೧೩. ತೇರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ಕಾರಕಪಟಿವೇಧವಣ್ಣನಾ

ವೇದಕಸ್ಸಾತಿ ಸುಖದುಕ್ಖವೇದಕಸ್ಸ. ತದಾಯತ್ತವುತ್ತೀನನ್ತಿ ತೇಸಂ ಆಯತ್ತಾ ಪಟಿಬದ್ಧಾ ಯೇಸಂ ವಿಪಾಕಾನಂ ತೇ ತದಾಯತ್ತವುತ್ತಿನೋ, ತೇಸಂ. ಅತ್ರ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಆಚರಿಯೇನ ಪರಿಹಾರೋ ವುಚ್ಚತೇ. ಕುತೋಯಂ ತವ ತತ್ಥಾನುರೋಧೋತಿ ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅತ್ತಕಾರಕಸ್ಸ ಅಭಾವೇಪಿ ಸತ್ತುಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಭಾವೇಪಿ ಅಯಂ ತವ ಅನುರೋಧೋ ಅನುನಯೋ ಕುತೋ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಕತ್ತರಿ ಕುಸಲಾದೀನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವೇ ಕಮ್ಮವಿರೋಧೋ ಕುತೋ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಅಥಾಪೀತಿ ಅಪರೋ ನಯೋಪಿ. ಕಿಞ್ಚೇತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಏತಿಸ್ಸಂ ಚೋದನಾಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ಅವಸಿಟ್ಠಂ ತಾವ ಬ್ರೂಹಿ, ಅಪರಿಸಮತ್ತಾ ತೇ ಚೋದನಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ. ಕಾರಕವೇದಕತ್ತಾಭಾವೋತಿ ಕಾರಕವೇದಕತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ಸಿಯಾ.

ಅಥ ನ ಭವತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಅನಾಸೇ ಚೇತನಾಪಿ ಅನಾಸೋ ಯದಿ ನ ಭವತಿ. ಪಟಿಞ್ಞಾ ಹೀನಾತಿ ‘‘ಚೇತನಾಯ ಅನಞ್ಞೋ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಹೀನಾ. ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರತೋತಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅನಾಸೇ ಚೇತನಾಯ ನಾಸೋ ನ ಭವತಿ’’ಇತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರತೋ. ವಿಪರೀತನ್ತಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅನಾಸೇ ಚೇತನಾಯ ಅನಾಸೋ’’ಇತಿ ವಿಪರೀತಗ್ಗಹಣಂ ಸಿಯಾ. ಅತ್ತಾ ನಸ್ಸತು, ಚೇತನಾ ತಿಟ್ಠತು, ಅಥ ಪನ ಏವಂ ನ ಭವತೀತಿ ಅತ್ತಾ ನಸ್ಸತು, ಚೇತನಾ ತಿಟ್ಠತು, ಏವಂ ಗಹಣಂ ಪನ ನ ಭವತಿ. ಅನಞ್ಞತ್ತಪಕ್ಖಂ ಪರಿಚ್ಚಜ ಪರಿಚ್ಚಜಾಹಿ ‘‘ಚೇತನಾಯ ಅನಞ್ಞೋ ಅತ್ತಾ’’ತಿ. ಪಟಿಞ್ಞಾ ಹೀನಾ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಹೀನೋ.

ಉಭಿನ್ನಂ ಚೇತನತ್ತಾನಂ ಏಕದೇಸತಾ ಏಕದೇಸಭಾವೋ ನತ್ಥಿ. ಏವಞ್ಚ ಸತೀತಿ ಏವಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಏಕದೇಸಸ್ಸ ಅಭಾವೇ ಸತಿ ಕೋ ದೋಸೋ ಇತಿ ತ್ವಂ ಚೇ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ. ಯಂ ಪನ ತಯಾ ವುತ್ತಂ ಯಥಾ ರೂಪರಸಗನ್ಧಾದೀನಂ ಏಕದೇಸೇ ವತ್ತಮಾನಾನಮ್ಪಿ ಲಕ್ಖಣತೋ ಅಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಯಂ ವಚನಂ ಪನ ತಯಾ ವುತ್ತಂ, ತಂ ವಚನಂ ಅಯುತ್ತಂ, ನಾನುರೂಪನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತವ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಹೀನಾತಿ ‘‘ಏಕದೇಸೇ ವತ್ತಮಾನಾನಂ ಚೇತನತ್ತಾನಂ ಲಕ್ಖಣತೋ ಅಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಹೀನಾ.

ಏವಞ್ಚ ಸತೀತಿ ಏತಂ ಚೇತನಾಯ ಅಞ್ಞಭಾವೇ ಸತಿ ಕೋ ದೋಸೋ ಇತಿ ಚೇ ಭವಂ ವದೇಯ್ಯ. ‘‘ಅಚೇತನೋ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಚನಂ, ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತದೋಸತೋತಿ ‘‘ಪಾಕಾರತರುಪಾಸಾಣತಿಣಸದಿಸೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತದೋಸತೋ.

೭೮೦. ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತೋಪಪಾತಿಕೋತಿ ಓಪಪಾತಿಕಾ ಸತ್ತಾ ಅತ್ಥಿ.

೭೮೧. ಭಾರಾದಾನನ್ತಿ ಭಾರಗ್ಗಹಣಂ. ಭಾರನಿಕ್ಖೇಪನನ್ತಿ ಭಾರೋರೋಪನಂ.

೭೮೩. ಏಕಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿಸಞ್ಚಯೋ ಅಟ್ಠಿಸಮೂಹೋ ಏಕೇನ ಕಪ್ಪೇನ ಪಬ್ಬತಸಮೋ ರಾಸಿ ಸಿಯಾ.

೭೮೫. ಭೋ ಮಾರ, ತ್ವಂ ಸತ್ತೋ ಇತಿ ಪಚ್ಚೇಸಿ, ಕಂ ಸದ್ದಹಸಿ, ‘‘ಸತ್ತೋ’’ತಿ ಗಹಣಂ ತೇ ತವ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ, ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರಪುಞ್ಜೋ ಅಯಂ, ಇಧ ಲೋಕೇ ಸತ್ತೋ ನ ಉಪಲಬ್ಭತಿ.

೭೮೭. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಗನ್ಥಂ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಸತತಮ್ಪಿ ಚಿನ್ತೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಮಾ ಪಞ್ಞಾ ವೇಪುಲಂ ವಿಪುಲಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೭೮೮. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಂ ಅತಿಮತಿಕರಂ ಉತ್ತಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಣಕರಂ ವಿಮತಿವಿನಾಸಕರಂ ಕಙ್ಖಚ್ಛೇದಕರಂ ಪಿಯಕ್ಕರಂ ಪೇಮಕರಂ ಸದಾ ಪಠತಿ, ಸುಣಾತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮತಿ ಇಧ ಸಾಸನೇ ಠಿತೇ ವಿಕಸತಿ ಪಟಿಫುಲ್ಲತಿ.

ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಟೀಕಾಯ

ಕಾರಕಪಟಿವೇಧವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ತೇರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.