພ຺ພກາເລກກຕ຺ຕຸການ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ອິຕິ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທີນໍ ປທານໍ ເຫຕຸອຕ຺ຖວເສນປິ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ ອຕ຺ໂຖ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຠວິຕ຺ວາ’’ຕິອາທີນໍ ຠູຘາຕຸມຍານໍ ຕ຺ວາທິສທ຺ທນ຺ຕານໍ ປທານໍ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ‘‘ປຈິຕ຺ວາ’’ຕິອາທີນໍ ຍຖາປໂຍຄໍ ‘‘ຠວນເຫຕຸ ປຈນເຫຕູ’’ຕິອາທິນາ ເຫຕຸອຕ຺ໂຖປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຣິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

ເຫຕຸຕ຺ເຖປິ ຍໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ສທ຺ທາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກນຕ຺ຖກາ;

ຕສ຺ມາ ເຫຕຸວເສນາປິ, ວເທຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ວິຈກ຺ຂໂຓ.

‘‘ອິຕິ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ສທ຺ທສ຺ສ, ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາສຸ ຫິ;

‘‘ອິຕິ ກຣຓເຫຕູ’’ຕິ, ອຕ຺ໂຖ ຘີເຣຫິ ຄຍ຺ຫຕິ.

‘‘ຄຈ຺ຉາມິ ທານິ ນິພ຺ພານໍ, ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ’’;

ອິຕິ ປາເຐປິ ເຫຕຸຕ຺ໂຖ, ຄຍ຺ຫເຕ ປຸພ຺ພວິຎ຺ຎຸຠິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ ນິພ຺ພາເນ ຄມນ-ເຫຕູ’’ຕິ ຫິ ກຖີຍເຕ;

ເຫຕຸຕ຺ເຖວໍ ຍຖາໂຍຄ-ມຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ອຍໍ ນໂຍ.

ເອວໍ ຠູຕສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣ ຈ ຕຸມນ຺ຕປທຎ຺ຈ ຕ຺ວາທິຍນ຺ຕປທຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຖຕ຺ຕິກໍ ວິຠຕ຺ຕໍ.

ໂຍ ອິມມຕ຺ຖຕິກໍ ສຸວິຠຕ຺ຕໍ,

ກຓ຺ຓຣສາຍນມາຄມິການໍ;

ຘາຣຍເຕ ສ ຠເວ ຄຕກງ຺ຂາ,

ປາວຈນມ຺ຫິ ຄເຕ ສຸຂຸມຕ຺ເຖ.

ອິຕິ ນວງ຺ເຄ ສາຏ຺ຐກເຖ ປິຏກຕ຺ຕເຍ ພ຺ຍປ຺ປຖຄຕີສຸ ວິຎ຺ຎູນໍ

ໂກສລ຺ລຕ຺ຖາຍ ກເຕ ສທ຺ທນີຕິປ຺ປກຣເຓ

ອຕ຺ຖຕ຺ຕິກວິຠາໂຄ ນາມ

ຈຸທ຺ທສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ເອວໍ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ຠູຘາຕຸຣູປານິ ທສ຺ສິຕານິ.

ປທມາລາ ນິຏ຺ຐິຕາ.