೫. ಪಪಾತವಗ್ಗೋ

೧. ಲೋಕಚಿನ್ತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೧. ಲೋಕಚಿನ್ತನ್ತಿ ಲೋಕಸನ್ನಿವೇಸಪಟಿಸಂಯುತ್ತವೀಮಂಸಾವ. ‘‘ಲೋಕಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಂತಂಲೋಕಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಾಳಿಕೇರಾದಯೋತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅವುತ್ತಾನಂ ಓಸಧಿತಿಣವನಪ್ಪತಿಆದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ. ಏವರೂಪನ್ತಿ ಏದಿಸಂ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ತಂತಂಲೋಕಚಿತ್ತಂ.

ವಿಗತಚಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ತತ್ಥಪರತ್ಥತೋ ಅಪಗತವಿತಕ್ಕೋ ಅದ್ದಸ ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಮ್ಬರಿಮಾಯನ್ತಿ ಸಮ್ಬರೇನ ಅಸುರಿನ್ದೇನ ಉಪ್ಪಾದಿತಂ ಅಸುರಮಾಯಂ, ಯಂ ‘‘ಇನ್ದಜಾಲ’’ನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಇನ್ದಸ್ಸ ಮೋಹನತ್ಥಂ ಉಪ್ಪಾದಿತತ್ತಾ. ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಪರಿಧಾವೇತ್ವಾ. ಯಥಾ ನೇತಿ ನೇ ಅಸುರೇ ಯಥಾ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತೇ ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ? ತಂ ಪುರಿಸಂ ತತ್ಥ ತಥಾನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ದೇವೋ’’ತಿ ಆಸಙ್ಕನ್ತಾ ತಥಾ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭಿಸಮುಳಾಲಛಿದ್ದೇಹಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಸುರಭವನಂ ಗತಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ದೇವಾನಂಯೇವ ಮೋಹಯಮಾನಾ’’ತಿ.

೨-೩. ಪಪಾತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೨-೩. ಮರಿಯಾದಪಾಸಾಣೋತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಮರಿಯಾದಪಾಕಾರಸದಿಸೋ ಮಹನ್ತೋ ಪಾಸಾಣೋ. ಅನಿಟ್ಠರೂಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ರೂಪ-ಸದ್ದೋ ಸಭಾವತ್ಥೋ ‘‘ಪಿಯರೂಪೇ ಸಾತರೂಪೇ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೧.೪೦೮-೪೦೯) ವಿಯಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಅನಿಟ್ಠಸಭಾವ’’ನ್ತಿ.

೫. ವಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೫. ಉಪಾಸನನ್ತಿ ಆಚರಿಯಉಪಾಸನಂ, ಆಚರಿಯಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿನಾ ವಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಸಿಕ್ಖನವಸೇನ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬತೋ ಉಪಾಸನನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಕಣ್ಡಖಿಪನಸಿಪ್ಪಂ. ಕಣ್ಡಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತೇತಿ ಸರಂ ಖಿಪನ್ತೇ. ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಪೋಙ್ಖಸದ್ದತ್ಥಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏಕಂ ಕಣ್ಡಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಪರಂ ಅನುಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಪರನ್ತಿ ತತಿಯಕಣ್ಡಂ. ಅನುಪೋಙ್ಖಂ ನಾಮ ಇದನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುಪೋಙ್ಖಂ ನಾಮ ದುತಿಯಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ತತಿಯೇನ ಸರೇನ ವಿಜ್ಝೀಯತಿ. ಪುನ ಅಪರಂ ತಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅಪರಾಪರಂ ಅವಿರಜ್ಝನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ದುರಭಿಸಮ್ಭವತರನ್ತಿ ಅಭಿಭವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತರಂ. ವಾಲನ್ತಿ ಕೇಸಂ. ಸತ್ತಧಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ವಿಫಾಲೇತ್ವಾ. ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಭೇದನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಕೇಸಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಂಸುಸಙ್ಖಾತಂ ಭೇದಂ ಗಹೇತ್ವಾ. ವಾತಿಙ್ಗಣಮಜ್ಝೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ವಾತಿಙ್ಗಣಫಲಸ್ಸ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಅಪರಂ ಭೇದನ್ತಿ ಅಪರಂ ಕೇಸಸ್ಸ ಅಂಸುಸಙ್ಖಾತಂ ಭೇದಂ. ಅಗ್ಗಕೋಟಿಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ವಾಲಭೇದಸ್ಸ ಊಕಾಮತ್ತಂ ಲಿಖಾಮತ್ತಂ ವಾ ಕಣ್ಡಸ್ಸ ಅಗ್ಗಕೋಟಿಂ ಅಧಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಉಸಭಮತ್ತೇತಿ ವೀಸತಿಯಟ್ಠಿಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಠಿತೋ. ಕಣ್ಡಬದ್ಧಾಯ ಕೋಟಿಯಾತಿ ಕಣ್ಡಬದ್ಧಾಯ ವಾಲಸ್ಸ ಕೋಟಿಯಾ ವಾತಿಙ್ಗಣಬನ್ಧನವಾಲಸ್ಸ ಕೋಟಿಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ.

೮. ದುತಿಯಛಿಗ್ಗಳಯುಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೮. ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಕನ್ತಿ ಯದಿಚ್ಛಾವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ. ಛಿಗ್ಗಳೇನಾತಿ ಛಿಗ್ಗಳಪದೇಸೇನ. ಛಿಗ್ಗಳುಪರೀತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಯುಗಸ್ಸ ಛಿಗ್ಗಳಪದೇಸಸ್ಸ ಉಪರಿ. ಆರುಳ್ಹಸ್ಸ ಛಿಗ್ಗಳೇನಾತಿ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಛಿದ್ದೇನ. ಗೀವಪ್ಪವೇಸನಂ ವಿಯಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಯುಗಾನಂ ಛಿದ್ದಪದೇಸೇನೇವ ಉಪರೂಪರಿ ಠಿತಾನಂ ಛಿದ್ದನ್ತರೇನ ಕಾಣಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಗೀವಪ್ಪವೇಸನಂ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವಂ. ತತೋಪಿ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವೋ ಮನುಸ್ಸತ್ತಲಾಭೋ, ತತೋ ಅಧಿಚ್ಚತಮಸಮ್ಭವೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಟಿಲಾಭೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚತುಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧೋ ಅತಿವಿಯ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವೋ’’ತಿ.

ಪಪಾತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.