೯. ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕಂ
ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೮೦. ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಚಮ್ಪಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಹಿ ನಗರಸ್ಸ ಆರಾಮಪೋಕ್ಖರಣೀಆದೀಸು ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಚಮ್ಪಕರುಕ್ಖಾವ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಚಮ್ಪಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇತಿ ತಸ್ಸ ಚಮ್ಪಾನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಗಗ್ಗರಾಯ ನಾಮ ರಾಜಮಹೇಸಿಯಾ ಖಣಿತತ್ತಾ ‘‘ಗಗ್ಗರಾ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸಾ ತೀರೇ ಸಮನ್ತತೋ ನೀಲಾದಿಪಞ್ಚವಣ್ಣಕುಸುಮಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹನ್ತಂ ಚಮ್ಪಕವನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಭಗವಾ ಕುಸುಮಗನ್ಧಸುಗನ್ಧೇ ಚಮ್ಪಕವನೇ ವಿಹರತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತನ್ತಿಬದ್ಧೋತಿ ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ಯಾಪಾರೋ, ತತ್ಥ ಬದ್ಧೋ ಪಸುತೋ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಅಕತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಕರೋತಿ, ಜಿಣ್ಣಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋತಿ, ಕತೇ ಇಸ್ಸರೋ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ತನ್ತಿಪಟಿಬದ್ಧೋ’’ತಿ, ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮೇ ಉಸ್ಸಾಹಮಾಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.
ಞತ್ತಿವಿಪನ್ನಕಮ್ಮಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೮೫-೩೮೭. ಪಟಿಕ್ಕೋಸನ್ತೇಸೂತಿ ನಿವಾರೇನ್ತೇಸು. ಹಾಪನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಥಾ ಕರಣಂ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ಏಕಾಯ ಏವ ಞತ್ತಿಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ತತೋ ಹಾಪನಂ ನ ಸಮ್ಭವತಿ, ಅನುಸ್ಸಾವನಾಯ ಅಭಾವತೋ ಪಚ್ಛಾ ಞತ್ತಿಠಪನವಸೇನ ದ್ವೀಹಿ ಞತ್ತೀಹಿ ಕರಣವಸೇನ ಚ ಅಞ್ಞಥಾ ಕರಣಂ ನತ್ಥಿ.
ಚತುವಗ್ಗಕರಣಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೮೯. ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಕಮ್ಮಕತೋ ಕಮ್ಮನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ, ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಕೋ ಲದ್ಧಿನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ.
ದ್ವೇನಿಸ್ಸಾರಣಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೩೯೫. ಅಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಸ್ಸಾರಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನಿಸ್ಸಾರಣಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕುಲದೂಸಕಾನಞ್ಞೇವ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ಅಯಞ್ಚ ‘‘ಬಾಲೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಕುಲದೂಸಕೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಥಂ ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋ ಹೋತೀತಿ? ಬಾಲಅಬ್ಯತ್ತತಾದಿಯುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ‘‘ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಸಙ್ಘೋ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭) ವುತ್ತತ್ತಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ತಞ್ಚೇಸ…ಪೇ… ತಸ್ಮಾ ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಂ. ಏಸೋತಿ ‘‘ಬಾಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ. ಆವೇಣಿಕೇನ ಲಕ್ಖಣೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಆವೇಣಿಕಭೂತೇನ ಕುಲದೂಸಕಭಾವಲಕ್ಖಣೇನ.
ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತಿ, ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೇನ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯದಿ ‘‘ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀ’’ತಿ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿಕಮ್ಮವಸೇನ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತದಾ ನಿಸ್ಸಾರಣಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋಯೇವ ತಜ್ಜನೀಯಾದಿವಸೇನ ಸುನಿಸ್ಸಾರಿತೋತಿ ಬ್ಯತಿರೇಕಮುಖೇನ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪುನ ‘‘ತಞ್ಚೇ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀ’’ತಿ ಉಲ್ಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ಕಥಿತೋ. ನತ್ಥಿ ಏತಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ ಅವಖಣ್ಡನಂ ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೋತಿ ಅನಪದಾನೋ. ಏಕೇಕೇನಪಿ ಅಙ್ಗೇನ ನಿಸ್ಸಾರಣಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಅನುಞ್ಞಾತಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಳಿತೋ ಅಟ್ಠಕಥಾತೋ ಚ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.
ದ್ವೇನಿಸ್ಸಾರಣಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.