೨. ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೮. ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಜಾತಿಕ್ಖಯಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕತಂ ಹೋತಿ ಅರಹತೋ ತದಭಾವತೋ. ತಥಾ ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಮೇ ಪರಿಯೋಸಿತೋತಿ ಪಟಿಜಾನನ್ತೇನಪಿ. ಕತಂ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಚತೂಸು ಸಚ್ಚೇಸು ಪರಿಞ್ಞಾದಿವಸೇನ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸಪಿ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಭಾವಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತೇನಪಿ. ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಾವಂ, ಆಯತಿಂ ವಾ ಪರಿಞ್ಞಾದಿಕರಣೀಯಾಭಾವಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತೇನಪೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಏಕೇನಪಿ ಪದೇನ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾವ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಬದ್ಧಂ ಪನ ಸುಬದ್ಧಂ ವಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಪನ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಚತೂಹಿ ಪದೇಹಿ ಆಗತಂ, ತಸ್ಮಾ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ಚೇತ್ಥ ನತ್ಥೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಚೇತನಾಯ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ ನಾಮ ಅರಿಯವೋಹಾರೋ. ಸಭಾವೋತಿ ಪಕತಿಅತ್ಥೋ ಹಿ ಅಯಂ ಧಮ್ಮಸದ್ದೋ, ‘‘ಜಾತಿಧಮ್ಮಾ ಜರಾಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೧.೨೭೪-೨೭೫) ವಿಯ ತಸ್ಮಾ, ಅನುಧಮ್ಮೋತಿ ಅರಿಯಭಾವಂ ಅನುಗತಾ ಪಕತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಅರಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಅನಾವಿಕರೋನ್ತಾಪಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಭಾವಪವೇದನತ್ಥಞ್ಚೇವ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಉಸ್ಸಾಹಜನನತ್ಥಞ್ಚ ತಾದಿಸಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸಮಯೇಯೇವ ಆವಿಕರೋನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾಹ – ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

೯೯. ದುಬ್ಬಲನ್ತಿ ಫೇಗ್ಗು ವಿಯ ಸುಭೇಜ್ಜನೀಯಂ ಬಲವಿರಹಿತಂ, ಅಸಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿರಾಗುತನ್ತಿ ಪಲುಜ್ಜನಸಭಾವಂ. ವಿಗಚ್ಛನಸಭಾವನ್ತಿ ವಿನಾಸಗಮನಸಭಾವಂ. ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖವಿಪರಿಣಾಮತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾಸಲೇಸಸ್ಸಪಿ ಅಭಾವತೋ ಅಸ್ಸಾಸವಿರಹಿತಂ. ಆರಮ್ಮಣಕರಣವಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗಮನವಸೇನ ಚ ಯಥಾರಹಂ ಉಪೇನ್ತಿ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಉಪಯಾ, ‘‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಉಪಾದಿಯನ್ತಿ ದಳ್ಹಗ್ಗಾಹಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಉಪಾದಾನಾ. ಅಧಿತಿಟ್ಠತಿ ಚೇತಸೋ ಅಭಿನನ್ದನಭೂತಾತಿ ಚೇತಸೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ. ತಾಹೀತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ. ತನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ. ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಅಭಿರತಿವಸೇನ ನಿವಿಸತಿ, ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಸಕ್ಕಾಯಧಮ್ಮೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸತಿ ‘‘ಏತಂ ಮಮಂ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ ಏತಾಹಿ ಅಭಿನಿವೇಸಾಹಿ, ತಥಾ ಸಕ್ಕಾಯಧಮ್ಮೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅನುಸೇತಿ ಏತಾಹೀತಿ ಅನುಸಯಾ, ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಯೋ. ಯದಗ್ಗೇನ ಹಿ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮೇಸು ರಾಗಾದಯೋ ಅನುಸೇನ್ತಿ, ತದಗ್ಗೇನ ತಂಸಹಗತಧಮ್ಮಾ ತತ್ಥ ಅನುಸೇನ್ತೀತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ, ‘‘ತಂ ಅನುಸೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಖಯಾ ವಿರಾಗಾತಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನನ್ತಿ ‘‘ಖಯೇನ ವಿರಾಗೇನಾ’’ತಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಕರಣವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ವಿರಾಗೇನಾತಿ ಚ ಇತಿಸದ್ದೋ ಆದಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ‘‘ನಿರೋಧೇನಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನೇವ ಉಪಯಾದೀನಂ ಸಮುಚ್ಛೇದಸ್ಸೇವ ಬೋಧನತೋ.

೧೦೦. ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಏತ್ಥ ಸೇಸಭೂತತ್ತಯಂ ಉಪಾದಾರೂಪಞ್ಚಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಾನಾ, ನಿಜ್ಜೀವಟ್ಠೇನ ಧಾತುಚಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಾನಧಾತು. ನ್ಹಾನೀಯಚುಣ್ಣಂ ಬಾಹಿರಉದಕಂ ವಿಯ ಸೇಸಭೂತತ್ತಯಂ ಆಬನ್ಧತೀತಿ ಆಬನ್ಧನಂ. ಪಚನೀಯಭತ್ತಂ ಬಾಹಿರತೇಜೋ ವಿಯ ಸೇಸಭೂತತ್ತಯಂ ಪರಿಪಾಚೇತೀತಿ ಪರಿಪಾಚನಂ. ಬಾಹಿರವಾತೋ ವಿಯ ಸೇಸಭೂತತ್ತಯಂ ವಿತ್ಥಮ್ಭೇತೀತಿ ವಿತ್ಥಮ್ಭನಂ. ಧಾತುಸದ್ದತ್ಥೋ ವುತ್ತೋಯೇವ. ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠಧಾತೂತಿ ಅಸಮ್ಫುಸಿತಭಾವೋ ತೇಸಂ ವಿಪರಿಮಟ್ಠತಾಭಾವತೋ. ವಿಜಾನನಂ ಆರಮ್ಮಣೂಪಲದ್ಧಿ. ಅಹಂ ಅತ್ತಾತಿ ಅಹಂ, ‘‘ರೂಪಧಮ್ಮೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಅತ್ತಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ ನ ಉಪಗಮಿಂ ನ ಗಣ್ಹಿಂ. ನಿಸ್ಸಿತನಿಸ್ಸಿತಾಪಿ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಏವ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾವಾ’’ತಿ. ಅತ್ತನಾ ವಾ ಪನ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ‘‘ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನಾ’’ತಿ. ಉಪಾದಾರುಪಮ್ಪಿ ಕಾಮಂ ನಿಸ್ಸಿತಮ್ಪಿ ಹೋತಿ. ತಥಾಪಿ ತಂ ನಿಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ತಂ ನ ಉದ್ಧಟಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದಕರತ್ತಾ ಪರಿಚ್ಛೇದಾಕಾಸಸ್ಸ ‘‘ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗವಸೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ಚ ತಥಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭೂತುಪಾದಾರೂಪಂ ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಂ ನಾಮ. ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪವತ್ತಿಯಾ ಉಪಾದಾರೂಪಂ ವಿಯ ಭೂತರೂಪಾನಿ, ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ ವಿಯ ಚ ವತ್ಥುರೂಪಾನಿ, ‘‘ತಂನಿಸ್ಸಿತರೂಪವತ್ಥುಕಾ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಚಕ್ಖಾದಿರೂಪಧಮ್ಮವತ್ಥುಕಾ ವೇದನಾದಯೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಾ ನಾಮಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ತಥಾ-ಸದ್ದೇನ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಇಧಾಪೀತಿ ಆಕಾಸಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಪದೇಪಿ, ನ ಪಥವೀಧಾತುನಿಸ್ಸಿತಪದಾದೀಸು ಏವ. ರೂಪಾರೂಪನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ರೂಪಾರೂಪಂ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಗ್ಗಹಿತಂ ನತ್ಥಿ. ಸಹಜಾತಾ…ಪೇ… ನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಇದಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಸಿದ್ಧಂ ನಿಸ್ಸಯತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಪರಿಯಾಯಸಿದ್ಧೇ ನಿಸ್ಸಯತ್ತೇ ಗಯ್ಹಮಾನೇ – ‘‘ಪಚ್ಛಾಜಾತಪಚ್ಚಯೋತಿ ಪಚ್ಛಾಜಾತಾ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಪುರೇಜಾತಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾಜಾತಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ (ಪಟ್ಠಾ. ೧.೧.೧೧) ವಚನತೋ ಸಬ್ಬಂ ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಿಕರೂಪಂ, ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ಅನನ್ತರವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಪಚ್ಚಯಾ ಪವತ್ತನತೋ, ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುನಿಸ್ಸಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

೧೦೧. ರುಪ್ಪತಿ ವಣ್ಣವಿಕಾರಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನಂ ಹದಯಙ್ಗತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತೀತಿ ರೂಪನ್ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಗತೇ ರೂಪಾಯತನೇ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಲಬ್ಭತಿ, ನ ಆಪಾಥಮನಾಗತೇ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಭಾವೋ ಪನ ಆಪಾಥಮನಾಗತೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಲಬ್ಭತೇವ ತಂಸಭಾವಾನತಿವತ್ಥನತೋ. ರೂಪಾಯತನಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ. ಥೇರೋ ಪನ ಆಪಾಥಂ ಅನಾಗತಸ್ಸಾಪಿ ರೂಪಾಯತನಸ್ಸ ರೂಪಭಾವಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುನ್ತಿ ದ್ವಿಧಾಕರಣಂ ನಾನುಜಾನನ್ತೋ ಛನ್ನೋವಾದಂ ನಿದಸ್ಸೇತಿ, ‘‘ಉಪರಿ ಛನ್ನೋವಾದೇ ಕಿನ್ತಿ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಚಕ್ಖುಂ, ಆವುಸೋ ಛನ್ನ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮೇ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೯೧) ಆಗತಂ, ನ ಚೇತ್ಥ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗತಮೇವ ರೂಪಾಯತನಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಪದೇನ ಗಹಿತಂ, ನ ಆಪಾಥಂ ಅನಾಗತನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುಂ ಅವಿಸೇಸೇನೇವ ರೂಪಾಯತನೇನ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಗಾಹಾಭಾವಸ್ಸ ಜೋತಿತತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಯಿದಂ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ. ರೂಪಮೇವಾತಿ ರೂಪಾಯತನಮೇವ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ಪದಂ ಕಥಂ ನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸೂತಿ ಯೇನ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿನಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತೇನ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೇಸು ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಣ್ಹಾಛನ್ದೋತಿ ತಸ್ಸನಸಭಾವೋ ಛನ್ದೋ, ನ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾ ಛನ್ದೋಯೇವಾತಿ ತಣ್ಹಾಛನ್ದೋ. ರಜ್ಜನವಸೇನಾತಿ ವತ್ಥಂ ವಿಯ ರಙ್ಗಜಾತಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನುರಞ್ಜನವಸೇನ. ಅಭಿನನ್ದನವಸೇನಾತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಅಭಿರಮಿತ್ವಾ ನನ್ದನವಸೇನ. ಸಪ್ಪೀತಿಕತಣ್ಹಾ ಹಿ ನನ್ದೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಣ್ಹಾಯನವಸೇನ ತಣ್ಹಾ.

೧೦೨. ಅಹಙ್ಕಾರೋತಿ ‘‘ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಧ. ಸ. ೧೧೨೧, ೧೨೩೯; ವಿಭ. ೮೩೨, ೮೬೬; ಸಂ. ನಿ. ೪.೧೦೮; ಮಹಾನಿ. ೨೧, ೧೭೮) ಅಹಂಕರಣಂ. ಯೇನ ಹಿ ಮಮಂ ಕರೋತಿ, ಏತಂ ಮಮಙ್ಕಾರೋ. ಸ್ವೇವಾತಿ ‘‘ಅಹಙ್ಕಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತಮಾನೋ. ಏವಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೇ ಸಬ್ಬಾಸು ಲೋಕಿಯಾಭಿಞ್ಞಾಸು ವುಚ್ಚಮಾನಾಸು ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಜ್ಜಾದ್ವಯಂ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಅವತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ? ಇತರೋ ಇಧ ಸಬ್ಬವಾರೇಸುಪಿ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಪುಚ್ಛಾ ಅಧಿಕತಾ ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ’’ತಿಆದಿನಾ ತತಿಯಾ ವಿಜ್ಜಾ ಕಥಿತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ, ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಲೋಕಿಯಧಮ್ಮಂ ನ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸುತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ತತಿಯವಿಜ್ಜಾಯ ಏವ ಆಗತತ್ತಾ. ಅರಿಯಧಮ್ಮವಸೇನಪಿಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅತ್ಥೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ, ‘‘ಛಬ್ಬಿಸೋಧನನ್ತಿಪಿಸ್ಸ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ, ‘‘ಏತ್ಥ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ವಿಸುದ್ಧಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಚೋದನಾಯ ಸೋಧನವಸೇನ ವಿಸೋಧಿತಾ. ಏಕಮೇವ ಕತ್ವಾತಿ ಏಕವಾರವಸೇನೇವ ಪಾಳಿಯಂ ಏಕಜ್ಝಂ ಆಗತತ್ತಾ ಏಕಮೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕತ್ವಾ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಥಂ ವಾ ಛಬ್ಬಿಸೋಧನತಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಚತೂಹಿ ಆಹಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿ’’ನ್ತಿ ಕಥಂ ಪನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ? ಕೇಚಿ ತಾವ ಆಹು – ‘‘ಸಾಧೂತಿ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಗತೇನ ನಯೇನ ಆಹಾರವಾರೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ. ‘‘ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸೂ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಆಹಾರಾನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ಆಹಾರಾ ಅತ್ಥತೋ ಆಗತಾ ಏವಾತಿ ಅಞ್ಞೇ. ಅಪರೇ ಪನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗ್ಗಹಣೇನ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಗ್ಗಹಣೇನ ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರಗ್ಗಹಣೇನ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಸರೂಪತೋಪಿ ಗಹಿತೋತಿ ವದನ್ತಿ.

‘‘ಛಬ್ಬಿಸೋಧನ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾಯ ಅನ್ವತ್ಥತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ತಾದಿಸೇನ ಬ್ಯಾಕರಣೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಮ್ಪಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ‘‘ಇಮೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ವಿನಯನಿದ್ದೇಸಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ವಿನಯನಿದ್ದೇಸೇ ಆಗತೇನ ಕಾರಣೇನ. ವಿನಯೇ ವಾ ಆಗತನಿದ್ದೇಸಾನುಕ್ಕಮೇನ.

ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬತೋ ಅಧಿಗಮೋ, ಝಾನಾದಿಅಧಿಗಮಪುಚ್ಛಾ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಉಪಾಯಪುಚ್ಛಾತಿ ಅಧಿಗಮೋಪಾಯಪುಚ್ಛಾ. ಕಿನ್ತೀತಿ ಕೇನ ಪಕಾರೇನ ವಿಧಿನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀತಿ ಇದಂ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಅನಿದ್ಧಾರಿತಭೇದಾ ಝಾನಾದಿವಿಸೇಸಾ ಪುಚ್ಛಿತಾತಿ ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಯಥಾವುತ್ತೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಧಿಗಮಬ್ಯಾಕರಣಂ ಸೋಧೇತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ. ಏತ್ತಾವತಾವಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ಬ್ಯಾಕರಣಮತ್ತೇನೇವ ನ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಬ್ಯಾಕರಣಞ್ಹಿ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಅಯಾಥಾವತೋಪಿ ಹೋತಿ, ಯಥಾ ನಾಮ ಜಾತರೂಪಪತಿರೂಪಂ ಜಾತರೂಪಂ ವಿಯ ಖಾಯತೀತಿ ಜಾತರೂಪಂ ನಿಘಂಸನತಾಪನಛೇದನೇಹಿ ಸೋಧೇತಬ್ಬಂ ಏವಮೇವಂ ಇಮೇಸು ಇದಾನೇವ ವುತ್ತೇಸು ಛಸು ಠಾನೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೋಧನತ್ಥಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸೂತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಮಾಧಿ-ಸಮಾಪತ್ತಿ-ಞಾಣದಸ್ಸನ-ಮಗ್ಗಭಾವನಾ-ಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ ಅಧಿಗತವಿಸೇಸಸ್ಸ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸಾಭಾವತೋ. ಸೇಸಪುಚ್ಛಾಸುಪಿ ‘‘ಪಾಕಟೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪದೇ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಕುಸಲಾತಿ ಸಜ್ಝಾಯಮಗ್ಗಸಂವಣ್ಣನಾಸು ನಿಪುಣಾ. ಯಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಯಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪತ್ತಿ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ. ಸೋಧೇತಬ್ಬಾತಿ ಸುದ್ಧಾ ಉದಾಹು ಅಸುದ್ಧಾತಿ ವಿಚಾರಣವಸೇನ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾ. ನ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಮಾದಪಟಿಪತ್ತಿಭಾವತೋ. ಅಪನೇತಬ್ಬೋ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ. ‘‘ಸುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸುಜ್ಝನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ, ‘‘ದೀಘರತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಯದೀ’’ತಿ ಪದಂ ಆನೇತ್ವಾ ಯದಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಯದಿ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಖೀಣಾಸವಪಟಿಪತ್ತಿಸದಿಸಾ ಪಟಿಪದಾ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಕಿಲೇಸತ್ತಾ.

ನದಿಯಾ ಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದನಟ್ಠಾನಂ ನದೀಮುಖದ್ವಾರಂ. ಮದ್ದಮಾನೋತಿ ಬದರಸಾಳವಂ ಸರಸಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಮದ್ದಮಾನೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಛಬ್ಬಿಸೋಧನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.