೩೧. ಚೋದನಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ

೨೩೦. ಚೋದನಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ಏತ್ಥ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೮೫-೬) ಪನ ಚೋದೇತುಂ ಕೋ ಲಭತಿ, ಕೋ ನ ಲಭತಿ? ದುಬ್ಬಲಚೋದಕವಚನಂ ತಾವ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೋಚಿ ನ ಲಭತಿ. ದುಬ್ಬಲಚೋದಕೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲೇಸು ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೇನ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಏಕೋ ಏಕಂ ಆರಬ್ಭ ಅನೋದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಾರಾಜಿಕವತ್ಥುಂ ಕಥೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರಸ್ಸ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಿ, ಸೋ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿರ ಮಂ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ವದಸೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಸೋ ‘‘ನಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಜಾನಾಮಿ, ಕಥಾಪವತ್ತಿಯಂ ಪನ ಮಯಾ ಅನೋದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಮತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಅಹಂ ತವ ಇಮಂ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಜಾನೇಯ್ಯಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ನ ಕಥೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಯಂ ದುಬ್ಬಲಚೋದಕೋ. ತಸ್ಸೇತಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಕೋಚಿ ಚೋದೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಏತಂ ಪನ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುನೀಮೇವ ಚೋದೇತುಂ ಲಭತೀತಿ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಪಞ್ಚಪಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಗೋದತ್ತತ್ಥೇರೋ ‘‘ನ ಕೋಚಿ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಚೋದೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಚೋದೇತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿ. ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಥೇರಾನಂ ವಾದೇ ಚುದಿತಕಸ್ಸೇವ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ.

ಅಯಂ ಪನ ಚೋದನಾ ನಾಮ ದಿಟ್ಠಚೋದನಾ ಸುತಚೋದನಾ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಚೋದನಾತಿ ತಿವಿಧಾ ಹೋತಿ. ಅಪರಾಪಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಹೋತಿ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾತಿ. ತತ್ಥ ಗರುಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ವಸೇನ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅವಸೇಸಾನಂ ವಸೇನ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ, ಆಜೀವಹೇತು ಪಞ್ಞತ್ತಾನಂ ಛನ್ನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ವಸೇನ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಚೋದನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಪರಾಪಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಹೋತಿ ವತ್ಥುಸನ್ದಸ್ಸನಾ ಆಪತ್ತಿಸನ್ದಸ್ಸನಾ ಸಂವಾಸಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಸಾಮೀಚಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋತಿ. ತತ್ಥ ವತ್ಥುಸನ್ದಸ್ಸನಾ ನಾಮ ‘‘ತ್ವಂ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯಿ, ಮನುಸ್ಸಂ ಘಾತಯಿತ್ಥ, ಅಭೂತಂ ಆರೋಚಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾ. ಆಪತ್ತಿಸನ್ದಸ್ಸನಾ ನಾಮ ‘‘ತ್ವಂ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿಏವಮಾದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ. ಸಂವಾಸಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಾಮ ‘‘ನತ್ಥಿ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥೋ ವಾ ಪವಾರಣಾ ವಾ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತೋ. ಸಾಮೀಚಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಾಮ ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಅಞ್ಜಲೀಕಮ್ಮಬೀಜನಾದಿಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಂ. ತಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವನ್ದನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಅಕತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಕರಣಕಾಲೇ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಚೋದನಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಾಗುಭತ್ತಾದಿನಾ ಪನ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಆಪುಚ್ಛತಿ, ನ ತಾವತಾ ಚೋದನಾ ಹೋತಿ.

ಅಪರಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೩೮೭) ‘‘ಏಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಂ, ಏಕಂ ಧಮ್ಮಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ದಸ ಅಧಮ್ಮಿಕಾನಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಟ್ಠಪನಾನಿ, ದಸ ಧಮ್ಮಿಕಾನೀತಿ ಏವಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸ, ಧಮ್ಮಿಕಾ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಾತಿ ದಸುತ್ತರಸತಂ ಚೋದನಾ ವುತ್ತಾ. ತಾ ದಿಟ್ಠೇನ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ದಸುತ್ತರಸತಂ, ಸುತೇನ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ದಸುತ್ತರಸತಂ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ ದಸುತ್ತರಸತನ್ತಿ ತಿಂಸಾಧಿಕಾನಿ ತೀಣಿ ಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಕಾಯೇನ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ, ವಾಚಾಯ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸ, ಕಾಯವಾಚಾಯ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಿಗುಣಾನಿ ಕತಾನಿ ನವುತಾಧಿಕಾನಿ ನವ ಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಅತ್ತನಾ ಚೋದೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಪರೇನ ಚೋದಾಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ತತ್ತಕಾನೇವಾತಿ ವೀಸತಿಊನಾನಿ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಪುನ ದಿಟ್ಠಾದಿಭೇದೇ ಸಮೂಲಿಕಾಮೂಲಿಕವಸೇನ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಾ ಚೋದನಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೨೩೧. ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಾಸು ಪನ ಇಮಾಸು ಚೋದನಾಸು ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಚೋದನಾಯ ವಸೇನ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಓಸಟೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಚುದಿತಕಚೋದಕಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೇನ ತುಟ್ಠಾ ಭವಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಭವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಸಙ್ಘೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪನ ‘‘ವಿನಿಚ್ಛಿನಥ ತಾವ, ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖಮಿಸ್ಸತಿ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ‘‘ಚೇತಿಯಂ ತಾವ ವನ್ದಥಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ದೀಘಸುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತೇ ಚೇ ಚಿರರತ್ತಂ ಕಿಲನ್ತಾ ಪಕ್ಕನ್ತಪರಿಸಾ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಪಕ್ಖಾ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಯಾಚನ್ತಿ, ಯಾವತತಿಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯದಾ ನಿಮ್ಮದಾ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ನೇಸಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ. ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೇಹಿ ಚ ಸಚೇ ಅಲಜ್ಜುಸ್ಸನ್ನಾ ಹೋತಿ ಪರಿಸಾ, ಉಬ್ಬಾಹಿಕಾಯ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಬಾಲುಸ್ಸನ್ನಾ ಹೋತಿ ಪರಿಸಾ, ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಭಾಗೇ ವಿನಯಧರೇ ಪರಿಯೇಸಥಾ’’ತಿ ವಿನಯಧರೇ ಪರಿಯೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಯೇನ ವಿನಯೇನ ಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಥಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಚ ಧಮ್ಮೋತಿ ಭೂತಂ ವತ್ಥು. ವಿನಯೋತಿ ಚೋದನಾ ಚೇವ ಸಾರಣಾ ಚ. ಸತ್ಥುಸಾಸನನ್ತಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪದಾ ಚ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪದಾ ಚ. ತಸ್ಮಾ ಚೋದಕೇನ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಆರೋಚಿತೇ ಚುದಿತಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ‘‘ಸನ್ತಮೇತಂ, ನೋ’’ತಿ. ಏವಂ ವತ್ಥುಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ರ ಚೇ ಅಲಜ್ಜೀ ಲಜ್ಜಿಂ ಚೋದೇತಿ, ಸೋ ಚ ಅಲಜ್ಜೀ ಬಾಲೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ, ನಾಸ್ಸ ನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನಂ ಚೋದೇಸೀ’’ತಿ. ಅದ್ಧಾ ಸೋ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಕಿಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಮ್ಹಿ ನಂ ನಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಮ್ಹಿ ನಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾಸಿ, ನ ಯುತ್ತಂ ತಯಾ ಏವರೂಪೇನ ಬಾಲೇನ ಪರಂ ಚೋದೇತು’’ನ್ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ನಾಸ್ಸ ಅನುಯೋಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಸೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಪಣ್ಡಿತೋ ಹೋತಿ ಬ್ಯತ್ತೋ, ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಸುತೇನ ವಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅನುಯೋಗಂ ದತ್ವಾ ಲಜ್ಜಿಸ್ಸೇವ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಸಚೇ ಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಚೋದೇತಿ, ಸೋ ಚ ಲಜ್ಜೀ ಬಾಲೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯತ್ತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಅನುಯೋಗಂ ದಾತುಂ, ತಸ್ಸ ನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಮ್ಹಿ ನಂ ಚೋದೇಸಿ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಆದೀಸು ವಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಇಮಸ್ಸೇವ ಏವಂ ನಯೋ ದಾತಬ್ಬೋ, ನ ಇತರಸ್ಸಾತಿ, ನನು ನ ಯುತ್ತಂ ವಿನಯಧರಾನಂ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ? ನ ಯುತ್ತಮೇವ. ಇದಂ ಪನ ಅಗತಿಗಮನಂ ನ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೋ ನಾಮ ಏಸೋ. ಅಲಜ್ಜಿನಿಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಹಿ ಲಜ್ಜಿಪಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತತ್ರ ಅಲಜ್ಜೀ ನಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೋ ಏಹಿತಿ, ಲಜ್ಜೀ ಪನ ನಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಸನ್ತಾನೇನ ಸುತೇ ಸುತಸನ್ತಾನೇನ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಕಥೇಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೋ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸೋ ಲಜ್ಜೀ ಪಣ್ಡಿತೋ ಹೋತಿ ಬ್ಯತ್ತೋ, ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಕಥೇತಿ, ಅಲಜ್ಜೀ ಚ ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಏತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ, ಅಲಜ್ಜಿಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಏವ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ತದತ್ಥದೀಪನತ್ಥಞ್ಚ ಇದಂ ವತ್ಥು ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಲೋಹಪಾಸಾದಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ವುಟ್ಠಾತಿ, ತಸ್ಸ ವುಟ್ಠಾನಸಮಯೇ ದ್ವೇ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಕಥಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಏಕೋ ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಏತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ, ಅಥ ಅಪ್ಪಾವಸೇಸೇ ಪಠಮಯಾಮೇ ಥೇರಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ‘‘ಅಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಕಥೇತಿ, ಅಯಂ ಪನ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ, ಬಹೂನಿ ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಓಸಟಾನಿ, ಅದ್ಧಾ ಏತಂ ಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಸುದ್ಧಲದ್ಧಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ತತೋ ಬೀಜನೀದಣ್ಡಕೇನ ಪಾದಕಥಲಿಕಾಯ ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತುಂ ಅನನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಅಞ್ಞೇನ ವಿನಿಚ್ಛಿನಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ಥೇರೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಚುದಿತಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಡಾಹೋ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತತೋ ಸೋ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತುಂ ಅನುರೂಪೇನ ವಿನಯಧರೇನ ನಾಮ ತುಮ್ಹಾದಿಸೇನೇವ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಚೋದಕೇನ ಚ ಈದಿಸೇನೇವ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸೇತಕಾನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಚಿರಂ ಕಿಲಮಿತಾತ್ಥ ಮಯಾ’’ತಿ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಏವಂ ಲಜ್ಜಿನಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಅಲಜ್ಜೀ ಬಹೂಸುಪಿ ವತ್ಥೂಸು ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ, ಸೋ ನೇವ ‘‘ಸುದ್ಧೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ನ ‘‘ಅಸುದ್ಧೋ’’ತಿ, ಜೀವಮತಕೋ ನಾಮ ಆಮಕಪೂತಿಕೋ ನಾಮ ಚೇಸ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ತಾದಿಸಂ ವತ್ಥು ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ನಾಸಿತಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಲಜ್ಜೀಯೇವ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಚೋದೇತಿ, ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಆವುಸೋ, ತವ ವಚನೇನಾಯಂ ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ. ಇತರಮ್ಪಿ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ‘‘ಉಭೋಪಿ ಏಕಸಮ್ಭೋಗಪರಿಭೋಗಾ ಹುತ್ವಾ ಜೀವಥಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ. ಸೀಲತ್ಥಾಯ ನೇಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಪತ್ತಚೀವರಪರಿವೇಣಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಪನ ಪತಿರೂಪಂ ಸಕ್ಖಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ.

ಅಥ ಲಜ್ಜೀ ಲಜ್ಜಿಂ ಚೋದೇತಿ, ವಿವಾದೋ ಚ ನೇಸಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ ಹೋತಿ, ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಪನೇತ್ಥ ಚುದಿತಕೇನ ಸಹಸಾ ವಿರದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಲಜ್ಜೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸೋ ಚ ಪಕ್ಖಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನ ದೇತಿ, ‘‘ಮಯಂ ಸದ್ದಹಾಮ, ಮಯಂ ಸದ್ದಹಾಮಾ’’ತಿ ಬಹೂ ಉಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಸೋ ತೇಸಂ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಏಕವಾರಂ ದ್ವೇವಾರಂ ಸುದ್ಧೋ ಹೋತು, ಅಥ ಪನ ವಿರದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನ ದಾತಬ್ಬೋ.

೨೩೨. ಅದಿನ್ನಾದಾನವತ್ಥುಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೇನ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೯೨) ಪನ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಅವಹಾರಾ ಸಾಧುಕಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಾ. ತೇಸು ಚ ಕುಸಲೇನ ವಿನಯಧರೇನ ಓತಿಣ್ಣಂ ವತ್ಥುಂ ಸಹಸಾ ಅವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾವ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾನಿ, ಯಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪೋರಾಣಾ ಆಹು –

‘‘ವತ್ಥುಂ ಕಾಲಞ್ಚ ದೇಸಞ್ಚ, ಅಗ್ಘಂ ಪರಿಭೋಗಪಞ್ಚಮಂ;

ತುಲಯಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ, ಧಾರೇಯ್ಯತ್ಥಂ ವಿಚಕ್ಖಣೋ’’ತಿ. (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೯೨);

ತತ್ಥ ವತ್ಥುನ್ತಿ ಭಣ್ಡಂ. ಅವಹಾರಕೇನ ಹಿ ‘‘ಮಯಾ ಇದಂ ನಾಮ ಅವಹಟ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನಾರೋಪೇತ್ವಾವ ತಂ ಭಣ್ಡಂ ‘‘ಸಸಾಮಿಕಂ ವಾ ಅಸಾಮಿಕಂ ವಾ’’ತಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಸಾಮಿಕೇಪಿ ಸಾಮಿಕಾನಂ ಸಾಲಯಭಾವೋ ವಾ ನಿರಾಲಯಭಾವೋ ವಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ತೇಸಂ ಸಾಲಯಕಾಲೇ ಅವಹಟಂ, ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ನಿರಾಲಯಕಾಲೇ, ಪಾರಾಜಿಕೇನ ನ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಭಣ್ಡಸಾಮಿಕೇಸು ಪನ ಭಣ್ಡಂ ಆಹರಾಪೇನ್ತೇಸು ಭಣ್ಡಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿ.

ಇಮಸ್ಸ ಪನತ್ಥಸ್ಸ ದೀಪನತ್ಥಮಿದಂ ವತ್ಥು – ಭಾತಿಯರಾಜಕಾಲೇ ಕಿರ ಮಹಾಚೇತಿಯಪೂಜಾಯ ದಕ್ಖಿಣದಿಸತೋ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ತಹತ್ಥಂ ಪಣ್ಡುಕಾಸಾವಂ ಅಂಸೇ ಕರಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಙ್ಖಣಮೇವ ಚ ರಾಜಾಪಿ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಂ ಆಗತೋ. ತತೋ ಉಸ್ಸಾರಣಾಯ ವತ್ತಮಾನಾಯ ಮಹಾಜನಸಮ್ಮದ್ದೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಜನಸಮ್ಮದ್ದಪೀಳಿತೋ ಅಂಸತೋ ಪತನ್ತಂ ಕಾಸಾವಂ ಅದಿಸ್ವಾವ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕಾಸಾವಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಕೋ ಈದಿಸೇ ಜನಸಮ್ಮದ್ದೇ ಕಾಸಾವಂ ಲಚ್ಛತಿ, ನ ದಾನಿ ತಂ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ಗತೋ. ಅಥಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಚ್ಛಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಕಾಸಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಸ್ಸಮಣೋ ದಾನಿಮ್ಹಿ, ವಿಬ್ಭಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ‘‘ವಿನಯಧರೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಞಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಚೂಳಸುಮನತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಸಬ್ಬಪರಿಯತ್ತಿಧರೋ ವಿನಯಾಚರಿಯಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಪಟಿವಸತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ತೇನ ಭಟ್ಠೇ ಜನಕಾಯೇ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ದಾನಿ ಏತ್ಥ ಓಕಾಸೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಕಾಸಾವಸಾಮಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ ತವ ಪತಿಟ್ಠಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ಕಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ತಹಿಂ ತಹಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಓಲೋಕೇಹೀತಿ. ಸೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ನೇವ ಅದ್ದಕ್ಖಿ. ತತೋ ನಂ ಥೇರೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಯ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಕಾಸಾವಂ ದೀಘತೋ ಚ ತಿರಿಯಞ್ಚ ಮಿನಿತ್ವಾ ಠಪೇಹಿ, ಠಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಯ ವಿಹಾರಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆನೇಹೀತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆನೇಸಿ. ಥೇರೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ತವೇದಂ ಕಾಸಾವ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಕುಹಿಂ ತೇ ಪಾತಿತನ್ತಿ? ಸೋ ಸಬ್ಬಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಥೇರೋ ತೇನ ಕತಂ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ತಯಾ ಇದಂ ಕುಹಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ? ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತತೋ ತಂ ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಗಹಿತಂ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ ತೇ ಅಸ್ಸ, ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಪನ ಗಹಿತತ್ತಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪನ್ನೋಸಿ, ತಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿಕೋ ಹೋತಿ, ಇದಞ್ಚ ಕಾಸಾವಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಕತ್ವಾ ಏತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಮತೇನೇವ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ ವರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ವತ್ಥು ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ.

ಕಾಲೋತಿ ಅವಹಾರಕಾಲೋ. ತದೇವ ಹಿ ಭಣ್ಡಂ ಕದಾಚಿ ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ಕದಾಚಿ ಮಹಗ್ಘಂ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಭಣ್ಡಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅವಹಟಂ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಾಲೇ ಯೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಘೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಅಗ್ಘೇನ ಆಪತ್ತಿ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಕಾಲೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ.

ದೇಸೋತಿ ಅವಹಾರದೇಸೋ. ತಞ್ಹಿ ಭಣ್ಡಂ ಯಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಅವಹಟಂ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದೇಸೇ ಯೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಘೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಅಗ್ಘೇನ ಆಪತ್ತಿ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಭಣ್ಡುಟ್ಠಾನದೇಸೇ ಹಿ ಭಣ್ಡಂ ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಮಹಗ್ಘಂ.

ಇಮಸ್ಸಪಿ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದೀಪನತ್ಥಮಿದಂ ವತ್ಥು – ಅನ್ತರಸಮುದ್ದೇ ಕಿರ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸುಸಣ್ಠಾನಂ ನಾಳಿಕೇರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಭಮಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಥಾಲಕಸದಿಸಂ ಮನೋರಮಂ ಪಾನೀಯಥಾಲಕಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಠಪೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಗಿರಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನ್ತರಸಮುದ್ದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಪಟಿವಸನ್ತೋ ತಂ ಥಾಲಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಗಿರಿಮೇವ ಆಗತೋ. ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಯಾಗುಂ ಪಿವನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಥಾಲಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಥಾಲಕಸಾಮಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹ ‘‘ಕುತೋ ತೇ ಇದಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಅನ್ತರಸಮುದ್ದತೋ ಮೇ ಆನೀತನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ‘‘ನೇತಂ ತವ ಸನ್ತಕಂ, ಥೇಯ್ಯಾಯ ತೇ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂ ಆಕಡ್ಢಿ. ತತ್ಥ ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ಅಗಮಿಂಸು, ತತ್ಥ ಚ ಭೇರಿಂ ಪಹರಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಚೇತಿಯಸಮೀಪೇ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ಕತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಆರಭಿಂಸು. ವಿನಯಧರತ್ಥೇರಾ ಅವಹಾರಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸುಂ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಗೋದತ್ತತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ವಿನಯಕುಸಲೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಏವಮಾಹ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇದಂ ಥಾಲಕಂ ಕುಹಿಂ ಅವಹಟ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅನ್ತರಸಮುದ್ದೇ ಅವಹಟ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ತಂ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀತಿ. ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಗ್ಘತಿ. ತತ್ರ ಹಿ ನಾಳಿಕೇರಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಿಞ್ಜಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಕಪಾಲಂ ಛಡ್ಡೇತಿ, ದಾರುಅತ್ಥಂ ಪನ ಫರತೀತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏತ್ಥ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಕಿಂ ಅಗ್ಘತೀತಿ? ಮಾಸಕಂ ವಾ ಊನಮಾಸಕಂ ವಾತಿ. ಅತ್ಥಿ ಪನ ಕತ್ಥಚಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಮಾಸಕೇ ವಾ ಊನಮಾಸಕೇ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸುಕಥಿತಂ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತ’’ನ್ತಿ ಏಕಸಾಧುಕಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಾತಿಯರಾಜಾಪಿ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಂ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸುತ್ವಾ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ ‘‘ಮಯಿ ಸನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಮ್ಪಿ ಗಿಹೀನಮ್ಪಿ ಅಧಿಕರಣಂ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಗೋದತ್ತತ್ಥೇರೇನ ವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಂ, ತಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಅತಿಟ್ಠಮಾನಂ ರಾಜಾಣಾಯ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ದೇಸೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ.

ಅಗ್ಘೋತಿ ಭಣ್ಡಗ್ಘೋ. ನವಭಣ್ಡಸ್ಸ ಹಿ ಯೋ ಅಗ್ಘೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಛಾ ಪರಿಹಾಯತಿ. ಯಥಾ ನವಧೋತೋ ಪತ್ತೋ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ಅಗ್ಘತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಛಾ ಭಿನ್ನೋ ವಾ ಛಿದ್ದೋ ವಾ ಆಣಿಗಣ್ಠಿಕಾಹತೋ ವಾ ಅಪ್ಪಗ್ಘೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಸಬ್ಬದಾ ಭಣ್ಡಂ ಪಕತಿಅಗ್ಘೇನೇವ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಗ್ಘೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ.

ಪರಿಭೋಗೋತಿ ಭಣ್ಡಪರಿಭೋಗೋ. ಪರಿಭೋಗೇನಪಿ ಹಿ ವಾಸಿಆದಿಭಣ್ಡಸ್ಸ ಅಗ್ಘೋ ಪರಿಹಾಯತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಾದಗ್ಘನಕಂ ವಾಸಿಂ ಹರತಿ, ತತ್ರ ವಾಸಿಸಾಮಿಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ‘‘ತಯಾ ಅಯಂ ವಾಸಿ ಕಿತ್ತಕೇನ ಕೀತಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಾದೇನ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತೇ ಕಿಣಿತ್ವಾವ ಠಪಿತಾ, ಉದಾಹು ನಂ ವಳಞ್ಜೇಸೀತಿ? ಸಚೇ ವದತಿ ‘‘ಏಕದಿವಸಂ ಮೇ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ವಾ ರಜನಛಲ್ಲಿ ವಾ ಪತ್ತಪಚನಕದಾರು ವಾ ಛಿನ್ನಂ, ಘಂಸಿತ್ವಾ ವಾ ನಿಸಿತಾ’’ತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಪೋರಾಣಕೋ ಅಗ್ಘೋ ಭಟ್ಠೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ವಾಸಿಯಾ, ಏವಂ ಅಞ್ಜನಿಯಾ ವಾ ಅಞ್ಜನಿಸಲಾಕಾಯ ವಾ ಕುಞ್ಚಿಕಾಯ ವಾ ಪಲಾಲೇನ ವಾ ಥುಸೇಹಿ ವಾ ಇಟ್ಠಕಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಏಕವಾರಂ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಧೋವಿತಮತ್ತೇನಪಿ ಅಗ್ಘೋ ಭಸ್ಸತಿ. ತಿಪುಮಣ್ಡಲಸ್ಸ ಮಕರದನ್ತಚ್ಛೇದನೇನಪಿ ಪರಿಮಜ್ಜನಮತ್ತೇನಪಿ, ಉದಕಸಾಟಕಸ್ಸ ಸಕಿಂ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನೇನಪಿ ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ ಅಂಸೇ ವಾ ಸೀಸೇ ವಾ ಠಪನಮತ್ತೇನಪಿ, ತಣ್ಡುಲಾದೀನಂ ಪಪ್ಫೋಟನೇನಪಿ ತತೋ ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಅಪನಯನೇನಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಂ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡಿತಮತ್ತೇನಪಿ, ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಂ ಭಾಜನನ್ತರಪಅವತ್ತನೇನಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತತೋ ಮಕ್ಖಿಕಂ ವಾ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಂ ವಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡಿತಮತ್ತೇನಪಿ, ಗುಳಪಿಣ್ಡಕಸ್ಸ ಮಧುರಭಾವಜಾನನತ್ಥಂ ನಖೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಣುಮತ್ತಂ ಗಹಿತಮತ್ತೇನಪಿ ಅಗ್ಘೋ ಭಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾದಗ್ಘನಕಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಪರಿಭೋಗೇನ ಊನಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ನ ತಂ ಅವಹಟೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಾರಾಜಿಕೇನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ. ಏವಂ ಅಗ್ಘೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ.

ಏವಂ ಇಮಾನಿ ತುಲಯಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಧಾರೇಯ್ಯ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಕ್ಖಣೋ, ಆಪತ್ತಿಂ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ವಾ ಗರುಕಂ ವಾ ಲಹುಕಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಯಥಾಠಾನೇ ಠಪೇಯ್ಯಾತಿ. ತೇನಾಹು ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ –

‘‘ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸಮಂ ತೇನ, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅನೇಕನಯವೋಕಿಣ್ಣಂ, ಗಮ್ಭೀರತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಓತಿಣ್ಣೇ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಿನಯಞ್ಞುನಾ;

ವಿನಯಾನುಗ್ಗಹೇನೇತ್ಥ, ಕರೋನ್ತೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ.

‘‘ಪಾಳಿಂ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚೇವ, ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಮಸೇಸತೋ;

ಓಗಯ್ಹ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ, ಕರಣೀಯೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

‘‘ಆಪತ್ತಿದಸ್ಸನುಸ್ಸಾಹೋ, ನ ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಕುದಾಚನಂ;

ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಅನಾಪತ್ತಿ-ಮಿತಿ ಕಯಿರಾಥ ಮಾನಸಂ.

‘‘ಪಸ್ಸಿತ್ವಾಪಿ ಚ ಆಪತ್ತಿಂ, ಅವತ್ವಾವ ಪುನಪ್ಪುನಂ;

ವೀಮಂಸಿತ್ವಾಥ ವಿಞ್ಞೂಹಿ, ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ಚ ತಂ ವದೇ.

‘‘ಕಪ್ಪಿಯೇಪಿ ಚ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಲಹುವತ್ತಿನೋ;

ವಸೇನ ಸಾಮಞ್ಞಗುಣಾ, ಚವನ್ತೀಧ ಪುಥುಜ್ಜನಾ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಪರಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ಆಸೀವಿಸಮಿವೋರಗಂ;

ಅಗ್ಗಿಂ ವಿಯ ಚ ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ, ನಾಮಸೇಯ್ಯ ವಿಚಕ್ಖಣೋ’’ತಿ. (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೬೦-೧ ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಸಾಸನೀ);

೨೩೩. ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೇನ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೧೯೭) ಪನ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತಂ. ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕದಾ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕತಮೇ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ, ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ಇಮಾನಿ ಛ ಠಾನಾನಿ ವಿಸೋಧೇತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಹಿ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾಧಿಗಮಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ, ನ ಸೋ ಏತ್ತಾವತಾ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ಛನ್ನಂ ಠಾನಾನಂ ಸೋಧನತ್ಥಂ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತಂ, ಕಿಂ ಝಾನಂ ಉದಾಹು ವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರ’’ನ್ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಯೇನ ಅಧಿಗತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಮೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಾದೀಸು ಕಿಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠತಿಂಸಾಯ ವಾ ಆರಮ್ಮಣೇಸು ರೂಪಾರೂಪಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾದಿಭೇದೇಸು ವಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಕೇನ ಮುಖೇನ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ’’ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಯಸ್ಸಾಭಿನಿವೇಸೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಮೇ ಅಭಿನಿವೇಸೋ, ಏವಂ ಮಯಾ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕದಾ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹೇ, ಉದಾಹು ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಕಾಲೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಕಾಲೇ ಅಧಿಗಕ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತ್ಥ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ, ಉದಾಹು ರತ್ತಿಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತೋಕಾಸೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಮೇ ಓಕಾಸೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತಮೇ ತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಪಠಮಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ, ಉದಾಹು ದುತಿಯಾದಿಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಮಗ್ಗೇನ ಪಹೀನಾ ಕಿಲೇಸಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಸಚೇ ‘‘ಇಮೇ ನಾಮ ಮೇ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ‘‘ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಕಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ, ಉದಾಹು ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಧಮ್ಮೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ‘‘ಇಮೇಸಂ ನಾಮಾಹಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಏತ್ತಾವತಾಪಿಸ್ಸ ವಚನಂ ನ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ. ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹಿ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಕುಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಾನಿ ಛ ಠಾನಾನಿ ಸೋಧೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾ. ಯದಿ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ನ ಸುಜ್ಝತಿ, ‘‘ಇಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪನಸ್ಸ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ ಸುಜ್ಝತಿ, ದೀಘರತ್ತಂ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಜಾಗರಿಯಮನುಯುತ್ತೋ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅಲಗ್ಗೋ ಆಕಾಸೇ ಪಾಣಿಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೀತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಪಟಿಪದಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದತಿ. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗಙ್ಗೋದಕಂ ಯಮುನೋದಕೇನ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಾ ತೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಸಂಸನ್ದತಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪದಾ ಚಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೯೬) ವುತ್ತಸದಿಸಂ ಹೋತಿ. ಅಪಿಚ ಖೋ ನ ಏತ್ತಕೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಪಿ ಸತೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದಿಸಾ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಉತ್ತಾಸೇತಬ್ಬೋ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ನಾಮ ಅಸನಿಯಾಪಿ ಮತ್ಥಕೇ ಪತಮಾನಾಯ ಭಯಂ ವಾ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ವಾ ಲೋಮಹಂಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಪಿ ಹೋತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೧೦೨) – ದೀಘಭಾಣಕಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ದಹರಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ನಹಾಯಮಾನಂ ಕಲ್ಯಾಣೀನದೀಮುಖದ್ವಾರೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾದೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ‘‘ಕುಮ್ಭೀಲೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಮಹಾಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ತದಾ ನಂ ‘‘ಪುಥುಜ್ಜನೋ’’ತಿ ಜಾನಿಂಸು.

ಚನ್ದಮುಖತಿಸ್ಸರಾಜಕಾಲೇ ಪನ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಖೀಣಾಸವೋ ದುಬ್ಬಲಚಕ್ಖುಕೋ ವಿಹಾರೇಯೇವ ಅಚ್ಛತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಥೇರಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗತೇಸು ಅಪ್ಪಸದ್ದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪೋ ವಿಯ ಪಾದೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಥೇರೋ ಸಿಲಾಥಮ್ಭೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಸುಗನ್ಧಂ ವಾಯಸಿ ನೋ ತಿಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಅತಿಸೂರೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಭಯೋ. ಸೋ ರಜನೀಯೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬೋ. ವಸಭರಾಜಾಪಿ ಏಕಂ ಥೇರಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಮಾನೋ ಘರೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಬದರಸಾಳವಂ ಮದ್ದಮಾನೋ ನಿಸೀದಿ. ಮಹಾಥೇರಸ್ಸ ಖೇಳೋ ಚಲಿತೋ, ಥೇರಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವೋ ಆವಿಭೂತೋ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಹಿ ರಸತಣ್ಹಾ ನಾಮ ಸುಪ್ಪಹೀನಾ, ದಿಬ್ಬೇಸುಪಿ ರಸೇಸು ನಿಕನ್ತಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮೇಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಚಸ್ಸ ಭಯಂ ವಾ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ವಾ ರಸತಣ್ಹಾ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ನ ಚ ತ್ವಂ ಅರಹಾ’’ತಿ ಅಪನೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ಅಭೀರು ಅಚ್ಛಮ್ಭೀ ಅನುತ್ರಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ಸೀಹೋ ವಿಯ ನಿಸೀದತಿ, ದಿಬ್ಬಾರಮ್ಮಣೇಪಿ ನಿಕನ್ತಿಂ ನ ಜನೇತಿ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಪನ್ನವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಸಮನ್ತಾ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀಹಿ ಪೇಸಿತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅರಹತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ತಾವ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ.

೨೩೪. ಸಕಲೇ ಪನ ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯೇ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೪೫) ಕೋಸಲ್ಲಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ವಿನಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

ಚತುಬ್ಬಿಧಞ್ಹಿ ವಿನಯಂ, ಮಹಾಥೇರಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ;

ನೀಹರಿತ್ವಾ ಪಕಾಸೇಸುಂ, ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಪುರಾ.

ಕತಮಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ? ಸುತ್ತಂ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಆಚರಿಯವಾದಂ ಅತ್ತನೋಮತಿನ್ತಿ. ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಹಚ್ಚಪದೇನ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ರಸೇನ ಆಚರಿಯವಂಸೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ’’ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೪.೨.೩). ಏತ್ಥ ಹಿ ಆಹಚ್ಚಪದನ್ತಿ ಸುತ್ತಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ರಸೋತಿ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ. ಆಚರಿಯವಂಸೋತಿ ಆಚರಿಯವಾದೋ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಅತ್ತನೋಮತಿ.

ತತ್ಥ ಸುತ್ತಂ ನಾಮ ಸಕಲವಿನಯಪಿಟಕೇ ಪಾಳಿ.

ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಪದೇಸಾ. ಯೇ ಭಗವತಾ ಏವಂ ವುತ್ತಾ –

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಞ್ಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತಿ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಞ್ಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ಕಪ್ಪತಿ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ, ತಂ ಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತಿ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ‘ಇದಂ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ ಅನನುಞ್ಞಾತಂ, ತಞ್ಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ತಂ ವೋ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೦೫).

ಆಚರಿಯವಾದೋ ನಾಮ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅರಹನ್ತಸತೇಹಿ ಠಪಿತಾ ಪಾಳಿವಿನಿಮುತ್ತಾ ಓಕ್ಕನ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಪ್ಪವತ್ತಾ ಅಟ್ಠಕಥಾತನ್ತಿ.

ಅತ್ತನೋಮತಿ ನಾಮ ಸುತ್ತಸುತ್ತಾನುಲೋಮಆಚರಿಯವಾದೇ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅನುಮಾನೇನ ಅತ್ತನೋ ಅನುಬುದ್ಧಿಯಾ ನಯಗ್ಗಾಹೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾಕಾರಕಥನಂ.

ಅಪಿಚ ಸುತ್ತನ್ತಾಭಿಧಮ್ಮವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಸು ಆಗತೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಥೇರವಾದೋ ಅತ್ತನೋಮತಿ ನಾಮ. ತಂ ಪನ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೇನ ನ ದಳ್ಹಗ್ಗಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವೋಹರಿತಬ್ಬಂ, ಕಾರಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೇನ ಪಾಳಿಂ, ಪಾಳಿಯಾ ಚ ಅತ್ಥಂ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ಕಥೇತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋಮತಿ ಆಚರಿಯವಾದೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ತತ್ಥ ಓತರತಿ ಚೇವ ಸಮೇತಿ ಚ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ನೇವ ಓತರತಿ ನ ಸಮೇತಿ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಅಯಞ್ಹಿ ಅತ್ತನೋಮತಿ ನಾಮ ಸಬ್ಬದುಬ್ಬಲಾ, ಅತ್ತನೋಮತಿತೋ ಆಚರಿಯವಾದೋ ಬಲವತರೋ.

ಆಚರಿಯವಾದೋಪಿ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಓತರನ್ತೋ ಸಮೇನ್ತೋ ಏವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಇತರೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಆಚರಿಯವಾದತೋ ಹಿ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಬಲವತರಂ.

ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಮ್ಪಿ ಸುತ್ತೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಓತರನ್ತಂ ಸಮೇನ್ತಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಇತರಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸುತ್ತಾನುಲೋಮತೋ ಹಿ ಸುತ್ತಮೇವ ಬಲವತರಂ. ಸುತ್ತಞ್ಹಿ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಕಾರಕಸಙ್ಘಸದಿಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಠಿತಕಾಲಸದಿಸಂ. ತಸ್ಮಾ ಯದಾ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾಕಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಕವಾದೀ ಸುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರವಾದೀ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ. ತೇಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಖೇಪಂ ವಾ ಗರಹಂ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಸುತ್ತೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನೋ ಚೇ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಸುತ್ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಸುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಆಚರಿಯವಾದಂ. ತೇಹಿಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಖೇಪಂ ವಾ ಗರಹಂ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ಆಚರಿಯವಾದೋ ಸುತ್ತೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಅನೋತರನ್ತೋ ಅಸಮೇನ್ತೋ ಚ ಗಾರಯ್ಹಾಚರಿಯವಾದೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಸುತ್ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಸುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ. ತೇಹಿಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಖೇಪಂ ವಾ ಗರಹಂ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋಮತಿ ಸುತ್ತೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ನೋ ಚೇ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಸುತ್ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ.

ಅಥಾಯಂ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಸುತ್ತಂ, ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ತಿಸ್ಸೋ ಸಙ್ಗೀತಿಯೋ ಆರುಳ್ಹಂ ಪಾಳಿಆಗತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನೋ ಚೇ ತಥಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಓತರತಿ ನ ಸಮೇತಿ, ಬಾಹಿರಕಸುತ್ತಂ ವಾ ಹೋತಿ ಸಿಲೋಕೋ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಗಾರಯ್ಹಸುತ್ತಂ ಗುಳ್ಹವೇಸ್ಸನ್ತರಗುಳ್ಹವಿನಯವೇದಲ್ಲಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರತೋ ಆಭತಂ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಆಚರಿಯವಾದಂ. ಆಚರಿಯವಾದೋ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ನೋ ಚೇ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ. ಅತ್ತನೋಮತಿ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ನೋ ಚೇ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ.

ಅಥಾಯಂ ಆಚರಿಯವಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಸುತ್ತಂ. ಸುತ್ತಂ ಆಚರಿಯವಾದೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಇತರಂ ಗಾರಯ್ಹಸುತ್ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಆಚರಿಯವಾದೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಆಚರಿಯವಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ. ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಆಚರಿಯವಾದೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಓತರನ್ತಂ ಸಮೇನ್ತಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಇತರಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಆಚರಿಯವಾದೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಆಚರಿಯವಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ. ಅತ್ತನೋಮತಿ ಆಚರಿಯವಾದೇ ಓತಾರೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ನೋ ಚೇ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಆಚರಿಯವಾದೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ.

ಅಥ ಪನಾಯಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಸುತ್ತಂ. ಸುತ್ತಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಯಂ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಇತರಂ ಗಾರಯ್ಹಸುತ್ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋಮತಿಯಮೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ. ಸುತ್ತಾನುಲೋಮಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಯಂ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಓತರನ್ತಂ ಸಮೇನ್ತಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಇತರಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋಮತಿಯಮೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಅತ್ತನೋಮತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಆಚರಿಯವಾದಂ. ಆಚರಿಯವಾದೋ ಅತ್ತನೋಮತಿಯಂ ಓತಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಓತರತಿ ಸಮೇತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಇತರೋ ಗಾರಯ್ಹಾಚರಿಯವಾದೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಅತ್ತನೋಮತಿಯಮೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ, ಅತ್ತನೋ ಗಹಣಮೇವ ಬಲಿಯಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು ಚ ಖೇಪೋ ವಾ ಗರಹಾ ವಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ.

ಅಥ ಪನಾಯಂ ಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ, ಸುತ್ತೇ ಚ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಚ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯಭಾವಸಾಧಕಂ ಸುತ್ತತೋ ಬಹುಂ ಕಾರಣಞ್ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪರೋ ಕಾರಣಂ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪರೋ ತಸ್ಸ ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವಸಾಧಕಂ ಸುತ್ತತೋ ಬಹುಂ ಕಾರಣಞ್ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ, ಅನೇನ ಅತ್ತನೋ ಗಹಣನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ದಳ್ಹಂ ಆದಾಯ ನ ಠಾತಬ್ಬಂ, ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಏವ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಾರಣಚ್ಛಾಯಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಭಾವೋಯೇವ ಸಾಧು, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ವಿನಯಞ್ಹಿ ಪತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯವಿಚಾರಣಂ ಆಗಮ್ಮ ರುನ್ಧಿತಬ್ಬಂ, ಗಾಳ್ಹಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಸೋತಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಗರುಕಭಾವೇಯೇವ ಠಾತಬ್ಬಂ.

ಅಥ ಪನಾಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ, ಪರೋ ಕಪ್ಪಿಯನ್ತಿ, ಸುತ್ತೇ ಚ ಸುತ್ತಾನುಲೋಮೇ ಚ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥಾಯಂ ಬಹೂಹಿ ಸುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಕಾರಣೇಹಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಪರೋ ಕಾರಣಂ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪರೋ ಬಹೂಹಿ ಸುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯಕಾರಣೇಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಅಯಂ ಕಾರಣಂ ನ ವಿನ್ದತಿ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಾರಣಚ್ಛಾಯಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ಅತ್ತನೋ ಗಹಣಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಚಾಯಂ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಕಪ್ಪಿಯೇ ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುತ್ತೋ, ಏವಂ ಅನಾಪತ್ತಿಆಪತ್ತಿವಾದೇ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿವಾದೇ ಚ, ಲಹುಕಗರುಕಾಪತ್ತಿವಾದೇ ಗರುಕಲಹುಕಾಪತ್ತಿವಾದೇ ಚಾಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನಾಮಮತ್ತೇಯೇವ ಹಿ ಏತ್ಥ ನಾನಂ, ಯೋಜನಾನಯೇ ನಾನಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವಿತ್ಥಾರಿತಂ.

ಏವಂ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಯೋ ಸುತ್ತಸುತ್ತಾನುಲೋಮಆಚರಿಯವಾದಅತ್ತನೋಮತೀಸು ಅತಿರೇಕಕಾರಣಂ ಲಭತಿ, ತಸ್ಸ ವಾದೇ ಠಾತಬ್ಬಂ, ಸಬ್ಬಸೋ ಪನ ಕಾರಣವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಅಲಭನ್ತೇನ ಸುತ್ತಂ ನ ಜಹಿತಬ್ಬಂ, ಸುತ್ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಕಲವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಕೋಸಲ್ಲಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೇನ ಅಯಂ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ವಿನಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಿನಯಂ ಞತ್ವಾಪಿ ವಿನಯಧರೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ತಿಲಕ್ಖಣಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ತೀಣಿ ಹಿ ವಿನಯಧರಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಸುತ್ತಞ್ಚಸ್ಸ ಸ್ವಾಗತಂ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪವತ್ತಿ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಸುತ್ತತೋ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋತಿ ಇದಮೇಕಂ ಲಕ್ಖಣಂ. ವಿನಯೇ ಖೋ ಪನ ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಅಸಂಹೀರೋತಿ ಇದಂ ದುತಿಯಂ. ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಸುಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ ಸುಮನಸಿಕತಾ ಸೂಪಧಾರಿತಾತಿ ಇದಂ ತತಿಯಂ.

ತತ್ಥ ಸುತ್ತಂ ನಾಮ ಸಕಲಂ ವಿನಯಪಿಟಕಂ. ತದಸ್ಸ ಸ್ವಾಗತಂ ಹೋತೀತಿ ಸುಟ್ಠು ಆಗತಂ. ಸುಪ್ಪವತ್ತೀತಿ ಸುಟ್ಠು ಪವತ್ತಂ ಪಗುಣಂ ವಾಚುಗ್ಗತಂ. ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಸುತ್ತಸೋ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋತಿ ಪಾಳಿತೋ ಚ ಪರಿಪುಚ್ಛತೋ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾತೋ ಚ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಹೋತಿ ಕಙ್ಖಾಛೇದನಂ ಕತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹಿತಂ. ವಿನಯೇ ಖೋ ಪನ ಠಿತೋ ಹೋತೀತಿ ವಿನಯೇ ಲಜ್ಜಿಭಾವೇನ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಲಜ್ಜೀ ಹಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋಪಿ ಸಮಾನೋ ಲಾಭಗರುಕತಾಯ ತನ್ತಿಂ ವಿಸಂವಾದೇತ್ವಾ ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಮಹನ್ತಂ ಉಪದ್ದವಂ ಕರೋತಿ, ಸಙ್ಘಭೇದಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘರಾಜಿಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಲಜ್ಜೀ ಪನ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೋ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮೋ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ತನ್ತಿಂ ಅವಿಸಂವಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಮೇವ ವಿನಯಮೇವ ದೀಪೇತಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಗರುಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಮಹಾಥೇರಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸುಂ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಲಜ್ಜೀ ರಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಲಜ್ಜೀ ರಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಲಜ್ಜೀ ರಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೪೫). ಏವಂ ಯೋ ಲಜ್ಜೀ, ಸೋ ವಿನಯಂ ಅವಿಜಹನ್ತೋ ಅವೋಕ್ಕಮನ್ತೋ ಲಜ್ಜಿಭಾವೇನೇವ ವಿನಯೇ ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋತಿ.

ಅಸಂಹೀರೋತಿ ಸಂಹೀರೋ ನಾಮ ಯೋ ಪಾಳಿಯಂ ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವಾ ಹೇಟ್ಠತೋ ವಾ ಉಪರಿತೋ ವಾ ಪದಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ವಿತ್ಥುನತಿ ವಿಪ್ಫನ್ದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಯಂ ಯಂ ಪರೇನ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ತಂ ಅನುಜಾನಾತಿ, ಸಕವಾದಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪರವಾದಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಯೋ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವಾ ಹೇಟ್ಠುಪರಿಯೇನ ವಾ ಪದಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ನ ವಿತ್ಥುನತಿ ನ ವಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ಏಕೇಕಲೋಮಂ ಸಣ್ಡಾಸೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ಏವಂ ಮಯಂ ವದಾಮ, ಏವಂ ನೋ ಆಚರಿಯಾ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಯಮ್ಹಿ ಪಾಳಿ ಚ ಪಾಳಿವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಚ ಸುವಣ್ಣಭಾಜನೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸೀಹವಸಾ ವಿಯ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಸಂಹೀರೋ’’ತಿ.

ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಸುಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಥೇರಪರಮ್ಪರಾ ವಂಸಪರಮ್ಪರಾ ಅಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ. ಸುಮನಸಿಕತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಮನಸಿಕತಾ, ಆವಜ್ಜಿತಮತ್ತೇ ಉಜ್ಜಲಿತಪದೀಪೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೂಪಧಾರಿತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರಿತಾ ಪುಬ್ಬಾಪರಾನುಸನ್ಧಿತೋ ಅತ್ಥತೋ ಕಾರಣತೋ ಚ ಉಪಧಾರಿತಾ. ಅತ್ತನೋಮತಿಂ ಪಹಾಯ ಆಚರಿಯಸುದ್ಧಿಯಾ ವತ್ತಾ ಹೋತಿ, ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಆಚರಿಯೋ ಅಸುಕಾಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ, ಸೋ ಅಸುಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಂ ಥೇರವಾದಙ್ಗಂ ಹರಿತ್ವಾ ಯಾವ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹೀತಿ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಠಪೇತಿ, ತತೋಪಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ, ದಾಸಕತ್ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ, ಸೋಣತ್ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ದಾಸಕತ್ಥೇರಸ್ಸ, ಸಿಗ್ಗವತ್ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸೋಣತ್ಥೇರಸ್ಸ, ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸಿಗ್ಗವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚಣ್ಡವಜ್ಜಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಂ ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಂ ಥೇರವಾದಙ್ಗಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಠಪೇತಿ. ಏವಂ ಉಗ್ಗಹಿತಾ ಹಿ ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಾ ಸುಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ಪರಿವಟ್ಟಾ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇನ ಹಿ ನಯೇನ ಯಥಾ ಆಚರಿಯೋ ಆಚರಿಯಾಚರಿಯೋ ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಪರಿಪುಚ್ಛಞ್ಚ ವದನ್ತಿ, ತಥಾ ಞಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಇಮೇಹಿ ಚ ಪನ ತೀಹಿ ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇನ ವಿನಯಧರೇನ ವತ್ಥುವಿನಿಚ್ಛಯತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿತೇ ಸಙ್ಘೇ ಓತಿಣ್ಣೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಚೋದಕೇನ ಚ ಚುದಿತಕೇನ ಚ ವುತ್ತೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಸಹಸಾ ಅವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾವ ಛ ಠಾನಾನಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಛ? ವತ್ಥು ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ಮಾತಿಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ, ಪದಭಾಜನೀಯಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ತಿಕಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ, ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾತಿ.

ವತ್ಥುಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ಹಿ ‘‘ತಿಣೇನ ವಾ ಪಣ್ಣೇನ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ತ್ವೇವ ನಗ್ಗೇನ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಯೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೭) ಏವಂ ಏಕಚ್ಚಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ಮಾತಿಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ‘‘ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೩) ನಯೇನ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ಪದಭಾಜನೀಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ‘‘ಅಕ್ಖಯಿತೇ ಸರೀರೇ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ. ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಖಯಿತೇ ಸರೀರೇ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೫೯ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾನಂ) ನಯೇನ ಸತ್ತನ್ನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಪದಭಾಜನೀಯತೋ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ತಿಕಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ತಿಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ವಾ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಾ ತಿಕದುಕ್ಕಟಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ತಿಕಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತತೋ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ‘‘ಪಟಿಲಾತಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೩೫೫) ಏವಂ ಯಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದನ್ತರೇಸು ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಭಿಕ್ಖು ಅಸಾದಿಯನ್ತಸ್ಸ, ಅಥೇಯ್ಯಚಿತ್ತಸ್ಸ, ನ ಮರಣಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ, ಅನುಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ, ನ ಮೋಚನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಸತಿಯಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೭೨, ೧೩೬, ೧೮೦, ೨೨೫, ೨೬೩ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ) ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ.

ಯೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಚತುಬ್ಬಿಧವಿನಯಕೋವಿದೋ ತಿಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಇಮಾನಿ ಛ ಠಾನಾನಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯೋ ಬುದ್ಧೇನ ಸಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಿತಸದಿಸೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಚೇ ಏವಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಕುಸಲಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಕೋಚಿ ಕತಸಿಕ್ಖಾಪದವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತೇನ ಸಾಧುಕಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಅನಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ‘‘ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಸಾ ದೇಸನಾಗಾಮಿನೀ ಚೇ, ‘‘ದೇಸನಾಗಾಮಿನೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನೀ ಚೇ, ‘‘ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಥಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಚ್ಛಾಯಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ‘‘ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಮೇಥುನಧಮ್ಮವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಹಿ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಚ ಓಳಾರಿಕೋ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಮನಉಸ್ಸವಿಗ್ಗಹವೀತಿಕ್ಕಮಾ ಪನ ಸುಖುಮಾ ಚಿತ್ತಲಹುಕಾ. ತೇ ಸುಖುಮೇನೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸುಖುಮೇನ ರಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಸೇಸೇನ ತಂವತ್ಥುಕಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ‘‘ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಸಚಸ್ಸ ಆಚರಿಯೋ ಧರತಿ, ತತೋ ತೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಂ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ ಪೇಸೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಸೋ ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯೋ ಸುತ್ತತೋ ನಯತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘ಸತೇಕಿಚ್ಛೋ’ತಿ ಮಂ ಆಹಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತೋ ತೇನ ಸೋ ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ಯಂ ಆಚರಿಯೋ ಭಣತಿ, ತಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಅಥ ಪನಸ್ಸ ಆಚರಿಯೋ ನತ್ಥಿ, ಸದ್ಧಿಂ ಉಗ್ಗಹಿತತ್ಥೇರೋ ಪನ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತಬ್ಬೋ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಹ ಉಗ್ಗಹಿತತ್ಥೇರೋ ಗಣಪಾಮೋಕ್ಖೋ, ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ. ತೇನಪಿ ‘‘ಸತೇಕಿಚ್ಛೋ’’ತಿ ವಿನಿಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಅಥ ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಿಂ ಉಗ್ಗಹಿತತ್ಥೇರೋಪಿ ನತ್ಥಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತಬ್ಬೋ ‘‘ಅಸುಕದಹರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ. ತೇನಪಿ ‘‘ಸತೇಕಿಚ್ಛೋ’’ತಿ ವಿನಿಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಅಥ ದಹರಸ್ಸಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಚ್ಛಾಯಾವ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತೇನಪಿ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕೋಸೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ದುಲ್ಲಭೋ ಹಿ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೋ, ತತೋ ದುಲ್ಲಭತರಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ. ಏವಂ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ವಿವಿತ್ತಂ ಓಕಾಸಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸೀಲಾನಿ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಂ ತಾವ ಮನಸಿಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಅರೋಗಂ ಸೀಲಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಘಟಯತಿ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಪಾಕಟಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಂ ವಿಯ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತಿ, ದಿವಸಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ಸೋ ದಿವಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತೋ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಕೀದಿಸಾ ತೇ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತೀ’’ತಿ. ಆರೋಚಿತಾಯ ಚ ಚಿತ್ತಪವತ್ತಿಯಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ನಾಮ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧತ್ಥಾಯ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ.

ಯಸ್ಸ ಪನ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನ ಘಟಯತಿ, ಪತೋದಾಭಿತುನ್ನಂ ವಿಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿಕಮ್ಪತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಗ್ಗಿನಾ ಡಯ್ಹತಿ, ತತ್ತಪಾಸಾಣೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ವಿಯ ತಙ್ಖಣೇಯೇವ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಸೋ ಆಗತೋ ‘‘ಕಾ ತೇ ಚಿತ್ತಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಆರೋಚಿತಾಯ ಚಿತ್ತಪವತ್ತಿಯಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ರಹೋ ನಾಮ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಕುಬ್ಬತೋ. ಸಬ್ಬಪಠಮಞ್ಹಿ ಪಾಪಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಜಾನಾತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಪರಚಿತ್ತವಿದೂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಞ್ಞಾ ಚ ದೇವತಾ ಜಾನನ್ತಿ, ತ್ವಂಯೇವ ದಾನಿ ತವ ಸೋತ್ಥಿಂ ಪರಿಯೇಸಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಕತವೀತಿಕ್ಕಮೇನೇವ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಯಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚಿತೇ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

೨೩೫. ಇದಾನಿ ಯಾ ಸಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಾ ಚೋದನಾ, ತಸ್ಸಾಯೇವ ಸಮ್ಪತ್ತಿವಿಪತ್ತಿಜಾನನತ್ಥಂ ಆದಿಮಜ್ಝಪರಿಯೋಸಾನಾದೀನಂ ವಸೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, ಚೋದನಾಯ ಕೋ ಆದಿ, ಕಿಂ ಮಜ್ಝೇ, ಕಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ? ಚೋದನಾಯ ‘‘ಅಹಂ ತಂ ವತ್ತುಕಾಮೋ, ಕರೋತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಓಕಾಸ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಓಕಾಸಕಮ್ಮಂ ಆದಿ. ಓತಿಣ್ಣೇನ ವತ್ಥುನಾ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಮಜ್ಝೇ. ಆಪತ್ತಿಯಂ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿಯಂ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪನೇನ ಸಮಥೋ ಪರಿಯೋಸಾನಂ.

ಚೋದನಾಯ ಕತಿ ಮೂಲಾನಿ, ಕತಿ ವತ್ಥೂನಿ, ಕತಿ ಭೂಮಿಯೋ? ಚೋದನಾಯ ದ್ವೇ ಮೂಲಾನಿ ಸಮೂಲಿಕಾ ವಾ ಅಮೂಲಿಕಾ ವಾ. ತೀಣಿ ವತ್ಥೂನಿ ದಿಟ್ಠಂ ಸುತಂ ಪರಿಸಙ್ಕಿತಂ. ಪಞ್ಚ ಭೂಮಿಯೋ ಕಾಲೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅಕಾಲೇನ, ಭೂತೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅಭೂತೇನ, ಸಣ್ಹೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಫರುಸೇನ, ಅತ್ಥಸಂಹಿತೇನ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೇನ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನೋ ದೋಸನ್ತರೋತಿ. ಇಮಾಯ ಚ ಪನ ಚೋದನಾಯ ಚೋದಕೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ನು ಖೋಮ್ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪರಿ. ೪೩೬) ನಯೇನ ಉಪಾಲಿಪಞ್ಚಕೇಸು ವುತ್ತೇಸು ಪನ್ನರಸಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಚುದಿತಕೇನ ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಚೇ ಚ ಅಕುಪ್ಪೇ ಚಾತಿ.

ಅನುವಿಜ್ಜಕೇನ (ಪರಿ. ೩೬೦) ಚ ಚೋದಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೋದೇಸಿ, ಕಿಮ್ಹಿ ನಂ ಚೋದೇಸಿ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇಸಿ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇಸಿ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಚೋದೇಮಿ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಚೋದೇಮಿ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಚೋದೇಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಸಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಸಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಮಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಮಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಕತಮಾ ಪನಾವುಸೋ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ, ಕತಮಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ, ಕತಮಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತೀ’’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ, ಅಯಂ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ, ಅಯಂ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚೋದೇಸಿ, ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಚೋದೇಸಿ, ಸುತೇನ ವಾ ಚೋದೇಸಿ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಚೋದೇಸೀ’’ತಿ. ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಚೋದೇಮಿ, ಸುತೇನ ವಾ ಚೋದೇಮಿ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಚೋದೇಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಟ್ಠೇನ ಚೋದೇಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕದಾ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಕತ್ಥ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಕತ್ಥ ಚ ತ್ವಂ ಕರೋಸಿ, ಕಿಞ್ಚ ತ್ವಂ ಕರೋಸಿ, ಕಿಂ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಕರೋತೀ’’ತಿ?

ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಟ್ಠೇನ ಚೋದೇಮಿ, ಅಪಿಚ ಸುತೇನ ಚೋದೇಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸುತೇನ ಚೋದೇಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ಸುತಂ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಸುತಂ, ಕದಾ ತೇ ಸುತಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ಸುತಂ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುತಂ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸುತಂ, ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸುತಂ, ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸುತಂ, ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಸುತಂ, ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸುತಂ, ರಾಜೂನಂ ಸುತಂ, ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಸುತಂ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸುತಂ, ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾನಂ ಸುತ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸುತೇನ ಚೋದೇಮಿ, ಅಪಿಚ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಚೋದೇಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಚೋದೇಸಿ, ಕಿಂ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕಿನ್ತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕದಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕತ್ಥ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ? ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸೀ’’ತಿ.

ದಿಟ್ಠಂ ದಿಟ್ಠೇನ ಸಮೇತಿ, ದಿಟ್ಠೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ದಿಟ್ಠಂ;

ದಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬೋ ತೇನುಪೋಸಥೋ.

ಸುತಂ ಸುತೇನ ಸಮೇತಿ, ಸುತೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ಸುತಂ;

ಸುತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬೋ ತೇನುಪೋಸಥೋ.

ಮುತಂ ಮುತೇನ ಸಮೇತಿ, ಮುತೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ಮುತಂ;

ಮುತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬೋ ತೇನುಪೋಸಥೋ.

ಪಟಿಞ್ಞಾ ಲಜ್ಜೀಸು ಕತಾ, ಅಲಜ್ಜೀಸು ಏವಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಬಹುಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ವತ್ತಾನುಸನ್ಧಿತೇನ ಕಾರಯೇತಿ. (ಪರಿ. ೩೫೯);

ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೇನ ನೀಚಚಿತ್ತೇನ ಸಙ್ಘೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ರಜೋಹರಣಸಮೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಆಸನಕುಸಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ನಿಸಜ್ಜಕುಸಲೇನ, ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಖಜ್ಜನ್ತೇನ ನವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಸನೇನ ಅಪ್ಪಟಿಬಾಹನ್ತೇನ ಯಥಾಪತಿರೂಪೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಅನಾನಾಕಥಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಅತಿರಚ್ಛಾನಕಥಿಕೇನ, ಸಾಮಂ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ಭಾಸಿತಬ್ಬೋ, ಪರೋ ವಾ ಅಜ್ಝೇಸಿತಬ್ಬೋ, ಅರಿಯೋ ವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೋ ನಾತಿಮಞ್ಞಿತಬ್ಬೋ.

ಸಙ್ಘೇನ ಅನುಮತೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಕೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತುಕಾಮೇನ ನ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಆಚರಿಯೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಜಾತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ನ ನಾಮಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ನ ಗೋತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ನ ಆಗಮೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಕುಲಪದೇಸೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ನ ಜಾತಿಭೂಮಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ. ತಂ ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಅತ್ರಸ್ಸ ಪೇಮಂ ವಾ ದೋಸೋ ವಾ, ಪೇಮೇ ವಾ ಸತಿ ದೋಸೇ ವಾ ಛನ್ದಾಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದೋಸಾಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮೋಹಾಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಭಯಾಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ.

ಸಙ್ಘೇನ ಅನುಮತೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಕೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತುಕಾಮೇನ ಸಙ್ಘಗರುಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಪುಗ್ಗಲಗರುಕೇನ, ಸದ್ಧಮ್ಮಗರುಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಆಮಿಸಗರುಕೇನ, ಅತ್ಥವಸಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಪರಿಸಕಪ್ಪಿಕೇನ, ಕಾಲೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಅಕಾಲೇನ, ಭೂತೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಅಭೂತೇನ, ಸಣ್ಹೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಫರುಸೇನ, ಅತ್ಥಸಂಹಿತೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೇನ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಅನುವಿಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ನೋ ದೋಸನ್ತರೇನ, ನ ಉಪಕಣ್ಣಕಜಪ್ಪಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಜಿಮ್ಹಂ ಪೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ನ ಅಕ್ಖಿ ನಿಖಣಿತಬ್ಬಂ, ನ ಭಮುಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ನ ಹತ್ಥವಿಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ನ ಹತ್ಥಮುದ್ದಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ.

ಆಸನಕುಸಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ನಿಸಜ್ಜಕುಸಲೇನ, ಯುಗಮತ್ತಂ ಪೇಕ್ಖನ್ತೇನ ಅತ್ಥಂ ಅನುವಿಧಿಯನ್ತೇನ ಸಕೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಚ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ನ ವೀತಿಹಾತಬ್ಬಂ, ನ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ನ ಬಾಹಾವಿಕ್ಖೇಪಕಂ ಭಣಿತಬ್ಬಂ, ಅತುರಿತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಅಸಾಹಸಿಕೇನ, ಅಚಣ್ಡಿಕತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ವಚನಕ್ಖಮೇನ, ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನಾ, ಕಾರುಣಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಹಿತಪರಿಸಕ್ಕಿನಾ, ಅಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಪರಿಯನ್ತಭಾಣಿನಾ, ಅವೇರವಸಿಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಅನಸುರುತ್ತೇನ, ಅತ್ತಾ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಪರೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಚೋದಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಚುದಿತಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಅಧಮ್ಮಚೋದಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಅಧಮ್ಮಚುದಿತಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಧಮ್ಮಚೋದಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ಧಮ್ಮಚುದಿತಕೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ವುತ್ತಂ ಅಹಾಪೇನ್ತೇನ ಅವುತ್ತಂ ಅಪ್ಪಕಾಸೇನ್ತೇನ ಓತಿಣ್ಣಾನಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಸಾಧುಕಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಯಥಾಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ಮನ್ದೋ ಹಾಸೇತಬ್ಬೋ, ಭೀರು ಅಸ್ಸಾಸೇತಬ್ಬೋ, ಚಣ್ಡೋ ನಿಸೇಧೇತಬ್ಬೋ, ಅಸುಚಿ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ಉಜುಮದ್ದವೇನ ನ ಛನ್ದಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ದೋಸಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ಮೋಹಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ಭಯಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ಮಜ್ಝತ್ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮೇಸು ಚ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಚ, ಏವಞ್ಚ ಪನ ಅನುವಿಜ್ಜಕೋ ಅನುವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಸಾಸನಕರೋ ಹೋತಿ, ವಿಞ್ಞೂನಞ್ಚ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾತಿ.

ಇತಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಗಹೇ

ಚೋದನಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ.