೩೪. ಪಕಿಣ್ಣಕವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ

೧. ಇದಾನಿ ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ಗಣಭೋಜನೇ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೧೭) ವುತ್ತಂ ಗಣಭೋಜನಂ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೧೭-೨೧೮) ದ್ವೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪಸವತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ವಾ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ. ಕಥಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ವಾ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುಂ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ವಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು ನಾನಾತೋ ವಾ, ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಏಕತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು ನಾನಾತೋ ವಾ. ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮೇವ ಹೇತ್ಥ ಪಮಾಣಂ. ಏವಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಪಸವತಿ.

ಕಥಂ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಓದನಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥ ಆಕಙ್ಖಥ ಓಲೋಕೇಥ ಅಧಿವಾಸೇಥ ಪಟಿಮಾನೇಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೇವಚನೇನ ವಾ ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ಏವಂ ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನ ಅಜ್ಜತನಾಯ ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ವಾ ಏಕತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಾನಾತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಪರಿವೇಣಾನಿ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಾತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ, ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೇಸುಯೇವ ವಾ ಏಕೋ ಪುತ್ತೇನ ಏಕೋ ಪಿತರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ನಾನಾತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತು, ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತು, ಸಚೇ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಏವಂ ತಾವ ನಿಮನ್ತನತೋ ಪಸವತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಕತ್ತುಕಾಮೇನ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತೋ ವಿಹಾರಂ ಆಗಮ್ಮ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹತೂ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ನಿಮನ್ತನಿಕಾ ಗಣಭೋಜನತೋ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ ಚ ಧುತಙ್ಗಭೇದತೋ ಮೋಚೇತಬ್ಬಾ. ಕಥಂ? ಏವಂ ತಾವ ವತ್ತಬ್ಬಂ ‘‘ಸ್ವೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ. ಪುನದಿವಸೇ, ಭನ್ತೇತಿ. ಪುನದಿವಸೇಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಏವಂ ಯಾವ ಅಡ್ಢಮಾಸಮ್ಪಿ ಹರಿತ್ವಾ ಪುನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಅವಚಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಪುನಪಿ ‘‘ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಇಮಂ ತಾವ ಉಪಾಸಕ ಪುಪ್ಫಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹಿ, ಇಮಂ ತಿಣ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕಥಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪುನಪಿ ತಥೇವ ವದತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೇ ವಾ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರೇ ವಾ ನ ಲಚ್ಛಸಿ, ಸಾಮಣೇರೇ ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗಾಮೇ ಭದನ್ತೇ ಭೋಜೇಸುಂ, ಅಹಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ತೇ ನಿಮನ್ತಿತುಂ ಜಾನನ್ತಿ, ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ. ತೇ ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ, ಭನ್ತೇತಿ? ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ತಥೇವ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ‘‘ನ ದಾನಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಲಚ್ಛಸಿ, ತಯೋ ಏವ, ಆವುಸೋ, ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಅಮುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅಮುಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ಗಾಮೇ ಸಕಲಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭೋಜೇಸುಂ, ಅಹಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ನಿಮನ್ತಿತುಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ತೇ ಕಥಂ ನಿಮನ್ತೇಸುಂ, ಭನ್ತೇತಿ? ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ಸೋಪಿ ತಥೇವ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಅಥ ಪುನಪಿ ‘‘ಭತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ನತ್ಥಮ್ಹಾಕಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ನಿಬದ್ಧಗೋಚರೋ ಏಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತಂ ‘‘ಚರಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಗತಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಲದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ಕಿಂ ಏತೇನ, ಬಹು ಏತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಥೇರಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು, ಮಾ ದಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ಚೇತಿಯವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ಧುರಗಾಮೇ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ, ಅಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸೋ ಪನ ಅಗಮಾಸಿ, ಗಚ್ಛಾಮ, ಧುರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಚನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ದುಬ್ಬಚೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ತೇಸು ಪತ್ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತೇಸು ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಆಸನಸಾಲಾಯ ಭತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರಥಿಕಾಸು ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ ‘‘ಆಸನಸಾಲಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಥ ಪನ ‘‘ಭತ್ತಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅತಿಹರಿತ್ವಾ ಪತಿರೂಪೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಗತಾಗತಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅಭಿಹಟಭಿಕ್ಖಾ ನಾಮ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಭತ್ತಸಾಲಾಯ ದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಪರಿವೇಣಂ ಪಹಿಣನ್ತಿ ‘‘ಭತ್ತಸಾಲಾಯ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಯೇ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇನ್ತಿ, ನ ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ. ಯೇ ಪನ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ, ನ ನಿವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ‘‘ನಿವತ್ತಥ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ನಿವತ್ತಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಪದೇ ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನಿವತ್ತಥ, ಭನ್ತೇ, ಘರೇ ಭತ್ತಂ ಕತಂ, ಗಾಮೇ ಭತ್ತಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ಗೇಹೇ ಚ ಗಾಮೇ ಚ ಭತ್ತಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಹೋತಿ, ನಿವತ್ತಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನಿವತ್ತಥ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ವದನ್ತಿ, ನಿವತ್ತಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಆಸನಸಾಲಾತೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಿಸೀದಥ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಗಿಲಾನಸಮಯೋ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೋ ಮಹಾಸಮಯೋ ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋತಿ ಏತೇಸು ಸತ್ತಸು ಸಮಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಮಹಾಚಮ್ಮಸ್ಸ ಪರತೋ ಮಂಸಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾದಾಪಿ ಫಾಲಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ವಾಲಿಕಾಯ ವಾ ಸಕ್ಖರಾಯ ವಾ ಪಹಟಮತ್ತೇ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಚ ಹೋತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ, ಈದಿಸೇ ಗೇಲಞ್ಞೇ ಗಿಲಾನಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಲೇಸಕಪ್ಪಿಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚಮಾಸಾ. ಏತ್ಥನ್ತರೇ ‘‘ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಚೀವರೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯದಾ ಹಿ ಸಾಟಕಞ್ಚ ಸುತ್ತಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ, ವಿಸುಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ತತ್ಥ ಚೀವರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಞ್ಹಿ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಸೂಚಿವೇಧಕೋ’’ತಿಪಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ‘‘ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೇನೇವ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೋ ಚೀವರಂ ವಿಚಾರೇತಿ ಛಿನ್ದತಿ, ಮೋಘಸುತ್ತಕಂ ಠಪೇತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ, ಪಚ್ಚಾಗತಂ ಸಿಬ್ಬೇತಿ, ಆಗನ್ತುಕಪತ್ತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನುವಾತಂ ಛಿನ್ದತಿ ಘಟೇತಿ ಆರೋಪೇತಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಚಾಗತಂ ಸಿಬ್ಬೇತಿ, ಸುತ್ತಂ ಕರೋತಿ ವಲೇತಿ, ಪಿಪ್ಫಲಿಕಂ ನಿಸೇತಿ, ಪರಿವತ್ತನಂ ಕರೋತಿ, ಸಬ್ಬೋಪಿ ಚೀವರಂ ಕರೋತಿಯೇವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯೋ ಪನ ಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಜಾತಕಂ ವಾ ಧಮ್ಮಪದಂ ವಾ ಕಥೇತಿ, ಅಯಂ ನ ಚೀವರಕಾರಕೋ, ಏತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಗಣಭೋಜನೇ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೇ ಅನ್ತಮಸೋ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಗನ್ತುಕಾಮೇನಪಿ ‘‘ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗತೇನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೇ ‘‘ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಆರುಳ್ಹೇನ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಯಾವ ನ ಓರೋಹತಿ, ತಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಓರುಳ್ಹೇನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಮಹಾಸಮಯೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಚತುತ್ಥೇಪಿ ಆಗತೇ ನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಅಯಂ ಮಹಾಸಮಯೋ. ಯತ್ಥ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ‘‘ಮಹಾಸಮಯೋ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋ ನಾಮ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ ಭತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋವ. ತಸ್ಮಾ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತೇ ಭತ್ತೇ ‘‘ಸಮಣಭತ್ತಸಮಯೋ’’ತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇ, ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ, ಸಲಾಕಭತ್ತಂ, ಪಕ್ಖಿಕಂ, ಉಪೋಸಥಿಕಂ, ಪಾಟಿಪದಿಕಂ, ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೨೦) ವಚನತೋ ಯೇಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಏಕತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥಂ ಪತ್ತಚತುತ್ಥಂ ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚತುತ್ಥಾನಂ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಥಂ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತೇಸು ತಯೋ ಗತಾ, ಏಕೋ ನ ಗತೋ. ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಏಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರೋ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ನಾಗತೋ ಉಪಾಸಕಾತಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ತಂಖಣಪ್ಪತ್ತಂ ಕಞ್ಚಿ ‘‘ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಘರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಗಣಪೂರಕಸ್ಸ ಅನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ. ತಯೋ ಏವ ಹಿ ತತ್ಥ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಗಣ್ಹಿಂಸು, ತೇಹಿ ಗಣೋ ನ ಪೂರತಿ, ಗಣಪೂರಕೋ ಚ ಅನಿಮನ್ತಿತೋ, ತೇನ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ. ಏತಂ ಅನಿಮನ್ತಿತಚತುತ್ಥಂ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಚತುತ್ಥೇ ನಿಮನ್ತನಕಾಲೇ ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಗಮನವೇಲಾಯಂ ಪನ ‘‘ಏಹಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಧಿವಾಸಿತತ್ತಾ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖಂ ಲಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸೋ ತಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಚತುತ್ಥೇ ಸಾಮಣೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋಪಿ ಗಣಂ ಭಿನ್ದತಿ.

ಪತ್ತಚತುತ್ಥೇ ಏಕೋ ಸಯಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪೇಸೇತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಗಿಲಾನಚತುತ್ಥೇ ಗಿಲಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗಿಲಾನಸ್ಸೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಇತರೇಸಂ ಪನ ಗಣಪೂರಕೋ ಹೋತಿ. ನ ಹಿ ಗಿಲಾನೇನ ಗಣೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಆಪತ್ತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮಯಲದ್ಧಕೋ ಸಯಮೇವ ಮುಚ್ಚತಿ, ಸೇಸಾನಂ ಗಣಪೂರಕತ್ತಾ ಆಪತ್ತಿಕರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಚೀವರದಾನಸಮಯಲದ್ಧಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವಸೇನ ಚತುಕ್ಕಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ಗತೇಸುಪಿ ಚತೂಸು ಜನೇಸು ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಣಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾವಸಾನೇ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ತಾವ ಭಿಕ್ಖೂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ, ಅಹಂ ಪಚ್ಛಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತೇಸು ಭುತ್ವಾ ಗತೇಸು ‘‘ದೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಉಪಾಸಕೇನ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಹಿ ಭೋಜನಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ಗಣಭೋಜನೇ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ನತ್ಥಿ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾಪಿ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಚ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ನ ಗಹಿತಾನಿ, ಯಾಗುಆದೀಹಿ ಪನ ವಿಸಙ್ಕೇತಂ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ತೇಹಿ ಏಕತೋ ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ಏಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಕರೋತಿ. ನಿಚ್ಚಭತ್ತನ್ತಿ ಧುವಭತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ‘‘ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಬಹೂನಂ ಏಕತೋ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೨. ‘‘ಪರಮ್ಪರಭೋಜನೇ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೨೨-೨೨೩, ೨೨೫) ವುತ್ತಂ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಪನ ನಿಮನ್ತನತೋಯೇವ ಪಸವತಿ. ಯೋ ಹಿ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭೋಜನೇನ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಭೋಜನಂ ‘‘ಪರಮ್ಪರಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಿಲಾನಸಮಯಂ ಚೀವರದಾನಸಮಯಂ ಚೀವರಕಾರಸಮಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನಿಮನ್ತನಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೨೬) ವಚನತೋ ಪಠಮನಿಮನ್ತನಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಯಂ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೨೬ ಆದಯೋ) ವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾಪಿ ಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಮುಖಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಅದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಪಚ್ಚಾಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ದ್ವೇ ತೀಣಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ದ್ವೇ ತಯೋ ನಿಮನ್ತನೇ ಏಕತೋ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೨೯) ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಕುಲಾನಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಏಕಮಿಸ್ಸಕಂ ಹೋತಿ, ಏತ್ಥಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಮೂಲನಿಮನ್ತನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉಪರಿ, ತಂ ಉಪರಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ, ಹತ್ಥಂ ಪನ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಠಮನಿಮನ್ತನತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಕಬಳಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇಪಿ ತತ್ಥ ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಯೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥತಂ ಭತ್ತಂ ಏಕರಸಂ ಹೋತಿ, ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಖೀರಭತ್ತಂ ವಾ ರಸಭತ್ತಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಖೀರಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಪಿವತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ಲದ್ಧಮಂಸಖಣ್ಡಂ ವಾ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಪ್ಪಿಪಾಯಾಸೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ.

ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ಭಿಕ್ಖುಂ ನಿಮನ್ತೇತಿ, ತಸ್ಸ ಕುಲಂ ಉಪಗತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕೋಪಿ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತದಾರಭಾತುಭಗಿನಿಆದಯೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ‘‘ಉಪಾಸಕೇನ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪಚನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಕ್ಕಭತ್ತತೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಾ ಆಹಟಂ ಪಠಮಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಯದಿ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಏಕೋವ ಪಾಕೋ ಹೋತಿ, ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ದಾತಬ್ಬಂ. ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ದೇಥಾತಿ. ನನು ಉಪಾಸಕ ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹಾತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ.

ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ‘‘ಸ್ವೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಬ್ಬೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ. ಏಕೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಭತ್ತಂ ಲಭತಿ, ತಮಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಘರೇ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ, ನ ಚ ತಾವ ಭತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಚೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ನ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತಯಾ ನಿಮನ್ತಿತತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ಭುಞ್ಜಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪೂಗೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜತಿ, ಸಕಲೇನ ಪೂಗೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪೂಗೇ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜತಿ, ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಭಣತಿ, ನಿಚ್ಚಭತ್ತೇ ಸಲಾಕಭತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಕೇ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಪಾಟಿಪದಿಕೇ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೨೯) ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಣತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ತವ ಭತ್ತೇನತ್ಥೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನಿಮನ್ತನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಪನ ಓಕಾಸೋ ಕತೋ ಹೋತೀತಿ ನೇವ ಗಣಭೋಜನತೋ, ನ ಚಾರಿತ್ತತೋ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಯದಗ್ಗೇನ ಅನಿಮನ್ತನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತದಗ್ಗೇನ ನೇವ ಗಣಭೋಜನಂ, ನ ಚಾರಿತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಚಾರಿತ್ತನ್ತಿ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ. ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೯೯) –

ಏವಮಾಗತಂ ಚಾರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಯೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತೇನೇವ ನಿಮನ್ತನಭತ್ತೇನ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ‘‘ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಘರಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಈದಿಸೇನ ವಚನೇನ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತಂ ಭುತ್ವಾ ವಾ ಅಭುತ್ವಾ ವಾ ಅವೀತಿವತ್ತೇಯೇವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಮನ್ತಿತೋ, ತತೋ ಅಞ್ಞಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಸಮಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಸಚೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಇಮಿನಾಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩. ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೮) ಪನ ಕಿತ್ತಾವತಾ ಸನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಅಸನ್ತೋ? ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇ ಯತ್ಥ ಠಿತಸ್ಸ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸನಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಪಸ್ಸೇ ವಾ ಅಭಿಮುಖೇ ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿವಚನೇನ ಆರೋಚೇತುಂ, ಅಯಂ ಸನ್ತೋ ನಾಮ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಆರೋಚನಕಿಚ್ಚಂ ಪನ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಹಿ ಏವಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಅಸನ್ತೋಯೇವ. ಅಪಿಚ ಅನ್ತೋಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಆಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛತಿ. ತತ್ಥ ಯಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಟ್ಠೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ವಿಕಾಲಗಾಮಪ್ಪವೇಸನೇಪಿ ಅಯಮೇವ ನಯೋ.

ಸಚೇ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೫೧೨) ಪನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ‘‘ವಿಕಾಲೇ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನಂ ಆಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಗಾಮಸತಮ್ಪಿ ಹೋತು, ಪುನ ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಪನ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅನ್ತರಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪುನ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ. ಕುಲಘರೇ ವಾ ಆಸನಸಾಲಾಯ ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ತೇಲಭಿಕ್ಖಾಯ ವಾ ಸಪ್ಪಿಭಿಕ್ಖಾಯ ವಾ ಚರಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಪಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅಸನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖುಮ್ಹಿ ‘‘ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ವೀಥಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಚರಿತಬ್ಬಮೇವ. ಗಾಮಮಜ್ಝೇನ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ‘‘ತೇಲಾದಿಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಚೇ ಪಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಮಗ್ಗಾ ಅನೋಕ್ಕಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಆಪುಚ್ಛನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಸೀಹೋ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಮೇಘೋ ವಾ ಉಟ್ಠೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಉಪದ್ದವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಿ ಬಹಿಗಾಮತೋ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭಿನ್ನೇ ಸರೀರೇ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೩೭) ವಚನತೋ ಅಬ್ಭುಣ್ಹೇ ಅಲ್ಲಸರೀರೇ ಪಂಸುಕೂಲಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಗಣ್ಹನ್ತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಉಪದ್ದವಾ ಚ ತಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿನ್ನೇ ಪನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ? ಕಾಕಕುಲಲಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ದಾಠಾಯ ವಾ ಈಸಕಂ ಫಾಲಿತಮತ್ತೇನಪಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಪತತೋ ಘಂಸನೇನ ಛವಿಮತ್ತಂ ಛಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಚಮ್ಮಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಏತಂ ಅಭಿನ್ನಮೇವ, ಚಮ್ಮೇ ಪನ ಛಿನ್ನೇ ಭಿನ್ನಂ. ಯಸ್ಸಪಿ ಸಜೀವಕಾಲೇಯೇವ ಪಭಿನ್ನಾ ಗಣ್ಡಕುಟ್ಠಪೀಳಕಾ ವಾ ವಣೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಇದಮ್ಪಿ ಭಿನ್ನಂ, ತತಿಯದಿವಸತೋ ಪಭುತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿಭಾವೇನ ಕುಣಪಭಾವಂ ಉಪಗತಮ್ಪಿ ಭಿನ್ನಮೇವ. ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪನ ಅಭಿನ್ನೇಪಿ ಸುಸಾನಗೋಪಕೇಹಿ ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಗಾಹಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನೋ ಚೇ ಅಞ್ಞಂ ಲಭತಿ, ಸತ್ಥಕೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ವಣಂ ಕತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವಿಸಭಾಗಸರೀರೇ ಪನ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮಣಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ವಾ ಹತ್ಥಪಾದಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ವಣಂ ಕತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೫. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಥಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ? ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ನಟ್ಠಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಗಹಪತಿಂ ವಾ ಗಹಪತಾನಿಂ ವಾ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಯಂ ಆವಾಸಂ ಪಠಮಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ತತ್ಥ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಿಹಾರಚೀವರಂ ವಾ ಉತ್ತರತ್ಥರಣಂ ವಾ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ವಾ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿ ವಾ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ‘ಲಭಿತ್ವಾ ಓದಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ನೋ ಚೇ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಿಹಾರಚೀವರಂ ವಾ ಉತ್ತರತ್ಥರಣಂ ವಾ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ವಾ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿ ವಾ, ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ತ್ವೇವ ನಗ್ಗೇನ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೭) ವಚನತೋ ಇಧ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬಕಥಾ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೫೧೭). ಸಚೇ ಹಿ ಚೋರೇ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ದಹರಾ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಲಾತಾ, ಚೋರಾ ಥೇರಾನಂ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಮತ್ತಂಯೇವ ಹರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಥೇರೇಹಿ ನೇವ ತಾವ ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದಹರಾ ಸಬ್ಬಂ ಭಣ್ಡಕಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾತಾ, ಚೋರಾ ಥೇರಾನಞ್ಚ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ತಞ್ಚ ಭಣ್ಡಕಂ ಹರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದಹರೇಹಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾನಿ ನ ತಾವ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನಿ. ನ ಹಿ ತೇ ಅನಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾನಂ ಪನ ಅತ್ಥಾಯ ಲಭನ್ತಿ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಾವ ಅತ್ತನೋಪಿ ಪರೇಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಲಭನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಥೇರೇಹಿ ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ವಾಕಾದೀಹಿ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ದಹರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ದಹರೇಹಿ ವಾ ಥೇರಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗನ್ಥೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ವಾ ಅದತ್ವಾ ವಾ ಅತ್ತನಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾನಿ ಥೇರಾನಂ ದಾತಬ್ಬಾನಿ, ನೇವ ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತಿ, ನ ತೇಸಂ ಧಾರಣೇ ದುಕ್ಕಟಂ.

ಸಚೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ರಜಕತ್ಥರಣಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞೇ ವಾ ತಾದಿಸೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಚೀವರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಯಾನಿ ಚ ನೇಸಂ ತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಮನುಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞೇ ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸನಿವಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ವತ್ಥಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಸದಸಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಅದಸಾನಿ ವಾ ನೀಲಾದಿನಾನಾವಣ್ಣಾನಿ ವಾ, ಕಪ್ಪಿಯಾನಿಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಾನಿಪಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ತೇಸಂ ನಿವಾಸೇತುಞ್ಚ ಪಾರುಪಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ವುತ್ತಮ್ಪಿಹೇತಂ ಪರಿವಾರೇ –

‘‘ಅಕಪ್ಪಕತಂ ನಾಪಿ ರಜನಾಯ ರತ್ತಂ,

ತೇನ ನಿವತ್ಥೋ ಯೇನಕಾಮಂ ವಜೇಯ್ಯ;

ನ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ,

ಸೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಸುಗತೇನ ದೇಸಿತೋ;

ಪಞ್ಹಾಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

ಅಯಞ್ಹಿ ಪಞ್ಹೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಕಭಿಕ್ಖುಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತೋ. ಅಥ ಪನ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಚ ನೇಸಂ ಕುಸಚೀರವಾಕಚೀರಫಲಕಚೀರಾನಿ ದೇನ್ತಿ, ತಾನಿಪಿ ಲದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ನಿವಾಸೇತ್ವಾಪಿ ಲದ್ಧಿ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ.

ಯಂ ಆವಾಸಂ ಪಠಮಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತತ್ಥ ವಿಹಾರಚೀವರಾದೀಸು ಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತುಂ ವಾ ಪಾರುಪಿತುಂ ವಾ ಲಭತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ‘‘ಲಭಿತ್ವಾ ಓದಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪುನ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ನ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಾಯ. ಲಭಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಕತೋ ವಾ ಅಞ್ಞತೋ ವಾ ಕುತೋಚಿ ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ. ವಿದೇಸಗತೇನ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ಆವಾಸೇ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಸಚಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೇನೇವ ತಂ ಜೀರತಿ ವಾ ನಸ್ಸತಿ ವಾ, ಗೀವಾ ನ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಏತೇಸಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ಗಿಹಿವತ್ಥಾದೀನಂ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿಪರಿಯನ್ತಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಭತಿ, ತೇನ ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ.

೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಭಾನಚಿತ್ತಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಕಂ ಪುರಿಸರೂಪಕಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೯) ವಚನತೋ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸರೂಪಂ ಕಾತುಂ ವಾ ಕಾರಾಪೇತುಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಕೇವಲಂ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೯) ಇತ್ಥಿಪುರಿಸರೂಪಮೇವ, ತಿರಚ್ಛಾನರೂಪಮ್ಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದರೂಪಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಯಂ ಕಾತುಂ ವಾ ‘‘ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಉಪಾಸಕ ದ್ವಾರಪಾಲಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ. ಜಾತಕಪಕರಣಅಸದಿಸದಾನಾದೀನಿ ಪನ ಪಸಾದನೀಯಾನಿ ನಿಬ್ಬಿದಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಿ ವಾ ವತ್ಥೂನಿ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಂ ಲಭತಿ, ಮಾಲಾಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ.

೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋ ಭಿಕ್ಖು ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೧೬) ವಚನತೋ ಅನ್ತರಘರೇ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೧೬) ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನಿಟ್ಠಿತೇ ಭೋಜನೇ ನ ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ, ಅನ್ತರಘರೇ ಪಚ್ಛಾ ಆಗತೇನ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಾ ‘‘ಪವಿಸಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ಮಯಿ ಪವಿಸನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ‘‘ಏಥ, ಭನ್ತೇ, ಆಸನಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ವದತಿ, ಆಸನಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತಿಸಮೀಪಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಸಭಾಗಟ್ಠಾನೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ‘‘ಪವಿಸಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಯಂ ಆಸನಂ ತಸ್ಸ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತತ್ಥ ಅಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾದೀಸು ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಿವಿತ್ವಾ ಖಾದಿತ್ವಾ ವಾ ಯಾವ ಅಞ್ಞೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ನಿಸಿನ್ನಂ ರಿತ್ತಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋಯೇವ ಹಿ ಸೋ ಹೋತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಆಪತ್ತಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾಪಿ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿಯೇವ, ಯಂ ಸೋ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಗಚ್ಛ ಉದಕಂ ಆಹರಾಹೀ’’ತಿ. ವುಡ್ಢತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಣಾಪೇತುಂ ಇದಮೇವ ಏಕಟ್ಠಾನಂ. ಸಚೇ ಸೋ ಉದಕಮ್ಪಿ ನ ಆಹರತಿ, ಸಾಧುಕಂ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಸಚೇ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಪವಾರಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ‘ಗಚ್ಛ ಉದಕಂ ಆಹರಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚೇತಂ ಲಭೇಥ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥ, ಸಾಧುಕಂ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ನತ್ವೇವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಸನಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವದಾಮಿ, ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೧೬).

೮. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನ ಸಮಕೇ ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ಉಚ್ಚತರೇ ವಾ ಧಮ್ಮಗಾರವೇನ, ಥೇರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನ ಸಮಕೇ ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ನೀಚತರೇ ವಾ ಧಮ್ಮಗಾರವೇನಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ವಚನತೋ ನವಕತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನ ಉಚ್ಚತರೇಪಿ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ, ವುಡ್ಢತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನ ನೀಚತರೇಪಿ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೯. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿವಸ್ಸನ್ತರೇನ ಸಹ ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ವಚನತೋ ತಿವಸ್ಸನ್ತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಿವಸ್ಸನ್ತರೋ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೨೦) ನಾಮ ಯೋ ದ್ವೀಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ವಾ ದಹರತರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಯೋ ಪನ ಏಕೇನ ವಸ್ಸೇನ ಮಹನ್ತತರೋ ವಾ ದಹರತರೋ ವಾ, ಯೋ ವಾ ಸಮಾನವಸ್ಸೋ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ಇಮೇ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಹುತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಗ್ಗಸ್ಸ ಮಞ್ಚಂ ದುವಗ್ಗಸ್ಸ ಪೀಠ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ಹಿ ವುತ್ತಂ.

೧೦. ಯಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ ಹೋತು ಅಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ, ತಥಾರೂಪೇ ಅಪಿ ಫಲಕಖಣ್ಡೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ದೀಘಾಸನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ಹಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪಣ್ಡಕಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕಂ ಅಸಮಾನಾಸನಿಕೇಹಿ ಸಹ ದೀಘಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ವಚನತೋ ಪನ ದೀಘಾಸನೇಪಿ ಪಣ್ಡಕಾದೀಹಿ ಸಹ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

೧೧. ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಯೇ ವೋ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯುಂ, ತುಮ್ಹೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಥ, ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ. ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಸೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೫) ಇಮಂ ಭಗವತೋ ಅನುಸಾಸನಿಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ.

ಸಚೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಹೋತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಆಚರಿಯೋ ಹೋತಿ, ಆಚರಿಯೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವುಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಗಮೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಹೋತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ವಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ವಾ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ವಾ, ಸಙ್ಘೇನ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೫) –

ವಚನತೋ ಯಸ್ಸ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೬೫) ತೇ ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಯೋ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ನತ್ಥಿ, ಆಗನ್ತುಕೋ ಹೋತಿ ಏಕಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖು, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭಾರೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ ಉಪಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಸಕಲಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ವಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗನ್ತೇಸು ಪನ ಯೋ ಅತ್ತನೋ ವಾರೇ ನ ಜಗ್ಗತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಆಪತ್ತಿ, ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋಪಿ ವಾರತೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ. ಸಚೇ ಸಕಲೋ ಸಙ್ಘೋ ಏಕಸ್ಸ ಭಾರಂ ಕರೋತಿ, ಏಕೋ ವಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಹಮೇವ ಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಜಗ್ಗತಿ, ಸಙ್ಘೋ ಆಪತ್ತಿತೋ ಮುಚ್ಚತಿ.

ಗಿಲಾನೇನ ಪನ –

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ದೂಪಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ನ ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ನಾವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ‘ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋ’ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅನಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೬) –

ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಯುತ್ತಙ್ಗಾನಿ ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ –

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ಸೂಪಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ‘ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ, ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋ’ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೬) –

ಏವಂ ವುತ್ತಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ.

ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೇನ ಚ –

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ನಾಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ. ನ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ, ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಆಮಿಸನ್ತರೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ, ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ನೀಹಾತುಂ, ನ ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೬) –

ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಯುತ್ತಙ್ಗಾನಿ ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ –

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ. ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ, ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಆಮಿಸನ್ತರೋ, ಅಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ನೀಹಾತುಂ, ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೬೬) –

ಏವಂ ವುತ್ತಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ.

೧೨. ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕರೋನ್ತೇನ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೮೦) ಚ ‘‘ಸೀಲವಾ ಹಿ ತ್ವಂ ಕತಕುಸಲೋ, ಕಸ್ಮಾ ಮೀಯಮಾನೋ ಭಾಯಸಿ, ನನು ಸೀಲವತೋ ಸಗ್ಗೋ ನಾಮ ಮರಣಮತ್ತಪಟಿಬದ್ಧೋಯೇವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮರಣವಣ್ಣೋ ನ ಸಂವಣ್ಣೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಹಿ ತಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದಾದಿನಾ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಏಕಜವನವಾರಾವಸೇಸೇಪಿ ಆಯುಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರಾ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಇಮಿನಾವ ಮಾರಿತೋ ಹೋತಿ. ಪಣ್ಡಿತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಅನುಸಿಟ್ಠಿ ದಾತಬ್ಬಾ ‘‘ಸೀಲವತೋ ನಾಮ ಅನಚ್ಛರಿಯಾ ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಹಾರಾದೀಸು ಆಸತ್ತಿಂ ಅಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧಗತಂ ಧಮ್ಮಗತಂ ಸಙ್ಘಗತಂ ಕಾಯಗತಞ್ಚ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಮನಸಿಕಾರೇ ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಮರಣವಣ್ಣೇಪಿ ಸಂವಣ್ಣಿತೇ ಸೋ ತಾಯ ಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಕಞ್ಚಿ ಉಪಕ್ಕಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಯಥಾಯುನಾ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾವ ಮರತಿ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸಂವಣ್ಣಕೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ.

೧೩. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತಾನಂ ಪಾತೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪಾತೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೮೩) ವಚನತೋ ಗಿಲಾನೇನ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೮೨-೧೮೩) ಭಿಕ್ಖುನಾಪಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಅನ್ತಮಸೋ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದನೇನಪಿ ಅತ್ತಾ ನ ಮಾರೇತಬ್ಬೋ. ಯೋಪಿ ಗಿಲಾನೋ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಭೇಸಜ್ಜೇ ಚ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಸು ಚ ಮರಿತುಕಾಮೋ ಆಹಾರಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಮಹಾಆಬಾಧೋ ಚಿರಾನುಬನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ಕಿಲಮನ್ತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಗಿಲಾನತೋ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಟ್ಟೀಯನ್ತಿ. ಸಚೇ ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಯಮಾನೋಪಿ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಕಿಲಮನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹಾರಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ನ ಸೇವತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ರೋಗೋ ಖರೋ, ಆಯುಸಙ್ಖಾರಾ ನ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಮೇ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೋ ಹತ್ಥಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗಸ್ಸ ‘‘ಆಹಾರಪರಿಯೇಸನಂ ನಾಮ ಪಪಞ್ಚೋ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮೇವ ಅನುಯುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸೀಸೇನ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ. ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಭಾಗಾನಞ್ಹಿ ಲಜ್ಜೀಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೧೪. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೮೦) ವಚನತೋ ಆಸನಂ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಕೀದಿಸಂ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೮೦) ಪನ ಆಸನಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಕೀದಿಸಂ ನ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ? ಯಂ ಸುದ್ಧಂ ಆಸನಮೇವ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚತ್ಥರಣಕಂ, ಯಞ್ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ ಪಸ್ಸತಂಯೇವ ಅತ್ಥರೀಯತಿ, ತಂ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಮ್ಪಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಯಂ ಹತ್ಥೇನ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಭನ್ತೇ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಪಠಮಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾಪಿ ನಿಸಿನ್ನಾ ಪಚ್ಛಾ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಪಟಿವೇಕ್ಖಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಯಮ್ಪಿ ತನುಕೇನ ವತ್ಥೇನ ಯಥಾ ತಲಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪಟಿವೇಕ್ಖಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಯಂ ಪನ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಪಾವಾರಕೋಜವಾದೀಹಿ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಘನಸಾಟಕೇನಪಿ ಅತ್ಥತೇ ಯಸ್ಮಿಂ ವಲಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಂ ನ ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೧೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದವಾಯ ಸಿಲಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೮೩) ವಚನತೋ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪಾಸಾಣೋ ನ ಪವಟ್ಟೇತಬ್ಬೋ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೮೨-೧೮೩) ಪಾಸಾಣೋ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾರುಖಣ್ಡಂ ವಾ ಇಟ್ಠಕಖಣ್ಡಂ ವಾ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಯನ್ತೇನ ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಚೇತಿಯಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪಾಸಾಣಾದಯೋ ಹಸನ್ತಾ ಹಸನ್ತಾ ಪವಟ್ಟೇನ್ತಿಪಿ ಖಿಪನ್ತಿಪಿ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತಿಪಿ, ‘‘ಕಮ್ಮಸಮಯೋ’’ತಿ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಈದಿಸಂ ನವಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಾ ಭಣ್ಡಕಂ ವಾ ಧೋವನ್ತಾ ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಧೋವನದಣ್ಡಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ, ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಕಾಲಾದೀಸು ಕಾಕೇ ವಾ ಸೋಣೇ ವಾ ಕಟ್ಠಂ ವಾ ಕಥಲಂ ವಾ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಲಾಪೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

೧೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾಯೋ ಆಲಿಮ್ಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಆಲಿಮ್ಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೩) ವಚನತೋ ವನೇ ಅಗ್ಗಿ ನ ದಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೯೦) ಪನ ‘‘ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಸತ್ತೋ ಮರತೂ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಾನನ್ತರಿಯಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾಚಿತ್ತಿಯವತ್ಥೂನಂ ಅನುರೂಪತೋ ಪಾರಾಜಿಕಾದೀನಿ ಅಕುಸಲರಾಸಿ ಚ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಲ್ಲತಿಣವನಪ್ಪತಯೋ ಡಯ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ‘‘ದಬ್ಬೂಪಕರಣಾನಿ ವಿನಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ‘‘ಖಿಡ್ಡಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನಪಿ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖೇಪಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲ್ಲಸುಕ್ಖಂ ಸಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಡಯ್ಹತೂ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪಾರಾಜಿಕಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪಟಗ್ಗಿದಾನಂ ಪನ ಪರಿತ್ತಕರಣಞ್ಚ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅರಞ್ಞೇ ವನಕಮ್ಮಿಕೇಹಿ ವಾ ದಿನ್ನಂ ಸಯಂ ವಾ ಉಟ್ಠಿತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತಿಣಕುಟಿಯೋ ಮಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿನೋ ಪಟಿಅಗ್ಗಿಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿರುಪಾದಾನೋ ನಿಬ್ಬಾತಿ. ‘‘ಪರಿತ್ತಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತಿಣಕುಟಿಕಾನಂ ಸಮನ್ತಾ ಭೂಮಿತಚ್ಛನಂ ಪರಿಖಾಖಣನಂ ವಾ, ಯಥಾ ಆಗತೋ ಅಗ್ಗಿ ಉಪಾದಾನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಏತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಉಟ್ಠಿತೇಯೇವ ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸಯಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅನುಟ್ಠಿತೇ ಪನ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ಉದಕೇನ ಪನ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತೇಹಿ ಅಪ್ಪಾಣಕಮೇವ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತಬ್ಬಂ.

೧೭. ಅಸ್ಸದ್ಧೇಸು (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೮೧) ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕುಲೇಸು ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನೇವ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಪರೇಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ವಿಸಮಿಸ್ಸಮ್ಪಿ ಹಿ ತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದೇನ್ತಿ. ಯಮ್ಪಿ ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಭತ್ತಂ ವಾ ಖಜ್ಜಕಂ ವಾ ತತೋ ಲಭತಿ, ತಮ್ಪಿ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಪಿಹಿತವತ್ಥುಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಪ್ಪವಿಚ್ಛಿಕಾದೀಹಿ ಅಧಿಸಯಿತಂ ಛಡ್ಡನೀಯಧಮ್ಮಂ ತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ದೇನ್ತಿ. ಗನ್ಧಹಲಿದ್ದಾದಿಮಕ್ಖಿತೋಪಿ ತತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಸರೀರೇ ರೋಗಟ್ಠಾನಾನಿ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಠಪಿತಭತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ತಾನಿ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ.

೧೮. ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಪಕಸ್ಸ ದಾನೇ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೫೬) ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೫೬) ಕತರಂ ಗೋಪಕದಾನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕತರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ? ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ತಾವ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಗೋಪಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ‘ಏತ್ತಕಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಗಣ್ಹಾ’ತಿ, ತದೇವ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ ‘‘ಕಿಂ ಗೋಪಕಾನಂ ಪಣ್ಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಞಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಅತ್ಥಿ, ಏತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಸ್ಸ ಏತೇ ಇಸ್ಸರಾ, ತಸ್ಮಾ ಯಂ ದೇನ್ತಿ, ತಂ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆರಾಮಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಫಲಾಫಲಂ ದಾರಕಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತೇಹಿ ದಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪನ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪನ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇ ಚ ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತಸ್ಸೇವ ದಾನಂ ವಟ್ಟತಿ, ವೇತನೇನ ರಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಮತ್ತಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ‘‘ಯಂ ಗಿಹೀನಂ ಆರಾಮರಕ್ಖಕಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇನ್ತಿ, ಏತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರಾಮಗೋಪಕಾ ಯಂ ಅತ್ತನೋ ಭತಿಯಾ ಖಣ್ಡಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಏತಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋಪಿ ಉಪಡ್ಢಾರಾಮಂ ವಾ ಕೇಚಿದೇವ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಭತಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ರಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಸಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತರುಕ್ಖತೋಯೇವ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತಂ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ನಾನಂ, ಅತ್ಥತೋ ಏಕಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಞತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಅಯಮ್ಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೫೬) – ಯತ್ಥ ಆವಾಸಿಕಾ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಫಲವಾರೇ ಚ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಚೋರಿಕಾಯ ಅತ್ತನಾವ ಖಾದನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯತ್ಥ ಪನ ಆವಾಸಿಕಾ ರುಕ್ಖೇ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಫಲವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಸಮ್ಮಾ ಉಪನೇನ್ತಿ, ಅನಿಸ್ಸರಾ ತತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕಾ. ಯೇಪಿ ರುಕ್ಖಾ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಾ, ತೇಸುಪಿ ಆಗನ್ತುಕಾ ಅನಿಸ್ಸರಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೇಪಿ. ಯೇ ಪನ ತಥಾ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ಆವಾಸಿಕಾ ಚ ತೇ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗೋಪೇತ್ವಾ ಚೋರಿಕಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ನ ತೇಸು ಆವಾಸಿಕಾನಂ ಕತಿಕಾಯ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಯೇ ಫಲಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಾ, ಆವಾಸಿಕಾ ಚ ನೇ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗೋಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಉಪನೇನ್ತಿ, ತೇಸುಯೇವ ತೇಸಂ ಕತಿಕಾಯ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ಪರಿಭೋಗವಸೇನ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಂ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ನಿಯಮಿತಂ, ತಂ ಪರಿಭೋಗವಸೇನೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಞ್ಚ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಞ್ಚಾ’’ತಿ.

ಓದಿಸ್ಸ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಚೀವರೇಯೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ಕಿಲಮನ್ತಿ, ಚೀವರಂ ಪನ ಸುಲಭಂ, ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇಪಿ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇನಾಸನೇನ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇನ ವಾ ಕಿಲಮನ್ತೇಸು ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತದತ್ಥಾಯಪಿ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಓದಿಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಪಾತತ್ಥಾಯ ಚ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ಚ ದಿನ್ನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಓದಿಸ್ಸ ಸೇನಾಸನತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಂ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ, ತಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಗೋಪೇತ್ವಾ ತದತ್ಥಮೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಏತ್ಥ ರಾಜರೋಗಚೋರಭಯಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ವಿಹಾರಾ ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಿಕೇ ವಿನಾಸೇನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಪಚ್ಚಯಂ ಪನ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೇ ಕಾಲೇ ಸೇನಾಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾಪಿ ಸೇನಾಸನಜಗ್ಗನತ್ಥಾಯ ಪರಿಭೋಗೋ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತೋ. ತಸ್ಮಾ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ವರಸೇನಾಸನಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಇತರಾನಿ ಲಾಮಕಕೋಟಿಯಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತತ್ಥಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಮೂಲವತ್ಥುಚ್ಛೇದಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ನ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ.

ಯೋ ಪನ ಆರಾಮೋ ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೋ, ತತ್ಥ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯೇನ ಪಚ್ಚಯೇನ ಪನ ಊನಂ, ತದತ್ಥಂ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆರಾಮೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ, ವೇತನಂ ದತ್ವಾಪಿ ಜಗ್ಗಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯೇ ಪನ ವೇತನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆರಾಮೇಯೇವ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ವಸನ್ತಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತೇ ಚೇ ಆಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಾಳಿಕೇರಂ ವಾ ತಾಲಪಕ್ಕಂ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಯಂ ತೇಸಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ ‘‘ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಖಾದಥಾ’’ತಿ, ತದೇವ ತೇ ದಾತುಂ ಲಭನ್ತಿ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ತೇಸಂ ದೇನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಯೋ ಪನ ಆರಾಮಂ ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮೇವ ದೇತಿ, ಅಯಂ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ಲಭತಿ. ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಪದೀಪತ್ಥಾಯ ವಾ ಖಣ್ಡಫುಲ್ಲಪಟಿಸಙ್ಖರಣತ್ಥಾಯ ವಾ ದಿನ್ನಆರಾಮೋಪಿ ಜಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ, ವೇತನಂ ದತ್ವಾಪಿ ಜಗ್ಗಾಪೇತಬ್ಬೋ. ವೇತನಞ್ಚ ಪನೇತ್ಥ ಚೇತಿಯಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಆರಾಮಂ ವೇತನೇನ ತತ್ಥೇವ ವಸಿತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತಾನಞ್ಚ ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡದಾಯಕಾನಞ್ಚ ತತ್ಥಜಾತಕಫಲದಾನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೯. ಧಮ್ಮಿಕರಕ್ಖಂ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೬೭೯) ಯಾಚನ್ತೇನ ಅತೀತಂ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅತೀತಞ್ಹಿ ಆರಬ್ಭ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಪಿ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ. ಕಥಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರೇ ಗಾಮದಾರಕಾ ವಾ ಧುತ್ತಾದಯೋ ವಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರನ್ತಿ, ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಫಲಾಫಲಂ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖು ವೋಹಾರಿಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಚೇ ಸುತ್ವಾ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೀವಾ ಹೋತಿ, ‘‘ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇಪಿ ಸತಿ ಗೀವಾಯೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ತಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಪಞ್ಚಮಾಸಕಮತ್ತೇ ಗಹಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಅಸುಕೇನಾತಿ ವತ್ತುಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಥ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಮಯಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚಾಮ, ತಂ ನೋ ದೇಥ, ಅವಹಟಭಣ್ಡಞ್ಚ ಆಹರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಚೇಪಿ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ಕಾರಕೇ ಗವೇಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಸಾಪತೇಯ್ಯೇಪಿ ಗಹಿತೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನೇವ ಗೀವಾ, ನ ಆಪತ್ತಿ. ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಹರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯ ‘‘ಚೋರೋ ಚೋರೋ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಹಿ ಯಂ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರಂ ಪನ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಗಹಿತೋ, ತಂ ಆಹರಾಪೇಹಿ, ಮಾ ಚಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ದಾಸದಾಸೀವಾಪಿಆದೀನಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಾಯ ಅಡ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ ಅಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಅಡ್ಡೋ ನಾಮ, ನ ವಟ್ಟತಿ.

ಕಥಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರೇಹಿ ಅನಾಚಾರಾದೀಸು ಕತೇಸು ಭಿಕ್ಖು ವೋಹಾರಿಕೇ ಏವಂ ವದತಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖಂ ನೋ ದೇಥ ಆಯತಿಂ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಏವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇಸಞ್ಹಿ ದಣ್ಡೇ ಕತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೀವಾ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ಸಚೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರೇ ಏವರೂಪಂ ಅನಾಚಾರಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಇಮಂ ನಾಮ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಆಣಾಯ ಅತಿಟ್ಠಮಾನೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ನೇವ ಗೀವಾ, ನ ಆಪತ್ತಿ. ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ರುಕ್ಖಾದೀನಿ ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಧಾರಾ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ. ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಲಹುಪರಿವತ್ತಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ, ಥೇಯ್ಯಚೇತನಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ.

೨೦. ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಸಙ್ಕಾರಂ ವಾ ವಿಘಾಸಂ ವಾ ತಿರೋಕುಟ್ಟೇ ವಾ ತಿರೋಪಾಕಾರೇ ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಾ ಛಡ್ಡಾಪೇತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಚತ್ತಾರಿಪಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೮೨೬) ವತ್ಥೂನಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕಮೇವ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ಆಣತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ದನ್ತಕಟ್ಠಛಡ್ಡನೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಾ ಅವಲಞ್ಜೇ ವಾ ಉಚ್ಚಾರಾದೀನಿ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಯಮ್ಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಂ ರೋಪಿಮಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೋತು ನಾಳಿಕೇರಾದಿಆರಾಮೋ ವಾ, ತತ್ಥಾಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ರೋಪಿಮಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಏತಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ಛಡ್ಡೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಖೇತ್ತೇ ವಾ ಆರಾಮೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಉಚ್ಛುಆದೀನಿ ವಾ ಖಾದಮಾನೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಚಲಕಾದೀನಿ ಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ಥಕಚ್ಛಿನ್ನನಾಳಿಕೇರಮ್ಪಿ ಛಡ್ಡೇತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಸಿತಟ್ಠಾನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇ ಅಙ್ಕುರೇ ಉಟ್ಠಿತೇಪಿ ಅವುಟ್ಠಿತೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇಸು ಪನ ಖೇತ್ತಕೋಣಾದೀಸು ವಾ ಅಸಞ್ಜಾತರೋಪಿಮೇಸು ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಾದೀಸು ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಚವರಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನೇಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಸ್ಸಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗತೇಸು ಛಡ್ಡಿತಖೇತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ. ಯತ್ಥ ಪನ ‘‘ಲಾಯಿತಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದಿ ಪುನ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತತ್ಥ ನ ವಟ್ಟತಿ.

೨೧. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಹಾಯಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ರುಕ್ಖೇ ಕಾಯೋ ಉಗ್ಘಂಸೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಉಗ್ಘಂಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೩) ವಚನತೋ ನಹಾಯನ್ತೇನ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೩ ಆದಯೋ) ರುಕ್ಖೇ ವಾ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ ನಿಖನಿತ್ವಾ ಠಪಿತತ್ಥಮ್ಭೇ ವಾ ಇಟ್ಠಕಸಿಲಾದಾರುಕುಟ್ಟಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಕುಟ್ಟೇ ವಾ ಕಾಯೋ ನ ಘಂಸೇತಬ್ಬೋ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಟಾನೇ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೩) ವಚನತೋ ಅಟ್ಟಾನೇಪಿ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಟ್ಟಾನಂ ನಾಮ ರುಕ್ಖಂ ಫಲಕಂ ವಿಯ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಪದಾಕಾರೇನ ರಾಜಿಯೋ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ ನಿಖನನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಚುಣ್ಣಾನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಯಂ ಘಂಸನ್ತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗನ್ಧಬ್ಬಹತ್ಥಕೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳ್ವ. ೨೪೩) ವಚನತೋ ನಹಾನತಿತ್ಥೇ ಠಪಿತೇನ ದಾರುಮಯಹತ್ಥೇನ ಚುಣ್ಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಘಂಸನ್ತಿ, ತೇನ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿಯಾ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೩) ವಚನತೋ ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿಯಾಪಿ ನಹಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕುರುವಿನ್ದಕಸುತ್ತಿ ನಾಮ ಕುರುವಿನ್ದಕಪಾಸಾಣಚುಣ್ಣಾನಿ ಲಾಖಾಯ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಗುಳಿಕಕಲಾಪಕೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಂ ಉಭೋಸು ಅನ್ತೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಘಂಸನ್ತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೩) ವಚನತೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸರೀರೇನ ಘಂಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಲ್ಲಕೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಅಕತಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೩-೨೪೪) ವಚನತೋ ಮಕರದಣ್ಡಕೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಲ್ಲಕಮೂಲಸಣ್ಠಾನೇನ ಕತಂ ‘‘ಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇದಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಕತಮಲ್ಲಕಂ ನಾಮ ದನ್ತೇ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಂ, ಇದಂ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇಟ್ಠಕಖಣ್ಡಂ ಪನ ಕಪಾಲಖಣ್ಡಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ಪುಥುಪಾಣಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೪) ವಚನತೋ ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ಪುಥುಪಾಣಿಕಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ. ಉಕ್ಕಾಸಿಕಂ ನಾಮ ವತ್ಥವಟ್ಟಿ, ತಸ್ಮಾ ನಹಾಯನ್ತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ನಹಾನಸಾಟಕವಟ್ಟಿಯಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಘಂಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪುಥುಪಾಣಿಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಹತ್ಥೇನ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಇದಂ ಪನೇತ್ಥ ನಹಾನವತ್ತಂ – ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಠಿತಕೇನೇವ ನ ಓತರಿತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಖಾಣುಗುಮ್ಬಲತಾದೀನಿ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಉಕ್ಕಾಸಿತ್ವಾ ಅವಕುಜ್ಜ ಠಿತೇನ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಚೀವರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಸಾರೇತಬ್ಬಂ, ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಚೀವರಪಿಟ್ಠೇಯೇವ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಉದಕಸಾಟಿಕಾ ನತ್ಥಿ, ಉದಕನ್ತೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿವಾಸನಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸಚೇ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಅತ್ಥಿ, ಆತಪೇ ಪಸಾರೇತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚೇ ಅತ್ಥಿ, ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಓತರನ್ತೇನ ಸಣಿಕಂ ನಾಭಿಪ್ಪಮಾಣಮತ್ತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವೀಚಿಂ ಅನುಟ್ಠಪೇನ್ತೇನ ಸದ್ದಂ ಅಕರೋನ್ತೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಆಗತದಿಸಾಭಿಮುಖೇನ ನಿಮುಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಚೀವರಂ ರಕ್ಖಿತಂ ಹೋತಿ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತೇನಪಿ ಸದ್ದಂ ಅಕರೋನ್ತೇನ ಸಣಿಕಂ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಹಾನಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉದಕನ್ತೇ ಉಕ್ಕುಟಿಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿವಾಸನಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಸುಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾವ ಠಾತಬ್ಬಂ.

೨೨. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಲ್ಲಿಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ… ನ ಪಾಮಙ್ಗೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ… ನ ಕಣ್ಠಸುತ್ತಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಕಟಿಸುತ್ತಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಕಾಯೂರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಹತ್ಥಾಭರಣಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ… ನ ಅಙ್ಗುಲಿಮುದ್ದಿಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೫) ವಚನತೋ ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಭರಣಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ಥ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೫) ವಲ್ಲಿಕಾತಿ ಕಣ್ಣತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಮುತ್ತೋಲಮ್ಬಕಾದೀನಂ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಲ್ಲಿಕಾ ಏವ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಣ್ಣಪಿಳನ್ಧನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಾಲಪಣ್ಣಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪಾಮಙ್ಗನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಲಮ್ಬಕಸುತ್ತಂ. ಕಣ್ಠಸುತ್ತಕನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಗೀವೂಪಗಂ ಆಭರಣಂ. ಕಟಿಸುತ್ತಕನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಟಿಪಿಳನ್ಧನಂ, ಅನ್ತಮಸೋ ಸುತ್ತತನ್ತುಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಓವಟ್ಟಿಕನ್ತಿ ವಲಯಂ. ಕಾಯೂರಾದೀನಿ ಪಾಕಟಾನೇವ.

೨೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಾ ಕೇಸಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇಮಾಸಿಕಂ ವಾ ದುವಙ್ಗುಲಂ ವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೬) ವಚನತೋ ಸಚೇ ಕೇಸಾ ಅನ್ತೋದ್ವೇಮಾಸೇ ದ್ವಙ್ಗುಲಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಅನ್ತೋದ್ವೇಮಾಸೇಯೇವ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ, ದ್ವಙ್ಗುಲೇಹಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ನ ದೀಘಾ, ದ್ವೇಮಾಸತೋ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತುಂ ನ ಲಭತಿಯೇವ. ಉಭಯಥಾಪಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋವ ವುತ್ತೋ, ತತೋ ಓರಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟನಭಾವೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತ್ತರಿಕಾಯ ಕೇಸಾ ಛೇದಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಛೇದಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಕತ್ತರಿಕಾಯ ಕೇಸೇ ಛೇದಾಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೫) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಕತ್ತರಿಕಾಯ ಕೇಸೇ ಛೇದಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಚ್ಛೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಫಣಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಹತ್ಥಫಣಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಸಿತ್ಥತೇಲಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ… ನ ಉದಕತೇಲಕೇನ ಕೇಸಾ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಓಸಣ್ಠೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೬) ವಚನತೋ ಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಕೋಚ್ಛಾದೀಹಿ ಕೇಸಾ ನ ಓಸಣ್ಠೇತಬ್ಬಾ, ಉದ್ಧಲೋಮೇನ ಪನ ಅನುಲೋಮನಿಪಾತನತ್ಥಂ ಹತ್ಥಂ ತೇಮೇತ್ವಾ ಸೀಸಂ ಪುಞ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತರಜಸಿರಾನಮ್ಪಿ ಅಲ್ಲಹತ್ಥೇನ ಪುಞ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಓಲೋಕೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೭) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಆದಾಸೇ ವಾ ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಮುಖಂ ನ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಂಸಪತ್ತಾದೀನಿಪಿ ಯೇಸು ಮುಖನಿಮಿತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ಆದಾಸಸಙ್ಖಮೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಕಞ್ಜಿಯಾದೀನಿಪಿ ಚ ಉದಕಪತ್ತಸಙ್ಖಮೇವ. ತಸ್ಮಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ‘‘ಸಞ್ಛವಿ ನು ಖೋ ಮೇ ವಣೋ, ಉದಾಹು ನ ತಾವಾ’’ತಿ ಜಾನನತ್ಥಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಜಿಣ್ಣೋ ನು ಖೋಮ್ಹಿ, ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ಓಲೋಕನತ್ಥಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮುಖಂ ಆಲಿಮ್ಪಿತಬ್ಬಂ… ನ ಮುಖಂ ಉಮ್ಮದ್ದಿತಬ್ಬಂ… ನ ಮುಖಂ ಚುಣ್ಣೇತಬ್ಬಂ… ನ ಮನೋಸಿಲಿಕಾಯ ಮುಖಂ ಲಞ್ಛೇತಬ್ಬಂ… ನ ಅಙ್ಗರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ… ನ ಮುಖರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ… ನ ಅಙ್ಗರಾಗಮುಖರಾಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಮುಖಂ ಆಲಿಮ್ಪಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೭) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಮುಖವಿಲಿಮ್ಪನಾದಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ.

೨೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಚ್ಚಂ ವಾ ಗೀತಂ ವಾ ವಾದಿತಂ ವಾ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೮) ವಚನತೋ ನಚ್ಚಾದಿಂ ದಸ್ಸನಾಯ ನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೮೩೫) ಚ ನಚ್ಚನ್ತಿ ನಟಾದಯೋ ವಾ ನಚ್ಚನ್ತು ಸೋಣ್ಡಾ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರಸೂವಮಕ್ಕಟಾದಯೋಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ನಚ್ಚಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರನಚ್ಚಮ್ಪಿ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಯಮ್ಪಿ ನಚ್ಚನ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಚ್ಚಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಗೀತನ್ತಿ ನಟಾದೀನಂ ವಾ ಗೀತಂ ಹೋತು ಅರಿಯಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ರತನತ್ತಯಗುಣೂಪಸಞ್ಹಿತಂ ಸಾಧುಕೀಳಿತಗೀತಂ ವಾ ಅಸಞ್ಞತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಭಾಣಕಗೀತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ದನ್ತಗೀತಮ್ಪಿ, ‘‘ಯಂ ಗಾಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಓಕೂಜನ್ತಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಗೀತಮೇವ, ಸಯಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸಪಿ ಗಾಯಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸ. ಅತ್ತನಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜತಿ, ಪರೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾಪಿ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ, ಸರಕುತ್ತಿಮ್ಪಿ ನಿಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಗಾಯನ್ತಸ್ಸ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮೋ ಗಾಯಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಗಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೯) –

ವಚನತೋ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮೋಪಿ ನ ಗಾಯಿತಬ್ಬೋ.

ಆಯತಕೋ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೯) ನಾಮ ಗೀತಸ್ಸರೋ ತಂ ತಂ ವತ್ತಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖರಾನಿ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ. ಧಮ್ಮೇ ಪನ ಸುತ್ತನ್ತವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಜಾತಕವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಗಾಥಾವತ್ತಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಅತಿದೀಘಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚತುರಸ್ಸೇನ ವತ್ತೇನ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾನಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾನಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸರಭಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೪೯) ವಚನತೋ ಪನ ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಭಣಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸರಭಞ್ಞೇ ಕಿರ ತರಙ್ಗವತ್ತಧೋತಕವತ್ತಗಲಿತವತ್ತಾದೀನಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ವತ್ತಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ತೇಸು ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಕಾತುಂ ಲಭತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ವಿಕಾರಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಮಣಸಾರುಪ್ಪೇನ ಚತುರಸ್ಸೇನ ನಯೇನ ಪವತ್ತನಂಯೇವ ಲಕ್ಖಣಂ.

ವಾದಿತಂ ನಾಮ ತನ್ತಿಬದ್ಧಾದಿವಾದನೀಯಭಣ್ಡಂ ವಾದಿತಂ ವಾ ಹೋತು ಕುಟಭೇರಿವಾದಿತಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಭೇರಿವಾದಿತಮ್ಪಿ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಪನ ನಿಟ್ಠುಭನ್ತೋ ವಾ ಸಾಸಙ್ಕೇ ವಾ ಠಿತೋ ಅಚ್ಛರಿಕಂ ವಾ ಫೋಟೇತಿ, ಪಾಣಿಂ ವಾ ಪಹರತಿ, ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಅನ್ತರಾರಾಮೇ ಠಿತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಿಹಾರತೋ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೋ ಆಪತ್ತಿ, ವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸತೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ ಸುಣಾತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸು ತಾದಿಸೇನ ಉಪದ್ದವೇನ ಉಪದ್ದುತೋ ಸಮಜ್ಜಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸತಿ, ಏವಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಹಾರಂ ದೇಥ ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ, ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಹಾರಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಉಪಟ್ಠಾನಕರಣಂ ನಾಮ ಸುನ್ದರ’’ನ್ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಛೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೧) ವಚನತೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ (ಚೂಳವ. ೨೫೧) ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಕಣ್ಣನಾಸಾಅಙ್ಗುಲಿಆದಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ತಾದಿಸಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಹಿಕೀಟದಟ್ಠಾದೀಸು ಪನ ಅಞ್ಞಾಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ವಾ ಲೋಹಿತಂ ವಾ ಮೋಚೇನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ದಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೨) ವಚನತೋ ಗಿಹೀನಂ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ.

೨೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋವಣ್ಣಮಯೋ ಪತ್ತೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ನ ರೂಪಿಯಮಯೋ…ಪೇ… ನ ಮಣಿಮಯೋ…ಪೇ… ನ ವೇಳುರಿಯಮಯೋ…ಪೇ… ನ ಫಲಿಕಮಯೋ…ಪೇ… ನ ಕಂಸಮಯೋ…ಪೇ… ನ ಕಾಚಮಯೋ…ಪೇ… ನ ತಿಪುಮಯೋ …ಪೇ… ನ ಸೀಸಮಯೋ…ಪೇ… ನ ತಮ್ಬಲೋಹಮಯೋ ಪತ್ತೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೨) ವಚನತೋ ಸುವಣ್ಣಮಯಾದಿಪತ್ತೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಗಿಹೀ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಿಕಾದೀಸು ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇನ್ತಿ, ಆಮಸಿತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಫಲಿಕಮಯಕಾಚಮಯಕಂಸಮಯಾನಿ ಪನ ತಟ್ಟಿಕಾದೀನಿ ಭಾಜನಾನಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನೇವ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾ ಗಿಹಿವಿಕಟಾನಿ ವಾ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ತಮ್ಬಲೋಹಮಯೋಪಿ ಪತ್ತೋಯೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಥಾಲಕಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪತ್ತೇ ಅಯೋಪತ್ತಂ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೨) ದ್ವೇಯೇವ ಚ ಪತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಬಕಟಾಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಚರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೫) ವಚನತೋ ಲಾಬುಕಟಾಹಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪನ ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಘಟಿಕಟಾಹೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛವಸೀಸಪತ್ತೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೫) ವಚನತೋ ಛವಸೀಸಮಯೋಪಿ ಪತ್ತೋ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತಾಧಾರಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಭೂಮಿದಾರುದಣ್ಡವಅಲವೇತ್ತಾದೀಹಿ ಕತೇ ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ದಾರುದಣ್ಡಆಧಾರಕೇ ಚ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ತಯೋ ದಣ್ಡಾಧಾರಕೇ ದ್ವೇ ಪತ್ತೇ ಉಪರೂಪರಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭೂಮಿಆಧಾರಕೇ ತಿಣ್ಣಂ ಪತ್ತಾನಂ ಅನೋಕಾಸೋ, ದ್ವೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ದಾರುಆಧಾರಕದಣ್ಡಾಧಾರಕೇಸುಪಿ ಸುಸಜ್ಜಿತೇಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭಮಕೋಟಿಸದಿಸೋ ಪನ ದಾರುಆಧಾರಕೋ ತೀಹಿ ದಣ್ಡಕೇಹಿ ಬದ್ಧೋ, ದಣ್ಡಾಧಾರಕೋ ಚ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸೋ, ತತ್ಥ ಠಪೇತ್ವಾಪಿ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಭೂಮಿಯಂ ಪನ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಮೇವ ಠಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಿಡ್ಢನ್ತೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಆಲಿನ್ದಕಮಿಡ್ಢಿಕಾದೀನಂ ಅನ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ, ಏವರೂಪಾಯ ವಿತ್ಥಿಣ್ಣಾಯ ಮಿಡ್ಢಿಕಾಯ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಭಣ್ಡನ್ತೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಬಾಹಿರಪಸ್ಸೇ ಕತಾಯ ತನುಕಮಿಡ್ಢಿಕಾಯ ಅನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋಳಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಚೋಳಕಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಅಸತಿ ಕಟಸಾರಕೇ ವಾ ತಟ್ಟಿಕಾಯ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಪರಿಭಣ್ಡಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಯತ್ಥ ನ ದುಸ್ಸತಿ, ತಥಾರೂಪಾಯ ವಾಲಿಕಾಯ ವಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಂಸುರಜಾದೀಸು ಪನ ಖರಭೂಮಿಯಂ ವಾ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತೋ ಲಗ್ಗೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಲಗ್ಗೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ನಾಗದನ್ತಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಲಗ್ಗೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚೀವರವಂಸೇಪಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಞ್ಚೇ ಪತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಭಣ್ಡಕಟ್ಠಪನತ್ಥಮೇವ ವಾ ಕತಂ ಹೋತು ನಿಸೀದನಸಯನತ್ಥಂ ವಾ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಮಞ್ಚೇ ವಾ ಪೀಠೇ ವಾ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಞ್ಞೇನ ಪನ ಭಣ್ಡಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ, ಅಟನಿಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ, ಬನ್ಧಿತ್ವಾಪಿ ಉಪರಿ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಮಞ್ಚೋ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚೀವರವಂಸಾದೀಸು ಅಟ್ಟಕಚ್ಛನ್ನೇನ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅಂಸವಟ್ಟನಕೇನ ಅಂಸಕೂಟೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಅಙ್ಕೇ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಛತ್ತೇ ಭತ್ತಪೂರೋಪಿ ಅಂಸಕೂಟೇ ಲಗ್ಗಿತಪತ್ತೋಪಿ ಠಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಭಣ್ಡಕೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅಟ್ಟಕಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಠಪಿತೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪತ್ತಹತ್ಥೇನ ಕವಾಟಂ ಪಣಾಮೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪಣಾಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೫) ವಚನತೋ ಪತ್ತಹತ್ಥೇನ ಕವಾಟಂ ನ ಪಣಾಮೇತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಚ ನ ಕೇವಲಂ ಯಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ಹತ್ಥೇ, ಸೋ ಏವ ಪತ್ತಹತ್ಥೋ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಕವಾಟಮೇವ ಪಣಾಮೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇ ಪತ್ತಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಸೀಸೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ ಕವಾಟಂ ವಾ ಪಣಾಮೇತುಂ ಘಟಿಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸೂಚಿಂ ವಾ ಕುಞ್ಚಿಕಾಯ ಅವಾಪುರಿತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಂಸಕೂಟೇ ಪನ ಪತ್ತಂ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಅವಾಪುರಿತುಂ ಲಭತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಲಕಾನಿ ವಾ ಅಟ್ಠಿಕಾನಿ ವಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಂ ವಾ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನೀಹರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೫) ವಚನತೋ ಚಲಕಾದೀನಿ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಚಲಕಾನೀತಿ ಚಬ್ಬೇತ್ವಾ ಅಪವಿದ್ಧಾಮಿಸಾನಿ. ಅಟ್ಠಿಕಾನೀತಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಅಅಕಾನಿ. ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕನ್ತಿ ಮುಖವಿಕ್ಖಾಲಿತೋದಕಂ. ಏತೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪತ್ತೇನ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ. ಹತ್ಥಧೋತಪಾದಧೋತಉದಕಮ್ಪಿ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ನೀಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅನುಚ್ಛಿಟ್ಠಂ ಸುದ್ಧಪತ್ತಂ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಹತ್ಥೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಪನೇತ್ಥ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಉದಕಗಣ್ಡುಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಹತ್ಥೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಹಿ ಸೋ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥಂ ಪನ ಬಹಿಉದಕೇನ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಚ್ಛಮಂಸಫಲಾಫಲಾದೀನಿ ಚ ಖಾದನ್ತೋ ಯಂ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಿಂ ವಾ ಚಲಕಂ ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಪತ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಯಂ ಪನ ಪಟಿಖಾದಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಪತ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ಲಭತಿ. ಅಟ್ಠಿಕಕಣ್ಟಕಾದೀನಿ ತತ್ಥೇವ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮುಖತೋ ನೀಹಟಂ ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪುನ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ ಪತ್ತೇ ಠಪೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಸಿಙ್ಗಿವೇರನಾಳಿಕೇರಖಣ್ಡಾದೀನಿ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಪುನ ಠಪೇತುಂ ಲಭತಿ.

೨೯. ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೫) ವಚನತೋ ಸಬ್ಬಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ಚೀವರಞ್ಚ ಮಞ್ಚಪೀಠಞ್ಚ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ಪನ ದಿನ್ನಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೩೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನ ದದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೯) ವಚನತೋ ಅಪರಿಸ್ಸಾವನಕಸ್ಸ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೫೯) ಯಾಚಮಾನಸ್ಸ ಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ಅದಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇ ಪರಿಸ್ಸಾವನೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಯಾಚತಿ, ತಸ್ಸ ನ ಅಕಾಮಾ ದಾತಬ್ಬಂ.

‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪರಿಸ್ಸಾವನಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೯) ವಚನತೋ ಅಪರಿಸ್ಸಾವನಕೇನ ಮಗ್ಗೋ ನ ಗನ್ತಬ್ಬೋ. ಸಚೇಪಿ ನ ಹೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ವಾ ಧಮ್ಮಕರಣಂ ವಾ, ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೯) ವಚನತೋ ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ದಣ್ಡಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ರಜಕಾನಂ ಖಾರಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ವಿಯ ಚತೂಸು ಪಾದೇಸು ಬದ್ಧನಿಸ್ಸೇಣಿಕಾಯ ಸಾಟಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ದಣ್ಡಕೇ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಉಭೋಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಾವತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓತ್ಥರಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೫೯) ವಚನತೋ ಓತ್ಥರಕಂ ಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಓತ್ಥರಕಂ ನಾಮ ಯಂ ಉದಕೇ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಘಟಕೇನ ಉದಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಞ್ಹಿ ಚತೂಸು ದಣ್ಡಕೇಸು ವತ್ಥಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖಾಣುಕೇ ನಿಖನಿತ್ವಾ ತೇಸು ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪರಿಯನ್ತೇ ಉದಕತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

೩೧. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಅಭಿವಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಚೂಳವ. ೨೬೧) ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬೋ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಅಭಿವಾದೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗೋ ಅಭಿವಾದಾಪೇತಬ್ಬೋ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಅಭಿವಾದಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ನಗ್ಗಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಸಾಯಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಗ್ಗೇನ ಪಾತಬ್ಬಂ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ಜನ್ತಾಘರಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಉದಕಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ವತ್ಥಪಟಿಚ್ಛಾದಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೧) ವಚನತೋ ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಯೋ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಜನ್ತಾಘರಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಉದಕಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಚ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸೇಸು ಅಭಿವಾದನಾದೀಸು ನ ವಟ್ಟತಿ. ವತ್ಥಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಪನ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಸು ವಟ್ಟತಿ.

೩೨. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಪ್ಫಾಭಿಕಿಣ್ಣೇಸು ಸಯನೇಸು ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೪) ವಚನತೋ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಸನ್ಥತೇಸು ಸಯನೇಸು ನ ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ಗನ್ಧಗನ್ಧಂ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಕವಾಟೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ.

೩೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೪) ವಚನತೋ ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಆಸಿತ್ತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ ತಮ್ಬಲೋಹೇನ ವಾ ರಜತೇನ ವಾ ಕತಾಯ ಪೇಳಾಯ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ ಪನ ದಾರುಮಯಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ.

೩೪. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಳೋರಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೪) ವಚನತೋ ಮಳೋರಿಕಾಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಳೋರಿಕಾತಿ ದಣ್ಡಾಧಾರಕೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಟ್ಠಿಆಧಾರಕಪಣ್ಣಾಧಾರಕಪಚ್ಛಿಕಪೀಠಾದೀನಿಪಿ ಏತ್ಥೇವ ಪವಿಟ್ಠಾನಿ. ಆಧಾರಕಸಙ್ಖೇಪಗಮನತೋ ಹಿ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಿದ್ದಂ ವಿದ್ಧಮ್ಪಿ ಅವಿದ್ಧಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

೩೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಭಾಜನೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚೂಳವ. ೨೬೪) ಆದಿವಚನತೋ ನ ಏಕಭಾಜನೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕಥಾಲಕೇ ಪಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಾಜನತೋ ಫಲಂ ವಾ ಪೂಪಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಪಗತೇ ಇತರಸ್ಸ ಸೇಸಕಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇತರಸ್ಸಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖೀಣೇ ಪುನ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಮಞ್ಚೇ ತುವಟ್ಟಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ತುವಟ್ಟೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚೂಳವ. ೨೬೪) ಆದಿವಚನತೋ ನ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕತ್ಥರಣೇ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ವವತ್ಥಾನಂ ಪನ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಕಾಸಾವಂ ವಾ ಕತ್ತರಯಟ್ಠಿಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕಾಯಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏಕಪಾವುರಣೇಹಿ ಏಕತ್ಥರಣಪಾವುರಣೇಹಿ ಚ ನ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಏಕಂ ಅತ್ಥರಣಞ್ಚೇವ ಪಾವುರಣಞ್ಚ ಏತೇಸನ್ತಿ ಏಕತ್ಥರಣಪಾವುರಣಾ. ಸಂಹಾರಿಮಾನಂ ಪಾವಾರತ್ಥರಣಕಟಸಾರಕಾದೀನಂ ಏಕಂ ಅನ್ತಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜನ್ತಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

೩೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇಲಪ್ಪಟಿಕಾ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೮) ವಚನತೋ ನ ಚೇಲಸನ್ಥಾರೋ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ಮಙ್ಗಲತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನ ಚೇಲಪ್ಪಟಿಕಂ ಅಕ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೮) ವಚನತೋ ಪನ ಕಾಚಿ ಇತ್ಥೀ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೬೮) ಅಪಗತಗಬ್ಭಾ ವಾ ಹೋತಿ ಗರುಗಬ್ಭಾ ವಾ, ಏವರೂಪೇಸು ಠಾನೇಸು ಮಙ್ಗಲತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧೋತಪಾದಕಂ ಅಕ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೮) ವಚನತೋ ಪಾದಧೋವನಟ್ಠಾನೇ ಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮನತ್ಥಾಯ ಅತ್ಥತಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೩೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೯) ವಚನತೋ ಕತಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕತಕಂ ನಾಮ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಕಾರಂ ಪಾದಘಂಸನತ್ಥಂ ಕಣ್ಟಕೇ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತಂ. ತಂ ವಟ್ಟಂ ವಾ ಹೋತು ಚತುರಸ್ಸಾದಿಭೇದಂ ವಾ, ಬಾಹುಲಿಕಾನುಯೋಗತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ, ನೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಾದಘಂಸನಿಯೋ ಸಕ್ಖರಂ ಕಥಲಂ ಸಮುದ್ದಫೇಣಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೯) ವಚನತೋ ಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ಪಾದಘಂಸನಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಕ್ಖರಾತಿ ಪಾಸಾಣೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಾಸಾಣಫೇಣಕೋಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ.

೩೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಾಮರಿಬೀಜನೀ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೯) ವಚನತೋ ಚಾಮರಿವಾಲೇಹಿ ಕತಬೀಜನೀ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಕಸಬೀಜನಿಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ಭಿಕ್ಖವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಬೀಜನಿಯೋ ವಾಕಮಯಂ ಉಸೀರಮಯಂ ಮೋರಪಿಞ್ಛಮಯಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಧೂಪನಞ್ಚ ತಾಲವಣ್ಟಞ್ಚಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೬೯) ವಚನತೋ ಮಕಸಬೀಜನೀಆದಿ ವಟ್ಟತಿ. ತತ್ಥ ವಿಧೂಪನನ್ತಿ ಬೀಜನೀ ವುಚ್ಚತಿ. ತಾಲವಣ್ಟಂ ಪನ ತಾಲಪಣ್ಣೇಹಿ ವಾ ಕತಂ ಹೋತು ವೇಳುದನ್ತವಿಲೀವೇಹಿ ವಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛೇಹಿ ವಾ ಚಮ್ಮವಿಕತೀಹಿ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮಕಸಬೀಜನೀ ದನ್ತಮಯವಿಸಾಣಮಯದಣ್ಡಕಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ವಾಕಮಯಬೀಜನಿಯಾ ಕೇತಕಪಾರೋಹಕುನ್ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಮಯಾಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ.

೩೯. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಛತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೦) ವಚನತೋ ಅಗಿಲಾನೇನ ಛತ್ತಂ ನ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಕಾಯಡಾಹೋ ವಾ ಪಿತ್ತಕೋಪೋ ವಾ ಹೋತಿ ಚಕ್ಖು ವಾ ದುಬ್ಬಲಂ, ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಆಬಾಧೋ ವಿನಾ ಛತ್ತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಗಾಮೇ ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ಛತ್ತಂ ವಟ್ಟತಿ. ವಸ್ಸೇ ಪನ ಚೀವರಗುತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ವಾಳಮಿಗಚೋರಭಯೇಸು ಅತ್ತಗುತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಏಕಪಣ್ಣಚ್ಛತ್ತಂ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗಿಲಾನೇನಪಿ ಆರಾಮೇ ಆರಾಮೂಪಚಾರೇ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೦) ವಚನತೋ ಪನ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ಆರಾಮಆರಾಮೂಪಚಾರೇಸು ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಾ ನಖಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಂಸಪ್ಪಮಾಣೇನ ನಖಂ ಛಿನ್ದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೪) ವಚನತೋ ದೀಘಾ ನಖಾ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೀಸತಿಮಟ್ಠಂ ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಲಮತ್ತಂ ಅಪಕಡ್ಢಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೪) ವಚನತೋ ವೀಸತಿಪಿ ನಖೇ ಲಿಖಿತಮಟ್ಠೇ ಕಾರಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ನಖತೋ ಮಲಮತ್ತಂ ಪನ ಅಪಕಡ್ಢಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಂಹರಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೫) ವಚನತೋ ಗಣ್ಡವಣಾದಿಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಂ ನಾಸಿಕಾಲೋಮಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೫) ವಚನತೋ ಸಣ್ಡಾಸೇನ ನಾಸಿಕಾಲೋಮಂ ಸಂಹರಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ನಾಸಿಕಾಲೋಮಂ ಗಾಹಾಪನೇಪಿ ಆಪತ್ತಿ ನತ್ಥಿ, ಅನುರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಪನ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಣ್ಡಾಸ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೫) ಸಣ್ಡಾಸೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಲಿತಂ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಗಾಹಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೫) ವಚನತೋ ಪಲಿತಂ ಗಾಹಾಪೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಪನ ಭಮುಕಾಯ ವಾ ನಲಾಟೇ ವಾ ದಾಠಿಕಾಯ ವಾ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಬೀಭಚ್ಛಂ ಹುತ್ವಾ ಠಿತಂ, ತಾದಿಸಂ ಲೋಮಂ ಪಲಿತಂ ವಾ ಅಪಲಿತಂ ವಾ ಗಾಹಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೧. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕಾಯಬನ್ಧನೇನ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೭೮) ವಚನತೋ ಅಕಾಯಬನ್ಧನೇನ ಗಾಮೋ ನ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ, ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನ ಯತ್ಥ ಸರತಿ, ತತ್ಥ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಆಸನಸಾಲಾಯ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸರಿತ್ವಾ ಯಾವ ನ ಬನ್ಧತಿ, ನ ತಾವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತಬ್ಬಂ.

೪೨. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹಿನಿವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿವಾಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚೂಳವ. ೨೮೦) ಆದಿವಚನತೋ ಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಾದಿವಸೇನ ಗಿಹಿನಿವತ್ಥಂ ನ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ, ಸೇತಪಟಪಾರುತಾದಿವಸೇನ ನ ಗಿಹಿಪಾರುತಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬಂ, ಮಲ್ಲಕಮ್ಮಕರಾದಯೋ ವಿಯ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ನಿವಾಸೇತುಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸಪಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಕೋಣೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಲಗ್ಗನ್ತಿ, ಅನ್ತೋ ವಾ ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ತಥಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಅಪರಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಗಿಲಾನೋ ಪನ ಅನ್ತೋಕಾಸಾವಸ್ಸ ಓವಟ್ಟಿಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಪರಂ ಉಪರಿ ನಿವಾಸೇತುಂ ಲಭತಿ, ಅಗಿಲಾನೇನ ದ್ವೇ ನಿವಾಸೇನ್ತೇನ ಸಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಾನಿ.

೪೩. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಭತೋಕಾಜಂ ಹರಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಹರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೧) ವಚನತೋ ಉಭತೋಕಾಜಂ ಹರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕತೋಕಾಜಂ ಅನ್ತರಾಕಾಜಂ ಸೀಸಭಾರಂ ಖನ್ಧಭಾರಂ ಕಟಿಭಾರಂ ಓಲಮ್ಬಕ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ಏಕತೋಕಾಜಾದಿಂ ಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೨) ವಚನತೋ ನ ದೀಘಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುರಙ್ಗುಲಪಚ್ಛಿಮಂ ದನ್ತಕಟ್ಠ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೨) ವಚನತೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಮಾಣಙ್ಗುಲೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮಂ ಚತುರಙ್ಗುಲಪಚ್ಛಿಮಞ್ಚ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ.

೪೫. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬೋ, ಯೋ ಅಭಿರುಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಪೋರಿಸಂ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತುಂ ಆಪದಾಸು ಯಾವದತ್ಥ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೪) ವಚನತೋ ನ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬಂ, ಸುಕ್ಖಕಟ್ಠಗಹಣಾದಿಕಿಚ್ಚೇ ಪನ ಸತಿ ಪುರಿಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಭಿರುಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ವಾಳಮಿಗಾದಯೋ ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ವಾ ದಿಸಾ ಓಲೋಕೇತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ದವಡಾಹಂ ವಾ ಉದಕೋಘಂ ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿಉಚ್ಚಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖಂ ಆರೋಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬುದ್ಧವಚನಂ ಛನ್ದಸೋ ಆರೋಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಆರೋಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕಾಯ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೫) ವಚನತೋ ವೇದಂ ವಿಯ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಕ್ಕಟಭಾಸಾಯ ವಾಚನಾಮಗ್ಗಂ ಆರೋಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಕಾಯ ಪನ ಮಾಗಧಿಕಾಯ ನಿರುತ್ತಿಯಾ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ.

೪೭. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕಾಯತಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಪರಿಯಾಪುಣೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ(ಚಊಳವ. ೨೮೬) ಆದಿವಚನತೋ ಲೋಕಾಯತಸಙ್ಖಾತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠಂ, ಸಬ್ಬಂ ಅನುಚ್ಛಿಟ್ಠಂ, ಸೇತೋ ಕಾಕೋ, ಕಾಳೋ ಬಕೋ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಿರತ್ಥಕಕಾರಣಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ತಿತ್ಥಿಯಸತ್ಥಂ ನೇವ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ, ನ ಪರಸ್ಸ ವಾಚೇತಬ್ಬಂ. ನ ಚ ತಿರಚ್ಛಾನವಿಜ್ಜಾ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಾ, ನ ಪರಸ್ಸ ವಾಚೇತಬ್ಬಾ.

೪೮. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಿಪಿತೇ ‘ಜೀವಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಯೋ ವದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀನಂ ‘ಜೀವಥ ಭನ್ತೇ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇನ ‘ಚಿರಂ ಜೀವಾ’ತಿ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೮) ವಚನತೋ ಖಿಪಿತೇ ‘‘ಜೀವಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಗಿಹಿನಾ ಪನ ‘‘ಜೀವಥಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇನ ‘‘ಚಿರಂ ಜೀವಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೪೯. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೮೯) ವಚನತೋ ಆಬಾಧಂ ವಿನಾ ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕಾದೀಸು (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೭೯೭) ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಹಿ ಪಚ್ಚಮಾನೇಸು ಮುಗ್ಗಸೂಪಾದೀಸು ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸವಿಕತಿಯಾ ವಾ ತೇಲೇ ವಾ ಬದರಸಾಳವಾದೀಸು ವಾ ಅಮ್ಬಿಲಸಾಕಾದೀಸು ವಾ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇಸು ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಯಾಗುಭತ್ತೇಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಟ್ಟತಿ.

೫೦. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಅಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ ವಾ ಭೂಮಿ ನ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲ್ಲೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಯೇಹಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೨೪) ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವರೂಪೇಹಿ ಅಲ್ಲಪಾದೇಹಿ ಪರಿಭಣ್ಡಕತಾ ಭೂಮಿ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ನ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಉದಕಸಿನೇಹಮತ್ತಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಉದಕಂ, ವಟ್ಟತಿ. ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಂ ಪನ ಅಲ್ಲಪಾದೇಹಿಪಿ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಉಪಾಹನೇನ ಸೇನಾಸನಂ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಅಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಧೋತಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ಸಉಪಾಹನೇನ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ನಿಟ್ಠುಭೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೇಳಮಲ್ಲಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ಏವಂ ಅನುಞ್ಞಾತೇ ಖೇಳಮಲ್ಲಕೇ ನಿಟ್ಠುಭಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋಳಕೇನ ಪಲಿವೇಠೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಸುಧಾಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಪರಿಭಣ್ಡಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಸಚೇ ತಟ್ಟಿಕಾ ವಾ ಕಟಸಾರಕೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಚೋಳಕೇನ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಂ ಪಾದಾ ವೇಠೇತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಪಣ್ಣಮ್ಪಿ ಅತ್ಥರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಿಞ್ಚಿ ಅನತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ ದುಕ್ಕಟಂ. ಯದಿ ಪನ ತತ್ಥ ನೇವಾಸಿಕಾ ಅನತ್ಥತಾಯ ಭೂಮಿಯಾಪಿ ಠಪೇನ್ತಿ, ಅಧೋತಪಾದೇಹಿಪಿ ವಳಞ್ಜೇನ್ತಿ, ತಥೇವ ವಳಞ್ಜೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ ಭಿತ್ತಿ ಅಪಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಅಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೪) ವಚನತೋ ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ ಭಿತ್ತಿ ಸೇತಭಿತ್ತಿ ವಾ ಹೋತು ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕತಾ ವಾ, ನ ಅಪಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಭಿತ್ತಿಮೇವ, ದ್ವಾರಮ್ಪಿ ವಾತಪಾನಮ್ಪಿ ಅಪಸ್ಸೇನಫಲಕಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖತ್ಥಮ್ಭಮ್ಪಿ ಚೀವರೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಲಭತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೫) ವಚನತೋ ಪನ ಧೋತಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಪರಿಭಣ್ಡಕತಂ ಭೂಮಿಂ ವಾ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ಸಙ್ಘಿಕಮಞ್ಚಪೀಠಂ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥರಿತ್ವಾವ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಿದ್ದಾಯತೋಪಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಸಙ್ಕುಟಿತೇ ಕೋಚಿ ಸರೀರಾವಯವೋ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಫುಸತಿ, ಆಪತ್ತಿಯೇವ, ಲೋಮೇಸು ಪನ ಫುಸನ್ತೇಸು ಲೋಮಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ ಅಪಸ್ಸಯನ್ತಸ್ಸಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಹತ್ಥತಲಪಾದತಲೇಹಿ ಪನ ಫುಸಿತುಂ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಾ ವಟ್ಟತಿ, ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಹರನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೫೧. ‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ದಿಯಾ. ಪುರೇಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಚ್ಛುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಣ್ಡಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೧೨) ವಚನತೋ ಇಮೇ ದಸ ಅವನ್ದಿಯಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

‘‘ಪಚ್ಛುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪುರೇಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವನ್ದಿಯೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವನ್ದಿಯೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೧೨) – ವಚನತೋ ಇಮೇ ತಯೋ ವನ್ದಿತಬ್ಬಾ.

೫೨. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿ ತೂಲಾನಿ ರುಕ್ಖತೂಲಂ ಲತಾತೂಲಂ ಪೋಟಕೀತೂಲ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ತೂಲಾನಿ ಕಪ್ಪಿಯಾನಿ. ತತ್ಥ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೭) ರುಕ್ಖತೂಲನ್ತಿ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ರುಕ್ಖಾನಂ ತೂಲಂ. ಲತಾತೂಲನ್ತಿ ಖೀರವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಯಾಸಂ ಕಾಸಞ್ಚಿ ವಲ್ಲೀನಂ ತೂಲಂ. ಪೋಟಕೀತೂಲನ್ತಿ ಪೋಟಕೀತಿಣಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ತಿಣಜಾತಿಕಾನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಉಚ್ಛುನಳಾದೀನಮ್ಪಿ ತೂಲಂ. ಏತೇಹಿ ತೀಹಿ ಸಬ್ಬಭೂತಗಾಮಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ರುಕ್ಖವಲ್ಲಿತಿಣಜಾತಿಯೋ ಹಿ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಭೂತಗಾಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭೂತಗಾಮಸ್ಸ ತೂಲಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಸಿಂ ಪನ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅಕಪ್ಪಿಯತೂಲನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಬಿಮ್ಬೋಹನೇ ಏತಂ ತೂಲಮೇವ, ಹಂಸಮೋರಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಸಕುಣಾನಂ ಸೀಹಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಚತುಪ್ಪದಾನಞ್ಚ ಲೋಮಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಪಿಯಙ್ಗುಪುಪ್ಫಬಕುಲಪುಪ್ಫಾದೀನಂ ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪುಪ್ಫಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಮಾಲಪತ್ತಂ ಸುದ್ಧಮೇವ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮಿಸ್ಸಕಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ, ಭಿಸೀನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಉಣ್ಣಾದಿತೂಲಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

೫೩. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಭಿಸಿಯೋ ಉಣ್ಣಭಿಸಿಂ ಚೋಳಭಿಸಿಂ ವಾಕಭಿಸಿಂ ತಿಣಭಿಸಿಂ ಪಣ್ಣಭಿಸಿ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಉಣ್ಣಾದೀಹಿ ಪೂರಿತಾ ಪಞ್ಚ ಭಿಸಿಯೋ ಅನುಞ್ಞಾತಾ. ತೂಲಗಣನಾಯ ಹಿ ಏತಾಸಂ ಗಣನಾ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಉಣ್ಣಗ್ಗಹಣೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಏಳಕಲೋಮಮೇವ ಗಹಿತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಮನುಸ್ಸಲೋಮಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಜಾತೀನಂ ಪಕ್ಖಿಚತುಪ್ಪದಾನಂ ಲೋಮಂ ಸಬ್ಬಂ ಇಧ ಉಣ್ಣಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಂ. ತಸ್ಮಾ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಛನ್ನಂ ಅನುಲೋಮಚೀವರಾನಞ್ಚ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಿಸಿಚ್ಛವಿಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭಿಸಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏಳಕಲೋಮಾನಿ ಪನ ಅಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಮ್ಬಲಮೇವ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಪಞ್ಚಗುಣಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾಪಿ ಉಣ್ಣಭಿಸಿಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ಚೋಳಭಿಸಿಆದೀಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನವಚೋಳಂ ವಾ ಪುರಾಣಚೋಳಂ ವಾ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ ಕತಾ ಚೋಳಭಿಸಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಾಕಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ವಾಕಭಿಸಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ತಿಣಭಿಸಿ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುದ್ಧತಮಾಲಪತ್ತಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಣ್ಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತಾ ಪಣ್ಣಭಿಸೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಮಾಲಪತ್ತಂ ಪನ ಅಞ್ಞೇನ ಮಿಸ್ಸಮೇವ ವಟ್ಟತಿ. ಸುದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಪನೇತಂ ಉಣ್ಣಾದಿಪಞ್ಚವಿಧಂ ತೂಲಂ ಭಿಸಿಯಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಮಸೂರಕೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಏತೇನ ಮಸೂರಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಭಿಸಿಯಾ ಪಮಾಣನಿಯಮೋ ನತ್ಥಿ, ಮಞ್ಚಭಿಸಿ ಪೀಠಭಿಸಿ ಭೂಮತ್ಥರಣಭಿಸಿ ಚಙ್ಕಮನಭಿಸಿ ಪಾದಪುಞ್ಛನಭಿಸೀತಿ ಏತಾಸಂ ಅನುರೂಪತೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿವಸೇನ ಪಮಾಣಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ಪನ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ವಟ್ಟತಿ.

೫೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಕಾಯಿಕಾನಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ಯೇಸು ಕಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸೀಸಂ ಉಪದಹನ್ತಿ, ತಾದಿಸಾನಿ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಪ್ಪಮಾಣಾನಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರತೋ ತೀಸು ಕಣ್ಣೇಸು ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಣ್ಣಾನಂ ಅನ್ತರಂ ಮಿನಿಯಮಾನಂ ವಿದತ್ಥಿ ಚೇವ ಚತುರಙ್ಗುಲಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನಂ ಮುಟ್ಠಿರತನಂ ಹೋತಿ. ‘‘ದೀಘತೋ ಪನ ದಿಯಡ್ಢರತನಂ ವಾ ದ್ವಿರತನಂ ವಾ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಅಯಂ ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಇತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ವಟ್ಟತಿ. ಅಗಿಲಾನಸ್ಸ ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚಾತಿ ದ್ವಯಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ದತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಯಾನಿ ಪನ ಭಿಸೀನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಿಯತೂಲಾನಿ, ತೇಹಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ವಿನಯಧರಉಪತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಪ್ಪಿಯತೂಲಂ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯತೂಲಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಪಮಾಣಮೇವ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ.

೫೫. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಸನ್ದಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಸಙ್ಖಾತೋ ಆಸನ್ದಿಕೋ ವಟ್ಟತಿ, ಸೋ ಚ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಕಮ್ಪಿ ಆಸನ್ದಿಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಉಚ್ಚಪಾದಕೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಏಕತೋಭಾಗೇನ ದೀಘಪೀಠಮೇವ ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಉಚ್ಚಪಾದಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ತೀಸು ದಿಸಾಸು ಅಪಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಕತಮಞ್ಚೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಕಮ್ಪಿ ಸತ್ತಙ್ಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಅಯಮ್ಪಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಚ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭದ್ದಪೀಠ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ಪಾಳಿಯಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ವೇತ್ತಮಯಪೀಠಂ ಪಿಲೋತಿಕಾಬದ್ಧಪೀಠಂ ದಾರುಪಟ್ಟಿಕಾಯ ಉಪರಿ ಪಾದೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭೋಜನಫಲಕಂ ವಿಯ ಕತಂ ಏಳಕಪಾದಪೀಠಂ ಆಮಲಕಾಕಾರೇನ ಯೋಜಿತಂ ಬಹುಪಾದಕಂ ಆಮಣ್ಡಕವಟ್ಟಿಕಪೀಠಂ ಪಲಾಲಪೀಠಂ ಫಲಕಪೀಠಞ್ಚ ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾರುಮಯಪೀಠಂ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚೇ ಮಞ್ಚೇ ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಸಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪಮಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೇ ಮಞ್ಚೇ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಂ ಪನ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಛೇದನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅಞ್ಞೇನ ಕತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಛಿನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಭೂಮಿಯಂ ನಿಖನಿತ್ವಾ ಪಮಾಣಂ ಉಪರಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ಉತ್ತಾನಕಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತುಲಾಸಙ್ಘಾಟೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಾ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮಂ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಮಾಣಙ್ಗುಲೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪರಮೋವ ಮಞ್ಚಪಟಿಪಾದಕೋ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

೫೬. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಆಸನ್ದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಗೋನಕೋ ಚಿತ್ತಕೋ ಪಟಿಕಾ ಪಟಲಿಕಾ ತೂಲಿಕಾ ವಿಕತಿಕಾ ಉದ್ದಲೋಮಿ ಏಕನ್ತಲೋಮಿ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕುತ್ತಕಂ ಹತ್ಥತ್ಥರಂ ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ ರಥತ್ಥರಂ ಅಜಿನಪವೇಣೀ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ, ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೫೪) ವಚನತೋ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ತತ್ಥ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೫೪) ಉಚ್ಚಾಸಯನಂ ನಾಮ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಮಞ್ಚಂ. ಮಹಾಸಯನಂ ನಾಮ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ಥರಣಂ. ಆಸನ್ದಿಆದೀಸು ಆಸನ್ದೀತಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾಸನಂ. ಪಲ್ಲಙ್ಕೋತಿ ಪಾದೇಸು ವಾಳರೂಪಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತೋ. ಗೋನಕೋತಿ ದೀಘಲೋಮಕೋ ಮಹಾಕೋಜವೋ. ಚತುರಙ್ಗುಲಾಧಿಕಾನಿ ಕಿರ ತಸ್ಸ ಲೋಮಾನಿ. ಚಿತ್ತಕೋತಿ ರತನಚಿತ್ರಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಕೋ. ಪಟಿಕಾತಿ ಉಣ್ಣಾಮಯೋ ಸೇತತ್ಥರಕೋ. ಪಟಲಿಕಾತಿ ಘನಪುಪ್ಫಕೋ ಉಣ್ಣಾಮಯಲೋಮತ್ಥರಕೋ, ಯೋ ‘‘ಆಮಲಕಪಟೋ’’ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೂಲಿಕಾತಿ ಪಕತಿತೂಲಿಕಾಯೇವ. ವಿಕತಿಕಾತಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿರೂಪವಿಚಿತ್ರೋ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಕೋ. ಉದ್ದಲೋಮೀತಿ ಏಕತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ. ಏಕನ್ತಲೋಮೀತಿ ಉಭತೋ ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ. ಕಟ್ಟಿಸ್ಸನ್ತಿ ರತನಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಕಟ್ಟಿಸ್ಸಮಯಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ. ಕೋಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ರತನಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಕೋಸಿಯಸುತ್ತಮಯಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ಸುದ್ಧಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ.

ಕುತ್ತಕನ್ತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ನಾಟಕಿತ್ಥೀನಂ ಠತ್ವಾ ನಚ್ಚನಯೋಗ್ಗಂ ಉಣ್ಣಾಮಯತ್ಥರಣಂ. ಹತ್ಥತ್ಥರಅಸ್ಸತ್ಥರಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠೀಸು ಅತ್ಥರಣಕಅತ್ಥರಣಾ ಏವ. ರಥತ್ಥರೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಜಿನಪವೇಣೀತಿ ಅಜಿನಚಮ್ಮೇಹಿ ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣೇನ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕತಾ ಪವೇಣೀ. ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತೇನ ಕತಂ ಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಕಿರ ಸೇತವತ್ಥಸ್ಸ ಉಪರಿ ಕದಲಿಮಿಗಚಮ್ಮಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಉತ್ತರಚ್ಛದನ್ತಿ ಸಹ ಉತ್ತರಚ್ಛದೇನ, ಉಪರಿಬದ್ಧೇನ ರತ್ತವಿತಾನೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇತವಿತಾನಮ್ಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಸತಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅಸತಿ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚಾತಿ ಮಞ್ಚಸ್ಸ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ, ಏತಂ ನ ಕಪ್ಪತಿ. ಯಂ ಪನ ಏಕಮೇವ ಉಪಧಾನಂ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ರತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು ಪದುಮವಣ್ಣಂ ವಾ ವಿಚಿತ್ರಂ ವಾ, ಸಚೇ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ, ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾಉಪಧಾನಂ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಗೋನಕಾದೀನಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೨೦) ಸಙ್ಘಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಿಕವಿಹಾರೇ ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಕೇಸು ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾಸನೇ ಪನ ಗಿಹಿವಿಕತನೀಹಾರೇನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಣಿ ಆಸನ್ದಿಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ತೂಲಿಕಂ ಗಿಹಿವಿಕತಂ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ, ನ ತ್ವೇವ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೧೪) – ವಚನತೋ ಆಸನ್ದಾದಿತ್ತಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇಸು ಗೋನಕಾದೀಸು ಗಿಹಿವಿಕತೇಸು ಧಮ್ಮಾಸನೇ ವಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೂಲೋನದ್ಧಂ ಪನ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅನ್ತರಘರೇಯೇವ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತತ್ಥಾಪಿ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತೂಲೋನದ್ಧಂ ಪನ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಉದ್ದಾಲನಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓನದ್ಧಮಞ್ಚಂ ಓನದ್ಧಪೀಠ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೯೭) ವಚನತೋ ಪನ ಚಮ್ಮಾದೀಹಿ ಓನದ್ಧಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾವಾರಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಸೇಯ್ಯಪಾವಾರಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಜವಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಬಲ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೩೭-೩೩೮) – ವಚನತೋ ಪಾವಾರಾದೀನಿ ಸಙ್ಘಿಕಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಪುಗ್ಗಲಿಕಾನಿ ವಾ, ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಕೋಜವಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಕತಿಕೋಜವಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾಪಿಟ್ಠಿಯಕೋಜವಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಪಾಸಾದಪರಿಭೋಗ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೨೦) ವಚನತೋ ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿವಿಚಿತ್ರಾನಿ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೩೨೦) ಕವಾಟಾನಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಾನಿ ತಾಲವಣ್ಟಾನಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಯೋನಿ ಪಾನೀಯಘಟಪಾನೀಯಸರಾವಾನಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗೇ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಪಾಸಾದಸ್ಸ ದಾಸಿದಾಸಂ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಂ ಗೋಮಹಿಂಸಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಗಹಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪಾಸಾದೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ.