೫. ಪಞ್ಚಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧೮೨-೮. ಬುದ್ಧಿಯಾ ವುದ್ಧಿಂ ವಿರುಳ್ಹಿಂ ಕರೋತೀತಿ ಬುದ್ಧಿವುದ್ಧಿಕರಂ. ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ಕಥನಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಂ, ತಂ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಚಿತ್ತಾನಂ ಭೂಮೀಸುಪ್ಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ. ತಂ ವತ್ವಾ ಭೂಮೀನಂ ಆಧಾರವಸೇನ ಪಸಙ್ಗಾಗತಂ ಗತಿಭೇದಂ, ಭವಭೇದಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ದೇವಾ ಚೇವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಸುರಗತಿಯಾ ಪೇತಗತಿಯಂಯೇವ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಗತಿಯೋ ಪಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಮಯಂ ಪನ ‘‘ತಿಸ್ಸೋವಾಪಾಯಭೂಮಿಯೋ’’ತಿ ಪಾಠೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮಞ್ಞಾಮ. ನ ಹಿ ಏಸ ಅನಾಕುಲವಚನೋ ಆಚರಿಯೋ ಈದಿಸಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿರುದ್ಧಂ ವಿಯ ಸಮ್ಮೋಹಜನಕಂ ವಚನಂ ಭಾಸತಿ. ಪಾಳಿಯಮ್ಪಿ ಹಿ –

‘‘ಪಞ್ಚ ಖೋ ಇಮಾ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಗತಿಯೋ. ಕತಮಾ ಪಞ್ಚ? ನಿರಯೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಮನುಸ್ಸಾ ದೇವಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೯.೬೮) –

ಏವಂ ತಿಣ್ಣಮೇವ ಅಪಾಯಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಕಾಮರೂಪಾರೂಪವಸೇನ ತಯೋ ಭವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತೀಸು ಭವೇಸು. ತಿಂಸೇವಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ, ಸತ್ತವಿಧಾ ಕಾಮಸುಗತಿಭೂಮಿ, ಸೋಳಸ ರೂಪೀಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಭೂಮಿಯೋತಿ ಏಕತಿಂಸಭೂಮೀನಮನ್ತರೇ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಅಧಿಕಾರತ್ತಾ ಅಸಞ್ಞಭೂಮಿಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ತಿಂಸೇವ ಭೂಮಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಾಸು ತಿಂಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ತಾಸು ಭೂಮೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಭೂಮಿಗಣನವಸೇನ ತಿಂಸೇವ ಹೋನ್ತಿ. ಭೂಮಿವಸೇನ ತಿಂಸವಿಧಾಪಿ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಗಣನಾಯ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭೂಮೀಸ್ವೇತಾಸೂ’’ತಿಆದಿ.

ಪಟಿಸನ್ಧಿಕಚಿತ್ತಾನನ್ತಿ ದಸ ಕಾಮಾವಚರಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಞ್ಚ ರೂಪಾವಚರಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಅರೂಪಾವಚರಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಇಮೇಸಂ ಏಕೂನವೀಸತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಾನಂ ವಸೇನ. ಅಸಞ್ಞೀನಮಚಿತ್ತಕಾತಿ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾನಂ ಅಚಿತ್ತಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾ ದೇವಾ ಅಹೇತುಕಾ ಅನಾಹಾರಕಾ ಅಫಸ್ಸಕಾ ಅವೇದನಕಾ ಅಸಞ್ಞಕಾ ಅಚೇತನಕಾ ಅಚಿತ್ತಕಾ ಪಾತುಭವನ್ತೀ’’ತಿ.

ಯದಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ವೀಸತಿ ಪುಗ್ಗಲಾ, ಕಥಂ ಭೂಮಿವಸೇನ ತಿಂಸಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಏಕತಿಂಸಾತಿ ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧಾ’’ತಿಆದಿ.

ನ ವಿಜ್ಜತಿ ಹೇತು ಇಮೇಸನ್ತಿ ಅಹೇತೂ, ದುವೇ, ತೀಣಿ ಚ ಹೇತೂ ಇಮೇಸನ್ತಿ ದ್ವಿತಿಹೇತೂ, ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಅಹೇತುಕಾ, ದುಹೇತುಕಾ, ತಿಹೇತುಕಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಅಹೇತುಕಾ ಆಪಾಯಿಕಾ ಚ, ಏಕಚ್ಚೇ ಭೂಮದೇವಾ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಜಚ್ಚನ್ಧಜಚ್ಚಬಧಿರಜಚ್ಚುಮ್ಮತ್ತಕನಪುಂಸಕಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಕಾದಯೋ ಚ. ವುತ್ತಾವಸೇಸಾ ಕಾಮಸುಗತಿವಾಸಿನೋವ ದುಹೇತುಕಾ. ತಿಹೇತುಕಾ ಪನ ಕಾಮಸುಗತಿವಾಸಿನೋವ. ಅರಿಯಾ ಪನ ಅಟ್ಠಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀನಂ, ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಅರಿಯಫಲಸಮಙ್ಗೀನಂ ವಸೇನ ಅಟ್ಠ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ. ನನು ಚ ಅರಿಯಾಪಿ ತಿಹೇತುಕಾಯೇವಾತಿ? ಸಚ್ಚಂ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಿಸೇಸಸಬ್ಭಾವತೋ ವಿಸುಂಯೇವ ಉದ್ಧಟಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೧೮೯-೯೨. ‘‘ಭೂಮೀಸುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಭಣತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧಥಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಚೋದಕೋ ‘‘ತಿಂಸಭೂಮೀಸೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಭೂಮೀನಂ ಸಾಧಾರಣಚಿತ್ತಾನಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ಇತರೋ ‘‘ಚುದ್ದಸೇವಾ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ತತ್ಥ ಅಟ್ಠ ಪರಿತ್ತಕುಸಲಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾನಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಗತಂ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಞ್ಚಾತಿ ಚುದ್ದಸೇವ, ನ ಊನಾನಿ ನಾಧಿಕಾನಿ, ಸಬ್ಬಾಸು ತಿಂಸಭೂಮೀಸು ಹೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಭೂಮೀನಂ ಸಾಧಾರಣಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸದಾ…ಪೇ… ಸಿಯುನ್ತಿ ದ್ವೇ ದೋಸಮೂಲಾನಿ, ಕುಸಲವಿಪಾಕಚಕ್ಖುಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸನ್ತೀರಣದ್ವಯವಜ್ಜಿತಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಕಾಮಾವಚರವಿಪಾಕಚಿತ್ತಾನೀತಿ ವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸದಾ ಕಾಮೇಯೇವ ಭವೇ ಸಿಯುಂ, ನ ಕದಾಚಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನನು ಚ ಬ್ರಹ್ಮೂನಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಕಾಮಭವೇ ಅನಿಟ್ಠರೂಪಾದಯೋ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ತೇಸಂ ಅಭಾವತೋತಿ ಕಾಮಭವೇಯೇವ ನಿಯಮಿತಾನಿ. ರೂಪಾವಚರವಿಪಾಕಚಿತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ರೂಪಾವಚರಭವೇಯೇವ ಸಿಯುಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರೂಪಾವಚರವಿಪಾಕಾ ಅರೂಪೀಸೂತಿ ಆಹ ‘‘ಪಞ್ಚ ರೂಪಭವೇ’’ತಿಆದಿ.

ಕಾಮ …ಪೇ… ಭವನ್ತೀತಿ ರೂಪಾವಚರಕುಸಲಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ಚೇವ ಕುಸಲವಿಪಾಕಾನಿ ಚ ಚಕ್ಖುಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸನ್ತೀರಣಾನಿ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನವಜ್ಜಾನಿ ಚ ದ್ವೇ ಅಹೇತುಕಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ಪಠಮಮಗ್ಗವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಕಾಮರೂಪಭವೇಯೇವ ಭವನ್ತಿ, ನ ಅರೂಪಭವೇ. ತತ್ಥ ಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ ರೂಪಾವಚರಕುಸಲಕಿರಿಯಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಿ ವತ್ಥುದ್ವಾರವಿರಹತೋ, ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೋ ಏಕನ್ತವತ್ಥುನಿಸ್ಸಯತ್ತಾ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಪರತೋಘೋಸಪಚ್ಚಯಾಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸಾತಿ ಅಟ್ಠ ಪರಿತ್ತಕುಸಲಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಅರೂಪಕುಸಲಾನಿ, ಪಠಮಮಗ್ಗವಜ್ಜಾನಿ ಸತ್ತ ಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಟಿಘದ್ವಯವಜ್ಜಿತಾನಿ ಚ ದಸ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಅಹೇತುಕಕಿರಿಯಾದ್ವಯವಜ್ಜಿತಾನಿ ನವ ಕಾಮಾವಚರಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಅರೂಪಾವಚರಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಏವಂ ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತೀಸು ಭವೇಸು ಹೋನ್ತಿ.

೧೯೩-೨೦೪. ಏವಂ ಭವವಸೇನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಾಲವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಬ್ಬಾಸನ್ತಿ ನಿದ್ಧಾರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಫಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಕುಸಲಕಿರಿಯಾತಿ ತೇರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅಪಾಯರಹಿತಾಸು ಛಬ್ಬೀಸಭೂಮೀಸು ಹೋನ್ತಿ ಅಪಾಯೇಸು ವಿಪಾಕಾವರಣಸಬ್ಭಾವೇ ಏತೇಸಂ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ಅಪರಾನಿ ಛ ಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಾನಿ ಪನ ರೂಪಭವಸಾಧಾರಣಾನಂ ಪಞ್ಚಪರಿತ್ತವಿಪಾಕಾನಂ, ಕಿರಿಯಮನೋಧಾತುಯಾ ಚ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

ಪಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾನೀತಿ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಪಞ್ಚಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸಭೂಮೀಸು ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅನಾಗಾಮಿಖೀಣಾಸವಾನಮೇವ ಅಧಿವುತ್ಥತ್ತಾ, ತೇಸಞ್ಚ ಪಠಮಮಗ್ಗೇನೇವ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಿಞ್ಞಾಣಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮತಂ ಆಪಾದಿತತ್ತಾ.

ಅಪರಾನಿ ದುವೇತಿ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಕುಸಲಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇಸು ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ, ಅಪಾಯೇಸು ಚ ಅಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಕತ್ತಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಚತುವೀಸತೀಭೂಮಿಸು ದ್ವೇ ಚಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲಕಿರಿಯಾವಸೇನ ದ್ವೇ ಚಿತ್ತಾನಿ. ತೇವೀಸಭೂಮಿಸು ದ್ವೇಯೇವಾತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ.

ಏಕಾದಸವಿಧನ್ತಿ ರೂಪಾವಚರಕುಸಲಕಿರಿಯಾ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೋತಿ ಏಕಾದಸ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಯಾವ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸಅಪಾಯವಜ್ಜಾಸು ಏಕವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ಭವನ್ತಿ. ಏಕಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಸುದ್ಧಾವಾಸಅಪಾಯಅರೂಪಭೂಮಿವಜ್ಜೇಸು ಸತ್ತರಸಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ. ದ್ವೇ ದೋಸಮೂಲಾನಿ, ಕುಸಲವಿಪಾಕಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ, ಸತ್ತ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಾತಿ ದ್ವಾದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಮಹಗ್ಗತಭೂಮಿವಜ್ಜಾಸು ಏಕಾದಸಸು ಕಾಮಭೂಮೀಸು ಜಾಯನ್ತಿ. ಅಟ್ಠ ಮಹಾವಿಪಾಕಚಿತ್ತಾನಿ ಕಾಮಾವಚರದೇವಮನುಸ್ಸವಸೇನ ಸತ್ತಭೂಮೀಸು ಜಾಯನ್ತಿ. ಛಸು ಭೂಮಿಸೂತಿ ವೇಹಪ್ಫಲಸುದ್ಧಾವಾಸಸಙ್ಖಾತಾಸು ಛಸು ಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು.

ಚತ್ತಾರಿ…ಪೇ… ಭೂಮಿಸೂತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ ಪರಿತ್ತಸುಭಅಪ್ಪಮಾಣಸುಭಸುಭಕಿಣ್ಹವಸೇನ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ, ತತಿಯಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ ಚ ಪರಿತ್ತಾಭಾಅಪ್ಪಮಾಣಾಭಾಆಭಸ್ಸರವಸೇನ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು, ಪಠಮಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾವಸೇನ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಹೋತೀತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏಕೇಕವಸೇನ ತೀಸು ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯನ್ತಿ.

೨೦೬-೯. ಏವಂ ಏತ್ತಕಾನೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏತ್ತಕಾಸು ಭೂಮೀಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಚಿತ್ತನಿಯಮವಸೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಏತ್ತಕಾಸು ಏವ ಭೂಮೀಸು ಏತ್ತಕಾನೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಭೂಮಿನಿಯಮವಸೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಕಾಮೇ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಕಾಮೇ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ವೀಸತಿ, ತೇಸಂ ಪನ್ನರಸ ಅಹೇತುಕಾ ಪಾಕಾ, ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಞ್ಚಾತಿ ಸತ್ತತಿಂಸೇವ ಮಾನಸಾ ನರಕಾದೀಸು ಚತೂಸುಪಿ ಅಪಾಯೇಸು ಜಾಯರೇ. ಅವಸೇಸಾನಿ ಪನ ಸತ್ತರಸ ಕಾಮಾವಚರವಿಪಾಕಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಞ್ಚತಿಂಸ ಮಹಗ್ಗತಲೋಕುತ್ತರಾನೀತಿ ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸ ಮಾನಸಾ ಕದಾಚಿಪಿ ತೇಸು ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಅಭೂಮಿಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಸೀತಿ ಹದಯಾತಿ ವುತ್ತಾವಸೇಸಾನಿ ಅಸೀತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ. ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯನ್ತಿ ಕುಸಲವಿಪಾಕಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯಂ. ‘‘ಅಪುಞ್ಞಜಾ ಪಾಕಾ’’ತಿ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಮೇವ ಗಹಿತತ್ತಾ ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯಂ ಅಗ್ಗಹಿತವಿಸೇಸಮ್ಪಿ ಪಾರಿಸೇಸಞಾಯೇನ ಕುಸಲವಿಪಾಕಮೇವ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ.

೨೧೩. ದೋಮನಸ್ಸನ್ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ. ಕ್ರಿಯಾ ಚ ದ್ವೇತಿ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನವಜ್ಜಿತಾ ದ್ವೇ ಅಹೇತುಕಕಿರಿಯಾ.

೨೧೪. ಭೂಮಿವಸೇನೇವಾತಿ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಭೂಮಿವಸೇನ. ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚ ಭೂಮಿವಸೇನ ಚ ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಭಾವಯೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೧೬-೮. ಪಞ್ಚಭೂಮಿಸೂತಿ ಚತುರಾಪಾಯಮನುಸ್ಸವಸೇನ ಪಞ್ಚಭೂಮೀಸು. ಅಹೇತುಕಾನಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಸದಿಸತದಾರಮ್ಮಣವಸೇನ ‘‘ಸತ್ತತಿಂಸೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಪನ ದ್ವಿಹೇತುಕತದಾರಮ್ಮಣಸ್ಸಾಪಿ ಸಮ್ಭವತೋ ಏಕಚತ್ತಾಲೀಸ ಹೋನ್ತಿ. ಆಚರಿಯಜೋತಿಪಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ತಿಹೇತುಕವಿಪಾಕೇಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಚತ್ತಾಲೀಸೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಹೇತುಕಸ್ಸ ವುತ್ತೇಹೀತಿ ಅಹೇತುಕಸತ್ತಸ್ಸ ವುತ್ತೇಹಿ ಸತ್ತತಿಂಸಮಾನಸೇಹಿ ಸಹ. ನವ ಕ್ರಿಯಾತಿ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೋ ಚಾತಿ ಇಮಾನಿ ಅಸಾಧಾರಣಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ನವ.

೨೨೦-೧. ‘‘ಚತುಪಞ್ಞಾಸ ಮಾನಸಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆಹ ‘‘ದ್ವಿಹೇತುಕಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಪುನ ‘‘ಚತುಪಞ್ಞಾಸಾ’’ತಿಆದಿ ಪನ ನಿಗಮನಂ.

೨೨೩-೪. ಪಞ್ಞಾಸೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನೀತಿ ತಿಹೇತುಕಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತಚತುಪಞ್ಞಾಸಚಿತ್ತೇಸು ದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತವಜ್ಜಾನಿ ಏಕೂನಪಞ್ಞಾಸ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಞಾಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅಸ್ಸ ಕಾಮಾವಚರಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನದೇಹಿನೋ ಜಾಯನ್ತೇ. ನವತಿಂಸೇವಾತಿ ಏಕೂನಚತ್ತಾಲೀಸಚಿತ್ತಾನಿ. ಪಠಮಂ ಫಲನ್ತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ.

೨೨೫-೮. ದುತಿಯಞ್ಚ ಫಲಂ ಹಿತ್ವಾತಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಹಿತ್ವಾ. ಚ-ಸದ್ದೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಞ್ಚ ಹಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ಸಹ ಯಾನಿ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ. ಚತ್ತಾಲೀಸಞ್ಚ ಚತ್ತಾರೀತಿ ತೇವೀಸತಿ ಕಾಮಾವಚರವಿಪಾಕಚಿತ್ತಾನಿ, ವೀಸತಿ ಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ, ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಚಾತಿ ಚತುಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ. ಸಕಂ ಸಕನ್ತಿ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ತೇಸಂ ಏಕೇಕಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಾಹಿ ತೇ’’ತಿ. ಪಞ್ಚತಿಂಸೇವಾತಿ ಸತ್ತರಸ ಕಾಮರೂಪಾರೂಪಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಟಿಘದ್ವಯವಜ್ಜಾನಿ ದಸ ಅಕುಸಲಾನಿ, ರೂಪಭವೇ ಲಬ್ಭಮಾನಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಹೇತುಕವಿಪಾಕಾನಿ, ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ, ಪಠಮಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ ಚಾತಿ ಪಞ್ಚತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತೀಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ.

೨೩೨-೫. ಹಿತ್ವಾ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೇನ ಪಠಮಫಲಸ್ಸ ಗಹಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನ ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕಂ ಹಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು. ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಞ್ಚೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೩೭. ಏವಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸೋತಾಪನ್ನಾದಿವಸೇನ ಚಿತ್ತಸಮ್ಭವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸಮೇವ ವಸೇನ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ದುತಿಯಜ್ಝಾನತತಿಯಜ್ಝಾನವಿಪಾಕಾನಂ ಏಕಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಅಸಮ್ಭವೇಪಿ ದುತಿಯಜ್ಝಾನತಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇ ಪುಥುಜ್ಜನಾದಯೋ ಪುಥುಜ್ಜನಾದಿಭಾವಸಾಮಞ್ಞೇನ ಏಕತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ದುತಿಯಜ್ಝಾನತತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೨೪೨. ಪರಿತ್ತಸುಭಾದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಕನಿಟ್ಠಾ ತತಿಯಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಯಂ ವುತ್ತಗಣನಾಯ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪರಿತ್ತಕಸುಭಾದೀನ’’ನ್ತಿಆದಿ.

೨೪೭. ಚತುವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಅಟ್ಠಪರಿತ್ತಕುಸಲಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಅರೂಪಕುಸಲಾನಿ, ಪಟಿಘದ್ವಯವಜ್ಜಿತಾನಿ ದಸ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಠಮಾರುಪ್ಪವಿಪಾಕೋ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಞ್ಚಾತಿ ಚತುವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ.

೨೫೦-೩. ದಸ ಪಞ್ಚಾತಿ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಕಿರಿಯಾ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಂ, ಪಠಮಾರುಪ್ಪವಿಪಾಕೋ, ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಚಾತಿ ಪನ್ನರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಅರಹತೋ ಹೋನ್ತಿ.

ತೇವೀಸಾತಿ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಚತುವೀಸತಿಚಿತ್ತೇಸು ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲವಿಪಾಕವಜ್ಜಾ ಬಾವೀಸತಿ ಚ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪವಿಪಾಕೋ ಚಾತಿ ತೇವೀಸತಿ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥೇವ ತಿಣ್ಣಂ ಫಲಟ್ಠಸೇಖಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಅಕುಸಲಪಞ್ಚಕವಜ್ಜಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ, ತಂತಂಫಲಞ್ಚಾತಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ.

ಕ್ರಿಯಾ ದ್ವಾದಸಾತಿ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನವಜ್ಜಿತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅರೂಪಕಿರಿಯಾ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನನ್ತಿ ದ್ವಾದಸ ಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ. ಪಾಕೇಕೋತಿ ಏಕೋ ಅರೂಪವಿಪಾಕೋ.

ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲವಿಪಾಕವಜ್ಜಾನಿ ಏಕವೀಸತಿ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನವಿಪಾಕೋ ಚಾತಿ ಬಾವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೨೫೪-೬೦. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕವಜ್ಜಾನಿ ಸತ್ತರಸ, ಪಠಮಫಲಞ್ಚಾತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಾನೀತಿ ತಾನೇವ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ. ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ ಹಿ ವಚನತೋ ದುತಿಯಫಲಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಅವುತ್ತಸಿದ್ಧೋ. ನ ಹಿ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಞ್ಚ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪಕರಣಸಿದ್ಧಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ದ್ವೇ ತತಿಯಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಾ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಂ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನವಿಪಾಕೋ, ಅರಹತ್ತಫಲನ್ತಿ ತೇರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ. ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ದ್ವಾವೀಸತಿಚಿತ್ತೇಸು ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಕುಸಲವಿಪಾಕವಜ್ಜಾತಿ ವೀಸತಿ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನವಿಪಾಕೋತಿ ಏಕವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕವಜ್ಜಾನಿ ಸೋಳಸ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಞ್ಚಾತಿ ಸತ್ತರಸ ತತ್ಥೇವ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ. ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ದ್ವೇ ಚ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾ, ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಂ, ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಚಾತಿ ದ್ವಾದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತತ್ಥೇವ ಅರಹತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೨೬೧-೩. ಅರೂಪಕುಸಲಾ ಚೇವ ಕಿರಿಯಾಪಿ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಪನ ವಿಪಾಕಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉದ್ಧಮುದ್ಧಮರೂಪೀನನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಾದೀಸು ಅರೂಪೀನಂ. ಹೇಟ್ಠಿಮಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಿಕಾನಂ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲವಿಪಾಕಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಿಕಾನಂ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಕುಸಲವಿಪಾಕಾತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಅರೂಪಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ದಿಟ್ಠಾದೀನವತೋ ಕಿರಾ’’ತಿ. ಕಿರಾತಿ ಅನುಸ್ಸುತಿಯಂ. ದಿಟ್ಠಾದೀನವತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ, ಝಾನೇ ಚ ದಿಟ್ಠದೋಸತ್ತಾ. ಕುಸಲಾನುತ್ತರಾತಿ ಲೋಕುತ್ತರಕುಸಲಾ.

೨೬೬. ಸಬ್ಬೋ ರೂಪೋ ಮಹಗ್ಗತೋತಿ ಸಬ್ಬೋ ರೂಪಾವಚರಮಹಗ್ಗತಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ. ಮನೋಧಾತೂತಿ ಕಿರಿಯಾಮನೋಧಾತುವಿಪಾಕಮನೋಧಾತೂನಂ ಕಾಮವಿಪಾಕ-ಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ.

೨೬೯-೭೩. ಏವಂ…ಪೇ… ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತಿ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ವುತ್ತೇಸು ದುತಿಯಾರುಪ್ಪತ್ತಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಕೇನ ಸಹ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಏಕೂನಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತತ್ಥವುತ್ತೇಸು ತತಿಯಾರುಪ್ಪತ್ತಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಕೇನ ಸಹ ಸತ್ತತಿಂಸಾತಿ ಏವಂ ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಹಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಗಣನಾ ಞೇಯ್ಯಾ. ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋತಿ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪಠಮಾರುಪ್ಪವಿಪಾಕೋ, ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪವಿಪಾಕೋತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಿಪಾಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅನಾಸವಾ ಲೋಕುತ್ತರವಿಪಾಕಾತಿ ಏವಂ ಚತೂಸು ಅರೂಪಭೂಮೀಸು ಏಕೇಕಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ವಿಪಾಕಾ ಜಾಯನ್ತಿ. ಯಾ ಕಿರಿಯಾ ತೇರಸೇವ ಸಿಯುಂ, ತಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಚಿತ್ತಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸೇವ ಕ್ರಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಚಿತ್ತಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಏಕಾದಸ. ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ತತಿಯಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಚಿತ್ತಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಸೇವ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ.

೨೭೪-೫. ಇದಾನಿ ಕೇವಲಂ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ತೇಸಮೇವ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಆವೇಣಿಕಚಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅರಹತೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅರಹತೋಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಚಿತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಆದೀನಂ ಪಾಟಿಪುಗ್ಗಲಿಕಂ ಸಕಸಕಫಲಚಿತ್ತಂ ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ ಸಂಖಿತ್ತಂ. ಅರಹತೋತಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಅರಹತೋ ಭಾವೋ ಅರಹತ್ತಂ, ಅರಹತ್ತಫಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಞ್ಹಿ ‘‘ಅರೀನಂ ಹತತ್ತಾ ಅರಹಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅರಹನ್ತ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಭಾವೇನ ‘‘ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇದಾನಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಾಧಾರಣಚಿತ್ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಫಲಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

೨೯೦. ಸುಸಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥಬ್ಯಞ್ಜನವಸೇನ ಪರಿಚ್ಚಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಫೇಗ್ಗುಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಸುಟ್ಠು ಸಾರಂ, ಸಬ್ಬಸೋ ಸಾರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರನ್ತಿ ಸುಸಾರತ್ತಾ ಏವ ಪರಂ. ಸತ್ತಾನಂ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕಹಿತಪಟಿಚ್ಛಾದಕಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರಸ್ಸ ವಿಧಮನತೋ ಮೋಹನ್ಧಕಾರಪ್ಪದೀಪಂ. ಚಿನ್ತೇತೀತಿ ಅತ್ಥವಸೇನ ಚಿನ್ತೇತಿ. ವಾಚೇತೀತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯತಿ. ರಾಗದೋಸಾನಂ ಮೋಹೇನ ಸಹ ಅವಿನಾಭಾವತೋ ತಸ್ಸ ಅನುಪಗಮನಂ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಮೇವಾತಿ ‘‘ಮೋಹನ್ಧಕಾರಪ್ಪದೀಪ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ‘‘ನರಂ…ಪೇ… ನೋಪಯನ್ತೀ’’ತಿ ರಾಗದೋಸಾನುಪಗಮನಮೇವ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಮೋಹನ್ಧಕಾರಪ್ಪದೀಪ’’ನ್ತಿ ವಾ ವಚನೇನೇವ ಮೋಹಸ್ಸ ಅನುಪಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ರಾಗದೋಸಾನಮೇವ ಅನುಪಗಮನಂ ವುತ್ತಂ. ಮೂಲಭೂತಾನಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ಅನುಪಗಮನವಚನೇನ ಸೇಸಕಿಲೇಸಾನಮ್ಪಿ ಅನುಪಗಮನಂ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮತ್ಥವಿಕಾಸಿನಿಯಾ ನಾಮ

ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಸಂವಣ್ಣನಾಯ

ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಠಮೋ ಭಾಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರ-ಅಭಿನವಟೀಕಾ

(ದುತಿಯೋ ಭಾಗೋ)