(೨.) ಆಯುಪ್ಪಮಾಣವಣ್ಣನಾ

೧೦೨೪. ತಯೋಪಿ ಜನಾತಿ ತಯೋ ಜನಸಮೂಹಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೦೨೫. ಆಭಾತಿ ಸೋಭನಾ ಪಭಾ.

೧೦೨೬. ಕಞ್ಚನಪಿಣ್ಡೋ ವಿಯ ಸಸ್ಸಿರಿಕಾ ಕಞ್ಚನಪಿಣ್ಡಸಸ್ಸಿರಿಕಾ. ತತ್ಥ ಪನ ಸೋಭನಪಭಾಯ ಕಿಣ್ಣಾ ಸುಭಾಕಿಣ್ಣಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಆ-ಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಅನ್ತಿಮಣ-ಕಾರಸ್ಸ ಹ-ಕಾರಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಭಕಿಣ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಅಥ ಪನ ಸುಭೇನ ಕಿಣ್ಣಾ ಸುಭಕಿಣ್ಣಾ. ಪುರಿಮಪದೇಸುಪಿ ಪರಿತ್ತಂ ಸುಭಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪರಿತ್ತಸುಭಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸುಭಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಸುಭಾತಿ ಸುಭ-ಸದ್ದೇನ ಸಮಾಸೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ.

೧೦೨೭. ಆರಮ್ಮಣಮನಸಿಕಾರಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಕಥಿತಾತಿ ಝಾನಕ್ಖಣೇ ತತೋ ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಪರಿತ್ತಾದಿಕಸಿಣಾರಮ್ಮಣಭಾವನಾಯ ಆವಜ್ಜನೇನ ಚ ಝಾನಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಮನಸಿಕಾರನಾನತ್ತತಾ ನ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಭಾಗಭಾವನಾಯ ಪನ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾವಜ್ಜನೇನ ಚ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಬ್ಬಭಾಗಭಾವನಾಯ ವಸೇನ ಹಿ ಝಾನಂ ಪರಿತ್ತಪಥವೀಕಸಿಣಾದೀಸು ತಂತದಾರಮ್ಮಣಂ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ತಂತಂಕಸಿಣಾವಜ್ಜನೇನ ತಂತಂಮನಸಿಕಾರನ್ತಿ. ಛನ್ದಾದಯೋ ಪನ ಅಪ್ಪನಾಕ್ಖಣೇಪಿ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಪಣಿಧೀತಿ ನ ತಣ್ಹಾಪತ್ಥನಾ, ಅಥ ಖೋ ಛನ್ದಪತ್ಥನಾವ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ನಿಚ್ಛಯೋ. ಅಭಿನೀಹಾರೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಯೇವ. ಯದಿ ಪನ ಭವಛನ್ದಭವಪತ್ಥನಾದಯೋ ತಂತಂಭವವಿಸೇಸನಿಯಾಮಕಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ‘‘ಅಪ್ಪನಾಯಪಿ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಅಪ್ಪನಾಯ ಪವತ್ತಾಯ ತತೋ ಪಚ್ಛಾಪಿ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸಞ್ಞಾವಿರಾಗಾದೀಹಿ ಪನ ವಿಸೇಸಿಯಮಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ತಥಾ ತಥಾ ತತ್ಥ ಪವತ್ತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ಭವವಿಸೇಸನಿಯಾಮಕೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋವ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಮನಸಿಕಾರಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಕಥಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ವಿಪುಲಾ ಫಲಾತಿ ವಿಪುಲಸನ್ತಸುಖಾಯುವಣ್ಣಾದಿಫಲಾ. ಸುಟ್ಠು ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಮಂಸದಿಬ್ಬಚಕ್ಖೂಹಿ ಚ.

೧೦೨೮. ‘‘ಯಾವ ನ ತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಬ್ಯನ್ತೀ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೨೫೦) ವಚನತೋ ‘‘ಕಮ್ಮಮೇವ ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಆಹ, ಅಬ್ಬುದಾದಿಆಯುಪ್ಪಮಾಣಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕಮ್ಮವಸೇನೇವ ಕತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನಿಲೀಯನೋಕಾಸಸ್ಸ ಅಭಾವಾತಿ ಸಮಾನಜಾತಿಕೇನ ಅಚ್ಛರಾಗಣೇನ ಸಬ್ಬದಾ ಪರಿವಾರಿಯಮಾನಸ್ಸ ಕಾಮಗುಣಾಕಿಣ್ಣಸ್ಸ ತಬ್ಬಿರಹಿತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಭಾವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಿಂ ನಿಯಮೇತೀತಿ ಕಿಂ ಝಾನಂ ಉಪಪತ್ತಿಂ ನಿಯಮೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಾದಯೋ ನವಪಿ ಸೋಧೇತ್ವಾ. ಮತ್ಥಕೇತಿ ವೇಹಪ್ಫಲೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಟ್ಠಭವಾ ನಾಮಾತಿ ತತೋ ಪರಂ ಅಗಮನತೋ ಉತ್ತಮಭವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನೇವ ಭವಸೀಸಾನೀತಿ ಗಹಿತಾ. ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸೂತಿ ವೇಹಪ್ಫಲಾದಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಏವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ವೇಹಪ್ಫಲತೋ ಪನ ಪುರಿಮೇಸು ನವಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಅನಾಗಾಮೀ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುತಸ್ಸ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸತ್ತ ಅನುಸಯಾ ಅನುಸೇನ್ತಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ಪಞ್ಚ, ಕಸ್ಸಚಿ ತಯೋ ಅನುಸೇನ್ತೀ’’ತಿ (ಯಮ. ೨.ಅನುಸಯಯಮಕ.೩೧೧) ಇದಂ ವುತ್ತಂ, ನ ವೇಹಪ್ಫಲಾದೀಸು ಉಪಪನ್ನಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಸಿಯಾ. ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನವಸು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ತತ್ರೂಪಪತ್ತಿಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಹೇಟ್ಠೂಪಪತ್ತೀ’’ತಿ, ಏತೇನ ಹೇಟ್ಠೂಪಪತ್ತಿ ಏವ ನಿವಾರಿತಾ, ನ ತೇಸ್ವೇವ ಉಪರೂಪರಿ ವೇಹಪ್ಫಲೇ ಚ ಉಪಪತ್ತಿ ಅರೂಪಧಾತೂಪಪತ್ತಿ ಚ. ‘‘ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅನಾಗಾಮೀ ನವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಮತ್ಥಕೇ ಠಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತೀ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಆರೋಹನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ನ ತೇನ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಉಪಪತ್ತಿ ನಿವಾರಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

ಯೋ ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ತತ್ಥ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಚವಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನೋ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತರೂಪರಾಗೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾ ವುತ್ತಾ. ತೇನೇವ ‘‘ನವಸು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಅರಿಯಸಾವಕಾನ’’ನ್ತಿ, ‘‘ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅನಾಗಾಮೀ’’ತಿ, ‘‘ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಅನಾಗಾಮಿನೋ’’ತಿ ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಕತಂ. ತಸ್ಸ ಪನ ಯೇನ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನೋ, ತಸ್ಮಿಂ ರೂಪರಾಗೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತೇ ಪುನ ಭವಾಭಿಲಾಸೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅರೂಪರಾಗುಪಚ್ಛೇದೋ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿಯೇವ. ಯೋ ಪನ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಅರೂಪೇಹಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತರೂಪರಾಗೋ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಮಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭವಾದೀನವದಸ್ಸನವಸೇನ ಅನಿವತ್ತಿತಭವಾಭಿಲಾಸೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಯಮಕಪಾಳಿ ಪವತ್ತಾತಿ ವಾ ಅಯಮತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಸಿಯಾ.

ಆಯುಪ್ಪಮಾಣವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.