೪. ಪಟಿಪತ್ತಿವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೩೧-೪೦. ಅಯಾಥಾವಪಟಿಪತ್ತಿ, ನ ಯಥಾಪಟಿಪತ್ತಿ, ಹೇತುಮ್ಹಿಪಿ ಫಲೇಪಿ ಅಯಾಥಾವವತ್ಥುಸಾಧನತೋ. ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ ಧಮ್ಮವಸೇನ ಕಥಿತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿವಸೇನ. ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಕಥಿತಂ ಪಟಿಪನ್ನಕವಸೇನ. ಸಂಸಾರಮಹೋಘಸ್ಸ ಪರತೀರಭಾವತೋ ಯೋ ನಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಪಾರೇತಿ ಗಮೇತೀತಿ ಪಾರಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಬ್ಬಿಧುರತಾಯ ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಪಾರನ್ತಿ ಅಪಾರಂ, ಸಂಸಾರೋತಿ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಪಾರಾಪಾರನ್ತಿ ವಟ್ಟತೋ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ. ಪಾರಙ್ಗತಾತಿ ಅಸೇಕ್ಖೇ ಸನ್ಧಾಯ. ಯೇಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಸೇಕ್ಖೇ. ಯೇಪಿ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನೇ. ಪಾರಗಾಮಿನೋತಿ ಏತ್ಥ ಕಿತ-ಸದ್ದೋ ತಿಕಾಲವಾಚೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಂ.

ತೀರನ್ತಿ ಓರಿಮತೀರಮಾಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಟ್ಟಮೇವ ಅನುಧಾವತೀ’’ತಿ. ಏಕನ್ತಕಾಳಕತ್ತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಪಭಸ್ಸರಭಾವಕರಣತೋ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಹೇತುತೋ ಚ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಣ್ಹನ್ತಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ವೋದಾನಭಾವತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಭಸ್ಸರಭಾವಕರಣತೋ ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಹೇತುತೋ ಚ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಕಿಲೇಸಮಾರ-ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಮಾರ-ಮಚ್ಚುಮಾರಾನಂ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನತಾಯ ಓಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ವಟ್ಟಂ, ತಬ್ಬಿಧುರತಾಯ ಅನೋಕನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಓಕಾ ಅನೋಕನ್ತಿ ವಟ್ಟತೋ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ.

ಪರಮತ್ಥತೋ ಸಮಣಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅರಿಯಾ, ಸಮಣಾನಂ ಭಾವೋ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ, ತೇನ ಅರಣೀಯತೋ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥೋ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ. ರಾಗಕ್ಖಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಆದಿಸದ್ದತ್ಥೋ. ತೇನ ‘‘ದೋಸಕ್ಖಯೋ ಮೋಹಕ್ಖಯೋ’’ತಿ ಪದದ್ವಯಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ ‘‘ರಾಗಕ್ಖಯೋ’’ತಿ. ಪರಿಯಾಯೇನ ಹಿ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ವತ್ತಬ್ಬತ್ತಾತಿ.

ಪಟಿಪತ್ತಿವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.