೭. ಧಮ್ಮದೇಸನಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೬೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕುಲೂಪಕೋ ಹೋತಿ, ಬಹುಕಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಅಞ್ಞತರಂ ಕುಲಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಘರಣೀ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಘರಸುಣ್ಹಾ ಆವಸಥದ್ವಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಯೇನ ಘರಣೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಘರಣಿಯಾ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಘರಸುಣ್ಹಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿ ನು ಖೋ ಸೋ ಸಮಣೋ ಸಸ್ಸುಯಾ ಜಾರೋ ಉದಾಹು ಓಭಾಸತೀ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಘರಣಿಯಾ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಘರಸುಣ್ಹಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಘರಸುಣ್ಹಾಯ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಘರಣಿಯಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ ಸಮಣೋ ಘರಸುಣ್ಹಾಯ ಜಾರೋ ಉದಾಹು ಓಭಾಸತೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಘರಸುಣ್ಹಾಯ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಘರಣೀ ಘರಸುಣ್ಹಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹೇ ಜೇ, ಕಿಂ ತೇ ಏಸೋ ಸಮಣೋ ಅವೋಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಮೇ, ಅಯ್ಯೇ, ದೇಸೇಸಿ’’. ‘‘ಅಯ್ಯಾಯ ಪನ ಕಿಂ ಅವೋಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸೀ’’ತಿ. ತಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಉದಾಯೀ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತಿ! ನನು ನಾಮ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೇನ ವಿವಟೇನ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ?

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಾಸಂ ಇತ್ಥೀನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತೀನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತೀನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತೀನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉದಾಯಿಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉದಾಯಿ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಸಿ. ನೇತಂ ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೬೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉಪಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಙ್ಘಾಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ನ, ಭಗಿನೀ, ಕಪ್ಪತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇಙ್ಘಾಯ್ಯಾ ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥ, ಸಕ್ಕಾ ಏತ್ತಕೇನಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಅಞ್ಞಾತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನ, ಭಗಿನೀ, ಕಪ್ಪತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು’’ನ್ತಿ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ದೇಸೇಸುಂ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಯಾಚಿಯಮಾನಾ ಧಮ್ಮಂ ನ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಾಸಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತೀನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತೀನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತೀನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೬೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು’’ನ್ತಿ ತೇ ಅವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹಂ ಉಪನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹಂ ಉಪನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ!

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹಂ ಉಪನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹಂ ಉಪನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೬೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೬೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ; ನ ಯಕ್ಖೀ ನ ಪೇತೀ ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ; ವಿಞ್ಞೂ, ಪಟಿಬಲಾ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಜಾನಿತುಂ.

ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹೀತಿ ಅತಿರೇಕಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ.

ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧಭಾಸಿತೋ, ಸಾವಕಭಾಸಿತೋ, ಇಸಿಭಾಸಿತೋ, ದೇವತಾಭಾಸಿತೋ, ಅತ್ಥೂಪಸಞ್ಹಿತೋ, ಧಮ್ಮೂಪಸಞ್ಹಿತೋ.

ದೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ಪದೇನ ದೇಸೇತಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಕ್ಖರಾಯ ದೇಸೇತಿ, ಅಕ್ಖರಕ್ಖರಾಯ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುಂ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹಂ. ವಿಞ್ಞೂ ನಾಮ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೋ, ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಜಾನಿತುಂ.

೬೫. ಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಯಕ್ಖಿಯಾ ವಾ ಪೇತಿಯಾ ವಾ ಪಣ್ಡಕಸ್ಸ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಿತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಉತ್ತರಿಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೬೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ವಿಞ್ಞುನಾ ಪುರಿಸವಿಗ್ಗಹೇನ, ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಊನಕಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ದೇಸೇತಿ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುನ ನಿಸೀದತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ದೇಸೇತಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಕಥೇತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಭಣನ್ತಂ ಮಾತುಗಾಮೋ ಸುಣಾತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಧಮ್ಮದೇಸನಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಸತ್ತಮಂ.