೬೯. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಾನುಜಾನನಾ

೧೩೩. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಯಾನಿ ಮಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ, ತಾನಿ ನೇಸಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ. ಸೋ ನೇಸಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ಇಧ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಯಾನಿ ಮಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ, ತಾನಿ ನೇಸಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ. ಸೋ ನೇಸಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೧೩೪. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ. ಕಿಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ? ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಆರೋಚೇಥ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾ ಸಾಧುಕಂ ಸುಣೋಮ ಮನಸಿ ಕರೋಮ. ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ, ಸೋ ಆವಿಕರೇಯ್ಯ. ಅಸನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧಾತಿ ವೇದಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಪಚ್ಚೇಕಪುಟ್ಠಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವಂ [ಏವಮೇವ (ಕ)] ಏವರೂಪಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಯಾವತತಿಯಂ ಅನುಸ್ಸಾವಿತಂ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಯಾವತತಿಯಂ ಅನುಸ್ಸಾವಿಯಮಾನೇ ಸರಮಾನೋ ಸನ್ತಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ನಾವಿಕರೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದಸ್ಸ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೋ ಖೋ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ. ತಸ್ಮಾ, ಸರಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಆಪನ್ನೇನ ವಿಸುದ್ಧಾಪೇಕ್ಖೇನ ಸನ್ತೀ ಆಪತ್ತಿ ಆವಿಕಾತಬ್ಬಾ; ಆವಿಕತಾ ಹಿಸ್ಸ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ.

೧೩೫. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಆದಿಮೇತಂ ಮುಖಮೇತಂ ಪಮುಖಮೇತಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿ. ಆಯಸ್ಮನ್ತೋತಿ ಪಿಯವಚನಮೇತಂ ಗರುವಚನಮೇತಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಧಿವಚನಮೇತಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋತಿ. ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಿ ಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸಾಮಿ ವಿವರಿಸ್ಸಾಮಿ ವಿಭಜಿಸ್ಸಾಮಿ ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ [ಉತ್ತಾನೀ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಕಾಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತನ್ತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾತಿ ಯಾವತಿಕಾ ತಸ್ಸಾ ಪರಿಸಾಯ ಥೇರಾ ಚ ನವಾ ಚ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಚ, ಏತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾತಿ. ಸಾಧುಕಂ ಸುಣೋಮಾತಿ ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ [ಸಬ್ಬಂ ಚೇತಸಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಸಮನ್ನಾಹರಾಮ. ಮನಸಿ ಕರೋಮಾತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಾ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾ ಅವಿಸಾಹಟಚಿತ್ತಾ ನಿಸಾಮೇಮ. ಯಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಾ ನವಸ್ಸ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ವಾ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಆಪತ್ತಿ, ಸತ್ತನ್ನಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಆಪತ್ತಿ. ಸೋ ಆವಿಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಸೋ ದೇಸೇಯ್ಯ, ಸೋ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಸೋ ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಸೋ ಪಕಾಸೇಯ್ಯ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವಾ ಗಣಮಜ್ಝೇ ವಾ ಏಕಪುಗ್ಗಲೇ ವಾ. ಅಸನ್ತೀ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಾ ವುಟ್ಠಿತಾ. ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ ನ ಬ್ಯಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿಸುದ್ಧಾತಿ ವೇದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ ಪಚ್ಚೇಕಪುಟ್ಠಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾ ಏಕೇನ ಏಕೋ ಪುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ತಸ್ಸಾ ಪರಿಸಾಯ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛತೀತಿ. ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ಪರಿಸಾ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಾವತತಿಯಂ ಅನುಸ್ಸಾವಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಅನುಸ್ಸಾವಿತಂ ಹೋತಿ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಅನುಸ್ಸಾವಿತಂ ಹೋತಿ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಅನುಸ್ಸಾವಿತಂ ಹೋತಿ. ಸರಮಾನೋತಿ ಜಾನಮಾನೋ ಸಞ್ಜಾನಮಾನೋ. ಸನ್ತೀ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಾ ಅವುಟ್ಠಿತಾ. ನಾವಿಕರೇಯ್ಯಾತಿ ನ ದೇಸೇಯ್ಯ, ನ ವಿವರೇಯ್ಯ, ನ ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನ ಪಕಾಸೇಯ್ಯ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವಾ ಗಣಮಜ್ಝೇ ವಾ ಏಕಪುಗ್ಗಲೇ ವಾ. ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ. ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಕಿಂ ಹೋತಿ? ದುಕ್ಕಟಂ ಹೋತಿ. ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾತಿ. ಕಿಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ, ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ, ಝಾನಾನಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ಸಮಾಧೀನಂ ಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾನಂ ನಿಸ್ಸರಣಾನಂ ಪವಿವೇಕಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅನ್ತರಾಯಿಕೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ತಙ್ಕಾರಣಾ. ಸರಮಾನೇನಾತಿ ಜಾನಮಾನೇನ ಸಞ್ಜಾನಮಾನೇನ. ವಿಸುದ್ಧಾಪೇಕ್ಖೇನಾತಿ ವುಟ್ಠಾತುಕಾಮೇನ ವಿಸುಜ್ಝಿತುಕಾಮೇನ. ಸನ್ತೀ ನಾಮ ಆಪತ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಾ ಅವುಟ್ಠಿತಾ. ಆವಿಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಆವಿಕಾತಬ್ಬಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವಾ ಗಣಮಜ್ಝೇ ವಾ ಏಕಪುಗ್ಗಲೇ ವಾ. ಆವಿಕತಾ ಹಿಸ್ಸ ಫಾಸು ಹೋತೀತಿ. ಕಿಸ್ಸ ಫಾಸು ಹೋತಿ? ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಝಾನಾನಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ಸಮಾಧೀನಂ ಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾನಂ ನಿಸ್ಸರಣಾನಂ ಪವಿವೇಕಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಧಿಗಮಾಯ ಫಾಸು ಹೋತೀತಿ.

೧೩೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ – ಭಗವತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋತಿ – ದೇವಸಿಕಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಸಿಕಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೋಸಥೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ – ಭಗವತಾ ಉಪೋಸಥೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋತಿ – ಪಕ್ಖಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ, ಚಾತುದ್ದಸೇ ಪನ್ನರಸೇ ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಕ್ಖಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕಿಂ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಚಾತುದ್ದಸೇ ವಾ ಪನ್ನರಸೇ ವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಥಾಪರಿಸಾಯ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ ಸಕಾಯ ಸಕಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾಪರಿಸಾಯ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ ಸಕಾಯ ಸಕಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಯೋ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಗ್ಗಾನಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ‘ಸಮಗ್ಗಾನಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ ಸಾಮಗ್ಗೀ ಹೋತಿ, ಯಾವತಾ ಏಕಾವಾಸೋ, ಉದಾಹು ಸಬ್ಬಾ ಪಥವೀ’’ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತ್ತಾವತಾ ಸಾಮಗ್ಗೀ ಯಾವತಾ ಏಕಾವಾಸೋತಿ.