೮. ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವಿಭಙ್ಗೋ

೧. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ

೩೯೦. ಕಾರಣಸದ್ದೋ ಯುತ್ತಿವಾಚಕೋ ‘‘ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅಕಾರಣಂ ವದತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಪ್ಪಧಾನಾತಿ ಯುತ್ತಿಪ್ಪಧಾನಾ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಪಾಪಕಾನುಪ್ಪಾದನಾದಿಕಿರಿಯಾಯ ಅನುರೂಪಪ್ಪಧಾನಾತಿ ಏವಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅನುಪ್ಪನ್ನಪಾಪಕಾದೀನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾದಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಪಾಪಕಾನುಪ್ಪಾದಾದಿ.

೩೯೧. ‘‘ನ ಅಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಯಥಾ ತಣ್ಹಾಯನಮಿಚ್ಛಾಭಿನಿವೇಸವಾಯಮನಸಭಾವಾನಂ ತಣ್ಹಾದೀನಂ ಛನ್ದಪರಿಯಾಯೋ ಅಞ್ಞಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಹೋತಿ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಛನ್ದನಿಯಸ್ಸ ತೇಸು ಅಭಾವಾ, ಧಮ್ಮಚ್ಛನ್ದೋ ಪನ ತಂಸಭಾವತ್ತಾ ಅಞ್ಞಧಮ್ಮೋ ನ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಧಮ್ಮಚ್ಛನ್ದೋತಿ ಸಭಾವಚ್ಛನ್ದೋ’’ತಿ.

೪೦೬. ಅಟ್ಠಕಥಾಯನ್ತಿ ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ವಟ್ಟಾನತ್ಥಸಂವತ್ತನತೋತಿ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖಸಮ್ಭವತೋ.

ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸನ್ತಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಹೀನಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೇ ಸನ್ಥಮ್ಭಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುವಿಧಾಯಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಉಪ್ಪನ್ನಾಯೇವಾತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬಾ ಏವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಮುದಾಚಾರಾದಿವಸೇನ.

ಸಬ್ಬಾಸು ಅವತ್ಥಾಸೂತಿ ಪಕತತ್ತಾದಿಅವತ್ಥಾಸು. ಪಕತತ್ತಾವತ್ಥೇನ ಹಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ತಾನಿ ನ ಚರಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇತರಾವತ್ಥೇನ ಚ ತದವತ್ಥಾಯ ತಾನಿ ತಾನಿಯೇವ ಚರಿತಬ್ಬಾನಿ. ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿಆದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ನ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಅನಾವಾಸೇ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ನ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಆವಾಸೇ ವಾ ಅನಾವಾಸೇ ವಾ ವತ್ಥಬ್ಬಂ, ನ ಏಕಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ನೀಚೇ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಉಚ್ಚೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಛಮಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ನ ನೀಚೇ ಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ ಉಚ್ಚೇ ಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ನ ಛಮಾಯಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ ಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತೇಸನ್ತಿ ಪಾರಿವಾಸಿಕವುಡ್ಢತರಾದೀನಂ ವಸೇನ. ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾತಿ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಏಕೇಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ನವಾಪಿ ಏಕಮೇಕಂ ಕತ್ವಾ. ‘‘ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಆಸನಾಭಿಹಾರಂ, ಸೇಯ್ಯಾಭಿಹಾರಂ, ಪಾದೋದಕಂ, ಪಾದಪೀಠಂ, ಪಾದಕಥಲಿಕಂ, ಪತ್ತಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅಸಾದಿಯನಸಾಮಞ್ಞೇನ ಏಕಂ. ದಸಾತಿ ‘‘ನ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ, ನ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ, ನ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಯಾ, ನ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಯಾ, ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭೇದೇತಬ್ಬಾ, ನ ಗಿಹಿದ್ಧಜೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ, ನ ತಿತ್ಥಿಯದ್ಧಜೋ ಧಾರೇತಬ್ಬೋ, ನ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ, ಭಿಕ್ಖುಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೬೦) ಏವಮಾಗತಾ ದಸ.

‘‘ಕಮ್ಮಞ್ಚಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚತ್ತವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಕಮ್ಮಂ ‘‘ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಮ್ಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಾಮಿವಚನವಸೇನ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಭೂತಾಪಗತುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮೋಹವಿನೋದನಿಯಾ. ‘‘ಏವಂ ಕತೇ ಓಕಾಸೇ ವಿಪಾಕೋ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ವಿಪಾಕಮೇವ ವದತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಅಟ್ಠಸಾಲಿನಿಯಂ. ಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ಥಾಮಗತಾ ಕಾಮರಾಗಾದಯೋ ‘‘ಅನುಸಯಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನುಸಯಿತ…ಪೇ… ಮಗ್ಗೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಆಹತಖೀರರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಆರಮ್ಮಣಂ, ಕಥಂ? ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹವಸೇನ. ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿವರತಿ ‘‘ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ. ತತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಅಧಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಅನುಸ್ಸರಿತಾನುಸ್ಸರಿತಕ್ಖಣೇ ಕಿಲೇಸುಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುಭಾವೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನತೋ ಅಧಿಗತಮೇವ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಧಿಗತಂ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹವಸೇನಾ’’ತಿ, ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಪಾತುಭೂತಕಿಲೇಸನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕಿಲೇಸುಪ್ಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತತಾಯ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಂ ಕಿಲೇಸಂ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಂ ಅನ್ತೋಗಧಕಿಲೇಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಗಾಹಕೇ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಗಹೇತಬ್ಬೇ ಉಪಚರಿತ್ವಾ, ಯಥಾ ನಿಸ್ಸಿತೇ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಯೇ ಉಪಚರಿತ್ವಾ ‘‘ಮಞ್ಚಾ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನೇವ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹ…ಪೇ… ಸದಿಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಯಥಾ ಕಿಂ? ಸಚೇ ಖೀರರುಕ್ಖ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ತಿಧಾತಿ ಅತೀತಾದಿವಸೇನ ತಿಧಾ. ಆಭತೋ ಉಪಮಾವಸೇನ. ಅಪ್ಪಹೀನತಾದಸ್ಸನತ್ಥಮ್ಪೀತಿ ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ತಿಧಾ ನವತ್ತಬ್ಬತಾದಸ್ಸನತ್ಥಮ್ಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಮೇವ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಏವಂ ಮಗ್ಗೇನ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ ಮಗ್ಗೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿರಹಾನಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಾವತೋ.

ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ

೪೨೭. ವೀರಿಯಜೇಟ್ಠಿಕಾಯ ಪನ ಮಗ್ಗಭಾವನಾಯ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾನಿ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಿ ‘‘ಮಗ್ಗಾಧಿಪತೀನೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ನಮಗ್ಗಾಧಿಪತೀನೀ’’ತಿ ವಾತಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಠಮಸ್ಸ ವೀರಿಯನ್ತರಾಭಾವೋ, ಇತರಸ್ಸ ಇತರಾಧಿಪತಿನೋ, ನಮಗ್ಗಭೂತವೀರಿಯಾಧಿಪತಿನೋ ಚ ಅಭಾವೋ ನವತ್ತಬ್ಬತಾಯ ಕಾರಣನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಮಾಹ ‘‘ಮಗ್ಗಾಧಿಪತೀನೀ’’ತಿಆದಿನಾ. ತದಾತಿ ವೀರಿಯಜೇಟ್ಠಿಕಮಗ್ಗಭಾವನಾಕಾಲೇ.

ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.