೪. ಚತುತ್ಥೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ಏಕವಿಧಾದಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧೨೭. ಇತೋ ಪರಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ನಯಮೇಕವಿಧಾದಿಕಂ;

ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಬುದ್ಧಿಯಾ ಪನ ವುದ್ಧಿಯಾ.

ಅಹಂ ಇತೋ ಪರಂ ಇತೋ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಪರಂ ಏಕವಿಧಾದಿಕಂ ನಯಂ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬುದ್ಧಿಯಾ ವುದ್ಧಿತ್ಥಾಯ ಪವಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ.

೧೨೮. ಸಬ್ಬಮೇಕವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ, ವಿಜಾನನಸಭಾವತೋ ಸಬ್ಬಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಜಾನನಸಭಾವತೋ ಏಕವಿಧಂ, ದುವಿಧಞ್ಚ ಭವೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಹೇತುಕಸಹೇತುಕತೋ ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ದುವಿಧಂ ಭವೇಯ್ಯ.

೧೨೯. ಪುಞ್ಞಾಪುಞ್ಞವಿಪಾಕಾ ಹಿ, ಕಾಮೇ ದಸ ಚ ಪಞ್ಚ ಚ ಹಿ ಸಚ್ಚಂ ಕಾಮೇ ಕಾಮಾವಚರೇ ಕುಸಲಾಕುಸಲವಿಪಾಕಾ ದಸ ಪಞ್ಚ ಚ ಕಿರಿಯಾ ತಿಸ್ಸೋ ಇತಿ ಸಬ್ಬೇ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಅಹೇತುಕಾ.

೧೩೦. ಅಹೇತುಕತೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದತೋ ಸೇಸಾ ಏಕಸತ್ತತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಸಹೇತುಕಾತಿ ಸಹೇತುಕಾ ನಾಮಾತಿ ಮಹೇಸಿನಾ ತಾದಿನಾ ಅವಿಪರೀತಸಭಾವೇನ ಹೇತುವಾದಿನಾ ಪಚ್ಚಯವಾದಿನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ.

೧೩೧. ಸವತ್ಥುಕಾವತ್ಥುಕತೋ ಸವತ್ಥುಕಅವತ್ಥುಕವಸೇನ ತಥಾ ಉಭಯವಸೇನ ಸವತ್ಥುಕವಸೇನ, ಅವತ್ಥುಕವಸೇನ ಚ ಸಬ್ಬಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಚ ಮಾನಸಂ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ.

೧೩೨-೪. ಸಬ್ಬೋ ಕಾಮವಿಪಾಕೋ ಚ, ರೂಪೇ ಪಞ್ಚದಸಾಪಿ ಚ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಆದಿಮಗ್ಗೋ ಪಠಮಮಗ್ಗೋ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೋ ಮನೋಧಾತುಕಿರಿಯಾಪಿ ಚ ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಞ್ಚಾಪಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಮಾನಸಾ ವಿನಾ ವತ್ಥುಂ ವತ್ಥುಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏಕನ್ತೇನ ಸವತ್ಥುಕಾ ನಾಮ. ಅರೂಪಾವಚರವಿಪಾಕಾ ಚ ಏಕನ್ತೇನ ಅವತ್ಥುಕಾ, ಮಯಾ ವುತ್ತತೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದತೋ ಸೇಸಾನಿ ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಉಭಯಥಾ ಸವತ್ಥುಕಾವತ್ಥುಕವಸೇನ ಸಿಯುಂ.

೧೩೫. ಏಕೇಕಾರಮ್ಮಣಂ ಚಿತ್ತಂ, ಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಮೇವ ಚ ಚಿತ್ತಂ ಛಳಾರಮ್ಮಣಕಞ್ಚೇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನಾಪಿ ತಿವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಿಯಾ.

೧೩೬-೮. ವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಚ ದ್ವೇ ಪಞ್ಚ, ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಮಾನಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಮಹಗ್ಗತಞ್ಚೇವಾತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಪನ ಏಕೇಕಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧೀರೇನ. ತತ್ಥ ಚಿತ್ತೇ ಮನೋಧಾತುತ್ತಯಂ ಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಈರಿತಂ ಭಗವತಾ. ಮಯಾ ವುತ್ತಚಿತ್ತತೋ ಸೇಸಾನಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಛಳಾರಮ್ಮಣಿಕಾನಿ ಮತಾನಿ ಸತ್ಥುನಾ, ತಥಾ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾದಿತೋ ತಿವಿಧಂ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

೧೩೯. ಅಹೇತುಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಹೇತುಕಞ್ಚ ಚಿತ್ತಂ ದ್ವಿಹೇತುಕಞ್ಚ ಚಿತ್ತಂ ತಿಹೇತುಕಞ್ಚ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಪಕಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಿಭಾವಿನಾ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ.

೧೪೦-೨. ಹೇಟ್ಠಾ ಮಯಾಪಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಅಹೇತುಕಾ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛುದ್ಧಚ್ಚಸಂಯುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಹೇತುಕಂ ಏವಂ ಉದೀರಿತಂ ಭಗವತಾ. ಕಾಮೇ ಕಾಮಾವಚರೇ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕಕ್ರಿಯತೋ ಕುಸಲವಸೇನ ಚ ವಿಪಾಕವಸೇನ ಚ ಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಚ ದ್ವಾದಸಧಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಅಕುಸಲಾ ಚ ದಸಧಾ ಚಾತಿ ಬಾವೀಸತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ದುಹೇತುಕಾ. ಕಾಮೇ ಕಾಮಾವಚರೇ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕಕ್ರಿಯತೋ ಪುಞ್ಞವಸೇನ ಚ ವಿಪಾಕವಸೇನ ಚ ಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಚ ದ್ವಾದಸಧಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ. ಸಬ್ಬಂ ಮಹಗ್ಗತಞ್ಚೇವ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತಞ್ಚ ತಿಹೇತುಕಂ.

೧೪೩-೫೦. ರೂಪೀರಿಯಾಪಥವಿಞ್ಞತ್ತಿ-ಜನಕಾಜನಕಾದಿತೋತಿ ರೂಪಇರಿಯಾಪಥವಿಞ್ಞತ್ತಿಜನಕವಸೇನ ರೂಪಇರಿಯಾಪಥಜನಕವಸೇನ ಚ ರೂಪಜನಕವಸೇನ ಚ ತಿಕಿಚ್ಚಾಜನಕವಸೇನ ಚಾತಿಆದೀಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ಸಬ್ಬಂ ಚಿತ್ತಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತೇ ದ್ವಾದಸಾಕುಸಲಾ, ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಕುಸಲಾ, ತಥಾ ಕಾಮೇ ದಸ ಕಿರಿಯಾ, ಅಭಿಞ್ಞಾಮಾನಸಂ ದ್ವಯಂ, ಇಮೇ ಬಾತ್ತಿಂಸ ಮಾನಸಾ ರೂಪಾನಿ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ, ಇರಿಯಾಪಥಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಜನಯನ್ತಿ. ಕುಸಲಾ ಮಹಗ್ಗತಮಾನಸಾ ಕಿರಿಯಾ ಚ ಮಹಗ್ಗತಮಾನಸಾ, ಅಟ್ಠ ಅನಾಸವಚಿತ್ತಾನಿ, ಛಬ್ಬೀಸತಿ ಚ ಮಾನಸಾ ರೂಪಾನಿ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ, ಇರಿಯಾಪಥಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಚೋಪನಂ ನ ಪಾಪೇನ್ತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಜನಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮೇ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ದುಕಿಚ್ಚನಿಯತಾ, ದಸ ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ದ್ವೀಸು ಭೂಮೀಸು ವಿಪಾಕಾ ಮನೋಧಾತುದ್ವಯಸನ್ತೀರಣತ್ತಯಮಹಾವಿಪಾಕರೂಪವಿಪಾಕಾನಂ ವಸೇನ ಅಟ್ಠಾರಸ ಪಾಕಾ ಮನೋಧಾತು ಕಿರಿಯಾ ಚೇವಾತಿ ಇಮಾನಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ರೂಪಾನಿ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ, ಇತರದ್ವಯಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪುನ ದ್ವೇಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಪಠಮಂ ‘‘ದಸ ವಿಞ್ಞಾಣೇ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಪುನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಅರೂಪೀಸು ವಿಪಾಕಾ ಚ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಞ್ಚ ಅರಹತೋ ಚುತಿಚಿತ್ತಞ್ಚ ಇಮೇ ಸೋಳಸ ಮಾನಸಾ ತಿಕಿಚ್ಚಾನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ.

೧೫೧. ಏಕದ್ವಿತಿಚತುಟ್ಠಾನ-ಪಞ್ಚಟ್ಠಾನಪ್ಪಭೇದತೋ ಏಕಕಿಚ್ಚದ್ವಿಕಿಚ್ಚತಿಕಿಚ್ಚಚತುಕಿಚ್ಚಪಞ್ಚಕಿಚ್ಚಭೇದೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಞ್ಚಪಕಾರಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಞ್ಚನಿಮ್ಮಲಲೋಚನೋ ಬುದ್ಧೋ ಅಕ್ಖಾಸಿ ಕಥೇಸಿ.

೧೫೨. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಬ್ಬೇ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಮಹಾಕ್ರಿಯಾ;

ಮಹಗ್ಗತಾ ಕ್ರಿಯಾ ಚೇವ, ಚತ್ತಾರೋ ಫಲಮಾನಸಾ.

೧೫೩. ಸಬ್ಬೇವ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಜವನಟ್ಠಾನತೋಯೇವ ಜವನಕಿಚ್ಚವಸೇನೇವ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಏಕಕಿಚ್ಚೇ ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚೇನ ಸತ್ಥುನಾ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿವಿರಹಿತೇನ ಸತ್ಥುನಾ ನಿಯಾಮಿತಾ ಕಥಿತಾ.

೧೫೪. ಪುನ ದ್ವೇಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ದಸ್ಸನೇ ಸವನೇ ತಥಾ ಘಾಯನೇ ಸಾಯನಟ್ಠಾನೇ ಫುಸನೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ಥುನಾ ನಿಯಾಮಿತಾ.

೧೫೫. ಮನೋಧಾತುತ್ತಿಕಂ ಆವಜ್ಜನೇ ಪಟಿಚ್ಛನೇ, ಏತೇ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಏಕಟ್ಠಾನಿಕತಂ ಏಕಕಿಚ್ಚಭಾವಂ ಗತಾ ಪತ್ತಾ ಭವನ್ತಿ.

೧೫೬-೮. ಚಿತ್ತದ್ವಯಂ ದ್ವಿಟ್ಠಾನಿಕಂ ನಾಮ ಉದೀರಿತಂ ಭಗವತಾ, ಸೋಮನಸ್ಸಯುತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಞ್ಚದ್ವಾರೇ ಸನ್ತೀರಣಂ ಸಿಯಾ. ಛದ್ವಾರೇ ತದಾಲಮ್ಬಣಞ್ಚ ಬಲವಾರಮ್ಮಣೇ ಅತಿಮಹನ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಸತಿ ಸಿಯಾ, ತಥಾ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಂ ಪಞ್ಚದ್ವಾರೇಸು ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಂ ಹೋತಿ. ಮನೋದ್ವಾರೇಸು ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆರಮ್ಮಣಾನಂ ಆವಜ್ಜನಂ ಹೋತಿ, ಇದಂ ಚಿತ್ತದ್ವಯಂ ದ್ವಿಟ್ಠಾನಿಕಂ ನಾಮ ಹೋತಿ.

೧೫೯. ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಠಾನತೋ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಕಿಚ್ಚವಸೇನ ಭವಙ್ಗಸ್ಸ ಠಾನತೋ ಭವಙ್ಗಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚವಸೇನ ಚುತಿಯಾ ಠಾನತೋ ಚುತಿಯಾ ಕಿಚ್ಚವಸೇನ ತೇ ಮಹಗ್ಗತವಿಪಾಕಾ ನವ ತಿಟ್ಠಾನಿಕಾ ತಿಕಿಚ್ಚಾತಿ ಮುನಿನಾ ಮತಾ.

೧೬೦-೩. ಅಟ್ಠ ಕಾಮಾ ಮಹಾಪಾಕಾ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಭವಙ್ಗತೋ ಪಟಿಸನ್ಧಿಭವಙ್ಗವಸೇನ ತದಾರಮ್ಮಣತೋ ಚೇವ ತದಾರಮ್ಮಣವಸೇನ ಚ ಏವ ಚುತಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ಚ ಅಟ್ಠ ಚಿತ್ತಾನಿ ಚತುಟ್ಠಾನಿಕಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ನಿದ್ದಿಸೇ, ಕುಸಲಾಕುಸಲಪಾಕೋಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತದ್ವಯಂ ಪಞ್ಚದ್ವಾರೇ ಸನ್ತೀರಣಂ ಭವೇ, ಛದ್ವಾರಿಕೇಸುಪಿ ಬಲವಾರಮ್ಮಣೇ ಸತಿ ತದಾರಮ್ಮಣತಾ ಸಿಯಾ. ಪಟಿಸನ್ಧಿಭವಙ್ಗಾನಂ ಠಾನವಸೇನ ಚ ಚುತಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ಚ ಇದಂ ಚಿತ್ತದ್ವಯಂ ಪಞ್ಚಟ್ಠಾನಿಕಚಿತ್ತಂ ನಾಮಾತಿ ಉದೀರಿತಂ ಮುನಿನಾ.

೧೬೪. ಪಞ್ಚಕಿಚ್ಚಂ ದ್ವಯಂ ಚಿತ್ತಂ, ಅಟ್ಠಕಂ ಪನ ಚತುಕಿಚ್ಚಂ, ನವಕಂ ತಿಕಿಚ್ಚಂ, ದ್ವೇ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ದ್ವಿಕಿಚ್ಚಾ, ಇಮೇಸಂ ಇಮೇಹಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇಹಿ ಸೇಸಂ ಏಕಕಂ ಕಿಚ್ಚಂ.

೧೬೫. ಭವಙ್ಗಾವಜ್ಜನಞ್ಚೇವ, ದಸ್ಸನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ;

ಸನ್ತೀರಣಂ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಂ, ಜವನಂ ಭವತಿ ಸತ್ತಮಂ.

೧೬೬. ಛಬ್ಬಿಧಂ ಹೋತಿ ತಂ ಛನ್ನಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಛನ್ನಂ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಾನಂ ಪಭೇದತೋ ಛಬ್ಬಿಧಂ ಹೋತಿ, ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಮನೋಧಾತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸತ್ತಧಾ ಹೋತಿ.

೧೬೭. ಏಕೇಕಾರಮ್ಮಣಂ ಛಕ್ಕಂ, ಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಭೇದತೋ ಛಳಾರಮ್ಮಣತೋ ಚೇವ ಛಳಾರಮ್ಮಣಚಿತ್ತವಸೇನ ಮನೋ ಚಿತ್ತಂ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಹೋತಿ.

೧೬೮. ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತೇ ದ್ವೇಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಏಕೇಕಗೋಚರಾ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವೇ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಿಕಾ, ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಸದ್ದಾದಿಗೋಚರಾ.

೧೬೯. ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾವಿವಜ್ಜಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ಮಹಗ್ಗತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಲೋಕುತ್ತರಞ್ಚ ಇತಿ ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕೇಕಾರಮ್ಮಣಂ ಭವೇ.

೧೭೦. ಇದಂ ಛಕ್ಕಂ ಏಕೇಕಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಭಾವಿನಾ ಞೇಯ್ಯಂ, ಮನೋಧಾತುತ್ತಯಂ ಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಿಕಂ ನಾಮ ಭವೇ.

೧೭೧. ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಂ ತಥಾ ಏಕೇಕಂ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅಭಿಞ್ಞಾನಿ ಚ ಛಳಾರಮ್ಮಣಿಕಾನೀತಿ ಛಳಾರಮ್ಮಣಿಕಾನಿ ನಾಮ ಪಣ್ಡಿತೇನ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾನಿ.

೧೭೨. ಸತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಸು ಪಚ್ಛಿಮಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಞ್ಚ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತವಸೇನ ತಿಧಾ ಕತ್ವಾ ನವವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೧೭೩. ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಭೇದೋ ಪುಞ್ಞಾಪುಞ್ಞವಸೇನೇವ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಭೇದತೋ ಛಸತ್ತತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ.

೧೭೪. ಮನೋಧಾತುಂ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಭೇದತೋ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇಹಿ ನವಧಾ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಮಾನಸಂ ದಸಧಾ ಹೋತಿ.

೧೭೫. ಪಚ್ಛಿಮಂ ಧಾತುದ್ವಯಂ ಮನೋಧಾತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುದ್ವಯಂ, ಮನೋಧಾತುಂ ಕುಸಲವಿಪಾಕಅಕುಸಲವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾವಸೇನ ತಿಧಾ ಕತ್ವಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಞ್ಚ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತವಸೇನ ತಿವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ಸಹ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಹೋತಿ, ಇತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪರಿದೀಪಯೇ.

೧೭೬. ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಮ್ಪಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾದಿತೋ ಕುಸಲಾಕುಸಲವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಚತುಧಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ಸಹ ತಿಪ್ಪಕಾರಾಯ ಮನೋಧಾತುಯಾ ಚ ಸಹ ದ್ವಾದಸಧಾಪಿ ಧೀರೋ ವದೇ.

೧೭೭-೯. ಚಿತ್ತಂ ಚುದ್ದಸಟ್ಠಾನಭೇದೇನ ಚುದ್ದಸಧಾ ಭವೇ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ವಸೇನ ಚ ಭವಙ್ಗವಸೇನ ಚ ಚುತಿಯಾ ವಸೇನ ಚ ಆವಜ್ಜನಸ್ಸ ವಸೇನ ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ದಸ್ಸನಾದೀನಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ವಸೇನ ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಚೇತಸೋ ವಸೇನ ಚ ಸನ್ತೀರಣಸ್ಸ ವಸೇನ ಚ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಜವನಾನಂ ವಸೇನ ಚ, ಯಥಾ ಏವಂ ತದಾರಮ್ಮಣಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಚಾತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಪಕಾರೇನ ಠಾನಭೇದತೋ ಕಿಚ್ಚಭೇದೇನ ಚುದ್ದಸಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಇತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಧೀರೋ ಪರಿದೀಪಯೇ ಪರಿದೀಪೇಯ್ಯ.

೧೮೦. ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲನಾನತ್ತವಸೇನ ಭೂಮಿನಾನತ್ತವಸೇನ, ಪುಗ್ಗಲನಾನತ್ತವಸೇನ ಚ ಚಿತ್ತಾನಂ ಪವತ್ತಿತೋ ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಇತಿ ವಚನಞ್ಚ ಧೀರೋ ವಿಭಾವಯೇ ಪಕಾಸೇಯ್ಯ.

೧೮೧. ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಮತಿಮಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಏಕವಿಧಾದಿನಯೇ ಕುಸಲೋ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ಪವತ್ತಾ ಅತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಹತ್ಥಗತಾ ಹತ್ಥಪವಿಟ್ಠಾ ಆಮಲಕಾ ವಿಯ ಸುದ್ಧಮಣಿಕಾ ವಿಯ ಹೋನ್ತಿ.

ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಟೀಕಾಯ

ಏಕವಿಧಾದಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚತುತ್ಥೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.