೪. ಪಾಚಿತ್ತಿಯಕಣ್ಡಂ

೧. ಲಸುಣವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಲಸುಣಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೯೭. ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇಸು ಲಸುಣವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಬದರಸಾಳವಂ ನಾಮ ಬದರಫಲಾನಿ ಸುಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಬ್ಯಞ್ಜನವಿಕತಿ. ಆಮಕಮಾಗಧಲಸುಣಞ್ಚೇವ, ಅಜ್ಝೋಹರಣಞ್ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೭೯೯-೮೧೨. ದುತಿಯಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನಿ.

೮೧೫. ಛಟ್ಠೇ ಪಾಳಿಯಂ ಆಸುಮ್ಭಿತ್ವಾತಿ ಪಾತೇತ್ವಾ.

೮೧೭. ದಧಿಮತ್ಥೂತಿ ದಧಿಮ್ಹಿ ಪಸನ್ನೋದಕಂ. ರಸಖೀರಾದೀನನ್ತಿ ಮಂಸರಸಖೀರಾದೀನಂ. ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಾನಂ, ಪಾನೀಯಸ್ಸ ವಾ ವಿಧೂಪನಸ್ಸ ವಾ ಗಹಣನ್ತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೮೨೨. ಸತ್ತಮೇ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ವಿನಾ ಲದ್ಧಂ. ಪುಬ್ಬಾಪರವಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಸಯಂ ಕರಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಇದಂ ಕಾರಾಪನೇ ದುಕ್ಕಟವಚನೇನ ವಿರುಜ್ಝನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಹೀ’’ತಿಆದಿ, ‘‘ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇನ ವಾ ವಿರುಜ್ಝನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಿ ಹಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧಮೇವಾತಿ. ಆಮಕಧಞ್ಞವಿಞ್ಞಾಪನಾದಿ, ತಂ ಭಜ್ಜನಾದಿನಾ ಅಜ್ಝೋಹರಣನ್ತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೮೨೪. ಅಟ್ಠಮೇ ನಿಬ್ಬಿಟ್ಠೋತಿ ಲದ್ಧೋ. ಕೇಣೀತಿ ರಞ್ಞೋ ದಾತಬ್ಬೋ ಆಯೋ, ಆಯುಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕಂ ಠಾನನ್ತರ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಠಾನನ್ತರನ್ತಿ ಚ ಗಾಮಜನಪದಾಣಾಯತ್ತಂ. ವಳಞ್ಜಿಯಮಾನತಿರೋಕುಟ್ಟಾದಿತಾ, ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರಾದೀನಂ ಛಡ್ಡನಾದೀತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೮೩೦. ನವಮೇ ‘‘ಮತ್ಥಕಚ್ಛಿನ್ನನಾಳಿಕೇರಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಹರಿತೂಪರಿ ಛಡ್ಡನಮೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಯತ್ಥ ಚ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತತ್ಥ ಹರಿತೇ ವಚ್ಚಾದಿಂ ಕಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಏವ. ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನೀನಂ.

೮೩೬-೭. ದಸಮೇ ತೇಸಂಯೇವಾತಿ ಯೇಸಂ ನಿಚ್ಚಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಆರಾಮೇ ಠತ್ವಾತಿ ಠಿತನಿಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಏವ ಠತ್ವಾ ಸಮನ್ತತೋ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾಪಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಠಿತಟ್ಠಾನತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತಂ ಪನ ‘‘ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಗಮನಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾ, ಅನಾಪತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಗಮನಾಯ ಅವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನಚ್ಚಾದಿತಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತಕಾರಣಾ ಗಮನಂ, ದಸ್ಸನಾದಿ ಚಾತಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಲಸುಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಅನ್ಧಕಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೪೧. ದುತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ದಾನೇ ವಾತಿ ದಾನನಿಮಿತ್ತಂ. ರತ್ತನ್ಧಕಾರೇ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಾನಾದಿ, ರಹೋಪೇಕ್ಖಾ, ಸಹಾಯಾಭಾವೋತಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೮೪೨-೮೫೦. ದುತಿಯಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನಾನಿ.

೮೫೪. ಪಞ್ಚಮೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸ್ಸ ಅನೋಕಾಸೇತಿ ಊರುಬದ್ಧಾಸನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೋನಕೇ. ಪುರೇಭತ್ತಂ ಅನ್ತರಘರೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕಪ್ಪಹೋನಕಾಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತಕಾರಣಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೮೬೦-೮೭೯. ಛಟ್ಠಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನಾನಿ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಅನ್ಧಕಾರವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೮೩-೮೮೭. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮದುತಿಯಾನಿ ಉತ್ತಾನಾನಿ.

೮೯೩. ತತಿಯೇ ವಿಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾತಿ ವಿಜಟೇತ್ವಾ. ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇತಿ ವಿಸಿಬ್ಬನದಿವಸತೋ ಪಞ್ಚ ದಿವಸೇ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇ. ಅನ್ತೋಪಞ್ಚಾಹೇ ಪನ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ ಏವ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಚತೂಹಪಞ್ಚಾಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಚೀವರಂ ಸಿಬ್ಬನತ್ಥಾಯ ವಿಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಾತಿಕ್ಕಮೋ, ಅನನುಞ್ಞಾತಕಾರಣಾ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೯೦೦. ಚತುತ್ಥೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಪರಿವತ್ತನಂ, ಅನನುಞ್ಞಾತಕಾರಣಾ ಪಞ್ಚಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೯೦೩. ಪಞ್ಚಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೯೦೯. ಛಟ್ಠೇ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಸ್ಸ ಸಙ್ಘೇ ಪರಿಣತತಾ, ವಿನಾ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನೇನ ಅನ್ತರಾಯಕರಣನ್ತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೯೧೧. ಸತ್ತಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೯೧೬. ಅಟ್ಠಮೇ ಕುಮ್ಭಥೂಣಂ ನಾಮ ಕುಮ್ಭಸದ್ದೋ, ತೇನ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ಕುಮ್ಭಥೂಣಿಕಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಘಟಕೇನ ಕೀಳನಕಾ’’ತಿ. ದೀಘನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಚತುರಸ್ಸಅಮ್ಬಣಕತಾಳ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ರುಕ್ಖಸಾರಾದಿಮಯಂ ಅನ್ತೋಛಿದ್ದಂ ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಚಮ್ಮೋನದ್ಧಂ ವಾದಿತಭಣ್ಡಂ, ಯಂ ‘‘ಬಿಮ್ಬಿಸಕ’’ನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ವಾದೇನ್ತಾಪಿ ಕುಮ್ಭಥೂಣಿಕಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಬಿಮ್ಬಿಸಕವಾದಿತಕಾತಿಪಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ.

೯೧೮. ಪಾಳಿಯಂ ಕಪ್ಪಕತನ್ತಿ ಕಪ್ಪಕತಂ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನೂಪಗಂ. ಸಮಣಚೀವರತಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತಾನಂ ದಾನನ್ತಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ.

೯೨೧-೯೩೧. ನವಮದಸಮಾನಿ ಉತ್ತಾನಾನೇವ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ನಗ್ಗವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

೪. ತುವಟ್ಟವಗ್ಗೋ

೧೦. ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೭೬. ತುವಟ್ಟವಗ್ಗಸ್ಸ ದಸಮೇ ಚಾರಿಕಾಯ ಅಪಕ್ಕಮನಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಮೇವ. ಪಣ್ಣತ್ತಿವಿಜಾನನಚಿತ್ತೇನ ಸಚಿತ್ತಕತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಲೋಕವಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ತುವಟ್ಟವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೯೭೮. ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪಾಟೇಕ್ಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ಗೀವಾಯ ಪರಿವತ್ತನಪ್ಪಯೋಗಗಣನಾಯ.

೧೦೧೫. ನವಮೇ ಹತ್ಥಿಆದೀಸು ಸಿಪ್ಪ-ಸದ್ದೋ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ತಥಾ ಆಥಬ್ಬಣಾದೀಸು ಮನ್ತ-ಸದ್ದೋ. ತತ್ಥ ಆಥಬ್ಬಣಮನ್ತೋ ನಾಮ ಆಥಬ್ಬಣವೇದವಿಹಿತೋ ಪರೂಪಘಾತಕರೋ ಮನ್ತೋ. ಖೀಲನಮನ್ತೋ ನಾಮ ವೇರಿಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಸಾರದಾರುಮಯಂ ಖೀಲಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಆಕೋಟನಮನ್ತೋ. ಅಗದಪ್ಪಯೋಗೋ ವಿಸಪ್ಪಯೋಜನಂ. ನಾಗಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಸಪ್ಪಾನಂ ಪವೇಸನಿವಾರಣತ್ಥಂ ಮಣ್ಡಲಬನ್ಧಮನ್ತೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚಿತ್ತಾಗಾರವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

೧೦೨೫-೧೧೧೬. ಆರಾಮವಗ್ಗೇ, ಗಬ್ಭಿನಿವಗ್ಗೇ ಚ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೮. ಕುಮಾರಿಭೂತವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೯. ಅಟ್ಠಮವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಬ್ಬಪಠಮಾ ದ್ವೇ ಮಹಾಸಿಕ್ಖಮಾನಾತಿ ಗಬ್ಭಿನಿವಗ್ಗೇ (ಪಾಚಿ. ೧೦೬೭ ಆದಯೋ) ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ವುತ್ತಾ ದ್ವೇ. ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಾದೀಸು ಅಞ್ಞಥಾ ವುತ್ತೇ ಕಮ್ಮಂ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೧೬೭. ಏಕಾದಸಮೇ ಪಾರಿವಾಸಿಯೇನ ಛನ್ದದಾನೇನಾತಿ ಪರಿವುತ್ಥೇನ ನವಿಕಪ್ಪವುತ್ಥೇನ ವಿಗತೇನ ಛನ್ದದಾನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಛನ್ದವಿಸ್ಸಜ್ಜನಮತ್ತೇನ ವಾ.

೧೧೬೮. ‘‘ವುಟ್ಠಿತಾಯಾ’’ತಿ ಏತೇನ ‘‘ಇದಾನಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಾಯೇನ ಅವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಯಪಿ ಪರಿಸಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಛನ್ದಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅವುಟ್ಠಿತಾಯಾ’’ತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಅವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯಾ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಚ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾರಿವಾಸಿಕಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನೇನ ಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೧೮೩) ವುತ್ತತ್ತಾ, ತದಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ ‘‘ಪಾರಿವಾಸಿಯಪಾರಿಸುದ್ಧಿದಾನಂ ನಾಮ ಪರಿಸಾಯ ವುಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೧೮೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ‘‘ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಯಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಕುಮಾರಿಭೂತವಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಮೋ.

೧೧೮೧. ಛತ್ತವಗ್ಗೋ ಉತ್ತಾನೋ ಏವ.

ಖುದ್ದಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.