೬. ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠೇ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಪನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾ ನಾಮ ಸಯಂ ಪವತ್ತಿತಯಾಚನಾ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಯಾಚನಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸಯಂ ಯಾಚಿತಕೇಹಿ ಉಪಕರಣೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ಮೂಲಚ್ಛೇದವಸೇನ ಯಾಚಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಾವಕಾಲಿಕಂ ಪನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಹಾಯತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮಕರಣತ್ಥಾಯ ‘‘ಪುರಿಸಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪುರಿಸತ್ತಕರಮ್ಪಿ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪುರಿಸತ್ತಕರೋ ನಾಮ ವಡ್ಢಕಿಆದಿನಾ ಪುರಿಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ. ತಂ ‘‘ಪುರಿಸತ್ತಕರಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ಥು ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೇ ವಾ ಅಪುಚ್ಛಿತೇ ವಾ ಯಾಚಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಮಿಗಲುದ್ದಕಾದಯೋ ಪನ ಸಕಕಮ್ಮಂ ನ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾ. ಕುಟಿನ್ತಿ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ. ತತ್ಥ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾ ನಾಮ ಠಪೇತ್ವಾ ಥಮ್ಭತುಲಾಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟವಾತಪಾನಧೂಮಚ್ಛಿದ್ದಾದಿಭೇದಂ ಅಲೇಪೋಕಾಸಂ ಅವಸೇಸೇ ಲೇಪೋಕಾಸೇ ಕುಟ್ಟೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಛದನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸುಧಾಯ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ಲಿತ್ತಾ. ಅವಲಿತ್ತಾ ನಾಮ ತಥೇವ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಛದನಸ್ಸ ಬಹಿ ಲಿತ್ತಾ. ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಾ ನಾಮ ತಥೇವ ಛದನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಚ ಬಹಿ ಚ ಲಿತ್ತಾ. ಕಾರಯಮಾನೇನಾತಿ ಸಯಂ ವಾ ಕರೋನ್ತೇನ, ಆಣತ್ತಿಯಾ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತೇನ. ಅಸಾಮಿಕನ್ತಿ ಕಾರೇತಾ ದಾಯಕೇನ ವಿರಹಿತಂ. ಅತ್ತುದ್ದೇಸನ್ತಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ವಾಸಾಗಾರಂ ಏಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತಾ ಉದ್ದೇಸೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಾ, ತಂ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಂ. ಪಮಾಣಿಕಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾತಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಾ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ತತ್ರಿದಂ ಪಮಾಣನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಟಿಯಾ ಇದಂ ಪಮಾಣಂ. ದೀಘಸೋತಿ ದೀಘತೋ. ದ್ವಾದಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯಾತಿಏತ್ಥ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿ ನಾಮ ಇದಾನಿ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ ವಿದತ್ಥಿಯೋ, ವಡ್ಢಕಿಹತ್ಥೇನ ದಿಯಡ್ಢೋ ಹತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಮಿನನ್ತೇನ ಪನ ಕುಟಿಯಾ ಬಹಿಕುಟ್ಟೇ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಾಮತ್ತಿಕಪರಿಯನ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಥುಸಪಿಣ್ಡಪರಿಯನ್ತೇನ ದ್ವಾದಸ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ಮಿನೇತಬ್ಬಾ, ಸಚೇ ಥುಸಪಿಣ್ಡಕೇನ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಹೋತಿ, ಮಹಾಮತ್ತಿಕಲೇಪೇನೇವ ನಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಸ್ವೇವ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ತಿರಿಯನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ. ಸತ್ತನ್ತರಾತಿ ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ಬಹಿಅನ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಿಮೇನ ಅನ್ತೇನ ಸತ್ತ ಸುಗತವಿದತ್ಥಿಯೋ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ದೀಘತೋ ಹಾಪೇತ್ವಾ ತಿರಿಯಂ, ತಿರಿಯತೋ ವಾ ಹಾಪೇತ್ವಾ ದೀಘಂ ವಡ್ಢೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಉಭತೋವಡ್ಢನೇ. ಯಾ ಪನ ದೀಘತೋ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥಾಪಿ ಹೋತಿ, ತಿರಿಯತೋ ತಿಹತ್ಥಾ ವಾ ಊನಕಚತುಹತ್ಥಾ ವಾ, ಯತ್ಥ ಪಮಾಣಯುತ್ತೋ ಮಞ್ಚೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ನ ಪರಿವಟ್ಟತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಚತುಹತ್ಥವಿತ್ಥಾರಾ ನ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಕುಟಿಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಅಭಿನೇತಬ್ಬಾ ವತ್ಥುದೇಸನಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಕುಟಿಂ ಕಾರೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಪದಭಾಜನೇ (ಪಾರಾ. ೩೪೯) ವುತ್ತನಯೇನ ಸಙ್ಘಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ವಾ ಸಙ್ಘಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಸಮ್ಮತಾ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತತ್ಥ ವತ್ಥುದೇಸನತ್ಥಾಯ ನೇತಬ್ಬಾ. ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ವತ್ಥು ದೇಸೇತಬ್ಬಂ ಅನಾರಮ್ಭಂ ಸಪರಿಕ್ಕಮನನ್ತಿ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾದೀನಂ ಆಸಯಾದೀಹಿ ತೇರಸಹಿ, ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣನಿಸ್ಸಿತಾದೀಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಉಪದ್ದವೇಹಿ ವಿರಹಿತತ್ತಾ ಅನಾರಮ್ಭಂ, ದ್ವೀಹಿ ವಾ ಚತೂಹಿ ವಾ ಬಲಿಬದ್ಧೇಹಿ ಯುತ್ತೇನ ಸಕಟೇನ ಏಕಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬೋದಕಪತನಟ್ಠಾನೇ ಏಕಂ ಬಹಿ ಕತ್ವಾ ಆವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ಸಪರಿಕ್ಕಮನನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಸಙ್ಘಪಹೋನಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥೇವ, ನೋ ಚೇ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯಾಚಿತೇಹಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ವತ್ಥು ದೇಸೇತಬ್ಬಂ. ಸಾರಮ್ಭೇ ಚೇತಿಆದಿ ಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಆಳವಿಯಂ ಆಳವಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ ಕುಟಿಕರಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಅಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಣತ್ತಿಕಂ, ‘‘ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಕುಟಿಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಕರಣತ್ಥಂ ಅರಞ್ಞಂ ಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ, ‘‘ಇದಾನಿ ದ್ವೀಹಿ ಪಿಣ್ಡೇಹಿ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತೇಸು ಪಠಮಪಿಣ್ಡದಾನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯದಾನೇನ ಲೇಪೇ ಘಟಿತೇ ಸಚೇ ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕಾ ಏವ ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಏವ ವಾ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ದ್ವೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ಉಭಯವಿಪ್ಪನ್ನಾ, ದ್ವೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ, ದ್ವೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ಸಚೇ ಪನ ದ್ವಾರಬನ್ಧಂ ವಾ ವಾತಪಾನಂ ವಾ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ ಮತ್ತಿಕಾಯ ಲಿಮ್ಪತಿ, ಠಪಿತೇ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಲೇಪೋ ನ ಘಟಿಯತಿ, ರಕ್ಖತಿ ತಾವ. ಪುನ ಲಿಮ್ಪನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಘಟಿತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ತಂ ಠಪಿಯಮಾನಂ ಪಠಮದಿನ್ನಲೇಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿರನ್ತರಮೇವ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪಠಮಮೇವ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಕೇವಲಂ ಸಾರಮ್ಭಾಯ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ಅಪರಿಕ್ಕಮನಾಯ. ವಿಪ್ಪಕತಂ ಕುಟಿಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದದತೋ ಚ, ಭೂಮಿಂ ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಭಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಚ, ಲೇಣಗುಹಾತಿಣಕುಟಿಪಣ್ಣಚ್ಛದನಗೇಹೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ, ಕುಟಿಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾಸತ್ಥಾಯ, ವಾಸಾಗಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರತ್ಥಾಯ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ, ಉಲ್ಲಿತ್ತಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರತಾ, ಹೇಟ್ಠಿಮಪಮಾಣಸಮ್ಭವೋ, ಅದೇಸಿತವತ್ಥುಕತಾ, ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತತಾ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ವಾಸಾಗಾರತಾ, ಲೇಪಘಟನಾತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಛ ವಾ ಸತ್ತ ವಾ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಞ್ಚ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಞ್ಚ. ಇದಞ್ಹಿ ವತ್ಥುಂ ದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ವಾ ಕರೋತೋ ಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅದೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಕರೋತೋ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಸಞ್ಚರಿತ್ತೇ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಕುಟಿಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.