೨. ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೨೦೯. ದುತಿಯೇ ಅಭಿಮಾರೇತಿ ಅಭಿಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ನಿಯೋಜಿತೇ ಧನುದ್ಧರೇ. ಗುಳ್ಹಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋತಿ ಅಪಾಕಟೋ. ಪವಿಜ್ಝೀತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ನನು ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಮಾರಾಪೇಸೀತಿ ವಚನತೋ ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಜಾತಸತ್ತುನೋ ಕಾಲೇ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಸಿದ್ಧಂ, ಏವಞ್ಚ ಸತಿ ಪರತೋ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಯಂ –

‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಞ್ಞೋ ಮಾಗಧಸ್ಸ ಸೇನಿಯಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೋ ಆಜೀವಕೇಸು ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆಜೀವಕೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಏತದವೋಚ…ಪೇ… ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಧಿವಾಸೇನ್ತೀ’’ತಿ –

ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಆಜೀವಕೋ ತಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅದಾಸಿ, ಪಚ್ಛಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ತಂ ದಾನಂ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ವತ್ಥು ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆಜೀವಕೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸೀ’’ತಿ ಇದಞ್ಚ ತತೋ ಪಭುತಿ ಸೋ ಆಜೀವಕೋ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದೇನ್ತೋ ಅಜಾತಸತ್ತುಕಾಲೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಯಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

೨೧೫. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸಿಟ್ಠತ್ತಾ ವಿಸದಿಸಂ ರಜ್ಜಂ ವಿರಜ್ಜಂ, ತತೋ ಆಗತಾ, ತತ್ಥ ವಾ ಜಾತಾ, ಭವಾತಿ ವಾ ವೇರಜ್ಜಾ, ತೇ ಏವ ವೇರಜ್ಜಕಾ. ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಗೋತ್ತಚರಣಾದಿವಿಭಾಗೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಅಞ್ಞರಜ್ಜೇಹಿ ಆಗತೇತಿ ರಜ್ಜಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರತಾ ವುತ್ತಾ.

೨೧೭-೨೧೮. ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಗಣಭೋಜನಂ ವತ್ಥುವಸೇನೇವ ಪಾಕಟನ್ತಿ ತಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ…ಪೇ… ನಿಮನ್ತಿತಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ನಿಮನ್ತನವಸೇನೇವ ಪದಭಾಜನೇ ಗಣಭೋಜನಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವತ್ಥುಅನನುರೂಪಮ್ಪಿ ಸಿಯಾತಿ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತನಯೇನ ನಿಮನ್ತನವಸೇನೇವ ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತೀತಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಆಸಙ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ತಂನಿವತ್ತನತ್ಥಂ ‘‘ತಂ ಪನೇತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಸವತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭೋಜನಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ ಅದ್ಧಾನಗಮನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಾವಾಭಿರುಹನವತ್ಥುಸ್ಮಿಞ್ಚ ‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಯಸ್ಮಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ‘ಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಗಣಭೋಜನಂ ನ ಹೋತಿಯೇವಾ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪನ ‘‘ಓದನಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವಾ ಭೋಜನನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ವುತ್ತೇ ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ‘‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಓದನ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ವತ್ವಾವ ತೇ ಏವಂ ನಿಮನ್ತೇಸುನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಗಣವಸೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪಕತಞ್ಞುತಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸೂತಿ ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ, ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಂ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ನಾಮಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ‘‘ತ್ವಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ತ್ವಂ ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಮ್ಪಿ ಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತೀತಿ ಏತ್ಥ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಸತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಗಹಣೇ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಆಪತ್ತಿ, ವಿಸುಂ ಗಹಣೇ ಪಣೀತಭೋಜನಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತೀಹಿ ಆಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವಿಚಾರೇತೀತಿ ಪಞ್ಚಖಣ್ಡಾದಿವಸೇನ ಸಂವಿದಹತಿ. ಘಟ್ಟೇತೀತಿ ಅನುವಾತಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ದಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಘಟ್ಟೇತಿ. ಸುತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಸುತ್ತಂ ವಟ್ಟೇತಿ. ವಲೇತೀತಿ ದಣ್ಡಕೇ ವಾ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಆವಟ್ಟೇತಿ. ‘‘ಅಭಿನವಸ್ಸೇವ ಚೀವರಸ್ಸ ಕರಣಂ ಇಧ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ನಾಮ, ಪುರಾಣಚೀವರೇ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಚತುತ್ಥೇ ಆಗತೇ ನ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ವಚನತೋ ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ಚತ್ತಾರೋಯೇವ ಚ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಾ ಯಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

೨೨೦. ಗಣಭೋಜನಾಪತ್ತಿಜನಕನಿಮನ್ತನಭಾವತೋ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಮ್ಪವೇಸೇತ್ವಾತಿ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ. ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಗಣೋ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಯತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ…ಪೇ… ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ಸಂಸನ್ದನತೋ ‘‘ಇತರೇಸಂ ಪನ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅವಿಸೇಸೇನಾತಿ ‘‘ಗಿಲಾನೋ ವಾ ಚೀವರಕಾರಕೋ ವಾ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣವಚನೇನ. ತಸ್ಮಾತಿ ಅವಿಸೇಸಿತತ್ತಾ. ಭುತ್ವಾ ಗತೇಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಅಗತೇಸುಪಿ ಭೋಜನಕಿಚ್ಚೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಾನಿ ಚ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ನ ಗಹಿತಾನೀತಿ ಯೇಹಿ ಭೋಜನೇಹಿ ವಿಸಙ್ಕೇತೋ ನತ್ಥಿ, ತಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಏಕತೋ ನ ಗಹಿತಾನಿ ಏಕೇನ ಪಚ್ಛಾ ಗಹಿತತ್ತಾ. ಮಹಾಥೇರೇತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ದೂತಸ್ಸ ಪುನ ಪಟಿಪಥಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಚನಭಯೇನ ‘‘ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಅನ್ತರವೀಥಿಆದೀಸು ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಠಿತಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಘರದ್ವಾರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ದಿಯ್ಯಮಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿವತ್ತಥಾತಿ ವುತ್ತಪದೇ ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ನಿವತ್ತಥಾ’’ತಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಗಣಭೋಜನತಾ, ಸಮಯಾಭಾವೋ, ಅಜ್ಝೋಹರಣನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.