೧೩. ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತೇರಸಮೇ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂವಾತಿ ಏತ್ಥ ನಗರಮ್ಪಿ ಗಾಮೇ ಅನ್ತೋಗಧಮೇವ. ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತೀತಿತತ್ಥ ಪಟಿಬದ್ಧಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯತಾಯ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತಿ. ಪುಪ್ಫದಾನಾದೀಹಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸದ್ಧಂ ವಿನಾಸೇನ್ತೋ ಕುಲಾನಿ ದೂಸೇತೀತಿ ಕುಲದೂಸಕೋ. ಮಾಲಾವಚ್ಛರೋಪನಾದಯೋ ಪಾಪಕಾ ಸಮಾಚಾರಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಾಪಸಮಾಚಾರೋ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸೋ ಕುಲದೂಸಕೋ ಭಿಕ್ಖು. ಆಯಸ್ಮಾ ಖೋ ಕುಲದೂಸಕೋ…ಪೇ… ಅಲಂ ತೇ ಇಧ ವಾಸೇನಾತಿ ಇಮಿನಾಸ್ಸ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಾರಹತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತೋ ಪನೇಸ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಕುಲದೂಸಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಚರಿತುಂ ಲಭತಿ, ನ ವಿಹಾರೇ ವಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿಏತ್ಥ ಸೋತಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಛನ್ದೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಛನ್ದಗಾಮಿನೋ, ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸು. ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸೋ ‘‘ಛನ್ದಗಾಮಿನೋ’’ತಿಆದೀನಿ ವದಮಾನೋ. ತಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾಯ ಏವಂ ವಚನೀಯೋ, ನ ಕುಲದೂಸನನಿವಾರಣತ್ಥಾಯ. ಕುಲದೂಸನಕಮ್ಮೇನ ಹಿ ಸೋ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಪುಬ್ಬೇವ ಆಪನ್ನೋ, ಏವಂ ಪನಸ್ಸ ವಿಸುಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇಪಿ ವುಚ್ಚಮಾನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತೋ ಅಪರಂ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏವಞ್ಚ ಸೋತಿಆದಿ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಞ್ಚ ಅವುತ್ತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಪಿ ದಸಮೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾಯೇವ.

ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಇದಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಛನ್ದಗಾಮಿತಾದೀಹಿ ಪಾಪನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಅಙ್ಗೇಸು ಚ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಪರಕ್ಕಮನಂ, ಏವಂ ಇಧ ಛನ್ದಾದೀಹಿ ಪಾಪನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ.

ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಗಮನವಣ್ಣನಾ

ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ…ಪೇ… ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀತಿಏತ್ಥ ಪಠಮಂ ಆಪತ್ತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ, ಪಠಮಂ ವೀತಿಕ್ಕಮನಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತರೇ ಪನ ಯಥಾ ತತಿಯೇ ಚ ಚತುತ್ಥೇ ಚ ದಿವಸೇ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತತಿಯಕೋ, ಚತುತ್ಥಕೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಯಾವತತಿಯೇ ಸಮನುಭಾಸನಕಮ್ಮೇ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಾವತೀಹನ್ತಿ ಯತ್ತಕಾನಿ ಅಹಾನಿ. ಜಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಜಾನನ್ತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ತತ್ಥಾಯಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಮಾತಿಕಾ – ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚ, ಪಕತತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ, ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಚ, ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋ ಚ ಹೋತಿ, ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಚ, ಪಹು ಚ ಹೋತಿ, ಪಹುಸಞ್ಞೀ ಚ, ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಚ ಹೋತಿ, ಛಾದೇತಿ ಚಾತಿ. ತತ್ಥ ಆಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ, ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಚಾತಿ ಯಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಸಾ ತೇರಸನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಾ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ಚ ತತ್ಥ ವತ್ಥುವಸೇನ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನಾಮಮತ್ತವಸೇನ ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಾ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ ಆಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀಯೇವ ಹುತ್ವಾ ‘‘ನ ದಾನಿ ನಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಛಾದೇತುಕಾಮೋವ ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿಸಞ್ಞೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಾಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಸಞ್ಞೀ ವಾ, ವೇಮತಿಕೋ ವಾ, ಅಚ್ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಪಕತತ್ತೋತಿ ಅನುಕ್ಖಿತ್ತೋ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕೋ. ಸೋ ಚೇ ಪಕತತ್ತಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಅನನ್ತರಾಯಿಕೋತಿ ಯಸ್ಸ ದಸಸು ರಾಜಚೋರಅಗ್ಗಿಉದಕಮನುಸ್ಸಅಮನುಸ್ಸವಾಳಸರೀಸಪಜೀವಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೇಸು ಏಕೋಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಚೇ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಸಞ್ಞೀ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಪಹೂತಿ ಯೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಞ್ಚೇವ ಆರೋಚೇತುಞ್ಚ, ಸೋ ಚೇ ಪಹುಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಛಾದೇತಿ, ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ. ಛಾದೇತುಕಾಮೋ ಚ ಹೋತಿ, ಛಾದೇತಿ ಚಾತಿಇದಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಚೇಪಿ ಹಿ ಸೋ ಸಭಾಗಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ’’ತಿ ಲಜ್ಜಾಯ ನಾರೋಚೇತಿ, ಛನ್ನಾವ ಹೋತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಿಭಾವೋ ಹಿ ಇಧ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಸಭಾಗಮತ್ತಮೇವ ಪಮಾಣಂ. ಅಯಂ ‘‘ಜಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀ’’ತಿಪದಸ್ಸ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ತಾವತೀಹನ್ತಿ ತತ್ತಕಾನಿ ಅಹಾನಿ, ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಆರೋಚಿತದಿವಸೋ, ತಾವ ದಿವಸಪಕ್ಖಮಾಸಸಂವಚ್ಛರವಸೇನ ಯತ್ತಕೋ ಕಾಲೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ತತ್ತಕಂ ಕಾಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಕಾಮಾ ಪರಿವತ್ಥಬ್ಬನ್ತಿ ನ ಕಾಮೇನ ನ ವಸೇನ, ಅಥ ಖೋ ಅಕಾಮೇನ ಅವಸೇನ ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ಥಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ಚಾತಿ ತಿವಿಧೋ ಪರಿವಾಸೋ. ತತ್ಥ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸೋ ತಾವ ಯಥಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ದಾತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಸಚಿ ಹಿ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವೀಹಾದಿಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ. ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಾ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ತದುತ್ತರಿ ವಾ. ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸಂ ದೇನ್ತೇನ ಪಠಮಮೇವ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನದಿವಸೇ ಚ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಚ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಏಕಾ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಸಞ್ಚೇತನಿಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಿವಾಸಂ ಯಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೯೮) ಆಗತನಯೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಂ ವತ್ವಾ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಅಥ ದ್ವೀಹತೀಹಾದಿಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ದ್ವೀಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ತೀಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಚತೂಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಪಞ್ಚಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ…ಪೇ… ಚುದ್ದಸಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿಏವಂ ಯಾವ ಚುದ್ದಸದಿವಸಾನಿ ದಿವಸವಸೇನ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಪಞ್ಚದಸದಿವಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯಂ ‘‘ಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತೋ ಯಾವ ಏಕೂನತಿಂಸತಿಮೋ ದಿವಸೋ, ತಾವ ‘‘ಅತಿರೇಕಪಕ್ಖಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ, ತತೋ ಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ದ್ವೇಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಅತಿರೇಕದ್ವೇಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ತೇಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ…ಪೇ… ಅತಿರೇಕಏಕಾದಸಮಾಸಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ ಏವಂ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಸಂವಚ್ಛರೇ ಪುಣ್ಣೇ ‘‘ಏಕಸಂವಚ್ಛರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನ’’ನ್ತಿ, ತತೋ ಪರಂ ಅತಿರೇಕಸಂವಚ್ಛರಂ ದ್ವೇಸಂವಚ್ಛರಂ ಏವಂ ಯಾವ ಸಟ್ಠಿಸಂವಚ್ಛರಅತಿರೇಕಸಟ್ಠಿಸಂವಚ್ಛರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನನ್ತಿ, ತತೋ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ವತ್ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಸಚೇ ಪನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ತದುತ್ತರಿ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಯಥಾ ‘‘ಏಕಂ ಆಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ‘‘ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಯೋ, ತಿಸ್ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪರಂ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಹೋತು, ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ, ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಸುಪಿ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಏಕಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಏಕಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಂ ಏಕಂ ಅತ್ತಕಾಮಂ ಏಕಂ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಗಣನವಸೇನ ವಾ, ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ವತ್ಥುಕಿತ್ತನವಸೇನ ವಾ, ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ನಾಮಮತ್ತವಸೇನ ವಾ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ನಾಮಂ ದುವಿಧಂ ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಞ್ಚ, ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ಸಜಾತಿಸಾಧಾರಣಂ, ಆಪತ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪಜ್ಜಿಂ ಏಕಾಹಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣನಾಮವಸೇನಾಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಪರಿವಾಸಾದಿವಿನಯಕಮ್ಮಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ಗೋತ್ತವಸೇನ ನಾಮವಸೇನ ಆಪತ್ತಿವಸೇನ ಚ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ತತ್ಥ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠೀತಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋತಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ, ತತ್ಥ ‘‘ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ’’ತಿವಚನೇನಾಪಿ ವತ್ಥು ಚೇವ ಗೋತ್ತಞ್ಚ ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ’’ತಿವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ಆಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿವಚನೇನಾಪಿ ನಾಮಞ್ಚೇವ ಆಪತ್ತಿ ಚ ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏತೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ವಸೇನ ಕಮ್ಮವಾಚಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಸಚೇ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ ಆವಾಸೋ ಹೋತಿ, ಸಕ್ಕಾ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಂ ಅನಾಪಜ್ಜನ್ತೇನ ವಸಿತುಂ, ತತ್ಥೇವ ‘‘ಪರಿವಾಸಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಾತಬ್ಬಂ, ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಪುನ ಆಗತಾಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇನ್ತೇನ ವತ್ತಭೇದಞ್ಚ ರತ್ತಿಚ್ಛೇದಞ್ಚ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿವಸಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪರಿವಾಸಂ ಸೋಧೇತುಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತವತ್ತೇನ ವಸಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ, ಏಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ‘‘ಪರಿವಾಸಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮಿ, ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಾಮೀ’’ತಿ ಪರಿವಾಸೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ, ಏಕಪದೇನಾಪಿ ಚೇತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಪರಿವಾಸೋ, ದ್ವೀಹಿ ಪನ ಸುನಿಕ್ಖಿತ್ತೋಯೇವ, ಸಮಾದಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಕತತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಥಾನೇನ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪತೋ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ ದ್ವೇ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಗುಮ್ಬೇನ ವಾ ವತಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಅರುಣೇಯೇವ ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಯಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಮೇವ. ಅರುಣೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಸೋ ಪುರೇ ಅರುಣೇಯೇವ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಗತೋ, ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಯಾವ ರತ್ತಿಯೋ ಪೂರೇನ್ತಿ, ತಾವ ಪರಿವತ್ಥಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪರಿವಾಸವಿನಿಚ್ಛಯೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೯೭) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇತರೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ‘‘ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೧೫೭) ಇಮಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧಕೇ ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಸುದ್ಧನ್ತಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ, ಸೋ ದುವಿಧೋ ಚೂಳಸುದ್ಧನ್ತೋ ಮಹಾಸುದ್ಧನ್ತೋತಿ, ದುವಿಧೋಪಿ ಚೇಸ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಸಕಲಂ ವಾ ಏಕಚ್ಚಂ ವಾ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಚ ತತ್ಥ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದಾತಬ್ಬೋ. ಆಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಂ ಪನ ‘‘ಏತ್ತಿಕಾ ಅಹಂ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ಜಾನಾತು ವಾ, ಮಾ ವಾ, ಅಕಾರಣಮೇತಂ. ತಸ್ಸ ದಾನವಿಧಿ ಖನ್ಧಕೇ ಆಗತೋ, ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಪನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೧೦೨) ವುತ್ತಾ. ಇತರೋ ಪನ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೋ ನಾಮ, ಸೋ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋತಿ. ತತ್ಥ ಓಧಾನಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ಅನ್ತರಾಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿವುತ್ಥದಿವಸೇ ಓಧುನಿತ್ವಾ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುರಿಮಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಮೂಲದಿವಸಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಪಚ್ಛಾ ಆಪನ್ನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಪರಿವಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಗ್ಘಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲಾಸು ಆಪತ್ತೀಸು ಯಾ ಏಕಾ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಬ್ಬಚಿರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಯೋ, ತಾಸಂ ಅಗ್ಘೇನ ಸಮೋಧಾಯ ತಾಸಂ ರತ್ತಿಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಅವಸೇಸಾನಂ ಊನತರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಂ ಆಪತ್ತೀನಂ ದಾತಬ್ಬಪರಿವಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಮಿಸ್ಸಕಸಮೋಧಾನೋ ನಾಮ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾಯೋ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಪರಿವಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಅಯಂ ತಿವಿಧೇಪಿ ಸಮೋಧಾನಪರಿವಾಸೇ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೧೦೨) ವುತ್ತೋ, ಇದಂ ‘‘ಪರಿವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾಮುಖಂ.

ಉತ್ತರಿ ಛಾರತ್ತನ್ತಿ ಪರಿವಾಸತೋ ಉತ್ತರಿ ಛ ರತ್ತಿಯೋ. ಭಿಕ್ಖುಮಾನತ್ತಾಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮಾನಭಾವಾಯ, ಆರಾಧನತ್ಥಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವತ್ತಿತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುಮಾನತ್ತಞ್ಚ ಪನೇತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನವಸೇನ ದುವಿಧಂ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿವಾಸಂ ಅದತ್ವಾ ಮಾನತ್ತಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತಂ. ಯಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿವಾಸಪರಿಯೋಸಾನೇ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಾನತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮಾನತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇದಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಪನೇತೇಸಂ ದಾನವಿಧಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಚ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಚೂಳವ. ಅಟ್ಠ. ೧೦೨) ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ಸಚೇ ಅಯಂ ವತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಸಮಾದಾತುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತೂಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿವಾಸೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಪದೇಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಮಾನತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮಿ, ವತ್ತಂ ಸಮಾದಿಯಾಮೀ’’ತಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ನೇಸಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತತೋ ತೇಸು ಗತೇಸು ವಾ ಅಗತೇಸು ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯತ್ಥ ಸಿಯಾ ವೀಸತಿಗಣೋತಿ ಏತ್ಥ ವೀಸತಿಸಙ್ಘೋ ಗಣೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ವೀಸತಿಗಣೋ. ತತ್ರಾತಿ ಯತ್ರ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವೀಸತಿಗಣೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ. ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಅಭಿಏತಬ್ಬೋ, ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮವಸೇನ ಓಸಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅವ್ಹಾತಬ್ಬೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ. ಅಬ್ಭಾನಕಮ್ಮಂ ಪನ ಪಾಳಿವಸೇನ ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೧೦೦ ಆದಯೋ) ವಿನಿಚ್ಛಯವಸೇನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಅನಬ್ಭಿತೋತಿ ನ ಅಬ್ಭಿತೋ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೋ, ಅಕತಬ್ಭಾನಕಮ್ಮೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅನವ್ಹಾತೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾರಯ್ಹಾತಿ ಯೇ ಊನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಬ್ಭೇನ್ತಿ, ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಗರಹಿತಬ್ಬಾ, ಸಾತಿಸಾರಾ ಸದೋಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅಯಂ ತತ್ಥ ಅನುಧಮ್ಮತಾ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಅನುಗತಾ ಓವಾದಾನುಸಾಸನೀ ಸಾಮೀಚಿ ಧಮ್ಮತಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಿಯಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖವಣ್ಣನಾಯ

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.