೩. ಉದಾಯಿವಗ್ಗೋ

೧-೨. ಬೋಧಾಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೦೨-೨೦೩. ಕಿತ್ತಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ ಬುಜ್ಝನಕಅಙ್ಗಾ ನಾಮ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬುಜ್ಝನಕಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಙ್ಗಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಲಭನ್ತಿ. ಮಿಸ್ಸಕಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಿತಾ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಿತಾತಿ ಕತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಕಥಿತೋ ಗಣನಾಮತ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ನ ಭೂಮನ್ತರಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ವಿಪಸ್ಸನಾದಿಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವಾ.

೩-೫. ಠಾನಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೦೪-೨೦೬. ಕಾಮರಾಗೇನ ಗಧಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಭೂತಾ ಕಾಮರಾಗಟ್ಠಾನಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಧಮ್ಮಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಆರಮ್ಮಣೇನೇವ ಕಥಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ ಏತೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನೇವ, ಅಥ ಖೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯವಸೇನಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಠಮವಗ್ಗಸ್ಸ ಹಿ ದುತಿಯೇ ಸುತ್ತೇ ಉಪನಿಸ್ಸಯವಸೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಮಿಸ್ಸಕಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಿತಾ ಅವಿಭಾಗೇನೇವ ಕಥಿತತ್ತಾ. ಅಪರಿಹಾನಿಯೇತಿ ತೀಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಹಿ ಅಪರಿಹಾನಾವಹೇ.

೬-೭. ತಣ್ಹಕ್ಖಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೦೭-೨೦೮. ‘‘ಸೋ ಮಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಭಗವತಾ ಓಸಾಪಿತದೇಸನಂ. ಪತ್ಥಟತ್ತಾ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಂ ಗತತ್ತಾ. ಮಹನ್ತಭಾವನ್ತಿ ಭಾವನಾವಸೇನೇವ ಮಹತ್ತಂ ಗತತ್ತಾ. ತತೋ ಏವ ವಡ್ಢಿಪ್ಪಮಾಣಾ. ನೀವರಣವಿಗಮೇ ಸಮ್ಭವತೋ ಪಚ್ಚಯತೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ವಿಗತೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ನೀವರಣಾನಂ ದೂರೀಭಾವೇನ ಬ್ಯಾಪಾದವಿರಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ. ತಣ್ಹಾಮೂಲಕನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಂ. ಯಞ್ಹಿ ತಣ್ಹಾಸಹಗತಂ ಅಸಹಗತಮ್ಪಿ ತಣ್ಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಣ್ಹಾಮೂಲಕಂ. ಪಹೀಯತಿ ಅನುಪ್ಪಾದಪ್ಪಹಾನೇನ. ತಣ್ಹಾದೀನಂಯೇವ ಖಯಾ, ನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಖಯಾ. ಏತೇಹಿ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾದಿಪದೇಹಿ.

೮. ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೯. ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನ್ತೀತಿ ನಿಬ್ಬೇಧಾ, ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನಧಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಾದಯೋ, ತಪ್ಪರಿಯಾಪನ್ನತಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗೇ ಗತೋ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯೋ, ತಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನಕೋಟ್ಠಾಸಿಯ’’ನ್ತಿ. ಭಾವೇತ್ವಾ ಠಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ. ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಗ್ಗಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಮಿಸ್ಸಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ತೇಹೀತಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಹಿ ಭಾವಿತಂ ಚಿತ್ತಂ. ತೇ ವಾ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ಫಲಚಿತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಲೋಕುತ್ತರಮೇವ. ತಮ್ಪೀತಿ ಫಲಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರತಾಯ ಮಗ್ಗನಿಸ್ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಮೇವ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ‘‘ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ.

೯. ಏಕಧಮ್ಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೦. ಸಂಯೋಜನಸಙ್ಖಾತಾ ವಿನಿಬನ್ಧಾತಿ ಕಾಮರಾಗಾದಿಸಂಯೋಜನಸಞ್ಞಿತಾ ಬನ್ಧನಾ. ಪರಿನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಾತಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವಿಯ ಪರಿನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಾಕಾರಾ.

೧೦. ಉದಾಯಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೧. ಬಹುಕತಂ ವುಚ್ಚತಿ ಬಹುಕಾರೋ ಬಹುಮಾನೋ, ನತ್ಥಿ ಏತಸ್ಸ ಬಹುಕತನ್ತಿ ಅಬಹುಕತೋ, ಅಕತಬಹುಮಾನೋ. ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಕ್ಕುಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ನಿರುಜ್ಝಮಾನೋ ಅವಕುಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಕ್ಕುಜ್ಜಂ ವುಚ್ಚತಿ ಉದಯೋ, ಅವಕುಜ್ಜಂ ವಯೋ’’ತಿ. ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋತಿ ಅನಿಚ್ಚಾತಿಪಿ ದುಕ್ಖಾತಿಪಿ ಅನತ್ತಾತಿಪಿ. ‘‘ಏಸೋ ಹಿ ತೇ ಉದಾಯಿ ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ, ಯೋ ತೇ…ಪೇ… ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭಗವತೋ ವಚನಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನ ತೇನಾಕಾರೇನ ವಿಹರನ್ತನ್ತಿ ಯೇನ ಸಮ್ಮಸನಾಕಾರೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಹಾರೇನ ವಿಹರನ್ತಂ. ತಥಾಭಾವಾಯಾತಿ ಖೀಣಾಸವಭಾವಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿ…ಪೇ… ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹಾ’’ತಿ.

ಉದಾಯಿವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.