೨೪. ಸೀಮಾವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ

೧೫೬. ಸೀಮಾತಿ ಏತ್ಥ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ನಿದಾನವಣ್ಣನಾ) ಸೀಮಾ ನಾಮೇಸಾ ಬದ್ಧಸೀಮಾ ಅಬದ್ಧಸೀಮಾತಿ ದುವಿಧಾ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಏಕಾದಸ ವಿಪತ್ತಿಸೀಮಾಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಿವಿಧಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸೀಮಾ ಬದ್ಧಸೀಮಾ ನಾಮ. ಅತಿಖುದ್ದಕಾ, ಅತಿಮಹತೀ, ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ, ಛಾಯಾನಿಮಿತ್ತಾ, ಅನಿಮಿತ್ತಾ, ಬಹಿಸೀಮೇ ಠಿತಸಮ್ಮತಾ, ನದಿಯಾ ಸಮ್ಮತಾ, ಸಮುದ್ದೇ ಸಮ್ಮತಾ, ಜಾತಸ್ಸರೇ ಸಮ್ಮತಾ, ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾ, ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಸೀಮತೋ ಕಮ್ಮಾನಿ ವಿಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ವಚನತೋ ಏತಾ ವಿಪತ್ತಿಸೀಮಾಯೋ ನಾಮ.

ತತ್ಥ ಅತಿಖುದ್ದಕಾ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಅತಿಮಹತೀ ನಾಮ ಯಾ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತೇನಪಿ ತಿಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ. ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಅಘಟಿತನಿಮಿತ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪುನ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಪುಬ್ಬಕಿತ್ತಿತಂ ಪಟಿಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಂ ಅಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಆಹರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಠಪೇತಿ, ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಅಪರಾಪಿ ಖಣ್ಡನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಯಾ ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಂ ತಚಸಾರರುಕ್ಖಂ ವಾ ಖಾಣುಕಂ ವಾ ಪಂಸುಪುಞ್ಜಂ ವಾ ವಾಲುಕಪುಞ್ಜಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ. ಛಾಯಾನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಪಬ್ಬತಛಾಯಾದೀನಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಛಾಯಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ. ಅನಿಮಿತ್ತಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ. ಬಹಿಸೀಮೇ ಠಿತಸಮ್ಮತಾ ನಾಮ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಬಹಿ ಠಿತೇನ ಸಮ್ಮತಾ. ನದಿಯಾ, ಸಮುದ್ದೇ, ಜಾತಸ್ಸರೇ ಸಮ್ಮತಾ ನಾಮ ಏತೇಸು ನದಿಆದೀಸು ಸಮ್ಮತಾ. ಸಾ ಹಿ ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾಪಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಅಸೀಮಾ, ಸಬ್ಬೋ ಸಮುದ್ದೋ ಅಸೀಮೋ, ಸಬ್ಬೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಅಸೀಮೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೭) ವಚನತೋ ಅಸಮ್ಮತಾವ ಹೋತಿ. ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೪೮) ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಾಯ ಪರೇಸಂ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ದನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಪೋರಾಣಕಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಅಮ್ಬೋ ಚೇವ ಜಮ್ಬು ಚಾತಿ ದ್ವೇ ರುಕ್ಖಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂಸಟ್ಠವಿಟಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸು ಅಮ್ಬಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಭಾಗೇ ಜಮ್ಬು, ವಿಹಾರಸೀಮಾ ಚ ಜಮ್ಬುಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಅಮ್ಬಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಬದ್ಧಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಪಚ್ಛಾ ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ವಿಹಾರೇ ಕತೇ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಅಮ್ಬಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಜಮ್ಬುಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಭಿನ್ನಾ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಪಠಮತರಂ ಕತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಸೀಮಾ ಅಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ, ಸೀಮಾಯ ಉಪಚಾರೋ ಠಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಸಮ್ಮತಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಹತ್ಥಮತ್ತಾ ಸೀಮನ್ತರಿಕಾ ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ‘‘ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಮ್ಪಿ’’, ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ‘‘ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಕರುಕ್ಖೋಪಿ ಚ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೀಮಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪನ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಸೀಮಸಙ್ಕರಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಾಯ ಪರೇಸಂ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೇನ ಸಮ್ಮತಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಪರೇಸಂ ಬದ್ಧಸೀಮಂ ಸಕಲಂ ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪದೇಸಂ ವಾ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತಿ, ಸೀಮಾಯ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪನ ಸೀಮಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಮಾಯ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನ ಹಿ ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮೇ ಗಣಪೂರಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ವಗ್ಗಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಇತಿ ಇಮಾ ಏಕಾದಸ ವಿಪತ್ತಿಸೀಮಾಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ.

೧೫೭. ತಿವಿಧಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾ ನಾಮ ನಿಮಿತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಸಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಯುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯುತ್ತಾ ನಾಮ ಪಬ್ಬತನಿಮಿತ್ತಂ ಪಾಸಾಣನಿಮಿತ್ತಂ ವನನಿಮಿತ್ತಂ ರುಕ್ಖನಿಮಿತ್ತಂ ಮಗ್ಗನಿಮಿತ್ತಂ ವಮ್ಮಿಕನಿಮಿತ್ತಂ ನದೀನಿಮಿತ್ತಂ ಉದಕನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಅಟ್ಠಸು ನಿಮಿತ್ತೇಸು ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಯಥಾಲದ್ಧಾನಿ ನಿಮಿತ್ತುಪಗಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿಂ ನಿಮಿತ್ತಂ. ಪಬ್ಬತೋ, ಭನ್ತೇ. ಏಸೋ ಪಬ್ಬತೋ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೩೮) – ವಿನಯಧರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿಂ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪಬ್ಬತೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಇದಂ ಪನ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖತು ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಾ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪುನ ವಿನಯಧರೇನ ‘‘ಏಸೋ ಪಬ್ಬತೋ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತಂ ಪಬ್ಬತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋಮ, ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಕತೋ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋತು, ಹೋತಿ, ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪನ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪಾಸಾಣಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ, ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ಅನುದಿಸಾಯ, ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ, ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಅನುದಿಸಾಯ, ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ, ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಅನುದಿಸಾಯ, ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ, ಉತ್ತರಾಯ ಅನುದಿಸಾಯ ಕಿಂ ನಿಮಿತ್ತಂ? ಉದಕಂ, ಭನ್ತೇ. ಏತಂ ಉದಕಂ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಕಿಂ ನಿಮಿತ್ತಂ? ಪಬ್ಬತೋ, ಭನ್ತೇ. ಏಸೋ ಪಬ್ಬತೋ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾವ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಘಟಿತಂ ಹೋತಿ, ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸಕಿಂ ಕಿತ್ತಿತಾನಿಪಿ ಕಿತ್ತಿತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಮಮಣ್ಡಲಂ ಬನ್ಧನ್ತೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೧೫೮. ಇದಾನಿ ನಿಮಿತ್ತುಪಗಾನಿ ಪಬ್ಬತಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ – ತಿವಿಧೋ ಪಬ್ಬತೋ ಸುದ್ಧಪಂಸುಪಬ್ಬತೋ ಸುದ್ಧಪಾಸಾಣಪಬ್ಬತೋ ಉಭಯಮಿಸ್ಸಕೋತಿ. ಸೋ ತಿವಿಧೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ವಾಲಿಕರಾಸಿ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಇತರೋಪಿ ಹತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣತೋ ಓಮಕತರೋ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಿನೇರುಪ್ಪಮಾಣೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಚತ್ತಾರೋ ತೀಸು ವಾ ತಯೋ ಪಬ್ಬತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚತೂಹಿ ವಾ ತೀಹಿ ವಾ ಪಬ್ಬತನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ದ್ವೀಹಿ ಪನ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಏಕೇನ ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಇತೋ ಪರೇಸು ಪಾಸಾಣನಿಮಿತ್ತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬತನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ‘‘ಏಕಾಬದ್ಧೋ, ನ ಏಕಾಬದ್ಧೋ’’ತಿ. ಸಚೇ ಏಕಾಬದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ನ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತಞ್ಹಿ ಚತೂಸು ವಾ ಅಟ್ಠಸು ವಾ ದಿಸಾಸು ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನಪಿ ಏಕಮೇವ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತಿತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಏವಂ ಚಕ್ಕಸಣ್ಠಾನೇನ ವಿಹಾರಮ್ಪಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಪಬ್ಬತೋ, ತಂ ಏಕದಿಸಾಯ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾಸು ದಿಸಾಸು ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಅಞ್ಞಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ತತಿಯಭಾಗಂ ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ವಾ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಕತ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಬ್ಬತಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಯತ್ತಕಂ ಪದೇಸಂ ಅನ್ತೋ ಕತ್ತುಕಾಮಾ, ತಸ್ಸ ಪರತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪಬ್ಬತೇ ಜಾತರುಕ್ಖವಮ್ಮಿಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಏಕಯೋಜನದ್ವಿಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅನ್ತೋ ಕತ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಪರತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಜಾತರುಕ್ಖವಮ್ಮಿಕಾದೀನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ.

ಪಾಸಾಣನಿಮಿತ್ತೇ ಅಯಗುಳೋಪಿ ಪಾಸಾಣಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಸಾಣೋ ವಟ್ಟತಿ. ಪಮಾಣತೋ ಪನ ಹತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣೋ ಪಬ್ಬತಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಮಹಾಗೋಣಮಹಾಮಹಿಂಸಪ್ಪಮಾಣೋ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ದ್ವತ್ತಿಂಸಪಲಗುಳಪಿಣ್ಡಪ್ಪಮಾಣೋ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಖುದ್ದಕತರೋ ಇಟ್ಠಕಾ ವಾ ಮಹನ್ತೀಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅನಿಮಿತ್ತುಪಗಪಾಸಾಣಾನಂ ರಾಸಿಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪಗೇವ ಪಂಸುವಾಲುಕರಾಸಿ. ಭೂಮಿಸಮೋ ಖಲಮಣ್ಡಲಸದಿಸೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಭೂಮಿತೋ ಖಾಣುಕೋ ವಿಯ ಉಟ್ಠಿತಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ಪಮಾಣುಪಗೋ ಚೇ, ವಟ್ಟತಿ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ಅತಿಮಹನ್ತೋಪಿ ಪಾಸಾಣಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಮಹತೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸ್ಸ ಏಕಪ್ಪದೇಸಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಕತ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತಸ್ಸುಪರಿ ಅಞ್ಞೋ ಪಾಸಾಣೋ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣುಪರಿ ವಿಹಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇನ ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವರೂಪೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಹಿ ತಂ ಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ, ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ನಾಮ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಹೋತಿ, ವಿಹಾರೋಪಿ ಬಹಿಸೀಮಾಯಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬೋ.

ವನನಿಮಿತ್ತೇ ತಿಣವನಂ ವಾ ತಚಸಾರತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಿರುಕ್ಖವನಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅನ್ತೋಸಾರಾನಂ ಪನ ಸಾಕಸಾಲಾದೀನಂ ಅನ್ತೋಸಾರಮಿಸ್ಸಕಾನಂ ವಾ ರುಕ್ಖಾನಂ ವನಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತುಪಞ್ಚರುಕ್ಖಮತ್ತಮ್ಪಿ, ತತೋ ಓರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಂ ಯೋಜನಸತಿಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ವನಮಜ್ಝೇ ವಿಹಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ವನಂ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಏಕದೇಸಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಕಾತುಕಾಮೇಹಿಪಿ ವನಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ರುಕ್ಖಪಾಸಾಣಾದಯೋ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ. ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತವನಂ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ.

ರುಕ್ಖನಿಮಿತ್ತೇ ತಚಸಾರೋ ತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಿರುಕ್ಖೋ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅನ್ತೋಸಾರೋ ಜೀವಮಾನಕೋ ಅನ್ತಮಸೋ ಉಬ್ಬೇಧತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲೋ ಪರಿಣಾಹತೋ ಸೂಚಿದಣ್ಡಕಪ್ಪಮಾಣೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಓರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನೋ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತನಿಗ್ರೋಧೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ವಂಸನಳಕಸರಾವಾದೀಸು ಬೀಜಂ ರೋಪೇತ್ವಾ ವಡ್ಢಾಪಿತೋ ಪಮಾಣುಪಗೋಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪನ ತಂ ಖಣಮ್ಪಿ ಭೂಮಿಯಂ ರೋಪೇತ್ವಾ ಕೋಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನವಮೂಲಸಾಖಾನಿಗ್ಗಮನಂ ಅಕಾರಣಂ, ಖನ್ಧಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರೋಪಿತೇ ಪನ ಏತಂ ಯುಜ್ಜತಿ. ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನ ಚ ‘‘ರುಕ್ಖೋ’’ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ಸಾಕರುಕ್ಖೋ’’ತಿಪಿ ‘‘ಸಾಲರುಕ್ಖೋ’’ತಿಪಿ. ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಪನ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತನಿಗ್ರೋಧಸದಿಸಂ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ಮಗ್ಗನಿಮಿತ್ತೇ ಅರಞ್ಞಖೇತ್ತನದೀತಳಾಕಮಗ್ಗಾದಯೋ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಜಙ್ಘಮಗ್ಗೋ ವಾ ಸಕಟಮಗ್ಗೋ ವಾ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಗಾಮನ್ತರಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಯೋ ಪನ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗಸಕಟಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಕಟಮಗ್ಗಮೇವ ಓತರತಿ, ಯೇ ವಾ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗಸಕಟಮಗ್ಗಾ ಅವಳಞ್ಜಾ, ತೇ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಜಙ್ಘಸತ್ಥಸಕಟಸತ್ಥೇಹಿ ವಳಞ್ಜಿಯಮಾನಾಯೇವ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಸಚೇ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಕಟಧುರಮಿವ ಏಕೀಭವನ್ತಿ, ದ್ವೇಧಾ ಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಸಕಿಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪುನ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ. ಏಕಾಬದ್ಧನಿಮಿತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಪರಂ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏಕಾಬದ್ಧನಿಮಿತ್ತಞ್ಹೇತಂ. ಕೋಣಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತಂ ಪನ ಪರಭಾಗೇ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇನ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತಮಗ್ಗೋ ಪನ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಕಿತ್ತಿತೇ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ವಿಹಾರೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಸಕಟಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅನ್ತಿಮಚಕ್ಕಮಗ್ಗಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮಗ್ಗೋ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಬಾಹಿರಚಕ್ಕಮಗ್ಗಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಬಾಹಿರಚಕ್ಕಮಗ್ಗೋ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಹೋತಿ, ಸೇಸಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಂ ಭಜತಿ. ಮಗ್ಗಂ ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನ ‘‘ಮಗ್ಗೋ ಪನ್ಥೋ ಪಥೋ ಪಜ್ಜೋ’’ತಿಆದೀಸು ದಸಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ನಾಮೇನ ಚ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಖಾಸಣ್ಠಾನೇನ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗತಮಗ್ಗೋ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ವಮ್ಮಿಕನಿಮಿತ್ತೇ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ತಂ ದಿವಸಂ ಜಾತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲುಬ್ಬೇಧೋ ಗೋವಿಸಾಣಪ್ಪಮಾಣೋಪಿ ವಮ್ಮಿಕೋ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಓರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪರಂ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತಸದಿಸೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಪನ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ.

ನದೀನಿಮಿತ್ತೇ ಯಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಕಾಲೇ ಅನ್ವಡ್ಢಮಾಸಂ ಅನುದಸಾಹಂ ಅನುಪಞ್ಚಾಹನ್ತಿ ಏವಂ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ವಲಾಹಕೇಸು ವಿಗತಮತ್ತೇಸು ಸೋತಂ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ, ಅಯಂ ನದೀಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಸ್ಸಾ ಪನ ಈದಿಸೇ ಸುವುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಚಾತುಮಾಸೇ ಸೋತಂ ನ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ, ಯತ್ಥ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಕರಣೀಯೇ ಆಗತಲಕ್ಖಣೇನ ತಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕಂ ಅನುಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏಕಙ್ಗುಲದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತಿ, ಅಯಂ ನದೀ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ನದೀಪಾರಗಮನೇಪಿ ಉಪೋಸಥಾದಿಸಙ್ಘಕಮ್ಮಕರಣೇಪಿ ನದೀಪಾರಸೀಮಾಸಮ್ಮನ್ನನೇಪಿ ಅಯಮೇವ ನದೀ. ಯಾ ಪನ ಮಗ್ಗೋ ವಿಯ ಸಕಟಧುರಸಣ್ಠಾನೇನ ವಾ ಪರಿಖಾಸಣ್ಠಾನೇನ ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗತಾ, ತಂ ಏಕತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತೇ ನದೀಚತುಕ್ಕೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಾ ನದಿಯೋ ಪನ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ವತಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಯ ರುಕ್ಖಪಾದೇ ನಿಖಣಿತ್ವಾ ವಲ್ಲಿಪಲಾಲಾದೀಹಿ ನದೀಸೋತಂ ರುನ್ಧನ್ತಿ, ಉದಕಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಆವರಣಂ ಪವತ್ತತಿಯೇವ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಉದಕಂ ನ ಪವತ್ತತಿ, ಏವಂ ಸೇತುಮ್ಹಿ ಕತೇ ಅಪವತ್ತಮಾನಾ ನದೀನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ನದೀನಿಮಿತ್ತಂ, ಅಪ್ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಉದಕನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾ ಪನ ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ವಾ ಗಿಮ್ಹೇ ವಾ ನಿರುದಕಭಾವೇನ ನ ಪವತ್ತತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತಿ. ಮಹಾನದಿತೋ ಉದಕಮಾತಿಕಂ ನೀಹರನ್ತಿ, ಸಾ ಕುನ್ನದೀಸದಿಸಾ ಹುತ್ವಾ ತೀಣಿ ಸಸ್ಸಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೀ ನಿಚ್ಚಂ ಪವತ್ತತಿ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪವತ್ತತಿ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಾ ಪನ ಮೂಲೇ ಮಹಾನದಿತೋ ನೀಹತಾಪಿ ಕಾಲನ್ತರೇನ ತೇನೇವ ನೀಹತಮಗ್ಗೇನ ನದಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಪರತೋ ಸುಸುಮಾರಾದಿಸಮಾಕಿಣ್ಣಾ ನಾವಾದೀಹಿ ಸಞ್ಚರಿತಬ್ಬಾ ನದೀ ಹೋತಿ, ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಉದಕನಿಮಿತ್ತೇ ನಿರುದಕಟ್ಠಾನೇ ನಾವಾಯ ವಾ ಚಾಟಿಆದೀಸು ವಾ ಉದಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉದಕನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಭೂಮಿಗತಮೇವ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಅಪ್ಪವತ್ತನಉದಕಂ ಆವಾಟಪೋಕ್ಖರಣೀತಳಆಕಜಾತಸ್ಸರಲೋಣಿಸಮುದ್ದಾದೀಸು ಠಿತಂ, ಅಟ್ಠಿತಂ ಪನ ಓಘನದೀಉದಕವಾಹಕಮಾತಿಕಾದೀಸು ಉದಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಗಮ್ಭೀರೇಸು ಆವಾಟಾದೀಸು ಉಕ್ಖೇಪಿಮಂ ಉದಕಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ದುವುತ್ತಂ, ಅತ್ತನೋಮತಿಮತ್ತಮೇವ. ಠಿತಂ ಪನ ಅನ್ತಮಸೋ ಸೂಕರಖತಾಯಪಿ ಗಾಮದಾರಕಾನಂ ಕೀಳನವಾಪಿಯಮ್ಪಿ ತಂ ಖಣಞ್ಞೇವ ಪಥವಿಯಂ ಆವಾಟಂ ಕತ್ವಾ ಕುಟೇಹಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪೂರಿತಉದಕಮ್ಪಿ ಸಚೇ ಯಾವ ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಹೋತು ಬಹುಂ ವಾ, ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಞಾಕರಣತ್ಥಂ ಪಾಸಾಣವಾಲಿಕಾಪಂಸುಆದಿರಾಸಿ ವಾ ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭೋ ವಾ ದಾರುತ್ಥಮ್ಭೋ ವಾ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತಂ ಕಾತುಂ ಕಾರೇತುಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ, ಲಾಭಸೀಮಾಯಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಪೀಳನಂ ನ ಕರೋತಿ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಮೇವ ಸಾಧೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ.

ಇಮೇಹಿ ಚ ಅಟ್ಠಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸೇಹಿಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸೇಹಿಪಿ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಸಾ ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ಬಜ್ಝಮಾನಾ ಏಕೇನ ದ್ವೀಹಿ ವಾ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಅಬದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ತೀಣಿ ಪನ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಸತೇನಪಿ ಬದ್ಧಾ ಹೋತಿ. ಸಾ ತೀಹಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಸಣ್ಠಾನಾ ಹೋತಿ, ಚತೂಹಿ ಚತುರಸ್ಸಾ ವಾ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಅಡ್ಢಚನ್ದಮುದಿಙ್ಗಾದಿಸಣ್ಠಾನಾ ವಾ, ತತೋ ಅಧಿಕೇಹಿ ನಾನಾಸಣ್ಠಾನಾ. ಏವಂ ವುತ್ತನಯೇನ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ‘‘ನಿಮಿತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೫೯. ಪರಿಸಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತೂಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಯಾವತಿಕಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಖೇತ್ತೇ ಬದ್ಧಸೀಮಂ ವಾ ನದೀಸಮುದ್ದಜಾತಸ್ಸರೇ ವಾ ಅನೋಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ವಾ ಕತ್ವಾ ಛನ್ದಂ ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ.

೧೬೦. ಕಮ್ಮವಾಚಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಾ ನಾಮ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾವತಾ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಕಿತ್ತಿತಾ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಏತೇಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನೇಯ್ಯ ಸಮಾನಸಂವಾಸಂ ಏಕೂಪೋಸಥಂ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾವತಾ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ಕಿತ್ತಿತಾ, ಸಙ್ಘೋ ಏತೇಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಂ ಏಕೂಪೋಸಥಂ, ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಏತೇಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಸೀಮಾಯ ಸಮ್ಮುತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾಯ ಏಕೂಪೋಸಥಾಯ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ. ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮ್ಮತಾ ಸೀಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ಏತೇಹಿ ನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೩೯) –

ಏವಂ ವುತ್ತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಾಯ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮ್ಮತಾ. ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಸೀಮಾ ಹೋತಿ, ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸೀಮತೋ ಬಹಿ ಹೋನ್ತಿ.

೧೬೧. ಏವಂ ಬದ್ಧಾಯ ಚ ಸೀಮಾಯ ತಿಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಾಸಸುಖತ್ಥಂ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮತ್ಥಞ್ಚ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಪನ ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬಾ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾ ಸಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸೀಮಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಸಮ್ಮನ್ನೇಯ್ಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾ ಸಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸೀಮಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚ, ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಏತಿಸ್ಸಾ ಸೀಮಾಯ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಾಯ ಸಮ್ಮುತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ. ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮ್ಮತಾ ಸಾ ಸೀಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೩).

ಏತ್ಥ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೪೪) ಚ ನಿಗಮನಗರಾನಮ್ಪಿ ಗಾಮೇನೇವ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಗಾಮೂಪಚಾರೋತಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೋ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೋಕಾಸೋ. ಇಮೇಸು ಪನ ಗಾಮಗಾಮೂಪಚಾರೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಿತತೇಚೀವರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಹಾರಂ ನ ಲಭತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಗಾಮಞ್ಚ ಗಾಮೂಪಚಾರಞ್ಚ ನ ಓತ್ಥರತಿ, ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾವ ಓತ್ಥರತಿ. ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾ ಚೇತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ ಪನ ಯತ್ಥ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾ, ತತ್ಥೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸಾ ವಿಸುಂ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಸಚೇ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಾಯ ಸಮ್ಮುತಿಕಾಲೇ ಗಾಮೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಸಾ ನ ಓತ್ಥರತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸಮ್ಮತಾಯ ಸೀಮಾಯ ಪಚ್ಛಾ ಗಾಮೋ ನಿವಿಸತಿ, ಸೋಪಿ ಸೀಮಸಙ್ಖ್ಯಂಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಥಾ ಚ ಪಚ್ಛಾ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಏವಂ ಪಠಮಂ ನಿವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ವಡ್ಢಿತಪ್ಪದೇಸೋಪಿ ಸೀಮಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಚೇ ಸೀಮಾಸಮ್ಮುತಿಕಾಲೇ ಗೇಹಾನಿ ಕತಾನಿ, ‘‘ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಲಯೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪನ ಅಪ್ಪವಿಟ್ಠಾ, ಪೋರಾಣಕಗಾಮಂ ವಾ ಸಚೇ ಗೇಹಮೇವ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗತಾ, ಅಗಾಮೋಯೇವ ಏಸ, ಸೀಮಾ ಓತ್ಥರತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ಕುಲಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ವಾ ಅಗತಂ ವಾ ಅತ್ಥಿ, ಗಾಮೋಯೇವ, ಸೀಮಾ ನ ಓತ್ಥರತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ.

೧೬೨. ಅಯಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೋ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೩೮) ಸೀಮಂ ಬನ್ಧಿತುಕಾಮೇನ ಹಿ ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರೇಸು ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾನಂ ಸೀಮಾಯ ಸೀಮನ್ತರಿಕಂ, ಅಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾನಂ ಸೀಮಾಯ ಉಪಚಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ದಿಸಾಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಸ್ಸಞ್ಚಾರಸಮಯೇ ಸಚೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಖೇತ್ತೇ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧಿತುಕಾಮಾ, ಯೇ ತತ್ಥ ಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾ, ತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ‘‘ಮಯಂ ಅಜ್ಜ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಸಕಸೀಮಾಯ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಪೇಸೇತಬ್ಬಂ. ಯೇ ಅಬದ್ಧಸೀಮವಿಹಾರಾ, ತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಜ್ಝಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತಬ್ಬಾ, ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದೋ ಆಹರಾಪೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಸಚೇ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಗಾಮಖೇತ್ತಾನಿ ಅನ್ತೋಕಾತುಕಾಮಾ, ತೇಸು ಗಾಮೇಸು ಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತಿ, ತೇಹಿಪಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಛನ್ದೋ ಆಹರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ನಾನಾಗಾಮಖೇತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಬದ್ಧಸೀಮಸದಿಸಾನಿ, ನ ತತೋ ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತೋನಿಮಿತ್ತಗತೇಹಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಆಹ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಾಸಮ್ಮನ್ನನಕಾಲೇ ಆಗಮನಮ್ಪಿ ಅನಾಗಮನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಸಮ್ಮನ್ನನಕಾಲೇ ಪನ ಅನ್ತೋನಿಮಿತ್ತಗತೇಹಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಛನ್ದೋ ಆಹರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ಸನ್ನಿಪತಿತೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಛನ್ದಾರಹಾನಂ ಛನ್ದೇ ಆಹಟೇ ತೇಸು ತೇಸು ಮಗ್ಗೇಸು ನದೀತಿತ್ಥಗಾಮದ್ವಾರಾದೀಸು ಚ ಆಗನ್ತುಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಹತ್ಥಪಾಸನಯನತ್ಥಞ್ಚೇವ ಬಹಿಸೀಮಕರಣತ್ಥಞ್ಚ ಆರಾಮಿಕೇ ಚೇವ ಸಮಣುದ್ದೇಸೇ ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಭೇರಿಸಞ್ಞಂ ವಾ ಸಙ್ಖಸಞ್ಞಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಕಿತ್ತನಾನನ್ತರಂ ವುತ್ತಾಯ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿಆದಿಕಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸೀಮಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ. ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇಯೇವ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಬಹಿಕತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥವೀಸನ್ಧಾರಕಂ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸೀಮಾ ಗತಾ ಹೋತಿ.

೧೬೩. ಇಮಂ ಪನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತೇಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜೂಪಸಮ್ಪದಾದೀನಂ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಾನಂ ಸುಖಕರಣತ್ಥಂ ಪಠಮಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ. ತಂ ಪನ ಬನ್ಧನ್ತೇಹಿ ವತ್ತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಹಿ ಬೋಧಿಚೇತಿಯಭತ್ತಸಾಲಾದೀನಿ ಸಬ್ಬವತ್ಥೂನಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕತವಿಹಾರೇ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ ಬಹೂನಂ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠಾನೇ ಅಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಿವಿತ್ತೋಕಾಸೇ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ. ಅಕತವಿಹಾರೇ ಬನ್ಧನ್ತೇಹಿ ಬೋಧಿಚೇತಿಯಾದೀನಂ ಸಬ್ಬವತ್ಥೂನಂ ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೇಸು ವತ್ಥೂಸು ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಿವಿತ್ತೋಕಾಸೇ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಚೇ ಏಕವೀಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಓರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಂ ಬನ್ಧನ್ತೇಹಿ ಸೀಮಮಾಳಕಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಗಾ ಪಾಸಾಣಾ ಠಪೇತಬ್ಬಾ, ನ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಠಿತೇಹಿ ಮಹಾಸೀಮಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ, ನ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ಠಿತೇಹಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ, ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯಮೇವ ಪನ ಠತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಾಯಂ ಬನ್ಧನವಿಧಿ – ಸಮನ್ತಾ ‘‘ಏಸೋ ಪಾಸಾಣೋ ನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಅಥ ತಸ್ಸಾ ಏವ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏವಞ್ಹಿ ‘‘ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಗತಾ ಸಮೂಹನಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಸೀಮನ್ತರಿಕಪಾಸಾಣಾ ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಸೀಮನ್ತರಿಕಾ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಏಕರತನಪ್ಪಮಾಣಾ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಾಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ, ‘‘ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಾಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ವಿಹಾರೋ ಮಹಾ ಹೋತಿ, ದ್ವೇಪಿ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ತತುತ್ತರಿಮ್ಪಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯೋ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ.

ಏವಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ಮಹಾಸೀಮಸಮ್ಮುತಿಕಾಲೇ ಖಣ್ಡಸೀಮತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಸೀಮಾಯಂ ಠತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಅನುಪರಿಯಾಯನ್ತೇಹಿ ಸೀಮನ್ತರಿಕಪಾಸಾಣಾ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ, ತತೋ ಅವಸೇಸನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹನ್ತೇಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾಪಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏವಞ್ಹಿ ‘‘ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಗತಾ ಸಮೂಹನಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಸೀಮನ್ತರಿಕಾಯ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇನ್ತಿ, ಏವಂ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಯಂ ಸೀಮಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಪಠಮಂ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ಖಣ್ಡಸೀಮತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಬದ್ಧಾಸು ಪನ ಸೀಮಾಸು ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಮಹಾಸೀಮಾಯ ವಾ ಠಿತಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಕರೋನ್ತಾನಂ, ಸೀಮನ್ತರಿಕಾಯ ಪನ ಠಿತಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ. ಗಾಮಖೇತ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಪನ ಸೀಮನ್ತರಿಕಾಯ ಠಿತಾ ಕೋಪೇನ್ತಿ. ಸೀಮನ್ತರಿಕಾ ಹಿ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಭಜತಿ.

ಸೀಮಾ ಚ ನಾಮೇಸಾ ನ ಕೇವಲಾ ಪಥವೀತಲೇಯೇವ ಬದ್ಧಾ ಬದ್ಧಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇಪಿ ಕುಟಿಗೇಹೇಪಿ ಲೇಣೇಪಿ ಪಾಸಾದೇಪಿ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇಪಿ ಬದ್ಧಾ ಬದ್ಧಾಯೇವ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ಬನ್ಧನ್ತೇಹಿ ಪಾಸಾಣಪಿಟ್ಠಿಯಂ ರಾಜಿಂ ವಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಉದುಕ್ಖಲಂ ವಾ ಖಣಿತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನಿಮಿತ್ತುಪಗಪಾಸಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೀಮಾ ಪಥವೀಸನ್ಧಾರಕಂ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಓತರತಿ. ನಿಮಿತ್ತಪಾಸಾಣಾ ಯಥಾಠಾನೇ ನ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಮನ್ತತೋ ರಾಜಿ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಚತೂಸು ವಾ ಕೋಣೇಸು ಪಾಸಾಣಾ ವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಾ, ‘‘ಅಯಂ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಕ್ಖರಾನಿ ವಾ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಕೇಚಿ ಉಸೂಯಕಾ ‘‘ಸೀಮಂ ಝಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇನ್ತಿ, ಪಾಸಾಣಾವ ಝಾಯನ್ತಿ, ನ ಸೀಮಾ.

ಕುಟಿಗೇಹೇಪಿ ಭಿತ್ತಿಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ, ಅನ್ತೋಕುಟ್ಟಮೇವ ಸೀಮಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಅನ್ತೋಕುಟ್ಟೇ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥಿ, ಪಮುಖೇ ನಿಮಿತ್ತಪಾಸಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಏವಮ್ಪಿ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಬಹಿ ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇಪಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾಯ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಕುಟಿಗೇಹಂ ಸೀಮಟ್ಠಮೇವ ಹೋತಿ.

ಚತುಭಿತ್ತಿಯಲೇಣೇಪಿ ಬನ್ಧನ್ತೇಹಿ ಕುಟ್ಟಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಾವ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ, ಅನ್ತೋ ಓಕಾಸೇ ಅಸತಿ ಪಮುಖೇಪಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಠಪೇತಬ್ಬಾನಿ, ಏವಂ ಲೇಣಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಚ ಬಹಿ ಚ ಸೀಮಾ ಹೋತಿ.

ಉಪರಿಪಾಸಾದೇಪಿ ಭಿತ್ತಿಂ ಅಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಪಾಸಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಪಮುಖೇಪಿ ಪಾಸಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸಮ್ಮತಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದೇಯೇವ ಹೋತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಬಹೂಸು ಥಮ್ಭೇಸು ತುಲಾನಂ ಉಪರಿ ಕತಪಾಸಾದಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಿಮತಲೇ ಕುಟ್ಟೋ ಯಥಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತುಲಾರುಕ್ಖೇಹಿ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಠಿತೋ, ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಓತರತಿ, ಏಕಥಮ್ಭಪಾಸಾದಸ್ಸ ಪನ ಉಪರಿತಲೇ ಬದ್ಧಾ ಸೀಮಾ. ಸಚೇ ಥಮ್ಭಮತ್ಥಕೇ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸೋ ಹೋತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರತಿ. ಸಚೇ ಪಾಸಾದಭಿತ್ತಿತೋ ನಿಗ್ಗತೇಸು ನಿಯ್ಯೂಹಕಾದೀಸು ಪಾಸಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಪಾಸಾದಭಿತ್ತಿ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಹೋತಿ. ಹೇಟ್ಠಾ ಪನಸ್ಸಾ ಓತರಣಾನೋತರಣಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದೇ ಕಿತ್ತೇನ್ತೇಹಿಪಿ ಭಿತ್ತಿ ಚ ರುಕ್ಖತ್ಥಮ್ಭಾ ಚ ನ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾ, ಭಿತ್ತಿಲಗ್ಗೇ ಪನ ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭೇ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ಕಿತ್ತಿತಾ ಸೀಮಾ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಥಮ್ಭಾನಂ ಅನ್ತೋಯೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಸ್ಸ ಕುಟ್ಟೋ ಉಪರಿಮತಲೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಉಪರಿಪಾಸಾದಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಹತಿ. ಸಚೇ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಬಹಿ ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಪಾಸಾದೋ ಸೀಮಟ್ಠೋ ಹೋತಿ.

ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ತಲಂ ಹೋತಿ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸಾರಹಂ, ತತ್ಥ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ವಿಯ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಪಬ್ಬತೇಪಿ ತೇನೇವ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸೀಮಾ ಓತರತಿ. ತಾಲಮೂಲಕಪಬ್ಬತೇಪಿ ಉಪರಿ ಸೀಮಾ ಬದ್ಧಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರತೇವ. ಯೋ ಪನ ವಿತಾನಸಣ್ಠಾನೋ ಹೋತಿ, ಉಪರಿ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಕಾಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸುಪರಿ ಬದ್ಧಾ ಸೀಮಾ ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತಿ. ಏವಂ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ ಹೋತು ಪಣವಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ, ಯಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವಾ ಮಜ್ಝೇ ವಾ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಬದ್ಧಾ ಸೀಮಾ ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ದ್ವೇ ಕೂಟಾನಿ ಆಸನ್ನೇ ಠಿತಾನಿ, ಏಕಸ್ಸಪಿ ಉಪರಿ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕೂಟನ್ತರಂ ಚಿನಿತ್ವಾ ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಾ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಏಕೋ ಸಪ್ಪಫಣಸದಿಸೋ ಪಬ್ಬತೋ, ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಸೀಮಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಚೇ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಕಾಸಪಬ್ಭಾರಂ ಹೋತಿ, ಸೀಮಾ ನ ಓತರತಿ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣೋ ಸುಸಿರಪಾಸಾಣೋ ಹೋತಿ, ಓತರತಿ, ಸೋ ಚ ಪಾಸಾಣೋ ಸೀಮಟ್ಠೋಯೇವ ಹೋತಿ. ಅಥಾಪಿಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾಲೇಣಸ್ಸ ಕುಟ್ಟೋ ಅಗ್ಗಕೋಟಿಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ, ಓತರತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಉಪರಿ ಚ ಸೀಮಾಯೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ ಪಾರತೋ ಅನ್ತೋಲೇಣಂ ಹೋತಿ, ಬಹಿ ಸೀಮಾ ನ ಓತರತಿ. ಅಥಾಪಿ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ ಓರತೋ ಬಹಿ ಲೇಣಂ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೋ ಸೀಮಾ ನ ಓತರತಿ. ಅಥಾಪಿ ಉಪರಿ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಖುದ್ದಕೋ, ಹೇಟ್ಠಾ ಲೇಣಂ ಮಹನ್ತಂ ಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಂ, ಸೀಮಾ ಉಪರಿಯೇವ ಹೋತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತಿ. ಯದಿ ಪನ ಲೇಣಂ ಖುದ್ದಕಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಸೀಮಾಪರಿಮಾಣಂ, ಉಪರಿ ಸೀಮಾ ಮಹತೀ ನಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತಾ, ಸೀಮಾ ಓತರತಿ. ಅಥ ಲೇಣಂ ಅತಿಖುದ್ದಕಂ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ ನ ಹೋತಿ, ಸೀಮಾ ಉಪರಿಯೇವ ಹೋತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಓತರತಿ. ಸಚೇ ತತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪತತಿ, ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇಪಿ ಹೋತಿ, ಬಹಿ ಪತಿತಂ ಅಸೀಮಾ. ಅಪತಿತಂ ಪನ ಯದಿ ಸೀಮಪ್ಪಮಾಣಂ, ಸೀಮಾ ಹೋತಿಯೇವ.

ಖಣ್ಡಸೀಮಾ ಚ ನೀಚವತ್ಥುಕಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉಚ್ಚವತ್ಥುಕಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸೀಮಾಯೇವ. ಸೀಮಾಯ ಗೇಹಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸೀಮಟ್ಠಕಮೇವ ಹೋತಿ. ಸೀಮಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣನ್ತಿ, ಸೀಮಾಯೇವ. ಓಘೋ ಸೀಮಾಮಣ್ಡಲಂ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೀಮಾಮಾಳಕೇ ಅಟ್ಟಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೀಮಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಮಙ್ಗನದೀ ಹೋತಿ, ಇದ್ಧಿಮಾ ಭಿಕ್ಖು ತತ್ಥ ನಿಸೀದತಿ. ಸಚೇ ಸಾ ನದೀ ಪಠಮಂ ಗತಾ, ಸೀಮಾ ಪಚ್ಛಾ ಬದ್ಧಾ, ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇತಿ. ಅಥ ಪಠಮಂ ಸೀಮಾ ಬದ್ಧಾ, ಪಚ್ಛಾ ನದೀ ಗತಾ, ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಪಥವೀತಲೇ ಠಿತೋ ಪನ ಕೋಪೇತಿಯೇವ.

ಸೀಮಾಮಾಳಕೇ ವಟರುಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸಾಖಾ ವಾ ತತೋ ನಿಗ್ಗತಪಾರೋಹೋ ವಾ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ಪಥವೀತಲಂ ವಾ ತತ್ಥಜಾತರುಕ್ಖಾದೀನಿ ವಾ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ, ಮಹಾಸೀಮಂ ವಾ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತೇ ವಾ ಸಾಖಾಪಾರೋಹಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಬಹಿಟ್ಠಕಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಅನಾಹಚ್ಚ ಠಿತಸಾಖಾದೀಸು ಆರುಳ್ಹಭಿಕ್ಖೂ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಆನೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಮಹಾಸೀಮಾಯ ಜಾತರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾ ವಾ ಪಾರೋಹೋ ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೀಮಾಮಾಳಕೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತೇ ವಾ ಸಾಖಾಪಾರೋಹಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಬಹಿಟ್ಠಕಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಮಾಳಕೇ ಕಮ್ಮೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಮಾಳಕಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಠಿತಸಾಖಾಯ ನಿಸೀದತಿ, ಪಾದಾ ವಾಸ್ಸ ಭೂಮಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ವಾ ಭೂಮಿಂ ಫುಸತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪಾದೇ ಪನ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಞ್ಚ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ಕಮ್ಮಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಞ್ಚ ಲಕ್ಖಣಂ ಪುರಿಮನಯೇಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ತತ್ರ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹತ್ಥಪಾಸಮೇವ ಆನೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಅನ್ತೋಸೀಮತೋ ಪಬ್ಬತೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ರಟ್ಠೋ ಭಿಕ್ಖು ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಆನೇತಬ್ಬೋ. ಇದ್ಧಿಯಾ ಅನ್ತೋಪಬ್ಬತಂ ಪವಿಟ್ಠೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಬಜ್ಝಮಾನಾ ಏವ ಹಿ ಸೀಮಾ ಪಮಾಣರಹಿತಂ ಪದೇಸಂ ನ ಓತರತಿ, ಬದ್ಧಾಯ ಸೀಮಾಯ ಜಾತಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಗತಂ ಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತೀತಿ.

ತಿಯೋಜನಪರಮಂ ಪನ ಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತೇನ ಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ಯಥಾ ಚತೂಸುಪಿ ದಿಸಾಸು ದಿಯಡ್ಢದಿಯಡ್ಢಯೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಪನ ಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ಏಕೇಕದಿಸತೋ ತಿಯೋಜನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಛಯೋಜನಂ ಹೋತೀತಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಚತುರಸ್ಸಂ ವಾ ತಿಕೋಣಂ ವಾ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತೇನ ಯಥಾ ಕೋಣತೋ ಕೋಣಂ ತಿಯೋಜನಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯನ್ತೇನ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ತಿಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸೀಮಾ ಚ ಅಸೀಮಾ ಹೋತಿ.

೧೬೪. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀಪಾರಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ, ಯೋ ಸಮ್ಮನ್ನೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೦) ವಚನತೋ ನದೀಪಾರಸೀಮಾ ನ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ಯತ್ರ ಪನ ಧುವನಾವಾ ವಾ ಧುವಸೇತು ವಾ ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥೇಯೇವ ಅತ್ಥಿ, ಏವರೂಪಂ ನದೀಪಾರಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯತ್ಥಸ್ಸ ಧುವನಾವಾ ವಾ ಧುವಸೇತು ವಾ, ಏವರೂಪಂ ನದೀಪಾರಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತು’’ನ್ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಧುವನಾವಾ ವಾ ಧುವಸೇತು ವಾ ಅಭಿಮುಖತಿತ್ಥೇ ನತ್ಥಿ, ಈಸಕಂ ಉದ್ಧಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಿ, ಏವಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಕರವಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ಗಾವುತಮತ್ತಬ್ಭನ್ತರೇಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ನದೀಪಾರಸೀಮಂ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತೇನ ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಚ ತೀರೇ ಠತ್ವಾ ಉಪರಿಸೋತೇ ನದೀತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಯತ್ತಕಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅಧೋಸೋತೇಪಿ ನದೀತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪರತೀರೇ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ನದೀತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯತ್ತಕಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಯಾವ ಉಪರಿಸೋತೇ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ನದೀತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ, ತಾವ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಹರಿತ್ವಾ ಪಠಮಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಠಿತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಹತ್ಥಪಾಸಗತೇ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ. ನದಿಯಾ ಠಿತಾ ಅನಾಗತಾಪಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಸಮ್ಮುತಿಪರಿಯೋಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನದಿಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಪರತೀರೇ ಚ ಓರಿಮತೀರೇ ಚ ಏಕಸೀಮಾ ಹೋತಿ, ನದೀ ಪನ ಬದ್ಧಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ವಿಸುಂ ನದೀಸೀಮಾ ಏವ ಹಿ ಸಾ.

ಸಚೇ ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ದೀಪಕೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಯ ಕಾತುಕಾಮೇನ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅತ್ತನಾ ಠಿತತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ದೀಪಕಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇ ಚ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಪರತೀರೇ ನದಿಯಾ ಓರಿಮತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಯಾವ ಉಪರಿಸೋತೇ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ನಿಮಿತ್ತಂ, ತಾವ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದೀಪಕಸ್ಸ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ಚ ಓರಿಮನ್ತೇ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಹರಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ದ್ವೀಸು ತೀರೇಸು ದೀಪಕೇಸು ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಬ್ಬೇ ಹತ್ಥಪಾಸಗತೇ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ, ನದಿಯಂ ಠಿತಾ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಸಮ್ಮುತಿಪರಿಯೋಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನದಿಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋ ತೀರದ್ವಯಞ್ಚ ದೀಪಕೋ ಚ ಏಕಸೀಮಾ ಹೋತಿ, ನದೀ ಪನ ನದೀಸೀಮಾಯೇವ.

ಸಚೇ ಪನ ದೀಪಕೋ ವಿಹಾರಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಅಧಿಕತರೋ ಹೋತಿ, ಅಥ ವಿಹಾರಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಉಜುಕಮೇವ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತೇ ದೀಪಕಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೀಪಕಸಿಖರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ಪುನ ದೀಪಕಸ್ಸ ಓರಿಮನ್ತೇ ನಿಮಿತ್ತಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾರಿಮನ್ತೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪರಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಪರತೀರೇ ಸಮ್ಮುಖನಿಮಿತ್ತಮಾದಿಂ ಕತ್ವಾ ಪರತೀರೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ದೀಪಕಸ್ಸ ಪಾರಿಮನ್ತಓರಿಮನ್ತೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಪಠಮಕಿತ್ತಿತನಿಮಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸೀಮಾ ಪಬ್ಬತಸಣ್ಠಾನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ದೀಪಕೋ ವಿಹಾರಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಉದ್ಧಮ್ಪಿ ಅಧೋಪಿ ಅಧಿಕತರೋ ಹೋತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ದೀಪಕಸ್ಸ ಉಭೋಪಿ ಸಿಖರಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನ ನಿಮಿತ್ತಘಟನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸೀಮಾ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಾ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ದೀಪಕೋ ವಿಹಾರಸೀಮಾಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಖುದ್ದಕೋ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಪಠಮೇನ ನಯೇನ ದೀಪಕೇ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಏವಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸೀಮಾ ಪಣವಸಣ್ಠಾನಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ತಾವ ಸೀಮಾಬನ್ಧನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೬೫. ಏವಂ ಬದ್ಧಾ ಪನ ಸೀಮಾ ಕದಾ ಅಸೀಮಾ ಹೋತೀತಿ? ಯದಾ ಸಙ್ಘೋ ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನತಿ, ತದಾ ಅಸೀಮಾ ಹೋತಿ. ಕಥಂ ಪನೇಸಾ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾತಿ? ‘‘ಸೀಮಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ಸಮಾನಸಂವಾಸಸೀಮಾ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬಾ, ಪಚ್ಛಾ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ. ಸೀಮಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮೂಹನನ್ತೇನ ಪಠಮಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮೂಹನ್ತಬ್ಬೋ, ಪಚ್ಛಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಸೀಮಾ ಸಮೂಹನ್ತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪಠಮಂ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬೋ, ಪಚ್ಛಾ ಸೀಮಾ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾತಿ. ಕಥಂ? ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯೋ ಸೋ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮ್ಮತೋ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಸಮೂಹನೇಯ್ಯ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯೋ ಸೋ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮ್ಮತೋ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ತಿಚೀರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಸಮೂಹನತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಏತಸ್ಸ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸ್ಸ ಸಮುಗ್ಘಾತೋ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ. ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮೂಹತೋ ಸೋ ಸಙ್ಘೇನ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೫) –

ಏವಂ ತಾವ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾ ಸಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನೇಯ್ಯ ಸಮಾನಸಂವಾಸಂ ಏಕೂಪೋಸಥಂ, ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಯಾ ಸಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸೀಮಾ ಸಮ್ಮತಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸೀಮಂ ಸಮೂಹನತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಂ ಏಕೂಪೋಸಥಂ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಏತಿಸ್ಸಾ ಸೀಮಾಯ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾಯ ಏಕೂಪೋಸಥಾಯ ಸಮುಗ್ಘಾತೋ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ. ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮೂಹತಾ ಸಾ ಸೀಮಾ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ, ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೬) –

ಏವಂ ಸೀಮಾ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾ.

ಸಮೂಹನನ್ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ತಂ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೪೪) – ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಠತ್ವಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ ನ ಸಮೂಹನ್ತಬ್ಬಾ, ತಥಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಯ ಠತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಪಿ. ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ಪನ ಠಿತೇನ ಖಣ್ಡಸೀಮಾವ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾ, ತಥಾ ಇತರಾಯ ಠಿತೇನ ಇತರಾ. ಸೀಮಂ ನಾಮ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಮೂಹನನ್ತಿ ಪಕತಿಯಾ ಖುದ್ದಕಂ ಪುನ ಆವಾಸವಡ್ಢನತ್ಥಾಯ ಮಹತಿಂ ವಾ ಕಾತುಂ, ಪಕತಿಯಾ ಮಹತಿಂ ಪುನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಿಹಾರೋಕಾಸದಾನತ್ಥಾಯ ಖುದ್ದಕಂ ವಾ ಕಾತುಂ. ತತ್ಥ ಸಚೇ ಖಣ್ಡಸೀಮಞ್ಚ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಞ್ಚ ಜಾನನ್ತಿ, ಸಮೂಹನಿತುಞ್ಚೇವ ಬನ್ಧಿತುಞ್ಚ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಪನ ಜಾನನ್ತಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂ ಅಜಾನನ್ತಾಪಿ ಸಮೂಹನಿತುಞ್ಚೇವ ಬನ್ಧಿತುಞ್ಚ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಂಯೇವ ಜಾನನ್ತಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಬೋಧಿಯಙ್ಗಣಉಪಓಸಥಾಗಾರಾದೀಸು ನಿರಾಸಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ಠತ್ವಾ ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸಮೂಹನಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಟಿಬನ್ಧಿತುಂ ಪನ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೇವ. ಸಚೇ ಬನ್ಧೇಯ್ಯುಂ, ಸೀಮಾಸಮ್ಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅವಿಹಾರಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾ. ಯೇ ಪನ ಉಭೋಪಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ತೇ ನೇವ ಸಮೂಹನಿತುಂ, ನ ಬನ್ಧಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಸೀಮಾ ನಾಮ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ವಾ ಅಸೀಮಾ ಹೋತಿ ಸಾಸನನ್ತರಧಾನೇನ ವಾ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಸೀಮಂ ಅಜಾನನ್ತೇಹಿ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತುಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾ, ಸಾಧುಕಂ ಪನ ಞತ್ವಾಯೇವ ಸಮೂಹನಿತಬ್ಬಾ ಚೇವ ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಾ ಚಾತಿ. ಅಯಂ ತಾವ ಬದ್ಧಸೀಮಾಯ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

೧೬೬. ಅಬದ್ಧಸೀಮಾ ಪನ ಗಾಮಸೀಮಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಸೀಮಾ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾತಿ ತಿವಿಧಾ. ತತ್ಥ ಯಾವತಾ ಏಕಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ, ಅಯಂ ಗಾಮಸೀಮಾ ನಾಮ, ಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೪೭) ನಗರಮ್ಪಿ ನಿಗಮಮ್ಪಿ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯತ್ತಕೇ ಪದೇಸೇ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಗಾಮಭೋಜಕಾ ಬಲಿಂ ಲಭನ್ತಿ, ಸೋ ಪದೇಸೋ ಅಪ್ಪೋ ವಾ ಹೋತು ಮಹನ್ತೋ ವಾ, ಗಾಮಸೀಮಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ನಗರನಿಗಮಸೀಮಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಗಾಮಖೇತ್ತೇ ಏಕಂ ಪದೇಸಂ ‘‘ಅಯಂ ವಿಸುಂಗಾಮೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಾಜಾ ಕಸ್ಸಚಿ ದೇತಿ, ಸೋಪಿ ವಿಸುಂಗಾಮಸೀಮಾ ಹೋತಿಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಚ ಇತರಾ ಚ ಪಕತಿಗಾಮನಗರನಿಗಮಸೀಮಾ ಬದ್ಧಸೀಮಾಸದಿಸಾಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ಪನ ತಿಚೀವರವಿಪ್ಪವಾಸಪರಿಹಾರಂ ನ ಲಭನ್ತಿ.

ಅಗಾಮಕೇ ಪನ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮನ್ತಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಸೀಮಾ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಅಗಾಮಕಂ ನಾಮ ಅರಞ್ಞಂ ವಿಞ್ಝಾಟವೀಆದೀಸು ವಾ ಸಮುದ್ದಮಜ್ಝೇ ವಾ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಅಗಮನಪಥೇ ದೀಪಕೇಸು ಲಬ್ಭತಿ. ಸಮನ್ತಾ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾತಿ ಮಜ್ಝೇ ಠಿತಾನಂ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾ ವಿನಿಬ್ಬೇಧೇನ ಚುದ್ದಸ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಏಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಸೀಮಾ ಪರಿಸವಸೇನ ವಡ್ಢತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಬ್ಭನ್ತರಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇ ಸಙ್ಘಾ ವಿಸುಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಸತ್ತಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಞ್ಞಮೇಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಉಪಚಾರತ್ಥಾಯ ಠಪೇತಬ್ಬಂ.

೧೬೭. ಯಾ ಪನೇಸಾ ‘‘ಸಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಅಸೀಮಾ, ಸಬ್ಬೋ ಸಮುದ್ದೋ ಅಸೀಮೋ, ಸಬ್ಬೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಅಸೀಮೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೭) ಏವಂ ನದೀಆದೀನಂ ಬದ್ಧಸೀಮಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ನದಿಯಾ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮುದ್ದೇ ವಾ ಜಾತಸ್ಸರೇ ವಾ ಯಂ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಾ, ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಾನಸಂವಾಸಾ ಏಕೂಪೋಸಥಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೪೭) ವುತ್ತಾ, ಅಯಂ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾ ನಾಮ. ತತ್ಥ ನದೀ ನದೀನಿಮಿತ್ತೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾವ, ಸಮುದ್ದೋಪಿ ಪಾಕಟೋಯೇವ. ಯೋ ಪನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಖಣಿತ್ವಾ ಅಕತೋ ಸಯಂಜಾತೋ ಸೋಬ್ಭೋ ಸಮನ್ತತೋ ಆಗತೇನ ಉದಕೇನ ಪೂರಿತೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯತ್ಥ ನದಿಯಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ಉದಕಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಜಾತಸ್ಸರೋ ನಾಮ. ಯೋಪಿ ನದಿಂ ವಾ ಸಮುದ್ದಂ ವಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಉದಕೇನ ಖತೋ ಸೋಬ್ಭೋ ಏತಂ ಲಕ್ಖಣಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಜಾತಸ್ಸರೋಯೇವ. ಏತೇಸು ನದೀಆದೀಸು ಯಂ ಠಾನಂ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಅಯಂ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾ ನಾಮ.

ಕಥಂ ಪನ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ? ಯಥಾ ಅಕ್ಖಧುತ್ತಾ ದಾರುಗುಳಂ ಖಿಪನ್ತಿ, ಏವಂ ಉದಕಂ ವಾ ವಾಲುಕಂ ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸಬ್ಬಥಾಮೇನ ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಯತ್ಥ ಏವಂ ಖಿತ್ತಂ ಉದಕಂ ವಾ ವಾಲುಕಾ ವಾ ಪತತಿ, ಅಯಮೇಕೋ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೋ, ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಕಮ್ಮಂ ಕೋಪೇತಿ. ಯಾವ ಪರಿಸಾ ವಡ್ಢತಿ, ತಾವ ಸೀಮಾಪಿ ವಡ್ಢತಿ, ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತತೋ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೋಯೇವ ಪಮಾಣಂ, ಅಯಂ ಪನ ಏತೇಸಂ ನದೀಆದೀನಂ ಅನ್ತೋಯೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಬಹಿ. ತಸ್ಮಾ ನದಿಯಾ ವಾ ಜಾತಸ್ಸರೇ ವಾ ಯತ್ತಕಂ ಪದೇಸಂ ಪಕತಿವಸ್ಸಕಾಲೇ ಚತೂಸು ಮಾಸೇಸು ಉದಕಂ ಓತ್ಥರತಿ, ಸಮುದ್ದೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಪಕತಿವೀಚಿಯೋ ಓಸರಿತ್ವಾ ಸಣ್ಠಹನ್ತಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿ, ತತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಾದಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ವಾ ಗಿಮ್ಹೇ ವಾ ನದೀಜಾತಸ್ಸರೇಸು ಸುಕ್ಖೇಸುಪಿ ಸಾ ಏವ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸುಕ್ಖೇ ಜಾತಸ್ಸರೇ ವಾಪಿಂ ವಾ ಖಣನ್ತಿ, ವಪ್ಪಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಗಾಮಖೇತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಾ ಪನೇಸಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ತತೋ ಬಹಿ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಅನ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ.

ಅಯಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೋ – ಸಚೇ ನದೀ ನಾತಿದೀಘಾ ಹೋತಿ, ಪಭವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಮುಖದ್ವಾರಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಙ್ಘೋ ನಿಸೀದತಿ, ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾಯ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಸಕಲಾಪಿ ನದೀ ಏತೇಸಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಹೋತಿ. ಯಂ ಪನ ಮಹಾಸುಮತ್ಥೇರೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೋಜನಂ ಪವತ್ತಮಾನಾಯೇವ ನದೀ, ತತ್ರಾಪಿ ಉಪರಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಪಹಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಡ್ಢಯೋಜನೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ, ತಂ ಮಹಾಪದುಮತ್ಥೇರೇನೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಭಗವತಾ ಹಿ ‘‘ತಿಮಣ್ಡಲಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೬೯೨) ಇದಂ ನದಿಯಾ ಪಮಾಣಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಯೋಜನಂ ವಾ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಯಾ ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾ ನದೀ, ತಸ್ಸಾ ಪಭವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಚ ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ ಅಞ್ಞೋ ಉದಕುಕ್ಖೇಪೋ ಸೀಮನ್ತರಿಕತ್ಥಾಯ ಠಪೇತಬ್ಬೋ, ತತೋ ಅಧಿಕಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ, ಊನಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಜಾತಸ್ಸರಸಮುದ್ದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ನದಿಯಾ ಪನ ‘‘ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಗತೇಹಿ ಸಚೇ ನದೀ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತಿ ಸಮತಿತ್ತಿಕಾ, ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋನದಿಯಂಯೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ನಾವಾಯಪಿ ಠತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪನ ನಾವಾಯ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಉದಕುಕ್ಖೇಪಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ಸೀಮಾ. ತಂ ನಾವಾ ಸೀಘಮೇವ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ, ಏವಂ ಸತಿ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಸೀಮಾಯ ಞತ್ತಿ, ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಅನುಸಾವನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಾವಂ ಅರಿತ್ತೇನ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಜಾತರುಕ್ಖೇ ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಬದ್ಧಅಟ್ಟಕೇಪಿ ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಜಾತರುಕ್ಖೇಪಿ ಠಿತೇಹಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾ ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಪಾರೋಹೋ ವಾ ಬಹಿನದೀತೀರೇ ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ವಾ ಗಾಮಸೀಮಾಯ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಸೀಮಂ ವಾ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಸಾಖಂ ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಬಹಿನದೀತೀರೇ ಜಾತರುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಪವಿಟ್ಠಸಾಖಾಯ ವಾ ಪಾರೋಹೇ ವಾ ನಾವಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಸೀಮಾ ವಾ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾ, ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಾಸ್ಸ ಬಹಿಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವೋ ನಾಸೇತಬ್ಬೋ. ನದೀತೀರೇ ಪನ ಖಾಣುಕಂ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಬದ್ಧನಾವಾಯ ನ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ನದಿಯಂ ಸೇತುಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಚೇ ಅನ್ತೋನದಿಯಂಯೇವ ಸೇತು ಚ ಸೇತುಪಾದಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಸೇತುಮ್ಹಿ ಠಿತೇಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸೇತು ವಾ ಸೇತುಪಾದಾ ವಾ ಬಹಿತೀರೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸೀಮಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಸೇತುಪಾದಾ ಅನ್ತೋ, ಸೇತು ಪನ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ತೀರಾನಂ ಉಪರಿಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ, ವಟ್ಟತಿ.

ಅನ್ತೋನದಿಯಂ ಪಾಸಾಣೋ ವಾ ದೀಪಕೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಯತ್ತಕಂ ಪದೇಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ಪಕತಿವಸ್ಸಕಾಲೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಚತೂಸು ಮಾಸೇಸು ಉದಕಂ ಓತ್ಥರತಿ, ಸೋ ನದೀಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಅತಿವುಟ್ಠಿಕಾಲೇ ಓಘೇನ ಓತ್ಥತೋಕಾಸೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ನದಿತೋ ಮಾತಿಕಂ ನೀಹರನ್ತಾ ನದಿಯಂ ಆವರಣಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಂ ಚೇ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ವಿನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಾ ಉದಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಆವರಣೇನ ವಾ ಕೋಟ್ಟಕಬನ್ಧನೇನ ವಾ ಸೋತಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಉದಕಂ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ, ಅಪ್ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಆವರಣಮತ್ತಕೇಪಿ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಆವರಣಪ್ಪದೇಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪಾಸಾಣದೀಪಕಪ್ಪದೇಸೋ ವಿಯ ಉದಕೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರೀಯತಿ, ತತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ. ಸೋ ಹಿ ನದೀಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ನದಿಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ತಳಾಕಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾಳಿಬದ್ಧಾ ಉದಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಳಾಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಉಪರಿ ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನೇ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಛಡ್ಡಿತೋದಕಂ ನದಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸನ್ದನಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಟ್ಟತಿ. ದೇವೇ ಅವಸ್ಸನ್ತೇ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹೇಸು ವಾ ಸುಕ್ಖನದಿಯಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ನದಿತೋ ನೀಹಟಮಾತಿಕಾಯ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಸಾ ಕಾಲನ್ತರೇನ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ನದೀ ಹೋತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಕಾಚಿ ನದೀ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮಸೀಮಂ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪವತ್ತತಿ, ನದೀಯೇವ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ವಿಹಾರಸೀಮಂ ಓತ್ಥರತಿ, ವಿಹಾರಸೀಮಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಸಮುದ್ದೇಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಯಂ ಪದೇಸಂ ಉದ್ಧಂ ವಡ್ಢನಉದಕಂ ವಾ ಪಕತಿವೀಚಿ ವಾ ವೇಗೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಓತ್ಥರತಿ, ತತ್ಥ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪದೇಸೇ ಪಕತಿವೀಚಿಯೋ ಓಸರಿತ್ವಾ ಸಣ್ಠಹನ್ತಿ, ಸೋ ಉದಕನ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋ ಸಮುದ್ದೋ ನಾಮ, ತತ್ಥ ಠಿತೇಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಊಮಿವೇಗೋ ಬಾಧತಿ, ನಾವಾಯ ವಾ ಅಟ್ಟಕೇ ವಾ ಠತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ತೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ನದಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಮುದ್ದೇ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಕದಾಚಿ ಊಮಿಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಓತ್ಥರನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ನ ಓತ್ಥರನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸೋ ಹಿ ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಚೇ ಪನ ವೀಚೀಸು ಆಗತಾಸುಪಿ ಅನಾಗತಾಸುಪಿ ಪಕತಿಉದಕೇನೇವ ಓತ್ಥರೀಯತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ದೀಪಕೋ ವಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ದೂರೇ ಹೋತಿ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಅಗಮನಪಥೇ, ಅರಞ್ಞಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ತೇಸಂ ಗಮನಪರಿಯನ್ತಸ್ಸ ಓರತೋ ಪನ ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಗಾಮಸೀಮಂ ಅಸೋಧೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮುದ್ದೋ ಗಾಮಸೀಮಂ ವಾ ನಿಗಮಸೀಮಂ ವಾ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಮುದ್ದೋವ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ವಿಹಾರಸೀಮಂ ಓತ್ಥರತಿ, ವಿಹಾರಸೀಮಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಜಾತಸ್ಸರೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇಹಿ ಯತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ವಸ್ಸೇ ಪಚ್ಛಿನ್ನಮತ್ತೇ ಪಿವಿತುಂ ವಾ ಹತ್ಥಪಾದೇ ವಾ ಧೋವಿತುಂ ಉದಕಂ ನ ಹೋತಿ, ಸುಕ್ಖತಿ, ಅಯಂ ನ ಜಾತಸ್ಸರೋ, ಗಾಮಖೇತ್ತಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯತ್ಥ ಪನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ಉದಕಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಮೇವ ಜಾತಸ್ಸರೋ. ತಸ್ಸ ಯತ್ತಕೇ ಪದೇಸೇ ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸೇ ಉದಕಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕಂ, ಅಟ್ಟಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಿತೇಹಿಪಿ ಜಾತಸ್ಸರಸ್ಸ ಅನ್ತೋಜಾತರುಕ್ಖಮ್ಹಿ ಬದ್ಧಅಟ್ಟಕೇಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣದೀಪಕೇಸು ಪನೇತ್ಥ ನದಿಯಂ ವುತ್ತಸದಿಸೋವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಸಮವಸ್ಸದೇವಕಾಲೇ ಪಹೋನಕಜಾತಸ್ಸರೋ ಪನ ಚೇಪಿ ದುಬ್ಬುಟ್ಠಿಕಕಾಲೇ ವಾ ಗಿಮ್ಹಹೇಮನ್ತೇಸು ವಾ ಸುಕ್ಖತಿ, ನಿರುದಕೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೋ ಜಾತಸ್ಸರೋ ಸುಕ್ಖೋ ಅನೋದಕೋ ಗಾಮಖೇತ್ತಂಯೇವ ಭಜತೀ’’ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಉದಕತ್ಥಾಯ ಆವಾಟಂ ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀಆದೀನಿ ವಾ ಖಣನ್ತಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಅಜಾತಸ್ಸರೋ ಹೋತಿ, ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಲಾಬುತಿಪುಸಕಾದಿವಪ್ಪೇ ಕತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಚೇ ಪನ ನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಥಲಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಪಾಳಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಮೇವ ನಂ ಮಹಾತಳಾಕಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೋಪಿ ಅಜಾತಸ್ಸರೋ ಹೋತಿ, ಗಾಮಸೀಮಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಲೋಣೀಪಿ ಜಾತಸ್ಸರಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಉದಕಟ್ಠಾನೋಕಾಸೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಅಯಂ ಅಬದ್ಧಸೀಮಾಯ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಇತಿ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯಸಙ್ಗಹೇ

ಸೀಮಾವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ.