໑. ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ

໑. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິມຕ຺ຖິຍານິ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລານິ ສີລານິ ກິມານິສໍສານີ’’ຕິ? ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານີ’’ຕິ.

‘‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’ຕິ? ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ’’ຕິ [ປາມຸຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາມຸຊ຺ຊານິສໍໂສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.) ອ. ນິ. ໑໑.໑].

‘‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປີຕິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາ’’ຕິ? ‘‘ປີຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ’’ຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາ’’ຕິ? ‘‘ປສ຺ສທ຺ຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ’’ຕິ.

‘‘ສຸຂໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຸຂໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສມາຘິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’ຕິ? ‘‘ສມາຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິພ຺ພິທາວິຣາຄຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄານິສໍສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ ປນ, ຠນ຺ເຕ ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’ຕິ? ‘‘ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ [… ນິສໍໂສຕິ (ສີ. ກ.)].

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານິ; ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ; ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສໍ; ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ; ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ; ສຸຂໍ ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສໍ; ສມາຘິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄານິສໍສໍ; ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ. ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຄ຺ຄາຍ ປເຣນ຺ຕີ’’ຕິ [ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປູເຣນ຺ຕີຕິ (ສ຺ຍາ.)]. ປຐມໍ.

໒. ເຈຕນາກຣຓີຍສຸຕ຺ຕໍ

໒. [ອ. ນິ. ໑໑.໒] ‘‘ສີລວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ອວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ປີຕິ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ກາໂຍ ເມ ປສ຺ສມ຺ຠຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ສຸຂໍ ເວທິຍາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທິຍຕິ. ສຸຂິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສມາຘິຍຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ສມາຫິຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ຍຖາຠູຕໍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສມາຫິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ຍຖາຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ນິພ຺ພິນ຺ທາມິ ວິຣຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຍຖາຠູຕໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ນສ຺ສ [ນິພ຺ພິນ຺ທສ຺ສ (ສີ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ວິຣຕ຺ຕສ຺ສ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຉິກໂຣມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ [ນິພ຺ພິນ຺ໂທ (ສີ. ກ.)] ວິຣຕ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄານິສໍສໍ; ສມາຘິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ; ສຸຂໍ ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສໍ; ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ; ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ; ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສໍ; ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ; ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຘມ຺ເມ ອຠິສນ຺ເທນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມອຸປນິສສຸຕ຺ຕໍ

໓. [ອ. ນິ. ໕.໒໔; ໑໑.໓] ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ; ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປາໂມຊ຺ຊວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປີຕິ; ປີຕິຍາ ອສຕິ ປີຕິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ; ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ; ສຸເຂ ອສຕິ ສຸຂວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ; ປາໂມຊ຺ເຊ ສຕິ ປາໂມຊ຺ຊສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປີຕິ; ປີຕິຍາ ສຕິ ປີຕິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ; ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ; ສຸເຂ ສຕິ ສຸຂສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອຸປນິສສຸຕ຺ຕໍ

໔. [ອ. ນິ. ໑໑.໔] ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ອາວຸໂສ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ. … ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຕຕິຍອຸປນິສສຸຕ຺ຕໍ

໕. [ອ. ນິ. ໑໑.໕] ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ; ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປາໂມຊ຺ຊວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປີຕິ; ປີຕິຍາ ອສຕິ ປີຕິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ; ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ; ສຸເຂ ອສຕິ ສຸຂວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ອາວຸໂສ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ; ປາໂມຊ຺ເຊ ສຕິ ປາໂມຊ຺ຊສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປີຕິ; ປີຕິຍາ ສຕິ ປີຕິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ; ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ; ສຸເຂ ສຕິ ສຸຂສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ; ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ; ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ; ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ; ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໖. [ອ. ນິ. ໑໑.໑໘] ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ [ປຐວິສຎ຺ຎີ (ສີ.), ປຐວີສຎ຺ຎີ (ສ຺ຍາ.)] ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕ຺ຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໗. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ສິຍາ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ສມຍໍ ອິເຘວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣາມິ ອນ຺ຘວນສ຺ມິໍ. ຕຕ຺ຖາຫໍ [ອຖາຫໍ (ກ.)] ຕຖາຣູປໍ ສມາຘິໍ ສມາປຊ຺ຊິໍ [ປຏິລຠາມິ (ກ.)] ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍສຎ຺ຎີ ປນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ [ກິໍ ສຎ຺ຎີ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ (ກ.)] ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອໂຫສີ’’ຕິ? ‘‘ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສກລິກຄ຺ຄິສ຺ສ ຌາຍມານສ຺ສ ອຎ຺ຎາວ ອຈ຺ຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ຎາວ ອຈ຺ຈິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ‘ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ຎາວ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ‘ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ [ນິພ຺ພານໍ (ສີ. ກ.)] ສຎ຺ຎີ ຈ ປນາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຌານສຸຕ຺ຕໍ

໘. ‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ [ອິມສ຺ມິໍ ວາກ຺ເຍ ອຍໍ ຈ ກາໂຣ ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ [ໂນ (ສ຺ຍາ.) ເອວມຸປຣິປິ. ອ. ນິ. ໘.໗໑] ສີລວາ; ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ, ສີລວາ ຈາ’ຕິ! ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ…ເປ… ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ໂນ ຈ ຘມ຺ມກຖິໂກ… ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ໂນ ຈ ປຣິສາວຈໂຣ… ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ວິສາຣໂທ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ… ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ຈ ວິນຍຘໂຣ… ວິນຍຘໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ອາຣຎ຺ຎິໂກ [ອາຣຎ຺ຎໂກ (ກ.)] ປນ຺ຕເສນາສໂນ… ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ໂນ ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ… ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ໂນ ຈ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສໍ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມນ຺ຕປາສາທິໂກ ຈ ໂຫຕິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູໂຣ ຈາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ…ເປ… ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ… ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ໂນ ຈ ຘມ຺ມກຖິໂກ… ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ໂນ ຈ ປຣິສາວຈໂຣ… ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ວິສາຣໂທ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ… ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ຈ ວິນຍຘໂຣ… ວິນຍຘໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ປນ຺ຕເສນາສໂນ… ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ໂນ ຈ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ… ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ຈ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂນ ຈ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ຈ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຈ ປນ຺ຕເສນາສໂນ, ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປາ ເຕ ຈ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມນ຺ຕປາສາທິໂກ ຈ ໂຫຕິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູໂຣ ຈາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ໂນ ຈ ຘມ຺ມກຖິໂກ ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ໂນ ຈ ປຣິສາວຈໂຣ ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ວິສາຣໂທ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ຈ ວິນຍຘໂຣ ວິນຍຘໂຣ ຈ, ໂນ ຈ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອເນກວິຫິຕຎ຺ຈ…ເປ… ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ໂນ ຈ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ ທິພ຺ເພນ ຈ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ, ໂນ ຈ ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອເນກວິຫິຕຎ຺ຈ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ທິພ຺ເພນ ຈ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ສີລວາ ຈ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ຈ, ປຣິສາວຈໂຣ ຈ, ວິສາຣໂທ ຈ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ວິນຍຘໂຣ ຈ, ອເນກວິຫິຕຎ຺ຈ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ທິພ຺ເພນ ຈ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ, ອາສວານຎ຺ຈ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ, ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມນ຺ຕປາສາທິໂກ ຈ ໂຫຕິ ສພ຺ພາກາຣປຣິປູໂຣ ຈາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.