೬೩. ಉಪಸಮ್ಪದಾವಿಧಿ

೧೨೫. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕುಟ್ಠಿಕಾಪಿ ಗಣ್ಡಿಕಾಪಿ ಕಿಲಾಸಿಕಾಪಿ ಸೋಸಿಕಾಪಿ ಅಪಮಾರಿಕಾಪಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೇನ ತೇರಸ [ತಸ್ಸ (ಕ.)] ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸನ್ತಿ ತೇ ಏವರೂಪಾ ಆಬಾಧಾ – ಕುಟ್ಠಂ, ಗಣ್ಡೋ, ಕಿಲಾಸೋ, ಸೋಸೋ, ಅಪಮಾರೋ? ಮನುಸ್ಸೋಸಿ? ಪುರಿಸೋಸಿ? ಭುಜಿಸ್ಸೋಸಿ? ಅಣಣೋಸಿ? ನಸಿ ರಾಜಭಟೋ? ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ? ಪರಿಪುಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸೋಸಿ? ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ತೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ? ಕಿಂನಾಮೋಸಿ? ಕೋನಾಮೋ ತೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ’’ತಿ?

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನನುಸಿಟ್ಠೇ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಾ ವಿತ್ಥಾಯನ್ತಿ, ಮಙ್ಕೂ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತುನ್ತಿ.

ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಾ ತಥೇವ ವಿತ್ಥಾಯನ್ತಿ, ಮಙ್ಕೂ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಮನ್ತಂ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ –

೧೨೬. ಪಠಮಂ ಉಪಜ್ಝಂ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಉಪಜ್ಝಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ಅಯಂ ತೇ ಪತ್ತೋ, ಅಯಂ ಸಙ್ಘಾಟಿ, ಅಯಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೋ, ಅಯಂ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ. ಗಚ್ಛ, ಅಮುಮ್ಹಿ ಓಕಾಸೇ ತಿಟ್ಠಾಹೀತಿ.

ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ದುರನುಸಿಟ್ಠಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖಾ ವಿತ್ಥಾಯನ್ತಿ, ಮಙ್ಕೂ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಲೇನ ಅಬ್ಯತ್ತೇನ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಅನುಸಾಸಿತುನ್ತಿ.

ಅಸಮ್ಮತಾ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಮ್ಮತೇನ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮತೇನ ಅನುಸಾಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ [ಸಮ್ಮನಿತಬ್ಬೋ (ಕ.)] – ಅತ್ತನಾ ವಾ [ಅತ್ತನಾವ (ಸ್ಯಾ.)] ಅತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಂ, ಪರೇನ ವಾ ಪರೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ.

ಕಥಞ್ಚ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಂ? ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಂ.

ಕಥಞ್ಚ ಪನ ಪರೇನ ಪರೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ? ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನುಸಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಪರೇನ ಪರೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ.

ತೇನ ಸಮ್ಮತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಸುಣಸಿ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮ, ಅಯಂ ತೇ ಸಚ್ಚಕಾಲೋ ಭೂತಕಾಲೋ. ಯಂ ಜಾತಂ ತಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪುಚ್ಛನ್ತೇ ಸನ್ತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಸನ್ತಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಮಾ ಖೋ ವಿತ್ಥಾಯಿ, ಮಾ ಖೋ ಮಙ್ಕು ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ತಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ – ‘‘ಸನ್ತಿ ತೇ ಏವರೂಪಾ ಆಬಾಧಾ – ಕುಟ್ಠಂ, ಗಣ್ಡೋ, ಕಿಲಾಸೋ, ಸೋಸೋ, ಅಪಮಾರೋ? ಮನುಸ್ಸೋಸಿ? ಪುರಿಸೋಸಿ? ಭುಜಿಸ್ಸೋಸಿ? ಅಣಣೋಸಿ? ನಸಿ ರಾಜಭಟೋ? ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ? ಪರಿಪುಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸೋಸಿ? ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ತೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ? ಕಿಂನಾಮೋಸಿ? ಕೋನಾಮೋ ತೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ’’ತಿ?

ಏಕತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕತೋ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅನುಸಾಸಕೇನ ಪಠಮತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ. ಅನುಸಿಟ್ಠೋ ಸೋ ಮಯಾ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಆಗಚ್ಛಾಹೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚಾಪೇತಬ್ಬೋ – ‘‘ಸಙ್ಘಂ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚಾಮಿ. ಉಲ್ಲುಮ್ಪತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚಾಮಿ. ಉಲ್ಲುಮ್ಪತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ. ತತಿಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚಾಮಿ. ಉಲ್ಲುಮ್ಪತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಸುಣಸಿ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮ, ಅಯಂ ತೇ ಸಚ್ಚಕಾಲೋ ಭೂತಕಾಲೋ. ಯಂ ಜಾತಂ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಸನ್ತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಸನ್ತಂ ನತ್ಥೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸನ್ತಿ ತೇ ಏವರೂಪಾ ಆಬಾಧಾ – ಕುಟ್ಠಂ ಗಣ್ಡೋ ಕಿಲೇಸೋ ಸೋಸೋ ಅಪಮಾರೋ, ಮನುಸ್ಸೋಸಿ, ಪುರಿಸೋಸಿ, ಭುಜಿಸ್ಸೋಸಿ, ಅಣಣೋಸಿ, ನಸಿ ರಾಜಭಟೋ, ಅನುಞ್ಞಾತೋಸಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸೋಸಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ತೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ, ಕಿಂನಾಮೋಸಿ, ಕೋನಾಮೋ ತೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋತಿ? ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೧೨೭. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಂ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಂ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ – ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಂ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ತತಿಯಮ್ಪಿ ಏತಮತ್ಥಂ ವದಾಮಿ – ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸಮ್ಪದಾಪೇಕ್ಖೋ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಅನ್ತರಾಯಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಂ. ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಯಾಚತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇನ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಉಪಸಮ್ಪದಾಕಮ್ಮಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.