೩. ಮಹಾವಚ್ಛಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೩. ಸಹ ಕಥಾ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಹಕಥೀ, ‘‘ಮಯಂ ಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ತುಮ್ಹೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸಹಪವತ್ತಕಥೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತಸ್ಸೇವ ಕಥಿತಾನಿ, ತತ್ಥ ಪಠಮೇ ವಿಜ್ಜಾತ್ತಯಂ ದೇಸಿತಂ, ದುತಿಯೇ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ತೇವಿಜ್ಜವಚ್ಛಸುತ್ತಂ ಅಗ್ಗಿವಚ್ಛಸುತ್ತನ್ತಿ ನಾಮಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಸೀಘಂ ಲದ್ಧಿಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಯಸ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿಯತೋಯಂ ವಿನಾಸೋ ಅನಞ್ಞಸಮುಪ್ಪಾದೋ, ಹೇತುಸಮುಪ್ಪನ್ನಾಪಿ ನ ಚಿರೇನ ನಿಜ್ಝಾನಂ ಖಮನ್ತಿ, ನ ಲಹುಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಸಾತೇಲ …ಪೇ… ಸುಜ್ಝನ್ತೀ’’ತಿ. ಪಚ್ಛಿಮಗಮನಂ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ. ಯಟ್ಠಿಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ತರಿತುಂ ಓತರನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ‘‘ಯಟ್ಠಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತಮಾನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಕಮ್ಮಪಥವಸೇನ ವಿತ್ಥಾರದೇಸನನ್ತಿ ಸಂಖಿತ್ತದೇಸನಂ ಉಪಾದಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮೂಲವಸೇನ ಚೇತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ವಿತ್ಥಾರಸದಿಸಾತಿ ಕಮ್ಮಪಥವಸೇನ ಇಧ ದೇಸಿತದೇಸನಾವ ಮೂಲವಸೇನ ದೇಸಿತದೇಸನಂ ಉಪಾದಾಯ ವಿತ್ಥಾರಸದಿಸಾ. ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಅಯಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಉಜುಕೇನ ನಿರವಸೇಸತೋ ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ದೇಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಮಹಾವಿಸಯತಾಯ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ತಜ್ಜಾಯ ಮಹಾನುಭಾವತ್ತಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ. ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಹಿ ಅವಸೇಸಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾನುಭಾವಿತಾಯ ಅಪರಿಮಿತಕಾಲಸಮ್ಭತಞಾಣಸಮ್ಭಾರಸಮುದಾಗತಾಯ ಕದಾಚಿಪಿ ಪರಿಕ್ಖಯಾನರಹಾಯ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣಾಯ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಪಹೂತಜಿವ್ಹಾದಿತದನುರೂಪರೂಪಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ವಿತ್ಥಾರಿಯಮಾನಾ ಭಗವತೋ ದೇಸನಾ ಕಥಂ ಪರಿಮಿತಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಹಾಕಾರುಣಿಕತಾಯ ಪನ ಭಗವಾ ವೇನೇಯ್ಯಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪರಿಮಿತಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಪೇತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಅತ್ಥೋ ಮಹಾಸೀಹನಾದಸುತ್ತೇನ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೪೬ ಆದಯೋ) ದೀಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಬ್ಬಂ ಸಂಖಿತ್ತಮೇವ ಅತ್ತಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಬೋಧನೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯವಸೇನ ದೇಸನಾಯ ನಿಟ್ಠಾಪಿತತ್ತಾ. ನ ಚೇತ್ಥ ಧಮ್ಮಸಾಸನವಿರೋಧೋ ಪರಿಯಾಯಂ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಬೋಧಿತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಲಹುತ್ತಾ ಚಾತಿ.

೧೯೪. ಸತ್ತ ಧಮ್ಮಾ ಕಾಮಾವಚರಾ ಸಮ್ಪತ್ತಸಮಾದಾನವಿರತೀನಂ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ.

ಅನಿಯಮೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಸಾವಕೋ’’ತಿ ವಾ ನಿಯಮಂ ವಿಸೇಸೇನ ಅಕತ್ವಾ. ಅತ್ತಾನಮೇವ…ಪೇ… ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ತಿಟ್ಠತು ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ ಆಹ.

೧೯೫. ಸತ್ಥಾವ ಅರಹಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಾರಿಪೂರಿಭಾವತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಬ್ಯಾಕತೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ‘‘ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಸಾವಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸುಟ್ಠು ಪಞ್ಹೇ ಕಥಿತೇ.

೧೯೬. ಸಮ್ಪಾದಕೋತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪಾದಕೋ.

೧೯೭. ಸೇಖಾಯ ವಿಜ್ಜಾಯಾತಿ ಸೇಖಲಕ್ಖಣಪ್ಪತ್ತಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಸಾತಿಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಕರಣವಸೇನ ವುತ್ತಾ, ಫಲಪಞ್ಞಾ ಪನ ತಾಯ ಪತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ಕಮ್ಮಭಾವೇನ ವುತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಹೇಟ್ಠಿಮಫಲತ್ತಯಂ ಪತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಇಮಂ ಪನೇತ್ಥ ಅವಿಪರೀತಮತ್ಥಂ ಪಾಳಿತೋ ಏವ ವಿಞ್ಞಾಯಮಾನಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನತೋ ವಿತಣ್ಡವಾದೀ ‘‘ಯಾವತಕಂ ಸೇಖೇನ ಪತ್ತಬ್ಬಂ, ಅನುಪ್ಪತ್ತಂ ತಂ ಮಯಾ’’ತಿ ವಚನಲೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋಪಿ ಅನೇನ ಪತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಏವನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಯ ಗಾಥಾಯ.

ಕಿಲೇಸಾನಿ ಪಹಾಯ ಪಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಸಂಯೋಜನಸಙ್ಖಾತೇ ಸಂಕಿಲೇಸೇ ಪಹಾಯ ಪಜಹಿತ್ವಾ, ಪಹಾನಹೇತು ವಾ. ಪರಿಪುಣ್ಣಸೇಖೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ವಡ್ಢಿತಸೇಖಧಮ್ಮೋ. ಅಪರಿಹಾನಧಮ್ಮೋತಿ ಅಪರಿಹಾನಸಭಾವೋ. ನ ಹಿ ಯಸ್ಸ ಫಾತಿಗತೇಹಿ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮೇಹಿ ಪರಿಹಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಪರಿಪೂರಕಾರಿತಾಯ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ’’ತಿ. ಅಪರಿಹಾನಧಮ್ಮತ್ತಾವ ಠಿತತ್ತೋ.

ಅನಾಗಾಮಿನಾ ಹಿ ಅಸೇಖಭಾವಾವಹಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಪೂರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸೇಖಭಾವಾವಹಾತಿ ಸೋ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣೇ ಸೇಖೋ ವುತ್ತೋ. ಏತಂ ನ ಬುದ್ಧವಚನನ್ತಿ ‘‘ಮಗ್ಗೋ ಬಹುಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ’’ತಿ ಏತಂ ವಚನಂ ನ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಅನನ್ತರೇಕನ್ತವಿಪಾಕದಾನತೋ, ಬಹುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪವತ್ತನೇ ಪಯೋಜನಾಭಾವತೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಕುಸಲಸ್ಸ, ‘‘ಸಮಾಧಿಮಾನನ್ತರಿಕಞ್ಞಮಾಹು (ಖು. ಪಾ. ೬.೫; ಸು. ನಿ. ೨೨೮), ನ ಪಾರಂ ದಿಗುಣಂ ಯನ್ತೀ’’ತಿ (ಸು. ನಿ. ೭೧೯) ಏವಮಾದೀನಿ ಸುತ್ತಪದಾನಿ ಏತಸ್ಸತ್ಥಸಾಧಕಾನಿ. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಸಂಯೋಜನಪ್ಪಹಾನೇನ ಸೇಕ್ಖಧಮ್ಮಪರಿಪೂರಿಭಾವಸ್ಸ ವುತ್ತತಾಯ ಅತ್ಥೋ ತವ ವಚನೇನ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ. ಅಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಚ್ಛಸ್ಸ.

೧೯೮. ಅಭಿಞ್ಞಾ ವಾ ಕಾರಣನ್ತಿ ಯಞ್ಹಿ ತಂ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಾಸಙ್ಖಾತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಪಚ್ಚನುಭವನಾದಿ, ತಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಕಾರಣಂ. ಅಥ ಇದ್ಧಿವಿಧಪಚ್ಚನುಭವನಾದಿ ಅಭಿಞ್ಞಾ, ಏವಂ ಸತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಜ್ಝಾನಂ ಕಾರಣಂ. ಅವಸಾನೇ ಛಟ್ಠಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಪನ ಅರಹತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ಪಠಮಸುತ್ತೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಆಸವಾ ಖೀಣಾ ಏವ, ನ ಪುನ ಖೇಪೇತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ‘‘ಯಾವದೇವಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ಸಾ ಚ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯಾವದೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಏವ ಹಿ ‘‘ಅರಹತ್ತಂ ವಾ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ‘‘ಕುದಾಸ್ಸು ನಾಮಾಹಂ ತದಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯದರಿಯಾ ಏತರಹಿ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೪೬೫; ೩.೩೦೭) ಅನುತ್ತರೇಸು ವಿಮೋಕ್ಖೇಸು ಪಿಹಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಕಾರಣಂ, ತಯಿದಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಸಾಧಾರಣವಸೇನ ನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

೨೦೦. ಪರಿಚರನ್ತಿ ನಾಮ ವಿಪ್ಪಕತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸತ್ತಾ. ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಹೋತಿ ಸಾವಕೇನ ನಾಮ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮೇ ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಪರಿಚರಿಯಾ ಸಮ್ಮದೇವ ನಿಟ್ಠಾಪಿತತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತಿ…ಪೇ… ಥೇರೋ ಏವಮಾಹಾ’’ತಿ. ತೇಸಂ ಗುಣಾನನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅಸೇಕ್ಖಗುಣಾನಂ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಮಹಾವಚ್ಛಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.