೧೨. ಲೋಹಿಚ್ಚಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

ಲೋಹಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೫೦೧. ಸಾಲವತಿಕಾತಿ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಗಾಮಣಿಕಾಭಾವೇನಾತಿ ಕೇಚಿ. ಲೋಹಿತೋ ನಾಮ ತಸ್ಸ ಕುಲೇ ಪುಬ್ಬಪುರಿಸೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಲೋಹಿಚ್ಚೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೋತ್ತತೋ ಆಗತಂ ನಾಮಂ.

೫೦೨. ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಮತ್ತಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಪನ ಉಚ್ಛೇದಸಸ್ಸತಾನಂ ಅಞ್ಞತರ’’ನ್ತಿ. ನ ಹಿ ಉಚ್ಛೇದಸಸ್ಸತಗಾಹವಿನಿಮುತ್ತೋ ಕೋಚಿ ದಿಟ್ಠಿಗಾಹೋ ಅತ್ಥಿ. ‘‘ಭಾಸತಿ ಯೇವಾ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಲದ್ಧಿಯಾ ಲೋಕೇ ಪಾಕಟಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ತತೋ ಅಞ್ಞೋ ಪರೋತಿ ಯಥಾ ಅನುಸಾಸಕತೋ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬೋ ಪರೋ, ಏವಂ ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬತೋಪಿ ಅನುಸಾಸಕೋ ಪರೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪರೋ ಪರಸ್ಸಾತಿ ಪರೋ ಯೋ’’ತಿಆದಿ. ಕಿಂ-ಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖಾಯ ಚೇತ್ಥ ‘‘ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನಾಗತಕಾಲವಚನಂ, ಅನಾಗತೇಪಿ ವಾ ತೇನ ತಸ್ಸ ಕಾತಬ್ಬಂ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಂ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಧಮ್ಮಂ ವಿಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪರೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿವಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಿಚರಣಂ ಕಿಂ ಅತ್ಥಿಯಂ ಆಸಯಬುದ್ಧಸ್ಸಾಪಿ ಅನುರೋಧೇನ ವಿನಾ ತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧಂ…ಪೇ… ವಿಹಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವದತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ ಪಾಪಕಂ ಲೋಭಧಮ್ಮಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

೫೦೪. ಸೋತಿ ಲೋಹಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ.

೫೦೮. ಕಥಾಫಾಸುಕತ್ಥನ್ತಿ ಕಥಾಸುಖತ್ಥಂ, ಸುಖೇನ ಕಥಂ ಕಥೇತುಞ್ಚೇವ ಸೋತುಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಪೀತಿವಸೇನ ಆಮೇಡಿತಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಥಾ ಹಿ ತಂ ‘‘ಬುದ್ಧಗಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಭಗವಾ ಹಿ ಈದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು ವಿಸೇಸತೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯಂ ಕಿರೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿಆದಿ.

ಲೋಹಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನುಯೋಗವಣ್ಣನಾ

೫೦೯. ಸಮುದಯಸಞ್ಜಾತೀತಿ ಆಯುಪ್ಪಾದೋ. ಅನುಪುಬ್ಬೋ ಕಮ್ಪೀ-ಸದ್ದೋ ಆಕಙ್ಖನತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಇಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾತಿಸಯೇನ ವಾ ಹಿತೇನ ಅನುಕಮ್ಪಕೋ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನಕೋ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ. ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಸೇವನಲಾಭೇನ ನಿಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಬಲವತೀ ಹೋತಿ, ಅವಗ್ಗಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತೇನಾಹ ‘‘ನಿಯತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ. ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ.

೫೧೦-೧೧. ದುತಿಯಂ ಉಪಪತ್ತಿನ್ತಿ ‘‘ನನು ರಾಜಾ ಪಸೇನದೀ ಕೋಸಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದುತಿಯಂ ಉಪಪತ್ತಿಂ ಸಾಧನಯುತ್ತಿಂ. ಕಾರಣಞ್ಹಿ ಭಗವಾ ಉಪಮಾಮುಖೇನ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೇ ಚಿಮೇತಿ ಯೇ ಚ ಇಮೇ ಕುಲಪುತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಾ ಗಬ್ಭಾ ಪರಿಪಾಚೇನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಸಕ್ಕುಣನ್ತಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ, ಞಾಣಪರಿಪಾಕಸ್ಸ ವಾ ಅಭಾವೇನ. ಯೇ ಪನ ‘‘ಪರಿಪಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇಸಂ ‘‘ದಿಬ್ಬೇ ಗಬ್ಭೇ’’ತಿ ವಚನವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥಿ. ಅತ್ಥೋ ಚ ದುತಿಯವಿಕಪ್ಪೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿತಾ ಚ ತಂಸಮಙ್ಗಿಸತ್ತವಸೇನ. ದಿವಿ ಭವಾತಿ ದಿಬ್ಬಾ. ಗಬ್ಭೇನ್ತಿ ಪರಿಪಚ್ಚನವಸೇನ ಸನ್ತಾನಂ ಪಬನ್ಧೇನ್ತೀತಿ ಗಬ್ಭಾ. ‘‘ಛನ್ನಂ ದೇವಲೋಕಾನ’’ನ್ತಿ ನಿದಸ್ಸನವಚನಮೇತಂ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ಸಾಪಿ ಹಿ ದಿಬ್ಬಗಬ್ಭಭಾವೋ ಲಬ್ಭತೇವ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರಹೇತುಕತ್ತಾ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ‘‘ಭಾವನಂ ಭಾವಯಮಾನಾ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಸಮತ್ಥಿತಂ ಹೋತಿ. ಭವನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾರುಚಿ ಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾತಿ ಭವಾ, ವಿಮಾನಾನಿ. ದೇವಭಾವಾವಹತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಾ. ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗಬ್ಭಾ. ದಾನಾದಯೋ ದೇವಲೋಕಸಂವತ್ತನಿಯಪುಞ್ಞವಿಸೇಸಾ.ದಿಬ್ಬಾ ಭವಾತಿ ದೇವಲೋಕಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಉಪಪತ್ತಿಭವಾ. ತದಾವಹೋ ಹಿ ಕಮ್ಮಭವೋ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತೋ.

ತಯೋಚೋದನಾರಹವಣ್ಣನಾ

೫೧೩. ಅನಿಯಮಿತೇನೇವಾತಿ ಅನಿಯಮೇನೇವ ‘‘ತ್ವಂ ಏವಂದಿಟ್ಠಿಕೋ ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅನತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಕೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅನುದ್ದೇಸಿಕೇನೇವ. ಮಾನನ್ತಿ ‘‘ಅಹಮೇತಂ ಜಾನಾಮಿ, ಅಹಮೇತಂ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಂ. ಭಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ವಿಧಮೇತ್ವಾ, ಜಹಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಯೋ ಸತ್ಥಾರೇತಿ ಅಸಮ್ಪಾದಿತಅತ್ತಹಿತೋ ಅನೋವಾದಕರಸಾವಕೋ, ಅಸಮ್ಪಾದಿತಅತ್ತಹಿತೋ ಓವಾದಕರಸಾವಕೋ, ಸಮ್ಪಾದಿತಅತ್ತಹಿತೋ ಅನೋವಾದಕರಸಾವಕೋತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಸತ್ಥಾರೇ. ಚತುತ್ಥೋ ಪನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ನ ಚೋದನಾರಹೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತೇ ಏವ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೋದನಾರಹೇ ತಯೋ ಸತ್ಥಾರೇ ಪಠಮಂ ದಸ್ಸೇಸಿ, ಪಚ್ಛಾ ಚತುತ್ಥಂಸತ್ಥಾರಂ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ಚತುತ್ಥೋ ಸತ್ಥಾ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣೋ, ತಥಾಪಿ ಸೋ ಯೇಸಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾನಂ ವಸೇನ ‘‘ಧಮ್ಮಮಯೋ ಕಾಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತೇಸಂ ಸಮುದಾಯಭೂತೋಪಿ ತೇ ಗುಣಾವಯವೇ ಸತ್ಥುಟ್ಠಾನಿಯೇ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಲೋಹಿಚ್ಚ, ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಅಭಾಸಿ.

ಅಞ್ಞಾತಿ ಯ-ಕಾರಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ ‘‘ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ’’ತಿ ಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೨೮, ೩೭, ೫೨; ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೪; ೨.೩೪೧; ಅ. ನಿ. ೨.೫; ೧೦.೧೧; ಮಹಾವ. ೧೧; ಧ. ಪ. ೩೫೩; ಕಥಾ. ೪೦೫) ವಿಯ. ಅಞ್ಞಾಯಾತಿ ಚ ತದತ್ಥಿಯೇ ಸಮ್ಪದಾನವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಜಾನನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ಸಾವಕತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಏಕದೇಸೇನಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಿರನ್ತರಂ ತಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಅಕತ್ವಾ’’ತಿ. ಉಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಯಥಿಚ್ಛಿತಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾತಿ ಅನಭಿರತಿಯಾ ಅಗಾರವೇನ ಅಪಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಿಚ್ಛನ್ತಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಏಕಾಯಾತಿ ಏಕಾಯ ಇತ್ಥಿಯಾ. ಏಕೋ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ತಾಯ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಯೋಗಂ ಕಾಮೇಯ್ಯ. ಓಸಕ್ಕನಾದಿಮುಖೇನ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಸಮ್ಬನ್ಧನಿದಸ್ಸನಂ ಗೇಹಸಿತಅಪೇಕ್ಖಾವಸೇನ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಸಾವಕೇಸು ಪಟಿಪತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತಿವಿಯ ವಿರತ್ತಭಾವತೋ ದಟ್ಠುಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಂ. ಲೋಭೇನಾತಿ ಪರಿವಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಲಾಭಸಕ್ಕಾರಲೋಭೇನ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಾದೇಹೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇಹಿ. ಉಜುಂ ಕರೋಹಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದಿವಿಗಮೇನ.

೫೧೫. ಏವಂ ಚೋದನಂ ಅರಹತೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಸಾವಕೇಸು ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಭಾವಾಪಾದನೇ ನಿಯೋಜನವಸೇನ ಚೋದನಂ ಅರಹತಿ, ನ ಪಠಮೋ ವಿಯ ‘‘ಏವರೂಪೋ ತವ ಲೋಭಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದಿನಾ, ನ ಚ ದುತಿಯೋ ವಿಯ ‘‘ಅತ್ತಾನಮೇವ ತಾವ ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಾದೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಮ್ಪಾದಿತಅತ್ತಹಿತತಾಯ ತತಿಯಸ್ಸ.

ನಚೋದನಾರಹಸತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೫೧೬. ‘‘ನ ಚೋದನಾರಹೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಚೋದನಾರಹತಾ ನಾಮ ಸತ್ಥುವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಸಾವಕವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಉಭಯವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ, ತಯಿದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥರಿ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಚೋದನಾರಹೋತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಯಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

೫೧೭. ಮಯಾ ಗಹಿತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನವಜ್ಜೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೇ ಪರೇಸಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದೇಸ್ಸೇನ್ತೇ ಸತ್ಥರಿ ಅಭೂತದೋಸಾರೋಪನವಸೇನ ಮಿಚ್ಛಾಗಹಿತಾಯ ನಿರಯಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಾಪದಿಟ್ಠಿಯಾ. ನರಕಪಪಾತನ್ತಿ ನರಕಸಙ್ಖಾತಂ ಮಹಾಪಪಾತಂ. ಪಪತನ್ತಿ ತತ್ಥಾತಿ ಹಿ ಪಪಾತೋ. ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಥಲೇತಿ ಸಗ್ಗಗಾಮಿಮಗ್ಗಭೂತೇ ಪುಞ್ಞಧಮ್ಮಥಲೇ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಲೋಹಿಚ್ಚಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ.