೪. ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೦೮-೧೧೦. ಚತುತ್ಥೇ ಹಿಮವಸ್ಸೇನಾತಿ ಹಿಮಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಅಪಞ್ಞಾತೇತಿ ಅಪ್ಪತೀತೇ, ಅಪ್ಪಸಿದ್ಧೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಮಣ್ಡಪೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾತಿ ವಚನತೋ ವಿವಟಙ್ಗಣೇಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಗೋಚರಪ್ಪಸುತಾತಿ ಗೋಚರಟ್ಠಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ. ‘‘ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸಂ ಚೇಪಿ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸತಿ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇತಿ ವಚನತೋ…ಪೇ… ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ. ಅವಸ್ಸಿಕಸಙ್ಕೇತೇತಿ ಇಮಿನಾ ಅನುಞ್ಞಾತೇಪಿ ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ಯತ್ಥ ಹೇಮನ್ತೇ ದೇವೋ ವಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಅಪರೇಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಸ್ಸಿಕಸಙ್ಕೇತೇತಿ ವಚನತೋ’’ತಿಆದಿ. ಇಮಿನಾ ಇಮಂ ದೀಪೇತಿ ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಹೇಮನ್ತೇ ದೇವೋ ವಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ. ಯತ್ಥ ಪನ ವಸ್ಸಾನೇಯೇವ ವಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಮಾಸಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ’’ತಿ.

ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೇ ಯತ್ಥ ಹೇಮನ್ತೇ ಹಿಮವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥಾಪಿ ಅಟ್ಠೇವ ಮಾಸಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಸ್ಮಾ ವಸ್ಸಾನಕಾಲೇ ಪಕತಿಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಓವಸ್ಸಕಮಣ್ಡಪೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಚ ಸನ್ಥರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹೇಮನ್ತಕಾಲೇ ಪಕತಿಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಓವಸ್ಸಕಮಣ್ಡಪಾದೀಸುಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಯತ್ಥ ಹಿಮವಸ್ಸೇನ ಸೇನಾಸನಂ ನ ತೇಮತಿ, ಗಿಮ್ಹಕಾಲೇಪಿ ಪಕತಿಅಜ್ಝೋಕಾಸಾದೀಸು ವಟ್ಟತಿಯೇವ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಅಕಾಲಮೇಘಾದಸ್ಸನೇ, ಕಾಕಾದೀನಂ ನಿಬದ್ಧವಾಸರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪನ ಕದಾಚಿಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಅತ್ಥವಿಸೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಪಠಮಮೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ವಿಸುಂ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ ನ ವುತ್ತಾ. ತೇನೇವ ಹಿ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ ‘‘ಇತಿ ಯತ್ಥ ಚ ಯದಾ ಚ ಸನ್ಥರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಮಿಧ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಸಙ್ಖಮೇವ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಅವಿಸೇಸೇನ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಣಸನ್ಥರಾಪನಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಈದಿಸೇ ಕಾಲೇ ಈದಿಸೇ ಚ ಪದೇಸೇ ಠಪೇಥಾ’’ತಿ ಅನುಜಾನನಮತ್ತೇನೇವ ಅಲನ್ತಿ ನ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಸುಂ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ ಉದ್ಧಟಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪರಿವಾರೇ (ಪರಿ. ೬೫-೬೭) ಪನ ಇಮಸ್ಸೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಅನುರೂಪವಸೇನ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಏಕಾ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ನವವಾಯಿಮೋ ಸೀಘಂ ನ ನಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನವವಾಯಿಮೋ ವಾ’’ತಿ. ಓನದ್ಧಕೋತಿ ಚಮ್ಮೇನ ಓನದ್ಧೋ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕೋತಿ ಇದಂ ತಸ್ಸ ಪರಿವಿತಕ್ಕದಸ್ಸನಮತ್ತಂ, ಉಕ್ಕಟ್ಠಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕಸ್ಸ ಪನ ಚೀವರಕುಟಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ನತ್ಥಿ. ಕಾಯಾನುಗತಿಕತ್ತಾತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತತ್ಥೇವ ಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಚ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಾಲೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ಚೀವರಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತಸ್ಸಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದಾಯಕೇಹಿ ದಾನಕಾಲೇಯೇವ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕಮ್ಪಿ ಕಮ್ಬಲಂ ‘ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ದಿನ್ನಂ ತಥೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಇಮಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಸೇನಾಸನಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇಪಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ದಾಯಕೇಹಿ ದಿನ್ನಂ ಚೇ, ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕಾಲೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಪೇಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಸತಿ, ತಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪೇಸೇತಬ್ಬಂ.

ವಲಾಹಕಾನಂ ಅನುಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಗಿಮ್ಹಾನೇಪಿ ಮೇಘೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸೇನಾಸನಂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಪಾದಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖಾತಿ ನಿಸೀದನ್ತಾನಂ ಪಾದಪತನಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ. ‘‘ಸಮ್ಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾದಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖ’’ನ್ತಿ ಅಪರೇ. ‘‘ಬಹಿ ವಾಲುಕಾಯ ಅಗಮನನಿಮಿತ್ತಂ ಪಾದಟ್ಠಾನಾಭಿಮುಖಾ ವಾಲಿಕಾ ಹರಿತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏಕೇ. ಕಚವರಂ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಛಟ್ಟೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಚವರಂ ಛಡ್ಡೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾಲಿಕಾ ನ ಛಡ್ಡೇತಬ್ಬಾತಿ ದೀಪೇತಿ.

೧೧೧. ಅನ್ತೋ ಸಂವೇಠೇತ್ವಾ ಬದ್ಧನ್ತಿ ಏರಕಪತ್ತಾದೀಹಿ ವೇಣಿಂ ಕತ್ವಾ ತಾಯ ವೇಣಿಯಾ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ವಿತ್ಥತಟ್ಠಾನೇಸು ಬಹುಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನಂ, ತಾವ ಅನ್ತೋ ಆಕಡ್ಢನವಸೇನ ವೇಠೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಿರಿಯಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಂ. ಕಪ್ಪಂ ಲಭಿತ್ವಾತಿ ಗಚ್ಛಾತಿ ವುತ್ತವಚನೇನ ಕಪ್ಪಂ ಲಭಿತ್ವಾ. ಥೇರಸ್ಸ ಹಿ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತೀತಿ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತಿ. ಲೇಡ್ಡುಪಾತುಪಚಾರತೋ ಬಹಿ ಠಿತತ್ತಾ ‘‘ಪಾದುದ್ಧಾರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಠಮಪಾದುದ್ಧಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದುದ್ಧಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಾಕತಿಕಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ. ಅನ್ತರಸನ್ನಿಪಾತೇತಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸನ್ನಿಪಾತೇ.

ಆವಾಸಿಕಾನಂಯೇವ ಪಲಿಬೋಧೋತಿ ಏತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೇಪಿ ಆವಾಸಿಕಾನಂಯೇವ ಪಲಿಬೋಧೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿವಾದೇ ಪನ ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇಸೂ’’ತಿ ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ವತ್ವಾ ವಾ ಅವತ್ವಾ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇಸೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾವಾದೇ ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಸನ್ಥರಣಸನ್ಥರಾಪನೇ ಸತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇದಂ ಉಸ್ಸಾರಕಸ್ಸ, ಇದಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ತಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕೇಚಿ ಪನ ವದನ್ತಿ ‘‘ಅನಾಣತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇಪಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸ ಅನುಟ್ಠಾಪನೀಯತ್ತಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಪನ ಪಚ್ಛಾ ಆಗತೇಹಿ ವುಡ್ಢತರೇಹಿ ಉಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ.

೧೧೨. ಭೂಮಿಯಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಾತಿ ಚಿಮಿಲಿಕಾಯ ಸತಿ ತಸ್ಸಾ ಉಪರಿ, ಅಸತಿ ಸುದ್ಧಭೂಮಿಯಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಾ. ಸೀಹಚಮ್ಮಾದೀನಂ ಪರಿಹರಣೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಇಮಿನಾ –

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚಮ್ಮಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಂ ದೀಪಿಚಮ್ಮಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೫೫) –

ಏವಂ ವುತ್ತಾಯ ಖನ್ಧಕಪಾಳಿಯಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿಭಾವೇತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅನ್ತೋಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಬಹಿಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತತ್ತಾ ಮಞ್ಚಪೀಠೇಸು ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಭೂಮತ್ಥರಣವಸೇನ ಪರಿಭೋಗೋ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಪರಿಹರಣೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ’’ತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಯಥಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಪಾಸಾದಪರಿಭೋಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ವಚನತೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇಪಿ ಸೇನಾಸನೇ ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗವಸೇನ ನಿಯಮಿತಂ ಸುವಣ್ಣಘಟಾದಿಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟಮಾನಮ್ಪಿ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಮಿದಂ ಭೂಮತ್ಥರಣವಸೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಯಮಾನಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ತಂ ವಿಹಾರಂ ಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಪರಿಹರಣೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದಾರುಮಯಪೀಠನ್ತಿ ಫಲಕಮಯಮೇವ ಪೀಠಂ ವುತ್ತಂ. ಪಾದಕಥಲಿಕನ್ತಿ ಅಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕಂ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ರಜನಂ ಪಚಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಥೇವೇ ಅಸತಿ ರಜನಕಮ್ಮೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಪಟಿಸಾಮೇತಬ್ಬಂ.

೧೧೩. ‘‘ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ ವಾ ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಲಜ್ಜೀ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಓತಾಪೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘ಏತ್ತಕಂ ದೂರಂ ಗನ್ತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ, ತಥಾಪಿ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಾತಿದೂರಂ ಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಮಞ್ಚಾದೀನಂ ಸಙ್ಘಿಕತಾ, ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇ ದೇಸೇ ಸನ್ಥರಣಂ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪನಂ ವಾ, ಅಪಲಿಬುದ್ಧತಾ, ಆಪದಾಯ ಅಭಾವೋ, ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ಪನ ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ ವಾ ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಲಜ್ಜೀ ಹೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪಲಿಬೋಧಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞತಿ, ತಥಾರೂಪಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ತಸ್ಸ ಅನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾತಿಕ್ಕಮೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದಾತಿಕ್ಕಮೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅಙ್ಗೇಸುಪಿ ನಿರಪೇಕ್ಖತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಛ ಅಙ್ಗಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ‘‘ಓತಾಪೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಚ ಓತಾಪನವಿಸಯೇ ಏವ ಸಾಪೇಕ್ಖಗಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಯದಿ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಸಾಪೇಕ್ಖಗಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಿಯಾ, ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಸ್ಮಾ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಯುತ್ತತರಂ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.