೨. ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೩-೩೪. ತಂ ಪನ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿರೂಪಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಕೇಚೀತಿ ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪವಸೇನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಹೇ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿರೂಪಞ್ಚ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ಅವೋಚ. ತಥಾ ಚ ವತ್ವಾ ಪಟಿಲೋಮಪಾಳಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಮೇವ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿರೂಪೇ ನ ವಿಧಾನಂ, ನಾಪಿ ಪಟಿಸೇಧೋ’’ತಿ ಆಹ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ಪಾಠೇ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತಥಾ ಏತ್ಥಾಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನೋತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ಪನೇತನ್ತಿ ಯಥಾ ಉದ್ಧಟಸ್ಸ ಪಾಠಸ್ಸ ಅತ್ಥವಚನಂ, ಏವಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ…ಪೇ… ಪಟಿಸೇಧಸಿದ್ಧಿತೋ’’ತಿ. ಸ್ವಾಯಂ ಪಟಿಸೇಧೋ ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತೋಯೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಯೇ ಚ ವದನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯೇ ಚಾತಿ ವಜಿರಬುದ್ಧಿತ್ಥೇರಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗಪಾಳಿಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾ ತತ್ಥ ಸತಿಪಿ ಕಮ್ಮಜಾದಿರೂಪೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪನ್ತಿ ಚಿತ್ತಪಟಿಬದ್ಧತ್ತಾ ಚಿತ್ತಜರೂಪಮೇವ ಠಪೇತಬ್ಬಭಾವೇನ ಉದ್ಧಟಂ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ಚಿತ್ತಜರೂಪಮೇವ ಕಥಿತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ. ತಞ್ಚ ನೇಸಂ ವಚನಂ ತಥಾ ನ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ತೇಹಿ ಉದಾಹಟಂ, ವಿಸಮೋಯಂ ಉಪಞ್ಞಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಚ ತಂ ತಥಾ ನ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೇಸಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತೇಸನ್ತಿ ಕಮ್ಮಜಾದೀನಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ಮಗ್ಗಸ್ಸ. ತೇತಿ ಅಬ್ಯಾಕತಾ, ಯೇ ಉಪ್ಪಾದನಿರೋಧವನ್ತೋ. ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಚ ಉಪ್ಪಾದನಿರೋಧೇಸು ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ವಿಯ.

ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೇನ ಗಹಿತೇಸು ಪುಗ್ಗಲೇಸು. ತೇಸು ಹಿ ಕೇಚಿ ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣಸಮಙ್ಗಿನೋ, ಕೇಚಿ ಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಕೇಚಿ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಸ್ಸ, ತೇಸು ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇ ಪಠಮಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ತಸ್ಸ ಕುಸಲುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಸೇಧಪರತ್ತಾ, ತೇ ಪನ ಭವವಸೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಚವೋಕಾರೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಪಞ್ಹೇಸು.

೭೯. ತತೋತಿ ಏಕಾವಜ್ಜನವೀಥಿತೋ. ಪುರಿಮತರಜವನವೀಥಿ ಯಾಯ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನೀ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ತತ್ಥ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ. ಕುಸಲಾನಾಗತಭಾವಪರಿಯೋಸಾನೇನಾತಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ಅನಾಗತಭಾವಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಭೂತೇನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಾನನ್ತರಪಚ್ಚಯತ್ತೇನ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ ಸಮಾನಲಕ್ಖಣಂ ಸಬ್ಬಂ. ಕೇನ? ತಾಯ ಏವ ಸಮಾನಲಕ್ಖಣತಾಯ. ಏಸ ನಯೋತಿ ಯಥಾ ಕುಸಲಾನುಪ್ಪಾದೋ ಕುಸಲಾನಾಗತಭಾವಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಭೂತತೋ ವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಓರಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸೋ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಲಕ್ಖಣಮತ್ತನ್ತಿ ಸ್ವಾಯಂ ನಯೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಏಸ ನಯೋ ಅಕುಸಲಾತೀತಭಾವಸ್ಸ ಆದಿಮ್ಹಿ ‘‘ದುತಿಯೇ ಅಕುಸಲೇ’’ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನೇ, ಅಬ್ಯಾಕತಾತೀತಭಾವಸ್ಸ ಆದಿಮ್ಹಿ ‘‘ದುತಿಯೇ ಚಿತ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನೇಪೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಇದಾನಿ ‘‘ಏಸ ನಯೋ’’ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮತಿದೇಸಂ ‘‘ಯಥಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಾಕಟತರಂ ಕರೋತಿ. ಭಾವನಾಪಹಾನಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ‘‘ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಭಾವೇತಿ, ಅಕುಸಲಞ್ಚ ಪಜಹತೀ’’ತಿ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪವತ್ತಿವಾರೇ. ತಂ ತನ್ತಿ ಅಕುಸಲಾತೀತತಾದಿ ಕುಸಲಾನಾಗತತಾದಿ ಚ. ತೇನ ತೇನಾತಿ ‘‘ದುತಿಯೇ ಅಕುಸಲೇ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ಅನ್ತೇನ ಚ.

೧೦೦. ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತತೋತಿ ಇದಂ ಮರಿಯಾದಗ್ಗಹಣಂ, ನ ಅಭಿವಿಧಿಗ್ಗಹಣಂ, ಯತೋ ‘‘ಸೋಳಸಮ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಭಿವಿಧಿಗ್ಗಹಣಮೇವ ವಾ ಸೋಳಸಚಿತ್ತಕ್ಖಣಾಯುಕಮೇವ ರೂಪನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋವಾಯಂ ವಾದೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಯಞ್ಚ ವಿಚಾರೋ ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತೋ ಏವ. ನ ತತೋ ಓರನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ ತತೋ ಓರಂ ಅಕುಸಲನಿರೋಧಸಮಕಾಲಂ ಅಬ್ಯಾಕತನಿರೋಧಸ್ಸ ಅಸಮ್ಭವತೋ.

ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಧಮ್ಮಯಮಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.