೮. ಸಹಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಸಹಧಮ್ಮಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೩೪. ಸಹಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಆಪತ್ತೀತಿ ಅನಾದರಿಯಭಯಾ ಲೇಸೇನ ಏವಂ ವದನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವಚನಂ, ಅಸಿಕ್ಖಿತುಕಾಮತಾಯ ಏವಂ ವಚನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಸಹಧಮ್ಮಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ವಿಲೇಖನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೩೮. ದುತಿಯೇ ವಿನಯಸ್ಸ ಪರಿಯಾಪುಣನಂ ವಿನಯಪರಿಯತ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ವಿನಯಂ ಪರಿಯಾಪುಣನ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಸುಗುತ್ತೋತಿ ಯಥಾ ಕರಣ್ಡಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಮಣಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ನ ನಸ್ಸತಿ ವಿಪತ್ತಿಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏವಂ ಸುಟ್ಠು ಗೋಪಿತೋ. ಸುರಕ್ಖಿತೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಪರಿಯಾಯವಚನಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಕಿಲೇಸಚೋರೇಹಿ ಅವಿಲುಮ್ಪನೀಯೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಬ್ಬದಾ ಸೂಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿತಾಯ ಸುಟ್ಠು ರಕ್ಖಿತೋ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತಾನನ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಕುಕ್ಕುಚ್ಚೇನ ಅಭಿಭೂತಾನಂ. ಸಾರಜ್ಜನಂ ಸಾರದೋ, ಬ್ಯಾಮೋಹಭಯಂ. ವಿಗತೋ ಸಾರದೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ವಿಸಾರದೋ. ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಕಾರಣೇನ ವಚನೇನ. ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಯಥಾ ನ ಪುನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಾ ಮಙ್ಕುಭೂತಾಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಸುಟ್ಠು ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಅಲಜ್ಜಿತಾತಿ ಯ-ಕಾರಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ, ಅಲಜ್ಜಿತಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಾಣತಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಮನ್ದೋ ಮೋಮೂಹೋತಿ ಅಞ್ಞಾಣಭಾವೇನ ಮನ್ದೋ, ಅವಿಸಯತೋ ಮೋಮೂಹೋ, ಮಹಾಮೂಳ್ಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ. ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ದಸವತ್ಥುದೀಪಕಾ. ಪರೂಪಹಾರಅಞ್ಞಾಣಕಙ್ಖಾಪರವಿತಾರಣಾದಿವಾದಾತಿ ಏತ್ಥ ಯೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಾನಂ ಅಪ್ಪತ್ತೇ ಪತ್ತಸಞ್ಞೀನಂ ಅಧಿಮಾನಿಕಾನಂ ಕುಹಕಾನಂ ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಾನಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಾರಕಾಯಿಕಾ ದೇವತಾ ‘‘ಅರಹತೋ ಅಸುಚಿಂ ಉಪಸಂಹರನ್ತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾ ಅಪರಸೇಲಿಯಾ ಚ, ತೇ ಪರೂಪಹಾರವಾದಾ. ಯೇಸಂ ಪನ ಅರಹತೋ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾದೀನಂ ನಾಮಗೋತ್ತಾದೀಸು ಞಾಣಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವೇನ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ತತ್ಥೇವ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಾಭಾವೇನ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಕಙ್ಖಾ, ಯಸ್ಮಾ ಚಸ್ಸ ತಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ಪರೇ ವಿತಾರೇನ್ತಿ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪರವಿತಾರಣಾತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಲದ್ಧಿಯೋ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏತರಹಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾನಂ, ತೇ ಅಞ್ಞಾಣಕಙ್ಖಾಪರವಿತಾರಣವಾದಾ. ನಿಗ್ಗಹೋ ಪನ ನೇಸಂ ಕಥಾವತ್ಥುಪ್ಪಕರಣೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ಚ ಫಲಾನಿ ಚಾತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮೋಯೇವ. ಚ-ಕಾರೋ ವಾ ಅವುತ್ತಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಕೇಚಿ ಥೇರಾತಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ. ಆಹಂಸೂತಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ಥೇರಾ ಏವಂ ಆಹಂಸು.

ಕದಾ ಪನಾಯಂ ಕಥಾ ಉದಪಾದೀತಿ? ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ (ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೧೩೦) – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ದೀಪೇ ಚಣ್ಡಾಲತಿಸ್ಸಮಹಾಭಯೇ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಮಹಾಉಳುಮ್ಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಭಯಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಸಮ್ಮಾ ದೇವೋ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕಿಲಮನ್ತಾ ಪರಿಯತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪರತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಯ್ಯೇಹಿ ಜೀವಿತಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇಮಂ ಮಹಾಉಳುಮ್ಪಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛಥ ಭನ್ತೇ, ಯೇಸಂ ಏತ್ಥ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ತೇ ಕಟ್ಠಖಣ್ಡೇಪಿ ಉರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭಯಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತದಾ ಸಮುದ್ದತೀರಂ ಪತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಕತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏತ್ಥ ಗಮನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಮಯಂ ಇಧೇವ ಹುತ್ವಾ ತೇಪಿಟಕಂ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಮಲಯಜನಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕನ್ದಮೂಲಪಣ್ಣೇಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಾ ವಸಿಂಸು, ಕಾಯೇ ವಹನ್ತೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅವಹನ್ತೇ ವಾಲಿಕಂ ಉಸ್ಸಾರೇತ್ವಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಸೀಸಾನಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಕತ್ವಾ ಪರಿಯತ್ತಿಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ದ್ವಾದಸ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಸಾಟ್ಠಕಥಂ ತೇಪಿಟಕಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಧಾರಯಿಂಸು.

ಭಯೇ ವೂಪಸನ್ತೇ ಸತ್ತಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ತನೋ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಸಾಟ್ಠಕಥೇ ತೇಪಿಟಕೇ ಏಕಕ್ಖರಮ್ಪಿ ಏಕಬ್ಯಞ್ಜನಮ್ಪಿ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಇಮಮೇವ ದೀಪಮಾಗಮ್ಮ ಕಲ್ಲಗಾಮಜನಪದೇ ಮಣ್ಡಲಾರಾಮವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ಥೇರಾನಂ ಆಗತಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೀಪೇ ಓಹೀನಾ ಸಟ್ಠಿ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಥೇರೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತೇಪಿಟಕಂ ಸೋಧೇನ್ತಾ ಏಕಕ್ಖರಮ್ಪಿ ಏಕಬ್ಯಞ್ಜನಮ್ಪಿ ಅಸಮೇನ್ತಂ ನಾಮ ನ ಪಸ್ಸಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಥೇರಾನಂ ಅಯಂ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ ‘‘ಪರಿಯತ್ತಿ ನು ಖೋ ಸಾಸನಸ್ಸ ಮೂಲಂ, ಉದಾಹು ಪಟಿಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ಥೇರಾ ‘‘ಪಟಿಪತ್ತಿ ಮೂಲ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ ‘‘ಪರಿಯತ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನೇ ಥೇರಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಜನಾನಂ ವಚನಮತ್ತೇನೇವ ನ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುಂ, ಜಿನಭಾಸಿತಂ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿತುಂ ನ ಭಾರೋತಿ –

‘‘ಇಮೇ ಚ, ಸುಭದ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮ್ಮಾ ವಿಹರೇಯ್ಯುಂ, ಅಸುಞ್ಞೋ ಲೋಕೋ ಅರಹನ್ತೇಹಿ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೧೪). ‘‘ಪಟಿಪತ್ತಿಮೂಲಕಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ, ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾರಕಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ, ಪಟಿಪತ್ತಿ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೪.೧.೭) –

ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿಂಸು.

ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ವಾದಟ್ಠಪನತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿಂಸು –

‘‘ಯಾವ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಸುತ್ತನ್ತಾ, ವಿನಯೋ ಯಾವ ದಿಪ್ಪತಿ;

ತಾವ ದಕ್ಖನ್ತಿ ಆಲೋಕಂ, ಸೂರಿಯೇ ಅಬ್ಭುಟ್ಠಿತೇ ಯಥಾ.

‘‘ಸುತ್ತನ್ತೇಸು ಅಸನ್ತೇಸು, ಪಮುಟ್ಠೇ ವಿನಯಮ್ಹಿ ಚ;

ತಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಲೋಕೇ, ಸೂರಿಯೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಯಥಾ.

‘‘ಸುತ್ತನ್ತೇ ರಕ್ಖಿತೇ ಸನ್ತೇ, ಪಟಿಪತ್ತಿ ಹೋತಿ ರಕ್ಖಿತಾ;

ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಠಿತೋ ಧೀರೋ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಾ ನ ಧಂಸತೀ’’ತಿ.

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಆಹಟೇ ಪಂಸುಕೂಲಿಕತ್ಥೇರಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ. ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ಥೇರಾನಂಯೇವ ವಚನಂ ಪುರತೋ ಅಹೋಸಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಗವಸತಸ್ಸ ಗವಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ವಾ ಅನ್ತರೇ ಪವೇಣಿಪಾಲಿಕಾಯ ಧೇನುಯಾ ಅಸತಿ ಸೋ ವಂಸೋ ಸಾ ಪವೇಣೀ ನ ಘಟೀಯತಿ, ಏವಮೇವ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸತೇಪಿ ಸಹಸ್ಸೇಪಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅಸತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಟಿವೇಧೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಚ ನಿಧಿಕುಮ್ಭಿಯಾ ಜಾನನತ್ಥಾಯ ಪಾಸಾಣಪಿಟ್ಠೇ ಅಕ್ಖರೇಸು ಉಪನಿಬದ್ಧೇಸು ಯಾವ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಧರನ್ತಿ, ತಾವ ನಿಧಿಕುಮ್ಭೀ ನಟ್ಠಾ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಧರಮಾನಾಯ ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಹಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀತಿ. ತಸ್ಸಾಧೇಯ್ಯೋತಿ ತಸ್ಸಾಯತ್ತೋ.

೪೩೯. ಸೋ ಪನಾತಿ ಸೋ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಗರಹಿತುಕಾಮತಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದವಿವಣ್ಣನಞ್ಚಾತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ವಿಲೇಖನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಮೋಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೪೩. ತತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಮೋಹಾರೋಪನಂ, ಮೋಹೇತುಕಾಮತಾ, ವುತ್ತನಯೇನ ಸುತಭಾವೋ, ಮೋಹನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಮೋಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಪಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೫೨. ಚತುತ್ಥೇ ರತ್ತಚಿತ್ತೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ರತ್ತಚಿತ್ತೋ. ಸಚೇ ಪನ ಮೇಥುನರಾಗೇನ ರತ್ತೋ ಪಹಾರಂ ದೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಕುಪಿತತಾ, ನ ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯತಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪಹಾರದಾನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಪಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ತಲಸತ್ತಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೫೭. ಪಞ್ಚಮೇ ನ ಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ದಿನ್ನತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಪಹಟೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಉಚ್ಚಾರೇತುಕಾಮತಾಯ ಕೇವಲಂ ಉಗ್ಗಿರಣಮತ್ತೇ ಕತೇ ಇಮಿನಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಇಮಿನಾ ಪನ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಹಾರೋ ದಿನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಿಮಿದಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ, ಉದಾಹು ಉಗ್ಗಿರಣಪಚ್ಚಯಾತಿ? ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ತಾವ ವದನ್ತಿ ‘‘ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಏವ ದುಕ್ಕಟಂ, ಉಗ್ಗಿರಣಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸದುಕ್ಕಟಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಯುಜ್ಜತಿ. ಪುರಿಮಞ್ಹಿ ಉಗ್ಗಿರಣಂ, ಪಚ್ಛಾ ಪಹಾರೋ, ನ ಚ ಪಚ್ಛಾ ಪಹಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪುರಿಮಂ ಉಗ್ಗಿರಣಂ ಅನಾಪತ್ತಿವತ್ಥುಕಂ ಭವಿತುಮರಹತೀ’’ತಿ.

ಮಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಏವಂ ತಕ್ಕಯಾಮ ‘‘ಉಗ್ಗಿರಣಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನೇವ ಅಸಣ್ಠಿತತ್ತಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಕತಪಯೋಗತ್ತಾ ಪನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಏತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿಯಾ ಭವಿತುನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ. ‘ನ ಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ದಿನ್ನತ್ತಾ’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಸಮ್ಭವೇ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ದುಕ್ಕಟಸಮ್ಭವೇ. ನ ಹಿ ಅಪಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಪಹಾರೇ ದಿನ್ನೇ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ದುಕ್ಕಟೇನ ವಾ ಭವಿತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತಿರಚ್ಛಾನಾದೀನಂ ಅಸುಚಿಕರಣಾದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾಪಿ ಉಗ್ಗಿರನ್ತಸ್ಸ ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಏವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಕುಪಿತತಾ, ನ ಮೋಕ್ಖಾಧಿಪ್ಪಾಯತಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ತಲಸತ್ತಿಉಗ್ಗಿರಣನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ತಲಸತ್ತಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಅಮೂಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೫೯. ಛಟ್ಠಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ ಅಮೂಲಕತಾ, ಅನುದ್ಧಂಸನಾ, ತಙ್ಖಣವಿಜಾನನಾತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಅಮೂಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಸಞ್ಚಿಚ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೬೪. ಸತ್ತಮಮ್ಪಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಅಫಾಸುಕಾಮತಾ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚುಪ್ಪಾದನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಸಞ್ಚಿಚ್ಚಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಉಪಸ್ಸುತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೭೧. ಅಟ್ಠಮೇ ಸುತಿಸಮೀಪನ್ತಿ ಸದ್ದಸಮೀಪಂ. ಸುಯ್ಯತೀತಿ ಹಿ ಸುತಿ, ಸದ್ದಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಉಪಸ್ಸುತಿ, ಸದ್ದಸಮೀಪನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ಚ ಸುಯ್ಯತೀತಿ ಸುತೀತಿ ಸದ್ದೋವ ವುತ್ತೋ. ಯತ್ಥ ಪನ ಠಿತೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಸದ್ದಂ ಸೋತುಂ, ತತ್ಥ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ ಸದ್ದಸಮೀಪೇ ಠಿತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ ಠತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸುಣಾತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸುತಿ. ಯತ್ಥ ಠಿತೋ ಸುಣಾತಿ, ತಸ್ಸ ಠಾನಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ತಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಉಪಸ್ಸುತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಏವಂ ಪನ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಿತೋ ಸುಣಾತಿ, ತಸ್ಸ ಆಸನ್ನೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಉಪಸ್ಸುತಿ-ಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸೋತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಸುತಿ-ಸದ್ದಸ್ಸ. ತಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬನಯೋವೇತ್ಥ ಪಸತ್ಥತರೋ. ಅಥ ವಾ ಉಪೇಚ್ಚ ಸುಯ್ಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉಪಸ್ಸುತಿ, ಠಾನಂ. ಯಂ ಠಾನಂ ಉಪಗತೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಸದ್ದಂ ಸೋತುಂ, ತತ್ಥಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಮನ್ತೇನ್ತನ್ತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಮನ್ತಯಮಾನೇ’’ತಿ.

೪೭೩. ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾನೀತಿ ‘‘ಸಿಯಾ ಕಿರಿಯಂ, ಸಿಯಾ ಅಕಿರಿಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾನಿ. ಇಮಾನಿ ಹಿ ತೀಣಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಕದಾಚಿ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ಅಕಿರಿಯತೋ, ನ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಚೋದನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸವನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಉಪಸ್ಸುತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಕಮ್ಮಪಟಿಬಾಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೭೪. ನವಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮತಾ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾ, ಛನ್ದಂ ದತ್ವಾ ಖಿಯ್ಯನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಕಮ್ಮಪಟಿಬಾಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಛನ್ದಂ ಅದತ್ವಾ ಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೭೯. ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಯ ಪವತ್ತಮಾನತಾ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮತಾ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿತಾ, ಸಮಾನಸೀಮಾಯಂ ಠಿತತಾ, ಸಮಾನಸಂವಾಸಕತಾ, ಕೋಪೇತುಕಾಮತಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸವಿಜಹನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಛ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಛನ್ದಂ ಅದತ್ವಾ ಗಮನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೧. ದುಬ್ಬಲಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೮೪. ಏಕಾದಸಮಮ್ಪಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಧಮ್ಮೇನ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿತಾ, ಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಚೀವರದಾನಂ, ಪಚ್ಛಾ ಖೀಯಿತುಕಾಮತಾಯ ಖಿಯ್ಯನಾತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ದುಬ್ಬಲಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೮೯. ದ್ವಾದಸಮೇ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಸಹಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಮೋ.