೬. ಸನ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೩. ದೇವೇನ ವಸ್ಸೇನ ಕತೋ ಸೋಬ್ಭೋ ದೇವಕತಸೋಬ್ಭೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಸ್ಸೋ…ಪೇ… ರಹದೋ’’ತಿ. ಗುಹಾತಿ ಪಂಸುಗುಹಾ ಪಾಸಾಣಗುಹಾ ಮಿಸ್ಸಕಗುಹಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಗುಹಾ. ತತ್ಥ ಪಂಸುಗುಹಾ ಉದಕಮುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅಹೋಸಿ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಪನ ಉದಕೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥತಂ. ಉಮಙ್ಗಂ ಕತ್ವಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಸುದುಗ್ಗಂ ಕತ್ವಾ. ಅನಮತಗ್ಗಿಯಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾತಿ ‘‘ನ ಖೋ ಸೋ ಸತ್ತಾವಾಸೋ ಸುಲಭರೂಪೋ, ಯೋ ಇಮಿನಾ ದೀಘೇನ ಅದ್ಧುನಾ ಅನಾವುಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೬೦) ಇದಞ್ಚ ತಳಾಕಂ ಮಯಾ ವುತ್ಥಪುಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಮ್ಪಿ ಠಾನಂ ಸೋ ಚ ಅತ್ತಭಾವೋ ಅಪಞ್ಞತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗತೋತಿ ಏವಂ ಅನಮತಗ್ಗಿಯಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಾದಿಸಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಮುದ್ದಪಬ್ಬತದಸ್ಸನಾದೀಸುಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾವಿಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಉಚ್ಚಂ ನದಮಾನಾಯಾತಿ ಉಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ ಕಾಮಸ್ಸಾದಭವಸ್ಸಾದಾದಿವತ್ಥುನ್ತಿ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಅಯಞ್ಚ ಕಾಮೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ, ಅಸುಕೋ ಭವೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ, ಏವಮಯಂ ಲೋಕೋ ಪಿಯೇಹಿ ಪಿಯತರೋ’’ತಿ ಏವಂ ಕಾಮಸ್ಸಾದಭವಸ್ಸಾದಲೋಕಸ್ಸಾದಾದಿಸಙ್ಖಾತಂ ವತ್ಥುಂ. ದುಗ್ಗತಿತೋ ಸಂಸಾರತೋ ಚ ನಿಯ್ಯಾತಿ ಏತೇನಾತಿ ನಿಯ್ಯಾನಂ, ಸಗ್ಗಮಗ್ಗೋ ಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗೋ ಚ, ತಂ ನಿಯ್ಯಾನಂ ಅರಹತಿ, ನಿಯ್ಯಾನೇ ವಾ ನಿಯುತ್ತಾತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ, ನಿಯ್ಯಾನಂ ವಾ ಫಲಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾದಿಸಂಕಿಲೇಸತೋ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ವಾ ನಿಯ್ಯಾನೀಯಾ, ಈ-ಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಯ-ಕಾರಸ್ಸ ಚ ಕ-ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ, ಚೇತನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ವೇರಮಣಿ. ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ, ತಸ್ಸಾ ಭಾವೋ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕತ್ತಾ. ತಿರಚ್ಛಾನಭೂತಾತಿ ತಿರೋಕರಣಭೂತಾ. ಗೇಹಸ್ಸಿತಕಥಾತಿ ಕಾಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತಕಥಾ. ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವೇತಿ ಅನಿಚ್ಚತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವೇ. ಸಹ ಅತ್ಥೇನಾತಿ ಸಾತ್ಥಕಂ, ಹಿತಪಟಿಸಂಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸಿಖಾತಿ ಘರಸನ್ನಿವೇಸೋ, ವಿಸಿಖಾಗಹಣೇನ ಚ ತನ್ನಿವಾಸಿನೋ ಗಹಿತಾ ‘‘ಗಾಮೋ ಆಗತೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೧.ಆಚರಿಯಪರಮ್ಪರಕಥಾವಣ್ಣನಾ) ವಿಯ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸೂರಾ ಸಮತ್ಥಾ’’ತಿ ‘‘ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ’’ತಿ ಚ. ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಪ್ಪದೇಸೇನ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯೋ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕುಮ್ಭದಾಸಿಕಥಾ ವಾ’’ತಿ.

೨೨೮. ವೋಹಾರೋ ವಿಯ ತೇಸಂ ತಥಾ ವೋಹಾರಮತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೇ’’ತಿ. ಅಕತಾತಿ ಸಮೇನ, ವಿಸಮೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಹೇತುನಾ ನ ಕತಾ ನ ವಿಹಿತಾ. ಕತವಿಧೋ ಕರಣವಿಧಿ ನತ್ಥಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಕಟವಿಧಾ. ಪದದ್ವಯೇನಪಿ ಲೋಕೇ ಕೇನಚಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇನ ನೇಸಂ ಅನಿಬ್ಬತ್ತತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದ್ಧಿಯಾಪಿ ನ ನಿಮ್ಮಿತಾತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಇದ್ಧಿಮತೋ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ದೇವಸ್ಸ, ಇಸ್ಸರಾದಿನೋ ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾಪಿ ನ ನಿಮ್ಮಿತಾ. ಅನಿಮ್ಮಾತಾತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನಿಮ್ಮಾಪಿತಾ. ರೂಪಾದಿಜನಕಭಾವನ್ತಿ ರೂಪಸದ್ದಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಭಾವಂ, ರೂಪಾದಯೋಪಿ ಪಥವಿಯಾದೀಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿಕಾತಿ ತಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಥಾ ಪಬ್ಬತಕೂಟಂ ಕೇನಚಿ ಅನಿಬ್ಬತ್ತಿತಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಚ ಅನಿಬ್ಬತ್ತನಕಂ, ಏವಮೇತೇಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಬ್ಬತಕೂಟಾ ವಿಯ ಠಿತಾತಿ ಕೂಟಟ್ಠಾ’’ತಿ. ಯಮಿದಂ ಬೀಜತೋ ಅಙ್ಕುರಾದಿ ಜಾಯತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಮೇವ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ ನಾವಿಜ್ಜಮಾನಂ, ಅಞ್ಞಥಾ ಅಞ್ಞತೋಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಉಪಲದ್ಧಿ ಸಿಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ಠಿತಾತಿ ಏವಂ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಾ ಠಿತಾ. ಉಭಯೇನಪೀತಿ ಅತ್ಥದ್ವಯೇನಪೀತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಕೂಟಟ್ಠಾ ಏಸಿಕಟ್ಠಾಯಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಪದದ್ವಯೇನಪಿ. ತೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಾಯಾನಂ. ಠಿತತ್ತಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಾಭಾವೇನ ಠಿತತ್ತಾ. ನ ಚಲನ್ತೀತಿ ವಿಕಾರಂ ನಾಪಜ್ಜನ್ತಿ. ವಿಕಾರಾಭಾವತೋ ಹಿ ತೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಾಯಾನಂ ಏಸಿಕಟ್ಠಾಯಿಟ್ಠಿತತಾ. ಅನಿಞ್ಜನಞ್ಚ ಅತ್ಥತೋ ಪಕತಿಯಾ ಅವಟ್ಠಾನಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ವಿಪರಿಣಾಮೇನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಅವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮತ್ತಾ ಏವ ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತಿ. ಸತಿ ಹಿ ವಿಕಾರಂ ಆಪಾದೇತಬ್ಬತಾಯ ಬ್ಯಾಬಾಧಕತಾಪಿ ಸಿಯಾ, ತಥಾ ಅನುಗ್ಗಹೇತಬ್ಬತಾಯ ಅನುಗ್ಗಾಹಕತಾತಿ ತದಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ನಾಲ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಪಥವೀ ಏವ ಕಾಯೇಕದೇಸತ್ತಾ ಪಥವೀಕಾಯೋ. ಹನ್ತುಂ ವಾ ಘಾತೇತುಂ ವಾ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಜೀವಸತ್ತಮಾನಂ ಕಾಯಾನಂ ನಿಚ್ಚತಾಯ ನಿಬ್ಬಿಕಾರಭಾವತೋ, ಏತೇನೇವ ನೇಸಮಹನ್ತಬ್ಬತಾ ಅಘಾತೇತಬ್ಬತಾ ಅತ್ಥತೋ ವುತ್ತಾಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತನ್ನಂತ್ವೇವ ಕಾಯಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಸೋತುಂ ವಾ ಸಾವೇತುಂ ವಾ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ನೇಸಂ ಸವನೇಸು ಅಸಮತ್ಥತ್ತಾ ತದೇಕದೇಸಾದೀಸುಪಿ ಅಸಮತ್ಥತಂ ದೀಪೇತಿ. ಯದಿ ಕೋಚಿ ಹನ್ತಾ ನತ್ಥಿ, ಕಥಂ ಸತ್ಥಪ್ಪಹಾರೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಥಾ ಮುಗ್ಗರಾಸಿಆದೀಸೂ’’ತಿಆದಿ. ಕೇವಲಂ ಸಞ್ಞಾಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ಹನನಘಾತನಾದಿ ಪನ ಪರಮತ್ಥತೋ ನತ್ಥೇವ ಕಾಯಾನಂ ಅವಿಕೋಪನೀಯಭಾವತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕೇವಲಂ ತಕ್ಕಮತ್ತೇನ ನಿರತ್ಥಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ದೀಪೇತೀತಿ ಏತೇನ ಯಸ್ಮಾ ತಕ್ಕಿಕಾ ನಿರಙ್ಕುಸತಾಯ ಪರಿಕಪ್ಪನಸ್ಸ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಕಪ್ಪಿತಂ ಸಾರತೋ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ತಥೇವ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ತಕ್ಕದಿಟ್ಠಿಗ್ಗಾಹಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ತೇಸಂ ದಿಟ್ಠಿವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ವಿಚಾರಣಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೇಚೀತಿ ಸಾರಸಮಾಸಾಚರಿಯಾ. ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯವಸೇನಾತಿ ಪಞ್ಚರೂಪಿನ್ದ್ರಿಯವಸೇನ. ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಲದ್ಧಿ ಕಮ್ಮಭಾವೇನ ಸುಪಾಕಟತ್ತಾ. ಅವಙ್ಕಕಥಾತಾರಣಾದಿಕಾ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ಪಟಿಪದಾ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಕಪ್ಪೇ.

ಪುರಿಸಭೂಮಿಯೋತಿ ಪಧಾನಪುಗ್ಗಲೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ, ಇತ್ಥೀನಮ್ಪೇತಾ ಭೂಮಿಯೋ ಇಚ್ಛನ್ತೇವ. ಭಿಕ್ಖು ಚ ಪನ್ನಕೋತಿಆದಿ ತೇಸಂ ಪಾಳಿಯೇವ. ತತ್ಥ ಪನ್ನಕೋತಿ ಭಿಕ್ಖಾಯ ವಿಚರಣಕೋತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಪನ್ನಕೋ. ಜಿನೋತಿ ಜಿಣ್ಣೋ, ಜರಾವಸೇನ ನಿಹೀನಧಾತುಕೋತಿ ವದನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ವಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಪಕ್ಖಂ ಜಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಸೋ ಕಿರ ತಥಾಭೂತೋ ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಧಮ್ಮಂ ನ ಕಥೇತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹಾ’’ತಿ. ಅಲಾಭಿನ್ತಿ ‘‘ಸೋ ನ ಕುಮ್ಭಿಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೧.೩೯೪) ನಯೇನ ವುತ್ತಅಲಾಭಹೇತುಸಮಾಯೋಗೇನ ಅಲಾಭಿಂ. ತತೋ ಏವ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲಪರೇತತಾಯ ಸಯನಪರಾಯಣಂ ಸಮಣಂ ಪನ್ನಭೂಮೀತಿ ವದತಿ.

ಆಜೀವವುತ್ತಿಸತಾನೀತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಆಜೀವಭೂತಾನಿ ಜೀವಿಕಾವುತ್ತಿಸತಾನಿ. ಪಸುಗ್ಗಹಣೇನ ಏಳಕಜಾತಿ ಗಹಿತಾ, ಮಿಗಗ್ಗಹಣೇನ ರುರುಗವಯಾದಿಸಬ್ಬಮಿಗಜಾತಿ. ಬಹೂ ದೇವಾತಿ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾದಿಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾದಿವಸೇನ ನೇಸಂ ಅನ್ತರಭೇದವಸೇನ ಬಹೂ ದೇವಾ. ತತ್ಥ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾನಂ ಏಕಚ್ಚೋ ಅನ್ತರಭೇದೋ ‘‘ಮಹಾಸಮಯಸುತ್ತೇನ’’ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೩೧ ಆದಯೋ) ದೀಪೇತಬ್ಬೋ. ಮಾನುಸಾಪಿ ಅನನ್ತಾತಿ ದೀಪದೇಸಕುಲವಂಸಾಜೀವಾದಿವಿಭಾಗವಸೇನ ಮಾನುಸಾಪಿ ಅನನ್ತಭೇದಾ. ಪಿಸಾಚಾ ಏವ ಪೇಸಾಚಾ, ತೇ ಅಪರಪೇತಾದಯೋ ಮಹನ್ತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಛದ್ದನ್ತದಹಮನ್ದಾಕಿನಿಯೋ ಕುಳೀರಮುಚಲಿನ್ದನಾಮೇನ ವದತಿ. ಗಣ್ಠಿಕಾತಿ ಪಬ್ಬಗಣ್ಠಿಕಾ. ಪಣ್ಡಿತೋಪಿ…ಪೇ… ಉದ್ಧಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಸರಣಕಾಲಸ್ಸ ನಿಯತಭಾವತೋ.

ಅಪರಿಪಕ್ಕಂ ಸಂಸರಣನಿಮಿತ್ತಂ ಸೀಲಾದಿನಾ ಪರಿಪಾಚೇತಿ ನಾಮ ಸೀಘಂಯೇವ ವಿಸುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತಿಯಾ. ಪರಿಪಕ್ಕಂ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಪತ್ವಾ ಪತ್ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕಭಾವಾಪಾದನೇನ ಬ್ಯನ್ತಿಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ಸುತ್ತಗುಳೇತಿ ಸುತ್ತವಟ್ಟಿಯಂ. ನಿಬ್ಬೇಠಿಯಮಾನಮೇವ ಪಲೇತೀತಿ ಉಪಮಾಯ ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಸಾರೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಖೀಯತೇವ, ನ ತಸ್ಸ ವದ್ಧೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನರೂಪತ್ತಾ.

೨೨೯. ನಿಯತಿವಾದೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ಪದೇಸಞ್ಞುತಾಯ ಅಸಮ್ಪಾಯಮಾನೋ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಅಞ್ಞಾಣಕಿರಿಯಂ ಪರಿಹರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚ ‘‘ಏವಮೇಸಾ ನಿಯತೀ’’ತಿ ನಿಯತಿವಾದೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ.

೨೩೦. ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಅಪಸ್ಸಯಭೂತೋ ಅನುಸ್ಸವೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅನುಸ್ಸವೀ, ತೇನೇವಸ್ಸ ಅಪಸ್ಸಯವಾದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುಸ್ಸವನಿಸ್ಸಿತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸವನಂ ಸಚ್ಚತೋತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನುಸ್ಸವಂ, ತಂ ಸವನಂ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾಯಾತಿ ಗನ್ಥಸಮ್ಪಾದನೇನ, ತಾದಿಸಂ ಗನ್ಥಂ ಪಗುಣಂ ವಾಚುಗ್ಗತಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಗ್ಗಪಣ್ಣಾಸಕಾಯಾ’’ತಿಆದಿ.

೨೩೨. ಮನ್ದಪಞ್ಞೋತಿ ಪರಿತ್ತಪಞ್ಞೋ. ಮೋಮೂಹೋತಿ ಸಮ್ಮುಯ್ಹಕೋ. ‘‘ಏವನ್ತಿಪಿ ಮೇ ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿವಿಧೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರೋ ಖೇಪೋ ವಾಚಾಯ ಪರವಾದಾನಂ ಖೀಪನಂ ವಾಚಾವಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಂ ವಾಚಾವಿಕ್ಖೇಪಂ, ನ ಮರತಿ ನ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ ಯಥಾವುತ್ತೋ ವಾದವಿಕ್ಖೇಪೋ ಏತಾಯಾತಿ ಅಮರಾ, ತತ್ಥ ಪವತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಂ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಂ. ಅಪರಿಯನ್ತವಿಕ್ಖೇಪನ್ತಿ ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ಮೇ ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಚ್ಛಿತಸ್ಸ ಅಪರಿಯೋಸಾಪನವಸೇನ ವಿಕ್ಖೇಪಂ. ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸನ್ಧಾವತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಭಾವೇ ಅನವಟ್ಠಾನತೋ. ಗಾಹಂ ನ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಮಿಚ್ಛಾಗಾಹತಾಯ ಉತ್ತರವಿಧಾನಾಯ ಪುರಿಮಪಕ್ಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಾಹಂ ನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ಅಮರಾಸದಿಸಾಯ ಅಮರಾಯ ವಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪೋ.

ಇದಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಪಕಾರತ್ಥೋ, ಇಮಿನಾ ಪಕಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಿಕೋ ಯಥಾ ಕುಸಲೇ, ಏವಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕೇನಚಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಅತ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಅರುಚ್ಚನತಾಯ ‘‘ಏವನ್ತಿಪಿ ಮೇ ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಕ್ಖೇಪಞ್ಞೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಏವನ್ತಿಪಿ ಮೇ ನೋ’’ತಿಆದಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪುಚ್ಛಿತಾಕಾರಪಟಿಸೇಧನವಸೇನ ವಿಕ್ಖಿಪನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ನನು ಚೇತ್ಥ ವಿಕ್ಖೇಪವಾದಿನೋ ವಿಕ್ಖೇಪಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅನನುಜಾನನಂ ವಿಕ್ಖೇಪಪಕ್ಖೇ ಅವಟ್ಠಾನಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ? ನ, ತತ್ಥಾಪಿ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನೇವ ವಿಕ್ಖೇಪವಾದಸ್ಸ ಪವತ್ತನತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನೋ’’ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಸಞ್ಚಯೋ ಬೇಲಟ್ಠಪುತ್ತೋ ರಞ್ಞಾ ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಂ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಂ ಪುಟ್ಠೋ ಪರಲೋಕತ್ತಿಕಾದೀನಂ ಪಟಿಸೇಧನಮುಖೇನ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ಏತ್ಥಾಹ – ‘‘ನನು ಚಾಯಂ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಿಕೋ ಕುಸಲಾದಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಪರಲೋಕತ್ತಿಕಾದೀನಿ ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಅನವಬುಜ್ಝಮಾನೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಕ್ಖೇಪಮತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಭಾವೋ. ನ ಹಿ ಅವತ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ವಿಯ ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ಥಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ವಿಕ್ಖೇಪಕರಣಮತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕತಾ ಯುತ್ತಾ’’ತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ನ ಹೇವ ಖೋ ಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಕ್ಖೇಪಕರಣಮತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕತಾ, ಅಥ ಖೋ ಮಿಚ್ಛಾಭಿನಿವೇಸವಸೇನ. ಸಸ್ಸತಾಭಿನಿವೇಸೇನ ಮಿಚ್ಛಾಭಿನಿವಿಟ್ಠೋಯೇವ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಮನ್ದಬುದ್ಧಿತಾಯ ಕುಸಲಾದಿಧಮ್ಮೇ ಪರಲೋಕತ್ತಿಕಾದೀನಿ ಚ ಯಾಥಾವತೋ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ ಅತ್ತನಾ ಅವಿಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಪರಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ಮುಸಾವಾದಭಯೇನ ಚ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ. ಅಥ ವಾ ಪುಞ್ಞಪಾಪಾನಂ ತಬ್ಬಿಪಾಕಾನಞ್ಚ ಅನವಬೋಧೇನ ಅಸದ್ದಹನೇನ ಚ ತಬ್ಬಿಸಯಾಯ ಪುಚ್ಛಾಯ ವಿಕ್ಖೇಪಕರಣಂಯೇವ ಸುನ್ದರನ್ತಿ ಖನ್ತಿಂ ರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಭಿನಿವಿಸನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ವಿಸುಂಯೇವ ಸಾ ಏಕಾ ದಿಟ್ಠಿ ಸತ್ತಭಙ್ಗದಿಟ್ಠಿ ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧತೋ ಚ ತತಿಯಟ್ಠಾನಭಾವೇ ದಸ್ಸಿತೋ.

೨೩೪. ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಕಾಮೇತಿ ಏತ್ಥ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಾನಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನೀತಿ ತಿಲತಣ್ಡುಲಾದಿಗ್ಗಹಣಂ, ತಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಅಪ್ಪಸಾದಪರಿಹಾರತ್ಥಂ ಕದಾಚಿ ತಣ್ಡುಲನಾಳಿಆದಿಸಙ್ಗಹಣಕರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಿಲತಣ್ಡುಲಾದಯೋ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತೀ’’ತಿ.

೨೩೬. ಆಜೀವಕಾ ಮತಾ ನಾಮಾತಿ ಇಮೇ ಆಜೀವಕಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿರಹಿತಾ ಮಿಚ್ಛಾ ಏವ ಚ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ಅಧಿಸೀಲಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಸೀಲಜೀವಿತಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಮತಾ ನಾಮ. ಪುತ್ತಮತಾತಿ ಮತಪುತ್ತಾ. ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಮಣಂ ಏವ ಗೋತಮಂ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಸುಪರಿಪುಣ್ಣೋ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾವಹೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಅತ್ಥಿ. ಏತೇನೇತ್ಥ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಾದಿದೀಪನೇನ ಬುದ್ಧಸುಬುದ್ಧತಞ್ಚ ದೀಪೇತಿ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ಬಾಹಿರಕೇಸು ತಸ್ಸ ಅಭಾವಂ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಸನ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.