೧. ವೇಳುದ್ವಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೭. ಅನುಗ್ಗಹಗರಹಣೇಸು ನಿಪಾತೋತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನಗರಹತ್ಥಜೋತಕೋ ನಿಪಾತೋ. ಕಿಮೇತ್ಥ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಿಂ ವಾ ಗರಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚತುನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ಗರಹನ್ತೋ ನಿನ್ದನ್ತೋ. ಇಸ್ಸರಸೀಲೋ ಇಸ್ಸರೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ಪಭುತಾ. ಅಧೀನಂ ಪತಿ ಅಧಿಪತಿ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಆಧಿಪಚ್ಚಂ, ಸಾಮಿಭಾವೋತಿ ಆಹ – ‘‘ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಅನನ್ತಕಾನೀತಿ ಅನ್ತರಹಿತಾನಿ.

ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ವತ್ಥುತ್ತಯಸ್ಸ ಗುಣೇ ಯಾಥಾವತೋ ಅವೇಚ್ಚ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಸಾದೋ. ಸೋ ಪನ ಕೇನಚಿ ಚಲನರಹಿತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಚಲಪ್ಪಸಾದೇನಾ’’ತಿ. ಮಗ್ಗೇನಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ. ಆಗತಪ್ಪಸಾದೋ ತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮೇನ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ. ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮನ್ತಿ ಏಕಜ್ಝಂ. ಅರಿಯಸಾವಕಾನಞ್ಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೋವ ತೀಸು ವತ್ಥೂಸು ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಂ ಆವಹನ್ತೋ ಏವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ವಿಸಯಭೂತಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ವತ್ಥೂನಂ ವಸೇನ ತಿಧಾ ವುತ್ತೋ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅತ್ಥತೋ ಏಕೋ, ತಸ್ಮಾವ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣೋ ಹೋತಿ ಪವತ್ತಟ್ಠಾನಭೇದೇ ಸತಿಪಿ. ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಹೀತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತಮತ್ಥಂ ವಿವರತಿ. ಪಸಾದೋ ಓಕಪ್ಪನಾ. ಪೇಮಂ ಭತ್ತಿ. ಗಾರವಂ ಗರುಕರಣಂ. ಮಹನ್ತಂ ಉಳಾರಂ. ಏತಂ ವಿಭಾಗೇನ ನತ್ಥಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಮಾನತ್ತಾ.

ಏವನ್ತಿ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಅಕೋಪನೀಯತಾಯ. ಸದಿಸವಸೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಖಣ್ಡಾದೀಹಿ ಸದಿಸವಸೇನ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮುಖವಟ್ಟಿ ಯಞ್ಹಿ ಛಿನ್ನೇ’’ತಿಆದಿ. ಖಣ್ಡಾ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಖಣ್ಡಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ ಆಗತಾನುಕ್ಕಮೇನ ಸೀಲಸ್ಸ ಆದಿಮಜ್ಝವಿಭಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ವಾತಿ ಸೀಲಕೋಟ್ಠಾಸಾನಂ. ಏಕನ್ತರಂ ಭಿನ್ನನ್ತಿ ಅಭಿನ್ನೇನ ಏಕನ್ತರಂ ಹುತ್ವಾ ಭಿನ್ನಂ. ತೇಸಂ ಖಣ್ಡಾದೀನಂ. ‘‘ಭುಜಿಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವಕರೇಹೀ’’ತಿ. ಇದಂ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ‘‘ಅಯಂ ಸೀಲಸ್ಸ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪರಾಮಸಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೇಹಿ.

೨. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೮. ಯೇಸನ್ತಿ ಅನಿಯಮತೋ ಸದ್ಧಾದೀನಮಾಧಾರಭೂತಪುಗ್ಗಲದಸ್ಸನಂ. ಬುದ್ಧೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋ. ಸೋ ಹಿ ಇತರೇಹಿ ಪಠಮಂ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ. ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸೀಲಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋ ಧಮ್ಮಪ್ಪಸಾದಸ್ಸ ಅನನ್ತರಂ ವುಚ್ಚಮಾನತ್ತಾ. ಧಮ್ಮೇ ಪಸಾದೋ ಗಹಿತೋ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದಭಾವತೋ. ಸೋತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಆದಿತೋ ಪತ್ತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿ, ತಸ್ಸಾ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ. ಪಚ್ಚೇನ್ತೀತಿ ಪಜಾಯನ್ತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಾಪುಣನ್ತೀ’’ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಕತರಪಸಾದೋ ವತ್ತಮಾನೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮಗ್ಗಪ್ಪಸಾದೋತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಪಸಾದೋ. ಆಗತಮಗ್ಗಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಗತಮಗ್ಗಸ್ಸ. ಮಿಸ್ಸಕಪ್ಪಸಾದೋ ಏಸೋತಿ ತಸ್ಮಾ ಉಭೋಪಿ ಥೇರಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ.

೩. ದೀಘಾವುಉಪಾಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯೯. ಯದಗ್ಗೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪಾಸಕೇ ಯಥಾವುತ್ತಾನಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ತದಗ್ಗೇನ ಸೋ ತೇಸು ವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚತೂಸು ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ವಿಜ್ಜಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ವಿಜ್ಜಾಭಾಗಿಯಾ, ತೇಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಪರಿಯಾಪನ್ನಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಜ್ಜಾಭಾಗಿಯೇತಿ ವಿಜ್ಜಾಕೋಟ್ಠಾಸಿಕೇ’’ತಿ.

೪-೫. ಪಠಮಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೦-೧೦೦೧. ‘‘ಸೋತಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪಠಮಮಗ್ಗೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮೂಪಾಯೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಲಾಭಙ್ಗ’’ನ್ತಿ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗತ್ಥಾಯ. ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಕಾರಣಂ. ಇತರೇ ರತನತ್ತಯಪ್ಪಸಾದಾದಯೋ. ಪುಬ್ಬಭಾಗಿಯಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಗಂ ಕಾರಣನ್ತಿ.

೬. ಥಪತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೨. (ವಿತಾನಂ ಕಾಯಾನಂ ಕಾಲನಕಾಯ, ಕಾರಣಸ್ಸ ಉಪಗತಾನಂ ಸಾತಪರಿಯಾ ಸಿಜ್ಝತಿ. ತತ್ಥ ಕಾಯಪರಿಪಜ್ಝಾಯಮುಖೇನ ತನ್ತಿಂ ಠಪೇಸಿ ಭಗವಾ. ನ ಹಿ ಪಸ್ಸಥ ನಮತ್ಥೇಹಿ ಕರಣೇ ನಿರತ್ಥಕೋ ಪಿತಿ ವತ್ತತಿ. ‘‘ನಿಯತತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಮೇವ ನಿಯಮಂ ‘‘ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೇಯೇವಾ’’ತಿ ಅವಧಾರಣೇನ ವಿಭಾವೇತಿ. ಮಹಾಮಣ್ಡಲಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋಪಿ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸಸ್ಸ ಅನ್ತನ್ತೇನೇವ ಚರತಿ. ತತ್ಥ ಚ ವಿನೇಯ್ಯಜನಸ್ಸ ಸಮೋಸರಣತಾ ಮತ್ತಪನವಾಚಮಹತ್ಥಸುಪನನ್ತಿ.) [ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಪಾಠೋ ಅಸುದ್ಧೋ ದುಸ್ಸೋಧನೀಯೋ ಚ, ಸುದ್ಧಪಾಠೋ ಗವೇಸಿತಬ್ಬೋ.] ಅರುಣುಟ್ಠಾಪನಮ್ಪಿ ತತ್ಥೇವ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಚನ್ತಪದೇಸೇ ಪನ ದೂರೇ ವಿನೇಯ್ಯಜನಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಗ್ಗಫಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೇ ಏವ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಕತಾನಂ ಕಾರಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವನಿಯಮನತ್ಥನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ‘‘ಆಸನ್ನೇ ನೋ ಭಗವಾ’’ತಿ ಇದಂ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನ ಕೇವಲ’’ನ್ತಿ ಆದಿಮಾಹ.

ಸಕಿಞ್ಚನಸಪಲಿಬೋಧನಟ್ಠೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚನಂ ಪಲಿಬೋಧೋ ಅಸಮಾಪಿತಕಿಚ್ಚತಾ, ತದುಭಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾವಾಸೇತಿ ಮಹಾಗೇಹೇ.

ದ್ವೇಪಿ ಜನಾತಿ ಇಸಿದತ್ತಪುರಾಣಾ. ಸಿತಂ ನಾಮ ಮನ್ದಹಸಿತಂ. ಹಸಿತಂ ನಾಮ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಹಸಿತಂ. ಮುತ್ತಚಾಗೋತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಟೀಕಾಯಂ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ಮಹಾಟೀ. ೧.೧೬೦) ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಂವಿಭಾಗೇತಿ ಪರಸ್ಸ ದಾನವಸೇನ ಸಂವಿಭಜನೇ. ಅಕತವಿಭಾಗನ್ತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮವಸೇನ ನ ಕತವಿಭಾಗಂ. ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಪನ ‘‘ಸೀಲವನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕತವಿಭಾಗಮೇವ ಮಹಪ್ಫಲತಾಕರಣೇನ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ದಾತಬ್ಬಮೇವ ಹುತ್ವಾ ಠಿತ’’ನ್ತಿ.

(ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಪಾಠೋ ಅಸುದ್ಧೋ ದುಸ್ಸೋಧನೀಯೋ ಚ, ಸುದ್ಧಪಾಠೋ ಗವೇಸಿತಬ್ಬೋ.)

೭. ವೇಳುದ್ವಾರೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೩. ಪವೇಣಿಆಗತಸ್ಸಾತಿ ಅನೇಕಪುರಿಸಯುಗವಸೇನ ಪರಮ್ಪರಾಗತಸ್ಸ. ಅತ್ತನಿ ಉಪನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ತನಿ ನೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಮಿಂ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಅಮನಾಪೋ, ಪರಸ್ಸಪೇಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಅಮನಾಪೋ’’ತಿಆದಿ. ಅಮನ್ತಭಾಸೇನಾತಿ ಸಮ್ಫಸ್ಸ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಸ್ಸ ಅಮನ್ತಾಯ ಮನ್ತಾರಹಿತಭಾಸನೇನ.

೮-೯. ಪಠಮಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೦೪-೫. ದ್ವೇ ಗಾಮಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಞಾತೀನಂ ಗಾಮಾತಿ ಕತ್ವಾ. ಞಾತಿಕೇತಿ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ. ಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥೇತಿ ಗಿಞ್ಜಕಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಇಟ್ಠಕಾ, ಗಿಞ್ಜಕಾಹಿ ಏವ ಕತೋ ಆವಸಥೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಸೋ ಕಿರ ಆವಾಸೋ ಯಥಾ ಸುಧಾಹಿ ಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಏವ ಚಿನಿತ್ವಾ ಕತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇಟ್ಠಕಾಮಯೇ ಆವಸಥೇ’’ತಿ. ತುಲಾಥಮ್ಭದ್ವಾರಬನ್ಧಕವಾಟಫಲಕಾನಿ ಪನ ದಾರುಮಯಾ ಏವ. ಓರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಧಾತು, ಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ತಂ ಓರಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ, ಓರಮ್ಭಾಗಸ್ಸ ವಾ ಹಿತಾನಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಿಯಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತೀಹಿ ಮಗ್ಗೇಹೀತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ. ತೇಹಿ ಪಹಾತಬ್ಬತಾಯ ಹಿ ತೇಸಂ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯತಾ, ಓರಂ ಭಞ್ಜಿಯಾನಿ ವಾ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ. ಇದಾನಿ ಬ್ಯತಿರೇಕಮುಖೇನ ನೇಸಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಭಾವಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಿ ಸಮತ್ಥತಾವಿಘಾತೇನ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ, ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಭಾವೇನ ಅರಿಯಾನಂ ರೂಪಾರೂಪಭವೂಪಪತ್ತಿಯಾ ವಿಬನ್ಧನಾಯ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಿ ಮಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾನೀ’’ತಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತಿವಸೇನಾತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ಮಹಗ್ಗತಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮಾಯೂಹನಸ್ಸ ವಿಬನ್ಧನತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ಸಞ್ಞೋಜನಾನಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಬ್ಯಾಪಾದಾ ವಿಯ ಮಹಗ್ಗತಭವೂಪಪತ್ತಿಯಾ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯತ್ತಾ ತತ್ಥ ಮಹಗ್ಗತಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮ್ಪಿ ತನ್ನಿಬ್ಬತ್ತಿಹೇತುಕಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಯೇ ಕಾಮಭವೂಪಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯತಾಯ ಮಹಗ್ಗತಭವತೋ ಆನೇತ್ವಾ ಇಧೇವ ಕಾಮಭವೇ ಏವ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಪಞ್ಚಪಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನೇವ. ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಅನಾಗಮನಸಭಾವೋತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಇಧ ನ ಆಗಮನಸಭಾವೋ. ಬುದ್ಧದಸ್ಸನ-ಥೇರದಸ್ಸನ-ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾನಂ ಪನ ಅತ್ಥಾಯ ಅಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಅನಿವಾರಿತಂ.

ಕದಾಚಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಿರಳಾಕಾರತಾ, ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯ ಅಬಹಲತಾತಿ ದ್ವೇಧಾಪಿ ತನುಭಾವೋ. ಅಭಿಣ್ಹನ್ತಿ ಬಹುಸೋ. ಬಹಲಬಹಲಾತಿ ತಿಬ್ಬತಿಬ್ಬಾ. ಯತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಂ ಸನ್ತಾನಂ ಮದ್ದನ್ತಾ ಫರನ್ತಾ ಸಾಧೇನ್ತಾ ಅನ್ಧಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ದ್ವೀಹಿ ಪನ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಪಹೀನತ್ತಾ ತನುಕತನುಕಾ ಮನ್ದಮನ್ದಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಅಕಾರಣಂ. ತಥಾ ಹಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಪರಾಮಸನಮತ್ತೇನಪಿ ತೇ ಹೋನ್ತಿ. ಇದನ್ತಿ ‘‘ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ವಚನಂ. ಭವತನುಕವಸೇನಾತಿ ಅಪ್ಪಕಭವವಸೇನ. ತನ್ತಿ ಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಚನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೇ ಭವಾ ಅರಿಯಾನಂ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತೇ ಪರಿಪುಣ್ಣಲಕ್ಖಣಭವಾ ಏವ. ಯೇ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಕೀದಿಸಂ ತಂ ಭವತನುಕಂ. ತಸ್ಮಾ ಉಭಯಥಾಪಿ ಭವತನುಕಸ್ಸ ಅಸಮ್ಭವೋ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಮೇ ಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ ಅಟ್ಠಮಸ್ಸೇವ ಭವಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಅಭಾವತೋ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಕಾಮಾವಚರಲೋಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಇತರಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ವಸೇನ ತಥಾ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ. ಯೋ ಹಿ ಸಕದಾಗಾಮೀ ದೇವಮನುಸ್ಸಲೋಕೇಸು ವೋಮಿಸ್ಸಕವಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಸೋಪಿ ಕಾಮಭವವಸೇನೇವ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬೋ. ಭಗವತಾ ಚ ಕಾಮಲೋಕೇ ಠತ್ವಾ – ‘‘ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾತಿ ಚ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಕದಾಗಾಮೀಸು ಚತ್ತಾರೋ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಏಕೋವ ಗಹಿತೋ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ಇಧ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಇಧೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಇಧ ಪತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ದೇವಲೋಕೇ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ದೇವಲೋಕೇ ಪತ್ವಾ ಇಧೂಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಇಧ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಯೋ ಪನ ಇಧ ಪತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ಯಾವತಾಯುಕಂ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನ ಇಧೂಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಮಿಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಇಮಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಕಾಮಭವೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಸಚೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಞ್ಞಂಯೇವ ಚತುಕ್ಕಂ ದಸ್ಸಿತಂ.

ಚತೂಸು…ಪೇ… ಸಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಅಪಾಯಗಮನೀಯಾನಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನತ್ತಾ. ಧಮ್ಮನಿಯಾಮೇನಾತಿ ಮಗ್ಗಧಮ್ಮನಿಯಾಮೇನ ನಿಯತೋ ಉಪರಿಮಗ್ಗಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಅವಸ್ಸಂಭಾವಿಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಞಾಣಗತಿನ್ತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ‘‘ಅಸುಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಅಸುಕೋ ಸಕದಾಗಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ತಂತಂಞಾಣಾಧಿಗಮನಂ ಞಾಣೂಪಪತ್ತಿಂ. ಞಾಣಾಭಿಸಮ್ಪರಾಯನ್ತಿ ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ – ‘‘ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಞಾಣಸಹಿತಂ ಉಪಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಭವಂ. ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ಅಪೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ. ಕೇವಲಂ ಕಾಯಕಿಲಮಥೋವ, ನ ತೇನ ಕಾಚಿ ಪರೇಸಂ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಚಿತ್ತವಿಹೇಸಾ ಚಿತ್ತಖೇದೋ, ಸಾ ಕಿಲೇಸೂಪಸಂಹಿತತ್ತಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ನತ್ಥಿ.

ಆದಿಸ್ಸತಿ ಆಲೋಕೀಯತಿ ಅತ್ತಾ ಏತೇನಾತಿ ಆದಾಸಂ, ಧಮ್ಮಭೂತಂ ಆದಾಸಂ ಧಮ್ಮಾದಾಸಂ, ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತೇನ ಹಿ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಚತೂಸು ಅರಿಯಸಚ್ಚೇಸು ವಿದ್ಧಸ್ತಸಮ್ಮೋಹತ್ತಾ ಅತ್ತಾನಂ ಯಾಥಾವತೋ ಞತ್ವಾ ಯಾಥಾವತೋ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ, ತಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಪನ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾದಾಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ. ಯೇನ ಧಮ್ಮಾದಾಸೇನಾತಿ ಇಧ ಪನ ಮಗ್ಗಧಮ್ಮಮೇವ ವದತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥತ್ತಾ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ವೇಳುದ್ವಾರವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.