೧೮. ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೋ

೧೧೭೦. ಸಮಾಧಿಂ ಪನ ಸಾಭಿಞ್ಞಂ, ಭಾವೇತ್ವಾ ತದನನ್ತರಂ;

ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ಯತೋ ಪಞ್ಞಾ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ತೇನ ಧೀಮತಾ.

೧೧೭೧. ತತೋಹಂ ದಾನಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಭಾವನಮುತ್ತಮಂ;

ಸಮಾಸೇನೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಪರಂ ಪೀತಿಸುಖಾವಹಂ.

೧೧೭೨. ಕಾ ಪಞ್ಞಾ ಪನ ಕೋ ಚತ್ಥೋ,

ಕಿಮಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣಾದಿಕಂ;

ಕತಿಧಾ ಸಾ ಕಥಂ ತೇನ,

ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚತೇ. –

೧೧೭೩. ಪಞ್ಞಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ, ಪುಞ್ಞಚಿತ್ತಸಮಾಯುತಾ;

ಪಜಾನಾತೀತಿ ಪಞ್ಞಾ ಸಾ, ಜಾನನಾ ವಾ ಪಕಾರತೋ.

೧೧೭೪. ಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಞಾನಂ, ಕೋ ವಿಸೇಸೋ ಕಿಮನ್ತರಂ;

ಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಞಾನಂ, ಜಾನನತ್ತೇ ಸಮೇಪಿ ಚ.

೧೧೭೫. ಯಾ ಸಞ್ಜಾನನಮತ್ತಂವ, ಸಞ್ಞಾ ನೀಲಾದಿತೋ ಪನ;

ಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿವೇಧಂ ತು, ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ ನೇವ ಸಾ.

೧೧೭೬. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪನ ಜಾನಾತಿ, ನೀಲಪೀತಾದಿಗೋಚರಂ;

ಸಕ್ಕೋತಿಪಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ.

೧೧೭೭. ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಪಾಪೇತುಮೇವ ತಂ;

ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತನಯಂ ಕಾತುಂ, ಸಕ್ಕೋತಿ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ತಂ.

೧೧೭೮. ಇಮೇಸಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ, ವಿಸೇಸೋ ಸಮುದೀರಿತೋ;

ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪನ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಸಭಾವಪಟಿವೇಧನಂ.

೧೧೭೯. ಲಕ್ಖಣಂ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ, ಲಕ್ಖಣಞ್ಞೂಹಿ ದೀಪಿತಂ;

ಸಮ್ಮೋಹನನ್ಧಕಾರಸ್ಸ, ವಿದ್ಧಂಸನರಸಾ ಮತಾ.

೧೧೮೦. ಅಸಮ್ಮೋಹಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಮಾಧಾಸನ್ನಕಾರಣಾ;

ಏವಮೇತ್ಥ ಚ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಪಞ್ಞಾಯ ಲಕ್ಖಣಾದಿಕಾ.

ಕತಿಧಾತಿ ಏತ್ಥ –

೧೧೮೧. ಲಕ್ಖಣೇನೇಕಧಾ ವುತ್ತಾ,

ಲೋಕಿಕಾಲೋಕಿಕಾ ದ್ವಿಧಾ;

ಲೋಕಿಯೇನೇತ್ಥ ಮಗ್ಗೇನ,

ಯುತ್ತಾ ಸಾ ಲೋಕಿಕಾ ಸಿಯಾ.

೧೧೮೨. ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಮಗ್ಗೇನ, ಯುತ್ತಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಮತಾ;

ತಿವಿಧಾಪಿ ಸಿಯಾ ಪಞ್ಞಾ, ಚಿನ್ತಾಸುತಮಯಾದಿತೋ.

೧೧೮೩. ತತ್ಥತ್ತನೋವ ಚಿನ್ತಾಯ, ನಿಪ್ಫನ್ನತ್ತಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಾ;

ಹೋತಿ ಚಿನ್ತಾಮಯಾ ಪಞ್ಞಾ, ಭೂರಿಪಞ್ಞೇನ ದೇಸಿತಾ.

೧೧೮೪. ಪರತೋ ಪನ ಸುತ್ವಾನ, ಲದ್ಧಾ ಪಞ್ಞಾ ಅಯಂ ಇಧ;

ಸುತೇನೇವ ಚ ನಿಪ್ಫನ್ನಾ, ಪಞ್ಞಾ ಸುತಮಯಾ ಮತಾ.

೧೧೮೫. ಯಥಾ ವಾಪಿ ತಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಭಾವನಾಯ ವಸೇನ ತು;

ನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಅಪ್ಪನಾಪತ್ತಾ, ಪಞ್ಞಾ ಸಾ ಭಾವನಾಮಯಾ.

೧೧೮೬. ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಚತುಕ್ಕಸ್ಸ, ವಸೇನ ಚತುಧಾ ಸಿಯಾ;

ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಞಾಣಂ ಞಾಣೇಸು ತೀಸುಪಿ.

೧೧೮೭. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಂ, ವಿಪಾಕಾ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ತಥಾ;

ನಿಬ್ಬಾನಂ ಭಾಸಿತತ್ಥೋ ಚ, ಪಞ್ಚೇತೇ ಅತ್ಥಸಞ್ಞಿತಾ.

೧೧೮೮. ಫಲನಿಬ್ಬತ್ತಕೋ ಹೇತು, ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಚ ಭಾಸಿತಂ;

ಕುಸಲಾಕುಸಲಞ್ಚೇತಿ, ಪಞ್ಚೇತೇ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಿತಾ.

೧೧೮೯. ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ, ಯಾ ಸಭಾವನಿರುತ್ತಿ ತು;

ನಿರುತ್ತೀತಿ ಚ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ, ನಿರುತ್ತಿಕುಸಲೇನ ಸಾ.

೧೧೯೦. ಞಾಣಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ, ತಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ;

ತೇಸು ಞಾಣೇಸು ಯಂ ಞಾಣಂ, ಪಟಿಭಾನನ್ತಿ ತಂ ಮತಂ.

೧೧೯೧. ಪರಿಯತ್ತಿಪರಿಪುಚ್ಛಾಹಿ, ಸವನಾಧಿಗಮೇಹಿ ಚ;

ಪುಬ್ಬಯೋಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಭೇದಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ.

ಕಥಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ –

೧೧೯೨. ಖನ್ಧಾದೀಸು ಹಿ ಧಮ್ಮೇಸು, ಭೂಮಿಭೂತೇಸು ಯೋಗಿನಾ;

ಉಗ್ಗಹಾದಿವಸೇನೇತ್ಥ, ಕತ್ವಾ ಪರಿಚಯಂ ಪನ.

೧೧೯೩. ಸೀಲಂ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿಞ್ಚ, ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ;

ದಿಟ್ಠಿಸುದ್ಧಾದಯೋ ಪಞ್ಚ, ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೇನ ಸುದ್ಧಿಯಾ.

೧೧೯೪. ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಯುತ್ತೇನ, ಭೀತೇನ ಜನನಾದಿತೋ;

ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ಭವಾಭಾವಂ, ಪತ್ಥಯನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ.

೧೧೯೫. ರೂಪಞ್ಚ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಚೇವ ಸಬ್ಬಸೋ;

ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚೇತಿ ಪಞ್ಚೇತೇ, ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧದೇಸಿತಾ.

೧೧೯೬. ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ತಂ, ಅತೀತಾನಾಗತಾದಿಕಂ;

ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ, ಸುಖುಮೋಳಾರಿಕಮ್ಪಿ ವಾ.

೧೧೯೭. ಹೀನಂ ವಾಪಿ ಪಣೀತಂ ವಾ, ಯಂ ದೂರೇ ಯಞ್ಚ ಸನ್ತಿಕೇ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೧೧೯೮. ಇತರೇಸುಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ವೇದಯಿತಲಕ್ಖಣಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ.

೧೧೯೯. ಚಿತ್ತಜಂ ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ಸಞ್ಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೧೨೦೦. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಸಮ್ಭೂತಂ, ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಲಕ್ಖಣಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ.

೧೨೦೧. ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ತು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ವಿಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ.

೧೨೦೨. ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ, ಉಪಾದಾ ಚತುವೀಸತಿ;

ಅಟ್ಠವೀಸತಿಧಾ ಚೇತಂ, ರೂಪಂ ರೂಪನ್ತಿ ಗಣ್ಹತಿ.

೧೨೦೩. ಏಕಾಸೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇನ, ಸಂಯುತ್ತಾ ವೇದನಾದಯೋ;

ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರ-ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಸಞ್ಞಿತಾ.

೧೨೦೪. ಚತ್ತಾರೋರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧೇ, ನಾಮನ್ತಿ ಪರಿಗಣ್ಹತಿ;

ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಭವೇ ರೂಪಂ, ನಾಮಕ್ಖನ್ಧಾ ಅರೂಪಿನೋ.

೧೨೦೫. ರುಪ್ಪನಲಕ್ಖಣಂ ರೂಪಂ, ನಾಮಂ ನಮನಲಕ್ಖಣಂ;

ಇತಿ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ನಾಮ-ರೂಪಂ ಸೋ ಪರಿಗಣ್ಹತಿ.

೧೨೦೬. ಫಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ತಾಲಸ್ಸ, ಕನ್ದಂ ತು ಯಮಕಂ ದ್ವಿಧಾ;

ವವತ್ಥಪೇತಿ ನಾಮಞ್ಚ, ರೂಪಞ್ಚಾತಿ ದ್ವಿಧಾ ಪನ.

೧೨೦೭. ನಾಮತೋ ರೂಪತೋ ಅಞ್ಞೋ,

ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ವಾ;

ಅತ್ತಾ ವಾ ಕೋಚಿ ನತ್ಥೀತಿ,

ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತಿ ಸಬ್ಬದಾ.

೧೨೦೮. ಏವಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಸೋ, ನಾಮರೂಪಂ ಸಭಾವತೋ;

ಸತ್ತಸಮ್ಮೋಹಘಾತತ್ಥಂ, ಬಹುಸುತ್ತವಸೇನಿಧ.

೧೨೦೯. ನಾಮರೂಪಮತ್ತಞ್ಞೇವ, ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿಧ ಪುಗ್ಗಲೋ;

ಏವಮೇತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ವವತ್ಥಪೇತಿ ತಂ ಪನ.

ವುತ್ತಂ ಹೇತಂ –

೧೨೧೦. ‘‘ಯಥಾಪಿ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭಾರಾ,

ಹೋತಿ ಸದ್ದೋ ರಥೋ ಇತಿ;

ಏವಂ ಖನ್ಧೇಸು ಸನ್ತೇಸು,

ಹೋತಿ ಸತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮುತೀ’’ತಿ.

೧೨೧೧. ಯಥಾಪಿ ದಾರುಯನ್ತಮ್ಪಿ, ನಿಜ್ಜೀವಞ್ಚ ನಿರೀಹಕಂ;

ದಾರುರಜ್ಜುಸಮಾಯೋಗೇ, ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ.

೧೨೧೨. ತಥೇದಂ ನಾಮರೂಪಮ್ಪಿ, ನಿಜ್ಜೀವಞ್ಚ ನಿರೀಹಕಂ;

ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಮಾಯೋಗೇ, ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ.

ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

೧೨೧೩. ‘‘ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ಇಧತ್ಥಿ ಸಚ್ಚತೋ,

ನ ಹೇತ್ಥ ಸತ್ತೋ ಮನುಜೋ ಚ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಸುಞ್ಞಂ ಇದಂ ಯನ್ತಮಿವಾಭಿಸಙ್ಖತಂ,

ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪುಞ್ಜೋ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾದಿಸೋ’’ತಿ.

೧೨೧೪. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೂಪನಿಸ್ಸಾಯ, ದಣ್ಡಕೇಸು ಠಿತೇಸು ಹಿ;

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪತಮಾನೇ ತು, ತಥೇವ ಪತತೀತರೋ.

ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

೧೨೧೫. ‘‘ಯಮಕಂ ನಾಮರೂಪಞ್ಚ, ಉಭೋ ಅಞ್ಞೋಞ್ಞನಿಸ್ಸಿತಾ;

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಉಭೋ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ.

೧೨೧೬. ಉತಿನ್ನಂ ನಾಮರೂಪಾನಂ, ನಾಮಂ ನಿತ್ತೇಜಮೇತ್ಥ ತಂ;

ಸಕೇನೇವ ಹಿ ತೇಜೇನ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪವತ್ತಿತುಂ.

೧೨೧೭. ನ ಬ್ಯಾಹರತಿ ನೋ ಸೇತಿ, ನ ತಿಟ್ಠತಿ ನ ಗಚ್ಛತಿ;

ನ ಭೇದೇತಿ ನ ಚೋರೇತಿ, ನ ಭುಞ್ಜತಿ ನ ಖಾದತಿ.

೧೨೧೮. ತಥಾ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿತ್ತೇಜಂ, ವಿನಾ ನಾಮಞ್ಚ ಸಬ್ಬಥಾ;

ಸಕೇನೇವ ಹಿ ತೇಜೇನ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪವತ್ತಿತುಂ.

೧೨೧೯. ಭುಞ್ಜಾಮೀತಿ ಪಿವಾಮೀತಿ, ಖಾದಾಮೀತಿ ತಥೇವ ಚ;

ರೋದಾಮೀತಿ ಹಸಾಮೀತಿ, ರೂಪಸ್ಸೇತಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

೧೨೨೦. ನಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರೂಪಂ ತು, ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಾಮಕಂ;

ಪವತ್ತತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಂ, ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭೂಮಿಯಂ.

೧೨೨೧. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಅತ್ಥಸ್ಸ, ಆವಿಭಾವತ್ಥಮೇವ ಚ;

ಜಚ್ಚನ್ಧಪೀಠಸಪ್ಪೀನಂ, ವತ್ತಬ್ಬಾ ಉಪಮಾ ಇಧ.

೧೨೨೨. ಯಥಾ ಹಿ ನಾವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಮನುಸ್ಸಾ ಯನ್ತಿ ಅಣ್ಣವೇ;

ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ನಾಮಕಾಯೋ ಪವತ್ತತಿ.

೧೨೨೩. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸೇ ನಿಸ್ಸಾಯ, ನಾವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಅಣ್ಣವೇ;

ಏವಂ ನಾಮಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ರೂಪಕಾಯೋ ಪವತ್ತತಿ.

೧೨೨೪. ಸತ್ತಸಞ್ಞಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ, ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಸಬ್ಬಥಾ;

ಯಾಥಾವದಸ್ಸನಂ ಏತಂ, ‘‘ದಿಟ್ಠಿಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೧೨೨೫. ಪರಿಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋ ಚ, ದುಕ್ಖತೋ ಜಾತಿಆದಿತೋ;

ಅನ್ತದ್ವಯಂ ವಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಭಾವಯೇ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೧೨೨೬. ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿಮಿಮಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ,

ಸುಟ್ಠುತರಂ ತು ಕರೋತಿ ನರೋ ಯೋ;

ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಮಲಾನಿ ಅಸೇಸಂ,

ನಾಸಮುಪೇನ್ತಿ ಹಿ ತಸ್ಸ ನರಸ್ಸ.

ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರೇ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ

ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.