೩. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೋ

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೭. ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವೇದಯಾಮಹನ್ತಿ ಜಾನಾಪೇಮಿ ಅಹಂ, ಆರೋಚೇಮೀತಿಅತ್ಥೋ. ಅನುಭವಾಮೀತಿಪಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಪುರಿಮಂ ಪನ ಪಸಂಸನ್ತಿ ಆರೋಪನವಚನತ್ತಾ. ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಪರಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ತದಹೇವ ಪುನ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮಸ್ಸ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಪರಿಹಾರತ್ಥಮ್ಪೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

‘‘ಸಭಾಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ವಿಸಭಾಗಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ವತ್ತಂ ಅಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಏವ ಕಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ‘‘ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಜ್ಝಾಯಾದಿಸದ್ದಸವನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮಾ’’ತಿ ಇದಂ ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಗುಮ್ಬೇನ ವಾತಿಆದಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರವಿಜಹನತ್ಥಂ.

‘‘ಸೋಪಿ ಕೇನಚಿ ಕಮ್ಮೇನ ಪುರೇ ಅರುಣೇ ಏವ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆರೋಚನಾಯ ಕತಾಯ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಿಹಾರಗತೇಸು ಊನೇ ಗಣೇ ಚರಣದೋಸೋ ವಾ ವಿಪ್ಪವಾಸದೋಸೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ ಆರೋಚಿತತ್ತಾ ಸಹವಾಸಸ್ಸಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಞ್ಚಾ’’ ತಿಆದಿ. ಅಬ್ಭಾನಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕತಮ್ಪಿ ಅಕತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೦೨. ಸುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಸಭಾಗಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅನಾಪನ್ನಸ್ಸ, ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ವಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನೇ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋ ಸಙ್ಘೇನ ಉದಾಯಿ ಭಿಕ್ಖು ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ… ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾ’’ತಿ ಇದಂ ಕರಣವಸೇನ ವಿಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಅಥ ವಾ ‘‘ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸನಾ ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉತ್ತರಪದೇನ ಸಹ ಪಚ್ಚತ್ತವಸೇನೇವ ಯೋಜೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

‘‘ಉದಾಯಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ…ಪೇ… ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅನ್ತರಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಹೇತುಭೂತಾಯ ಉದಾಯಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮೂಲಾಯ ಪಟಿಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಮೂಲದಿವಸೇ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಂ ದೇತೂತಿ ಯೋಜನಾ. ಆವಿಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋತಿ ತಸ್ಸ ಅತೇಕಿಚ್ಛಭಾವಂ ತೇನೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾಕಟಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಲಜ್ಜಿಗಣತೋ ವಿಯೋಜನವಸೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋ.

ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಾದಿವಸೇನ ಏಕದಿವಸೇ ಆಪನ್ನಾ ಸತಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ದಸಸತನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ರತ್ತಿಸತಂ ಛಾದಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಸಬ್ಬಪರಿವಾಸಕಮ್ಮವಾಚಾವಸಾನೇತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸಾನಂ, ತಿಣ್ಣಂ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಾನಞ್ಚಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪರಿವಾಸಾನಂ ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೇ ವುತ್ತನಯೇನ.

ವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪೀತಿ ಬಹಿಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಹಾರೂಪಚಾರತೋಪಿ. ‘‘ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಇದಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸವನೂಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮನಂ ವುತ್ತಂ. ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ಗಾಮೂಪಚಾರೇ ಠಿತಾಪಿ ತತ್ಥ ದಸ್ಸನಸವನೂಪಚಾರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ನ ಕರೋನ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಪವಿಟ್ಠಾನಂ ವಸೇನ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿವಾಸನಗಾಮೇ. ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಆರೋಚೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತಥಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ. ‘‘ಸಮ್ಮನ್ನಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಮತಾಯ ಸಹವಾಸೇಪಿ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸಿತಸ್ಸಾತಿ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸಿತಸ್ಸ ಪುನ ಪರಿವುತ್ಥಪರಿವಾಸಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಿಸ್ಸನ್ನನ್ತಿ ಮೂಲಾಪತ್ತಿಯಾ ಸಹ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅನ್ತರಾಪತ್ತೀನಞ್ಚ.

೧೦೮. ಸಚೇ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾತಿ ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನಾಪನ್ನಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಪಞ್ಚಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಾರೇ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಕಥಾಯಂ ‘‘ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಾರತ್ತಂ ಮಾನತ್ತಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾಕಮ್ಮವಾಚಾನನ್ತರಮೇವ ದಾತುಂ ವುತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ. ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸಿತಸ್ಸ ಪನ ಪಞ್ಚದಿವಸಾನಿ ಪರಿವಸಿತ್ವಾ ಯಾಚಿತಸ್ಸ ಮಾನತ್ತಚರಣಕಾಲೇ ಆಪನ್ನಾಯ ತತಿಯಾಯ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಮಾನತ್ತದಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಏವಞ್ಚ ದಿನ್ನಮಾನತ್ತಸ್ಸ ಏಕೇನ ಛಾರತ್ತೇನ ಪುಬ್ಬೇ ದಿನ್ನಮಾನತ್ತಾಹಿ ತೀಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಸಹ ಚತಸ್ಸನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತೀನಂ ಮಾನತ್ತಂ ಚಿಣ್ಣಮೇವ ಹೋತಿ. ಇಮಿನಾ ಪನ ನಯೇನ ಅಬ್ಭಾನಾರಹಕಾಲೇ ಆಪನ್ನಾಯ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ, ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಾರೇ ಅನ್ತರಾಪತ್ತೀಸು ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇದಂ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚೇಕಪರಿವಾಸದಾನಮಾನತ್ತದಾನಅಬ್ಭಾನಾನಿ ಏಕೇಕಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಚತಸ್ಸೋ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಮಾನತ್ತದಾನಅಬ್ಭಾನಾನಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನೇ ಏಕತ್ತಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೨೫. ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಅನ್ತರಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸದಾನಸ್ಸ ಕಾರಣವಚನಂ, ನ ಪನ ಚಿಣ್ಣಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾನಂ ಮಕ್ಖಿತಭಾವಸ್ಸ, ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಯಾ ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನೇ ಕತೇಪಿ ತೇಸಂ ಮಕ್ಖಿತಭಾವಸಮ್ಭವತೋ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಾನತ್ತಚಿಣ್ಣದಿವಸಾಪಿ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಮಕ್ಖಿತಾವ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸಾನನ್ತರಂ ‘‘ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ಚಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ತೇನೇವಾ’’ತಿಆದಿ.

ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೩೪. ‘‘ಏಕಾಪತ್ತಿಮೂಲಕಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ದ್ವೀಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ’’ತಿಆದಿನಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುನ್ತಿ ಅಜಾನನಾದಿನಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಪಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮಾನತ್ತಾರಹತಾವಚನೇನ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ‘‘ಏಕಸ್ಸ, ಆವುಸೋ, ಮಾಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖು ಮಾನತ್ತಾರಹೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೧೫೩) ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಏಕಸ್ಸ ಅಜಾನನಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾಸಸ್ಸ ಪರಿವಾಸಾರಹೋ ನ ಹೋತಿ, ಕೇವಲಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಾಳಿಯಂ ಮಕ್ಖಧಮ್ಮೋತಿ ಮದ್ದಿತುಕಾಮತಾ. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ಪರಿವಾಸದಾನಾದಿಸಬ್ಬವಿನಿಚ್ಛಯಸ್ಸ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ತಾ ಪನೇಸ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕೋತಿ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಖನ್ಧಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.