໔. ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ

໓໓. ‘‘ອສປ຺ປຸຣິສຠູມິຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ສປ຺ປຸຣິສຠູມິຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ. ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຠູມິ? ອສປ຺ປຸຣິໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຕຎ຺ຎູ ໂຫຕິ ອກຕເວທີ. ອສພ຺ຠິ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຎ຺ຎາຕໍ ຍທິທໍ ອກຕຎ຺ຎຸຕາ ອກຕເວທິຕາ. ເກວລາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຠູມິ ຍທິທໍ ອກຕຎ຺ຎຸຕາ ອກຕເວທິຕາ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕຎ຺ຎູ ໂຫຕິ ກຕເວທີ. ສພ຺ຠິ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຎ຺ຎາຕໍ ຍທິທໍ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ກຕເວທິຕາ. ເກວລາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຠູມິ ຍທິທໍ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ກຕເວທິຕາ’’ຕິ.

໓໔. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ສຸປ຺ປຕິກາຣໍ ວທາມິ. ກຕເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ? ມາຕຸ ຈ ປິຕຸ ຈ. ເອເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໍເສນ ມາຕຣໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍ, ເອເກນ ອໍເສນ ປິຕຣໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີ ໂສ ຈ ເນສໍ ອຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນນ຺ຫາປນສມ຺ພາຫເນນ. ເຕ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ມຸຕ຺ຕກຣີສໍ ຈເຊຍ຺ຍຸໍ. ນ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປຏິກຕໍ ວາ. ອິມິສ຺ສາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາປຖວິຍາ ປຫູຕຣຕ຺ຕຣຕນາຍ [ປຫູຕສຕ຺ຕຣຕນາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ຕິກນິປາເຕ ມຫາວຄ຺ເຄ ທສມສຸຕ຺ຕຏີກາຍໍ ທສ຺ສິຕປາຬິຍາ ສເມຕິ] ມາຕາປິຕໂຣ ອິສ຺ສຣາຘິປຈ຺ເຈ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປຏິກຕໍ ວາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພຫຸກາຣາ [ພຫູປກາຣາ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕໂຣ ປຸຕ຺ຕານໍ ອາປາທກາ ໂປສກາ ອິມສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທສ຺ເສຕາໂຣ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕໂຣ ອສ຺ສທ຺ເຘ ສທ຺ຘາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ທຸສ຺ສີເລ ສີລສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ມຈ຺ຉຣີ ຈາຄສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ເຎ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ກຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ ປຏິກຕຎ຺ຈາ’’ຕິ [ປຏິກຕຎ຺ຈ ອຕິກຕຎ຺ຈາຕິ (ສີ. ປີ.)].

໓໕. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍວາທີ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມກ຺ຂາຍີ’’ຕິ? ‘‘ກິຣິຍວາທີ ຈາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອກິຣິຍວາທີ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາກຖໍ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິຣິຍວາທີ ຈ ອກິຣິຍວາທີ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ອກິຣິຍໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວທາມິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ, ອເນກວິຫິຕານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອກິຣິຍໍ ວທາມິ. ກິຣິຍຎ຺ຈ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວທາມິ ກາຍສຸຈຣິຕສ຺ສ ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ ມໂນສຸຈຣິຕສ຺ສ, ອເນກວິຫິຕານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ກິຣິຍໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກິຣິຍວາທີ ຈ ອກິຣິຍວາທີ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

໓໖. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂລເກ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ, ກຕ຺ຖ ຈ ທານໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂລເກ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ – ເສໂຂ ຈ ອເສໂຂ ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ທ຺ເວ ໂລເກ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ, ເອຕ຺ຖ ຈ ທານໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ [ວຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.) ເອວມີທິເສສຸ ຐາເນສຸ] ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ເສໂຂ ອເສໂຂ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ,

ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ຍຊມານານໍ ໂຫນ຺ຕິ;

ເຕ ອຸຊ຺ຊຸຠູຕາ [ອຸຊຸຠູຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ກາເຍນ, ວາຈາຍ ອຸທ ເຈຕສາ;

ເຂຕ຺ຕໍ ຕໍ ຍຊມານານໍ, ເອຕ຺ຖ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໓໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສສ຺ສາມິ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈາວຸໂສ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອາຄາມີ ໂຫຕິ, ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອາວຸໂສ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄາມີ ໂຫຕິ, ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈາວຸໂສ, ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ, ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ, ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ກາມານໍເຍວ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ຠວານໍເຍວ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ໂລຠກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ, ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ, ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ສມຈິຕ຺ຕາ ເທວຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ຕາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສຕິ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈ. ຫຏ຺ຐາ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິສາ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ [ສມ຺ມິຎ຺ຊິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ເຊຕວເນ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ສມຈິຕ຺ຕາ ເທວຕາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສຕິ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈ. ຫຏ຺ຐາ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິສາ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’ຕິ. ຕາ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທວຕາ ທສປິ ຫຸຕ຺ວາ ວີສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ຕິໍສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິປິ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣຄ຺ຄໂກຏິນິຕຸທນມຕ຺ເຕປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ [ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕີຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)]. ສິຍາ ໂຂ ປນ [ປນ ເຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວມສ຺ສ – ‘ຕຕ຺ຖ ນູນ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ເຍນ ຕາ ເທວຕາ ທສປິ ຫຸຕ຺ວາ ວີສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ຕິໍສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິປິ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣຄ຺ຄໂກຏິນິຕຸທນມຕ຺ເຕປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິເຘວ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕາສໍ ເທວຕານໍ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ, ເຍນ ຕາ ເທວຕາ ທສປິ ຫຸຕ຺ວາ…ເປ… ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຠວິສ຺ສາມ ສນ຺ຕມານສາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ‘ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຫິ ໂວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສນ຺ຕມານສານໍ ສນ຺ຕໍເຍວ ກາຍກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕິ ສນ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ ສນ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ສນ຺ຕໍເຍວ ອຸປຫາຣໍ ອຸປຫຣິສ຺ສາມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສູ’ຕິ. ‘ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອນສ຺ສຸໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເຍ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ນາສ຺ໂສສຸ’’’ນ຺ຕິ.

໓໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ວຣຓາຍໍ ວິຫຣຕິ ຠທ຺ທສາຣິຕີເຣ [ກທ຺ທມທຫຕີເຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ອຖ ໂຂ ອາຣາມທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຣາມທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ຂຕ຺ຕິຍາປິ ຂຕ຺ຕິເຍຫິ ວິວທນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິວທນ຺ຕິ, ຄຫປຕິກາປິ ຄຫປຕິເກຫິ ວິວທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘ [ກາມຣາຄວິນິເວສວິນິພທ຺ຘ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານເຫຕຸ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂຕ຺ຕິຍາປິ ຂຕ຺ຕິເຍຫິ ວິວທນ຺ຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິວທນ຺ຕິ, ຄຫປຕິກາປິ ຄຫປຕິເກຫິ ວິວທນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ສມຓາປິ ສມເຓຫິ ວິວທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານເຫຕຸ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມຓາປິ ສມເຓຫິ ວິວທນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ໂກຈິ ໂລກສ຺ມິໍ ໂຍ ອິມຎ຺ເຈວ ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອິມຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂຍ ອິມຎ຺ເຈວ ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອິມຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ປນ ໂສ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂຍ ອິມຎ຺ເຈວ ກາຄຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອິມຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸຣຕ຺ຖິເມສຸ ຊນປເທສຸ ສາວຕ຺ຖີ ນາມ ນຄຣໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ຠຄວາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠຄວາ ອິມຎ຺ເຈວ ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອິມຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຣາມທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຖວິຍໍ ນິຫນ຺ຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ໂຍ ຫິ ໂສ ຠຄວາ ອິມຎ຺ເຈວ ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອິມຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານໍ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ກຈ຺ຈາເນນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ກຈ຺ຈາໂນ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

໓໙. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ມຘຸຣາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຸນ຺ທາວເນ. ອຖ ໂຂ ກນ຺ທຣາຍໂນ [ກຓ຺ຑຣາຍໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ສທ຺ຘິໍ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກນ຺ທຣາຍໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ‘ນ ສມໂຓ ກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸທ຺ເຘ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕີ’ຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ຕເຖວ? ນ ຫິ ຠວໍ ກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸທ຺ເຘ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ນ ສມ຺ປນ຺ນເມວາ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ວຸທ຺ຘຠູມິ ຈ ອກ຺ຂາຕາ ທຫຣຠູມິ ຈ. ວຸທ຺ໂຘ ເຈປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕິ ອາສີຕິໂກ ວາ ນາວຸຕິໂກ ວາ ວສ຺ສສຕິໂກ ວາ ຊາຕິຍາ, ໂສ ຈ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ກາມມຊ຺ຌາວສຕິ ກາມປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ ຂຊ຺ຊຕິ ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກ. ອຖ ໂຂ ໂສ ພາໂລ ນ ເຖໂຣຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ທຫໂຣ ເຈປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕິ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ. ໂສ ຈ ນ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ນ ກາມມຊ຺ຌາວສຕິ, ນ ກາມປຣິຬາເຫນ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ, ນ ກາມວິຕກ຺ເກຫິ ຂຊ຺ຊຕິ, ນ ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກ. ອຖ ໂຂ ໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກນ຺ທຣາຍໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ທຫຣານໍ ສຕໍ [ສຸທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຠິກ຺ຂູນໍ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ – ‘‘ວຸທ຺ຘາ ຠວນ຺ໂຕ, ວຸທ຺ຘຠູມິຍໍ ຐິຕາ. ທຫຣາ ມຍໍ, ທຫຣຠູມິຍໍ ຐິຕາ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ກຈ຺ຈາໂນ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

໔໐. ‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ໂຈຣາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ຣາຊາໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຣຎ຺ໂຎ ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ ອຕິຍາຕຸໍ ວາ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ວາ ຊນປເທ ອນຸສຎ຺ຎາຕຸໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການມ຺ປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ ອຕິຍາຕຸໍ ວາ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ວາ ພາຫິຣານິ ວາ ກມ຺ມນ຺ຕານິ ປຏິເວກ຺ຂິຕຸໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ປາປຠິກ຺ຂູ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສງ຺ກສາຍນ຺ຕິ [ສງ຺ກມ຺ມ ຌາຍນ຺ຕິ (ກ.), ສຎ຺ຈາຍນ຺ຕິ (ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ວາ ຊນປເທ ອຈ຺ຉນ຺ຕິ [ຠຊນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ພຫຸຊນາຫິຕາຍ ພຫຸຊນາສຸຂາຍ, ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອນຕ຺ຖາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຣາຊາໂນ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ໂຈຣາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຣຎ຺ໂຎ ຜາສຸ ໂຫຕິ ອຕິຍາຕຸໍ ວາ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ວາ ຊນປເທ ອນຸສຎ຺ຎາຕຸໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການມ຺ປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຜາສຸ ໂຫຕິ ອຕິຍາຕຸໍ ວາ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ວາ ພາຫິຣານິ ວາ ກມ຺ມນ຺ຕານິ ປຏິເວກ຺ຂິຕຸໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ, ປາປຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ປາປຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສງ຺ກສາຍນ຺ຕິ, ເຍນ ວາ ປນ ເຕນ ປກ຺ກມນ຺ຕິ [ປປຕນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຕຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ, ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ.

໔໑. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ ນ ວຓ຺ເຓມິ, ຄິຫິສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ. ຄິຫີ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ນ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ.

‘‘ທ຺ວິນ຺ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ເຓມິ, ຄິຫິສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ. ຄິຫີ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ.

໔໒. ‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ທຸຄ຺ຄຫິເຕຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປ຺ປຕິຣູປເກຫິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປຏິວາຫນ຺ຕິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ພຫຸຊນາຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ນາ ພຫຸຊນາສຸຂາຍ, ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອນຕ຺ຖາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ພຫຸຎ຺ຈ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕິ, ເຕ ຈິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອນ຺ຕຣຘາເປນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສຸຄ຺ຄຫິເຕຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນປ຺ປຕິຣູປເກຫິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ອນຸໂລເມນ຺ຕິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ນາ ພຫຸຊນສຸຂາຍ, ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ພຫຸຎ຺ຈ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕິ, ເຕ ຈິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຐເປນ຺ຕີ’’ຕິ.

ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.